Οι λέξεις έχουν τη δική τους ιστορία

Το ιστολόγιο του Νίκου Σαραντάκου, για τη γλώσσα, τη λογοτεχνία και… όλα τα άλλα

Posts Tagged ‘Πάσχος Μανδραβέλης’

Ευρωποδοσφαιρικά μεζεδάκια

Posted by sarant στο 11 Ιουνίου, 2016

Το σαββατιάτικο άρθρο μας το τιτλοφορώ έτσι για τον προφανή λόγο ότι χτες άρχισε το Ευρωπαϊκό Πρωτάθλημα ποδοσφαίρου, που από τότε που το πήραμε το λέμε Γιούρο, μόνο που φέτος, παρά το ότι έχει πάρει πληθωρική (και άβολη) μορφή με 24 ομάδες, η Εθνική μας δεν κατάφερε να προκριθεί, αφού χάσαμε μέχρι κι από τις Φερόες, και μάλιστα δυο φορές, κι έτσι, ύστερα από τρεις συναπτές παρουσίες στα τελικά φέτος θα κοιτάζουμε τη διοργάνωση από τον παροιμιακό μας καναπέ.

Μπορεί προς το τέλος της άλλης εβδομάδας, που θα έχουμε δει και μερικά παιχνίδια, να βάλω και κάποιο άρθρο στο ιστολόγιο, γι’ αυτό κρατήστε τα αμιγώς ποδοσφαιρικά σας σχόλια για τότε. Έτσι κι αλλιώς, πέρα από τον τίτλο τα μεζεδάκια αυτής της εβδομάδας δεν έχουν ποδοσφαιρικό χρώμα, εκτός από ένα.

Και ξεκινάμε με το μοναδικό μεζεδάκι μας που αναφέρεται έστω και έμμεσα στο ευρωπαϊκό πρωτάθλημα που μόλις άρχισε. Μου το στέλνει φίλος και αντιγράφω το σχόλιο χωρίς να προσθέσω τίποτα:

Μεζεδάκι από την ελληνική εκδοχή του Euronews, πριν από λίγα λεπτά:

«Στη Μασσαλία, Αγγλοι οπαδοί συγκρούστηκαν με νεαρούς Μασσαλούς

Μάσαλα! Τη Μασσαλιώτιδα δεν την έχουν ακούσει;

Φυσικά, τον κάτοικο της Μασσαλίας θα τον πούμε Μασσαλιώτη ή Μαρσεγιέζο -πάντως όχι Μασσαλό κι ας λέμε Θεσσαλό τον κάτοικο της Θεσσαλίας.

* Κατά τα άλλα, συνεχίστηκε και τη βδομάδα που μας πέρασε η αντιπαράθεση για τη διδασκαλία των αρχαίων ελληνικών, που αν αποδελτίωνε κανείς όλα τα σχετικά κείμενα θα είχε υλικό για δυο-τρία άρθρα (σοβαρά και αστεία)

Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου »

Advertisements

Posted in ποδόσφαιρο, Αρχαία ελληνικά, Γκας Πορτοκάλος, Μαργαριτάρια, Μεζεδάκια | Με ετικέτα: , , , , , , , | 341 Σχόλια »

Προεκλογικά μεζεδάκια

Posted by sarant στο 17 Ιανουαρίου, 2015

Ο τίτλος του σημερινού άρθρου είναι σχεδόν αυτονόητος αφού σε οχτώ μέρες έχουμε εκλογές -και δεν είναι η πρώτη φορά που τον έχω χρησιμοποιήσει: ακριβώς ίδιο τίτλο είχε και το αντίστοιχο άρθρο οχτώ μέρες πριν από τις εκλογές του Μαΐου 2012.

Δεν έχω πάντως μεγάλη συγκομιδή, επειδή είχα ταξίδι την προηγούμενη εβδομάδα και διάφορα τρεχάματα. Κάθισα και άκουσα τα χτεσινά κεντρικά δελτία μήπως ψαρέψω κάτι την τελευταία στιγμή, αλλά δεν βρήκα κάτι αξιοσχολίαστο -εννοώ κάτι που να ταιριάζει στα μεζεδάκια.

Για να μη λέτε όμως ότι μεροληπτώ στο μάζεμα των μαργαριταριών, θα αναφερθώ στο θέμα που ανέκυψε με τη φράση της Ραχήλ Μακρή ότι «αν χρειαστεί θα κόψουμε μόνοι μας 100 δις ευρώ», φράση που διαδόθηκε πολύ στη μπλογκόσφαιρα και προκάλεσε πάμπολλα ειρωνικά σχόλια και μερικές έξυπνες ατάκες, όπως το «ραχηλιάρικο» (χαρτονόμισμα των 1000 δρχ. με το πρόσωπο της Ραχήλ Μακρή αντί για τη Μπουμπουλίνα) ή το ότι ο σταθμός Νομισματοκοπείο του μετρό θα μετονομαστεί σε «Ραχήλ Μακρή».

