Οι λέξεις έχουν τη δική τους ιστορία

Το ιστολόγιο του Νίκου Σαραντάκου, για τη γλώσσα, τη λογοτεχνία και… όλα τα άλλα

Posts Tagged ‘οσκρός’

Ο οσκρός κι ο ποιητής

Posted by sarant στο 15 Μαρτίου, 2012

Χτες έπεσε πολλή δουλειά κι έλεγα να μη γράψω άρθρο για σήμερα. Μου θύμισε όμως ένας φίλος του ιστολογίου πως σήμερα, 15 Μαρτίου, είναι «Γενέσιον Αγγέλου Σικελιανού, του υψιπετούς», όπως είναι η διατύπωση στο μηνολόγιο Μαρτίου, και το συνέδεσε με μια λέξη από το βιβλίο μου «Λέξεις που χάνονται«, λέξη που αγαπούσε να χρησιμοποιεί ο Σικελιανός. Η λέξη αυτή είναι ο οσκρός, λέξη σπάνια και όχι με καλή σημασία.

Ο οσκρός είναι το κεντρί της σφήκας, της μέλισσας και του σκορπιού, και η γλώσσα του φιδιού, κατ’ επέκταση και το δηλητήριο της οχιάς ή του σκορπιού. Λέξη έντονα ποιητική, έχει χρησιμοποιηθεί από πολλούς μεγάλους λογοτέχνες. Δάνειο από το σλάβικο ostra, υπάρχει στα παλιότερα λεξικά.

Στον Διθύραμβο του ρόδου, ο Σικελιανός προειδοποιεί για «το φοβερό ερπετό που ξαναζώνει / τη γη κι ο οσκρός του αρχίνισε να τρέχει / στις θείες πηγές Σου, φαρμακώνοντάς τις». Ο Καζαντζάκης στην Οδύσσεια έχει το στίχο: «µελίσσια βογκερά τα λόγια του γιοµάτα οσκρό και µέλι».

Στον Αστραπόγιαννο του Βαλαωρίτη, όπου υπάρχει ο στίχος «Διαμάντη τι σ’ εξάφνισε; Οχιά με τον οσκρό της», ο ποιητής υποσημειώνει ότι ο οσκρός είναι «σύμβολον έριδος και εμφυλίων σπαραγμών». Μεταφορικά εντελώς, ο Κλέων Παράσχος σε δοκίμιό του κάνει λόγο για τον «οσκρό του προτεσταντισμού».

Αυτά έγραφα στο βιβλίο μου, και στο σχόλιό του ο φίλος Λευκάδιος Ελμάς προσθέτει:

Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου »

Posted in Όχι στα λεξικά, Ποίηση | Με ετικέτα: , , , , | 82 Σχόλια »