Βέβαια, η κυρία Μακρή δεν είπε ακριβώς αυτό -η ακριβής φράση της, που ειπώθηκε σε τηλεοπτικό πάνελ σε τοπικό κανάλι της Κοζάνης ήταν: «Θα ενεργοποιηθεί το emergency το ELA και θα μπορούμε να κόψουμε μόνοι μας ευρώ στην Τράπεζα της Ελλάδος μέχρι τα 100 δισ. ευρώ» (εδώ και το βιντεάκι αν θέλετε να το δείτε). Δεν είπε δηλαδή η υποψήφια βουλεύτρια του ΣΥΡΙΖΑ ότι θα τυπώσουμε χρήμα σε φωτοτυπικό ή σε εκτυπωτή ή πλαστό χρήμα όπως το ερμήνευσε ο κ. Βενιζέλος, αφού ο μηχανισμός ELA πράγματι υπάρχει και έχει χρησιμοποιηθεί στο παρελθόν. Το αδύνατο σημείο της τοποθέτησής της (και διορθώστε με οι οικονομολόγοι αν πέφτω έξω) είναι ότι για να ενεργοποιηθεί ο ELA χρειάζεται έγκριση από την Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα -άρα, σκέφτομαι, αν είσαι ήδη σε σύγκρουση με την ΕΚΤ η δυνατότητα του ELA είναι μόνο θεωρητική. (Δείτε πάντως όσα γράφει για τον μηχανισμό ο Γ. Καισάριος, υποψήφιος της ΝΔ, οικονομολόγος, οπότε δεν αποκλείεται η Ρ. Μακρή να μην έχει μόνο θεωρητικά δίκιο).

Κατά σατανική σύμπτωση, χτες ήρθε κι άλλο ένα γεγονός για να μας θυμίσει ότι ο ELA υπάρχει και χρησιμοποιείται: ανακοινώθηκε ότι οι δύο από τις τέσσερις ελληνικές συστημικές τράπεζες (αυτές που υποτίθεται πως είχαν περάσει τα στρες τεστ με χαρακτηριστικήν άνεση πριν από μερικούς μήνες) έχουν πρόβλημα ρευστότητας και προσέφυγαν στον ELA, ενώ οι άλλες δύο πρόκειται επίσης να προσφύγουν. Αυτά είναι τα σοβαρά προβλήματα.

Διότι βέβαια, η Ραχήλ Μακρή, που προσωπικά την εκτιμώ πολύ, δεν είναι παρά μία υποψήφια του ΣΥΡΙΖΑ, από τους 450 που συμμετέχουν στα ψηφοδέλτια, που δεν έχει ιδιαίτερη αρμοδιότητα στα οικονομικά, και αν εκλεγεί βουλευτίνα δεν πρόκειται να αναλάβει κάποιο υπεύθυνο πόστο σε αυτό τον τομέα, οπότε οι επί των οικονομικών τοποθετήσεις της δεν έχουν βέβαια το ίδιο βάρος με τις τοποθετήσεις του Δραγασάκη, του Σταθάκη, του Μηλιού ή των άλλων «οικονομολόγων» του κόμματος. Και είναι μάλλον κωμικό, αλλά και πολύ ενδεικτικό για τη μεροληψία των μεγάλων καναλιών, ότι μια τοποθέτηση (ή ακόμα και, αν θέλετε, μια γκάφα) μιας υποψήφιας βουλευτίνας σε ένα επαρχιακό κανάλι κερδίζει δεκάλεπτη προβολή στα κεντρικά δελτία ειδήσεων των καναλιών, δηλαδή πολύ περισσότερο χρόνο απ’ όσον αφιερώθηκε σε όλη την άλλη προεκλογική δραστηριότητα του ΣΥΡΙΖΑ.

Πάντως, άκουσα ότι τη μεγαλύτερη τηλεθέαση ακροαματικότητα στη ζώνη 8-9 μμ δεν την έχει ούτε το Μέγκα ούτε ο Αντέννα, αλλά ο Άλφα, που εκείνη την ώρα δεν παίζει ειδήσεις αλλά την εκπομπή «Κάτι ψήνεται». Καλό αυτό.

* Και για να συνεχίσω με συριζαίους, ας επισημανθεί ένα συνηθισμένο λαθάκι που ψάρεψα σε τοποθέτηση του υποψήφιου βουλευτή Δημήτρη Τσουκαλά: ο ΕΝΦΙΑ «έχει πέσει επί δικαίων και αδίκων». Δεν υπάρχει λόγος για τη γενική. Και στο πρωτότυπο η φράση (είναι από το Ευαγγέλιο) με αιτιατική συντασσόταν («επί δικαίους και αδίκους»), αλλά και στη σημερινή χρήση αιτιατική χρησιμοποιούμε (πάνω σε δικαίους και αδίκους).

* Διάλειμμα με μη πολιτικό μεζεδάκι. Με ρωτάει φίλος αν είναι λάθος το «άπλετος χρόνος» που διάβασε σε εφημερίδα χτες, εφόσον, λέει, τώρα πια μόνο το φως λέμε άπλετο.

Το θέμα αξίζει αρθράκι, αλλά ας πάρουμε ένα ορντέβρ. Δεν το θεωρώ λάθος το «άπλετος χρόνος» (ή «χώρος») αν και δεν θα το έλεγα. Στα αρχαία, το επίθετο χρησιμοποιόταν και μεταφορικά (π.χ. άπλετος δόξα). Και ενώ είναι αλήθεια ότι για μια περίοδο το λέγαμε μόνο για το φως, και έτσι θα το βρείτε στο ΛΚΝ και το λεξικό Μπαμπινιώτη, όλο και περισσότερο ακούγονται οι φράσεις «άπλετος χρόνος/χώρος», και καλά κάνει το Χρηστικό Λεξικό της Ακαδημίας που κατοχυρώνει αυτές τις συμφράσεις.

Πάντως, ο φίλος μου ο Τάσος, που του αρέσει να κοροϊδεύει τα κλισέ, λέει «άπλΥτο φως»

* Νέος φίλος του ιστολογίου μού στέλνει οθονιά από τηλεοπτική εκπομπή όπου δίνει συνέντευξη ένας «διασωθέντας του ναυαγίου», όπως γράφει το σουπεράκι. Ένιωσε έκπληξη για τον αποκλίνοντα τύπο. Και συνεχίζει: Η αρχική μου έκπληξη μεγάλωσε όταν η διαδικτυακή  αναζήτηση έδειξε αρκετά εκτεταμένη χρήση της λέξης ο διασωθέντας αλλά και ο επιζήσαντας,  ο επιβιώσαντας, ο αποβιώσαντας, ο εορτάζοντας και κουράγιο να έχει «ο αναζητώντας» μεζεδάκια...

Δεν θεωρώ ότι είναι μαργαριτάρι, είναι γλωσσική επιλογή -να χρησιμοποιηθεί ένας υπαρκτός λαϊκός τύπος, που εξυπηρετεί μια ανάγκη, δηλαδή να αποφύγουμε τον, κακά τα ψέματα, δύστροπο αρχαιόπρεπο τύπο «ο διασωθείς-του διασωθέντος», κι έτσι από τον πληθυντικό (οι διασωθέντες) μεταπλάθεται νέος ενικός, ο διασωθέντας, όπως ακριβώς από την αιτιατική (τον παράγοντα) φτιάχτηκε νέα ονομαστική του «ο παράγων» κι έτσι έχουμε «ο παράγοντας». Και δεν είναι μόνο αυτοί οι τύποι που ακούγονται πολύ, αλλά και άλλοι, π.χ. «ο συλληφθέντας» -για να μην αναφέρουμε και τα ελυτικά «ο σώσαντας» και «ο νικήσαντας». Παλιά, το’χω ξαναγράψει, οι φαντάροι που παίρνανε απαλλαγή λέγανε «είμαι απαλλαγέντας». Πιο εύκολη είναι η χρήση του λαϊκού τύπου όταν έχουμε χρήση της μετοχής ως ουσιαστικού, βέβαια.

Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου »

Posted in Εκλογές, Μαργαριτάρια, Μεζεδάκια, Φωτογραφίες | Με ετικέτα: , , | 212 Σχόλια »

Παραιτημένα μεζεδάκια

Posted by sarant στο 13 Σεπτεμβρίου, 2014

Στην πραγματικότητα δεν είναι παραιτημένα τα μεζεδάκια, άλλοι παραιτήθηκαν -και συγκεκριμένα ο Αντ. Μακρυδημήτρης, πρόεδρος και διευθύνων σύμβουλος  αλλά και ο Ρ. Μορώνης, αναπληρωτής διευθύνων σύμβουλος της (οΘντκ) δημόσιας τηλεόρασης ΝΕΡΙΤ, που παραιτήθηκαν σε ένδειξη διαμαρτυρίας για την ωμή κυβερνητική παρέμβαση για να μη μεταδοθεί ζωντανά η σημερινή ομιλία του αρχηγού της αξιωματικής αντιπολίτευσης από τη Διεθνή Έκθεση Θεσσαλονίκης (πράγμα που σημαίνει ότι δυσχεραίνεται και η αναμετάδοση από άλλα κανάλια). Αποδείχτηκε έτσι ότι η υπόσχεση για «ανεξάρτητη δημόσια τηλεόραση» ήταν ένα ακόμα από τα σύντομα ανέκδοτα της συγκυβέρνησης -ή, για να παραφράσουμε τον Αλέξ. Σούτσο, «είναι ελεύθερη η ΝΕΡΙΤ, φτάνει να μην προβάλλει τον ΣΥΡΙΖΑ».

Στο μεταξύ, φημολογείται ότι αναμένονται και εντυπωσιακές ανακοινώσεις από τις ανασκαφές της Αμφίπολης. Μια εξέλιξη που ενδιαφέρει το ιστολόγιο είναι ότι βρέθηκαν δυο Καρυάτιδες, πράγμα που αυτομάτως θέτει το πρόβλημα του πώς τονίζονται στη γενική: Καρυάτιδων, Καρυατίδων ή Καρυατιδών; Ανοίγοντας τον Μπαμπινιώτη (τουλάχιστον στην έκδοση που έχω εδώ δίπλα) δεν μαθαίνουμε τίποτα διότι δεν έχει πληροφορίες για την κλίση, ενώ στο ΛΚΝ βρίσκουμε ότι το εντάσσει στο κλιτικό του παράδειγμα Ο28, άρα «των Καρυατίδων», ενώ από τη Λεξιλογία, που φυσικά έχει ασχοληθεί με το θέμα, βλέπουμε ότι άλλες έγκυρες πηγές, σαν το Λεξισκόπιο, δέχονται και τον προπαροξύτονο τύπο: των Καρυάτιδων και των Καρυατίδων. Ο τύπος «των Καρυατιδών» ασφαλώς δεν είναι δεκτός, παρόλο που κι αυτός γράφτηκε τούτες τις μέρες (παράδειγμα εδώ, όπου ο υλατζής είχε δίκιο, αφού, σε αντίθεση με το κυρίως άρθρο, έβαλε σωστό τονισμό στον τίτλο).

panagiotarea* Για τον τονισμό των Καρυάτιδων (ή Καρυατίδων) θα μπορούσαμε ίσως να ρωτήσουμε και την κ. Άννα Παναγιωταρέα, για την οποία γράφτηκε (δεν ξέρω αν αληθεύει) ότι ορίστηκε κάτι σαν εκπρόσωπος τύπου του Τύμβου. Το βέβαιο είναι ότι ανεβάζει συχνά στο Φέισμπουκ φωτογραφίες από τον τάφο, ενώ μέχρι πρόσφατα το βιογραφικό της στη σελίδα της (βλ. την εικόνα αριστερά) ανέφερε ότι «Παρακαλούθησα νεοελληνική λογοτεχνία στο Καίμπριτζ – Καθηγητής Κων. Τρυπάνης». Το κακό είναι ότι ο Κων. Τρυπάνης ποτέ δεν δίδαξε στο Καίμπριτζ όπως θεώρησε σκόπιμο να της υπενθυμίσει με σχόλιο ο φίλος γλωσσολόγος Δημ. Μιχελιουδάκης, με αποτέλεσμα το μεν σχόλιο να σβηστεί αλλά η σχετική αναφορά να αλλάξει σε «Παρακαλούθησα θερινό πρόγραμμα συγκριτικής λογοτεχνίας, με αείμνηστο καθηγητή Κων.Τρυπάνη-Εξετερ Οξφόρδης». Άτιμο πράμα τα κοινωνικά μέσα, ούτε μιαν ανακρίβεια δεν μπορείς να γράψεις και βρίσκεται κάποιος αναιδής να την επισημάνει.

Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου »

Posted in Μεταφραστικά, Μεταμπλόγκειν, Μεζεδάκια, Μηχανική μετάφραση, Νεολογισμοί, Το είπε/δεν το είπε, Φωτογραφίες | Με ετικέτα: , , , , , | 130 Σχόλια »

Πραξικοπηματικά μεζεδάκια

Posted by sarant στο 28 Σεπτεμβρίου, 2013

Σύμφωνα με την αναγγελία (από το Φέισμπουκ ή από το Τουήτερ, δεν θυμάμαι καλά) της Ένωσης Εφέδρων Καταδρομέων, σήμερα πρόκειται να γίνει ή ίσως έχει ήδη γίνει πραξικόπημα, κι έτσι μετά το πραξικόπημα της πιτζάμας (το 1975) θα έχουμε το πραξικόπημα του πληκτρολογίου. Για όποιον δεν πρόλαβε ή δεν θυμάται τα «σταγονίδια» έχουμε γράψει ένα παλιότερο άρθρο, ενώ δεν είναι άσχετος με το θέμα και ο περίφημος Πρόεδρος Ταμέλης. Αλλά ας προχωρήσουμε στα μεζεδάκια μας.

Διευκρίνιση: Εννοείται πως το άρθρο είχε γραφτεί πριν γίνει γνωστή η σύλληψη του Μιχαλολιάκου, του Κασιδιάρη και των άλλων στελεχών της Χρυσαβγής.

* Ένας φίλος μου που είναι κάπως αυστηρός, μου στέλνει το εξής απόσπασμα από άρθρο του Σκάι (και πολλών άλλων ιστοτόπων, βέβαια, σε σημείο που να μην ξέρεις ποιος αντιγράφει ποιον): Ο κ. Κάουντερ [του κόμματος της κ. Μέρκελ] επανέλαβε την προτίμησή του προς τους Σοσιαλδημοκράτες σε σχέση με τους Πράσινους, επειδή οι πρώτοι διαθέτουν μεγαλύτερη κοινοβουλευτική ομάδα και τα περιεχόμενα τους είναι πιο κοντά σε αυτά των Χριστιανοδημοκρατών. Δεν ξέρω τι ακριβώς εννοεί, μου λέει ο φίλος μου, αλλά το βρίσκω ανατριχιαστικό.

* Λέγαμε στα προηγούμενα μεζεδάκια για τον άτσαλο τίτλο «Πένθος για τον Μπάγεβιτς» και το κακό δευτέρωσε τούτη τη βδομάδα, όπου είχαμε τίτλους όπως «Θρήνος για τον Ατζαγκούν» (αλλά και «Πένθος για Ατζαγκούν», αλλού). Και πάλι, ο παίκτης δεν έπαθε κάτι ο ίδιος, πέθανε όμως ο πατέρας του -πολύ βαρύ χτύπημα για έναν εικοσάχρονο, αλλά οι τίτλοι δεν νομίζω ότι είναι εύστοχοι.

* Κλίνεται το κρεσέντο; Εγώ θα έλεγα ναι, το ίδιο και ο Νίκος Λίγγρης που το επισήμανε στη Λεξιλογία (όπως και άλλα δυο μεζεδάκια που θα δούμε πιο κάτω), όπως και το κοντσέρτο, του κοντσέρτου τα κοντσέρτα, έτσι και το κρεσέντο, του κρεσέντου, τα κρεσέντα, πολύ περισσότερο που η λέξη έχει ξεφύγει από την ειδική ορολογία των φιλόμουσων και έχει πάρει μεταφορικές σημασίες. Ο υλατζής της Καθημερινής (ή ο συντάκτης) προτίμησε να το αφήσει άκλιτο στο άρθρο του Ν. Μαρατζίδη «Η ώρα του κρεσέντο της δημοκρατίας«, επιλογή συζητήσιμη. Αλλά εντελώς αχώνευτο σουσουδισμό βρίσκω τα λατινογραμμένα στην εξής παράγραφο: Αφού η Χ.A. αποφάσισε να εισαγάγει στην πολιτική ζωή μια κακογραμμένη μεσαιωνική Fanfare, τα πράγματα δείχνουν πως έφτασε η ώρα η Δημοκρατία να απαντήσει με ένα εκστατικό Crescendoπου βασικό σκοπό έχουν θαρρώ να μας δείξουν ότι ο συντάκτης ξέρει πώς γράφεται το κρεσέντο στα ξένα (για το Fanfare, τι να πει κανείς -έχασε και την ευκαιρία για παρήχηση με τον χρυσαβγίτικο φανφαρονισμό).

Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου »

Posted in Εφημεριδογραφικά, Ελληνοβαρεμένοι, Μύθοι, Μαργαριτάρια, Μεταφραστικά | Με ετικέτα: , , , | 185 Σχόλια »

Ντεκαφεϊνέ μεταφράσεις;

Posted by sarant στο 13 Ιουνίου, 2012

Άλλο άρθρο είχα σκοπό να γράψω σήμερα, αλλά θέλω να σχολιάσω ένα δημοσίευμα που μπαίνει κατευθείαν στα χωράφια του ιστολογίου και νομίζω ότι δεν πρέπει να το αγνοήσω, αλλά ούτε να το αναβάλω με αφήνει η αμείλικτη επικαιρότητα. Βέβαια, το θέμα που θα με απασχολήσει είναι μεταφραστικό, όπως φαίνεται και από τον τίτλο, και φοβάμαι ότι θα είναι βαρετό για μια μερίδα των φίλων του ιστολογίου· ωστόσο, έχει και προεκτάσεις.

Και πώς θα μπορούσε να μην έχει, όταν ένας γνωστός πολιτικός αρθρογράφος αφιερώνει το καθημερινό του άρθρο στις λεπτές αποχρώσεις δυο λέξεων, εξετάζοντας αν μεταφράστηκαν σωστά ή αν, εσκεμμένα, έγινε «ντεκαφεϊνέ» μετάφραση, έξυπνη μεταφορά που σημαίνει αποδυναμωμένη, ωραιοποιημένη, λάιτ θα λέγαμε. Ο αρθρογράφος είναι ο Πάσχος Μανδραβέλης, ο οποίος στο χτεσινό του άρθρο κατηγόρησε τους υπεύθυνους του Σύριζα ότι σκόπιμα παρουσίασαν ντεκαφεϊνέ μετάφραση ενός αποσπάσματος της πρόσφατης ομιλίας του Σλαβόι Ζίζεκ, στην εκδήλωση μαζί με τον Αλέξη Τσίπρα. Αλλά ας αφήσω τον Π.Μ. να τα πει ο ίδιος -ιδού το μεγαλύτερο μέρος από το άρθρο του, που έχει τίτλο «Ντεκαφεϊνέ και γνήσιες μεταφράσεις»:

Ανάμεσα στις ωραίες συμβουλές που έδωσε στον ΣΥΡΙΖΑ για την διακυβέρνηση ο καλεσμένος του κ. Τσίπρα στην Ελλάδα κ. Σλαβόι Ζίζεκ ήταν και η εξής: «Syriza will need the formidable combination of principle politics and ruthless pragmatism of democratic commitment and readiness to act fast and brutally, when needed». Το ελληνοαγγλικό λεξικό Penguin μεταφράζει τη λέξη «ruthless» σε «ανοικτίρμων, άσπλαχνος, ασυμπόνετος, αλύπητος, αδίστακτος» και τη λέξη «brutally» σε «κτηνωδώς, βάναυσα, σκληρά, άγρια». Κι όμως: στο επίσημο δικτυακό τόπο του Συνασπισμού (www.syn.gr) επιλέχθηκε μια ντεκαφεϊνέ μετάφραση. Το παραπάνω απόσπασμα του κ. Ζίζεκ αποδόθηκε ως εξής: «Ο ΣΥΡΙΖΑ, θα χρειαστεί τον απίθανο συνδυασμό μιας πολιτικής με αρχές και ενός ωμού πραγματισμού, μιας δημοκρατικής δέσμευσης και μιας ετοιμότητας να δράσει γρήγορα και αποφασιστικά, όταν χρειάζεται».

Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου »

Posted in Επικαιρότητα, Μεταφραστικά | Με ετικέτα: , | 146 Σχόλια »

Από την Ισλανδία στο αρχιπέλαγος Σβάλμπαρντ, ιστορία μιας διόρθωσης

Posted by sarant στο 6 Ιουνίου, 2012

Ένα αγαπημένο θέμα του ιστολογίου είναι το πώς το Διαδίκτυο επηρεάζει την έντυπη δημοσιογραφία, αλλά και η αλληλεπίδραση ανάμεσα σε δημοσιογραφία των πολιτών και σε επαγγελματική δημοσιογραφία, οπότε δεν θα με παρεξηγήσετε αν σήμερα πάμε ένα ταξίδι από την Ισλανδία στο αρχιπέλαγος Σβάλμπαρντ. Καλώς ή κακώς το ταξίδι μας θα είναι εικονικό κι έτσι δεν θα χρειαστεί να ντυθείτε καλά (μια και η θερμοκρασία κυμαίνεται γύρω στους 6 βαθμούς το καλοκαίρι), αλλά βέβαια δεν θα δούμε τις λευκές νύχτες.

Το αρχιπέλαγος Σβάλμπαρντ, για να θυμηθούμε λίγο τη γεωγραφία, ανήκει στη Νορβηγία, και βρίσκεται βορειότερα (ναι, σωστά διαβάσατε) και ανατολικότερα από την Ισλανδία· το μεγαλύτερο νησί (και ένα από τα λίγα κατοικημένα) είναι το Σπίτσμπεργκ, η Σπιτσβέργη όπως είχε παλιότερα εξελληνιστεί.

Αφορμή γι’ αυτό το εικονικό ταξίδι κοντά στον Πολικό κύκλο αποτέλεσε ένα σχετικά πρόσφατο άρθρο του Πάσχου Μανδραβέλη στην Καθημερινή, με τίτλο «Το άλλο μάθημα από την Ισλανδία»,  το οποίο ξεκινάει με την εξής κατηγορηματική δήλωση:

Αν πάει κάποιος στην Ισλανδία, θα διαπιστώσει ότι στα ταμεία των περισσότερων καταστημάτων δέχονται σχεδόν όλα τα νομίσματα του κόσμου: ευρώ, δολάριο, σουηδική κορώνα, βρετανική λίρα, καναδικό δολάριο, μέχρι και γιεν Ιαπωνίας. Στο τέλος της λίστας είναι η ισλανδική κορώνα που αποτιμάται με τέσσερα μηδενικά (0,000). «Αυτό σημαίνει ότι δεν μπορείς να αγοράσεις τίποτε, διότι το ισλανδικό νόμισμα πλέον είναι χωρίς αξία. Κανείς δεν το εμπιστεύεται», δήλωσε στο αμερικανικό National Public Radio (NPR 13.4.2012) μια κάτοικος του Ρέικιαβικ.

Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου »

Posted in Εφημεριδογραφικά, Κοτσανολόγιο, Λαθροχειρίες, Μεταμπλόγκειν | Με ετικέτα: , , , , , | 121 Σχόλια »

Κάνει ότι θέλει το καλό μας αλλά δεν θα μας κάνει ό,τι θέλει

Posted by sarant στο 28 Φεβρουαρίου, 2012

Παρά τα φαινόμενα, ο τίτλος δεν αφορά π.χ. την κ. Μέρκελ ή άλλους εταίρους μας, αλλά έχει θέμα καθαρά γλωσσικό, ορθογραφικό μάλιστα. Όπως ξέρουμε υπάρχουν δυο «ότι» στη γλώσσα μας, η αναφορική αόριστη αντωνυμία (ουδέτερο της αρχαίας αντωνυμίας όστις) που σημαίνει «οτιδήποτε» και ο ειδικός σύνδεσμος που σημαίνει «πως».

Για να τα διακρίνουμε, την αντωνυμία (που σημαίνει οτιδήποτε) τη γράφουμε χωρισμένη με ένα σημαδάκι που μοιάζει με κόμμα (αλλά που πιο σωστό είναι να τη λέμε υποδιαστολή).

Λέει ότι θέλει να βοηθήσει αλλά δεν τον πιστεύω (ειδικός σύνδεσμος· λέει πως θέλει να βοηθήσει)

Λέει ό,τι θέλει ο ψεύτης, μην τον πιστεύεις (λέει οτιδήποτε θέλει, κάθε τι που θα του περάσει από το μυαλό).

Κανονικά, δεν υπάρχει ενδεχόμενο να μπερδέψουμε τα δυο ομόηχα αφού οι σημασίες είναι διαφορετικές (και αφού, στον προφορικό λόγο, το ό,τι τονίζεται πολύ εντονότερα από το ότι). Αν έχουμε αμφιβολία, μεταφράζουμε μέσα μας τη λέξη, κι αν ισοδυναμεί με το «οτιδήποτε» θέλει υποδιαστολή, αν αποδίδεται με το «πως» δεν θέλει. Παράδειγμα:

Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου »

Posted in Ορθογραφικά | Με ετικέτα: , , | 74 Σχόλια »

Το λίπος που ακόμα υπάρχει

Posted by sarant στο 30 Μαΐου, 2011

Μιλώντας προχτές για τη δυνατότητα να γίνουν και νέες περικοπές στο λειτουργικό κόστος της ΔΕΗ, ο επικεφαλής της, ο κ. Ζερβός, δήλωσε ότι «υπάρχει ακόμα λίπος στα λειτουργικά της ΔΕΗ». Δεν είναι ο πρώτος διδάξας, πρόκειται για μια έκφραση που ακούγεται συχνά στις μέρες μας –τις προάλλες, ο υπουργός Υγείας κ. Λοβέρδος είχε δηλώσει (ζητώντας πάντως συγνώμη για τον όρο) ότι «υπάρχει πολύ λίπος στην υγεία», εννοώντας ότι υπάρχει μεγάλο περιθώριο για εξοικονομήσεις. Νωρίτερα, ο εθνικός πλέον διανοούμενος Πάσχος Μανδραβέλης είχε γράψει άρθρο με τίτλο «Το λίπος του κράτους», όπου τόνιζε ότι Η ελληνική οικονομία έχει πολύ λίπος και το περισσότερο βρίσκεται στο κράτος.

Σ’ αυτή την πρώτη προσέγγιση, που θα μπορούσαμε να την πούμε προσέγγιση του γυμναστή ή του διαιτολόγου (ή του δόχτορα Μένγκελε), το λίπος θεωρείται περιττό και επικίνδυνο. Υπάρχει όμως και μια άλλη μεταφορική χρήση της λέξης «λίπος» σε πολιτικά-οικονομικά συμφραζόμενα, όπου το λίπος θεωρείται κάτι το θετικό και απαραίτητο. Όταν ο κ. Πάγκαλος μίλησε για «απέραντο λίπος» που υπάρχει στην αγορά (ας συγκρατήσουμε, αν γίνεται, τα γέλια μας για το οξύμωρο της εικόνας) εννοούσε ότι υπάρχουν οικονομικά αποθέματα, που δίνουν σε πολλούς τη δυνατότητα, ακόμα και σε καιρούς κρίσης, να επενδύουν και να ανοίγουν επιχειρήσεις. Εδώ το λίπος είναι το απαραίτητο απόθεμα που σε βοηθάει να αντέξεις όσο να περάσει η δύσκολη συγκυρία. Κι όταν σε οικονομικό ιστότοπο διαβάζουμε ότι «υπάρχει ακόμα λίπος στην εταιρική κερδοφορία», εννοούν ότι η ανάπτυξη των επιχειρήσεων θα στηριχτεί σε σωρευμένα κέρδη από προηγούμενα χρόνια.

Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου »

Posted in Γελοιογραφίες, Επικαιρότητα, Ετυμολογικά, Ιστορίες λέξεων, Λογοπαίγνια, Ορθογραφικά | Με ετικέτα: , , , , , , | 99 Σχόλια »

Ένας άσπονδος φίλος, δυο γενικομανείς και μια επίκαιρη διπλή άρνηση

Posted by sarant στο 13 Μαΐου, 2011

Μεζεδάκια και για σήμερα και ο τίτλος είναι σύνθεση από τα θέματα που λογαριάζω να σας παρουσιάσω, και ξεκινάω αμέσως από το πρώτο.

Όταν λέω άσπονδος φίλος, το εννοώ γλωσσικά, ή αλλιώς, αν θέλετε, ψευδόφιλη λέξη, ένα θέμα για το οποίο έχω γράψει παλιότερα και που την εξαντλητική του πραγμάτευση μπορείτε να τη βρείτε σε ειδικό νήμα της Λεξιλογίας.

Παρόλο που τα ελληνικά είναι… ανάδελφη γλώσσα, ο Έλληνας μεταφραστής θα βρει άφθονους άσπονδους φίλους στα αγγλικά, τα γαλλικά και τις άλλες ευρωπαϊκές γλώσσες, δηλαδή λέξεις ελληνογενείς που έχουν στο μεταξύ αλλάξει σημασία. Για παράδειγμα, sycophant, όπως έχουμε ξαναπεί, δεν είναι στα αγγλικά ο συκοφάντης, αλλά ο κόλακας –σχεδόν το αντίθετο. Για περισσότερα παραδείγματα σας παραπέμπω στο κείμενο της Λεξιλογίας  κι εδώ παρουσιάζω το προχτεσινό εύρημα, που δυστυχώς μας πονάει και μας τσούζει, όπως ταιριάζει δηλαδή σε έναν άσπονδο φίλο ή εχθρό.

Σύμφωνα με είδηση που δημοσιεύτηκε χτες και προχτές σε αναρίθμητους ειδησεογραφικούς ιστοτόπους και ιστολόγια (εδώ στη Ναυτεμπορική, η κοινή πηγή όλων είναι ίσως το ΑΠΕ), στη Νιου Γιορκ Τάιμς ένας αναλυτής έγραψε, για τις προοπτικές της Ελλάδας: Καλή η αυστηρότητα, αλλά αυτό που πραγματικά χρειάζεται και δεν το βλέπουμε είναι επενδύσεις και ανάπτυξη.

Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου »

Posted in Εφημεριδογραφικά, Κοτσανολόγιο, Μεταφραστικά, Ψευδόφιλες λέξεις | Με ετικέτα: , , , , , , | 50 Σχόλια »

Παρατηρήσεις για το θέμα της Γλώσσας στις Πανελλήνιες

Posted by sarant στο 12 Μαΐου, 2011

Σήμερα ξεκίνησαν οι Πανελλήνιες εξετάσεις με τη Γλώσσα -αρχικά είχα γράψει «έκθεση», και το διόρθωσα, μια και στις μέρες μας δεν εξετάζονται μόνο στην έκθεση οι υποψήφιοι: η καθαυτό έκθεση πιάνει 40 μόνο από τις 100 μονάδες, ή ίσως 50 αν προσθέσουμε και τη σύντομη ανάπτυξη μιας πρότασης, που καλούνται να κάνουν οι υποψήφιοι.

Τα παιδιά έχουν πια βγει από τις αίθουσες, φροντιστές και φιλόλογοι θα έχουν (υποθέτω) ήδη δώσει τις απαντήσεις, δεν έχω να προσθέσω κάτι αξιόλογο. Ωστόσο, αξίζει σχολιασμό αφενός το θέμα του κειμένου που δόθηκε και αφετέρου η πηγή του.

Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου »

Posted in Διαδίκτυο, Επικαιρότητα, Εκπαίδευση | Με ετικέτα: , , | 178 Σχόλια »

Μερικά βιαστικά μεζεδάκια

Posted by sarant στο 12 Φεβρουαρίου, 2011

Έχει πέσει πάρα πολλή και ποικίλη δουλειά τις τελευταίες μέρες, γι’ αυτό και δεν ανέβασα τίποτα χτες. Υπάρχουν όμως μερικά μεζεδάκια που δεν κάνει να μπαγιατέψουν, οπότε τα παρουσιάζω.

Το πρώτο μεζεδάκι, το έστειλε τακτικός φίλος του ιστολογίου. Σε ρεπορτάζ για τα ρεζιλίκια του Μπερλουσκόνι, που δημοσιεύτηκε στην ηλέκδοση της Ελευθεροτυπίας τις προάλλες, διαβάζουμε:

Οι συνήγοροι υπεράσπισης του Ιταλού πρωθυπουργού, θεωρούν ότι η διαδικασία που ακολουθείται είναι λανθασμένη, από την στιγμή για που το αδίκημα υποστήριξης ανηλίκων δεν προβλέπεται η άμεση παραπομπή σε δίκη.

Πέρα από την τσαπατσουλιά στο γράψιμο (άλλαξε η σειρά των λέξεων από κάποια διόρθωση, δυστυχώς στον κομπιούτερ αυτά δεν αφήνουν μουτζούρες και δεν φαίνονται, όπως παλιά στο χαρτί), ο φίλος αναρωτιέται τι να εννοεί «υποστήριξη ανηλίκων» και ποια να ήταν η λέξη στο πρωτότυπο κείμενο. Έχετε καμιά ιδέα;

Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου »

Posted in Εφημεριδογραφικά, Μεζεδάκια | Με ετικέτα: , , , , | 131 Σχόλια »

Εθνικόφρονες και εθνικοπαράφρονες

Posted by sarant στο 10 Ιανουαρίου, 2011

Προχτές στην Καθημερινή, ο Πάσχος Μανδραβέλης δημοσίευσε ένα άρθρο με τίτλο «Ντιντήδες και εθνικοπαράφρονες», στο οποίο αντιδιαστέλλει την πρόσφατη χρήση του χαρακτηρισμού «ντιντήδες» από τον αρθρογράφο Φαήλο Κρανιδιώτη, όπου κανείς δεν διανοήθηκε να υποβάλει μήνυση, με τη στάση του ίδιου του κ. Κρανιδιώτη, ο οποίος, ως μέλος της ηγεσίας του Δικτύου 21, είχε κάνει αγωγή και είχε κερδίσει τρανταχτή αποζημίωση από τον δημοσιογράφο Μαν. Βασιλάκη και από τον αείμνηστο Νικήτα Λιοναράκη, που είχαν, λέει ο Μανδραβέλης, χαρακτηρίσει «εθνικοπαράφρονες» τα μέλη του Δικτύου 21.

Δυστυχώς και ευτυχώς, ο Πάσχος Μανδραβέλης θυμάται λάθος και μπλέκει δύο ξεχωριστές υποθέσεις. Δυστυχώς, επειδή η στήλη του έχει μεγάλη αναγνωσιμότητα, οπότε το λάθος θα διαιωνιστεί. Ευτυχώς, επειδή μου δίνει την ευκαιρία να διορθώσω το λάθος και ταυτόχρονα να αναστήσω ένα παλιό μου άρθρο, που δημοσίευσα στον ιστότοπό μου την ανέμελη εκείνη εποχή που δεν είχα ιστολόγιο.

Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου »

Posted in Ελευθερία του λόγου, Ιστορίες λέξεων, Λεξικογραφικά, Πρόσφατη ιστορία, Πολιτική | Με ετικέτα: , , , , , , , , , , , | 72 Σχόλια »

Ποδαρικό στα μεζεδάκια

Posted by sarant στο 13 Ιανουαρίου, 2010

Οι τακτικοί θαμώνες θα το ξέρουν, κάθε τόσο έχω τη συνήθεια να παρουσιάζω πιατέλες με «μεζεδάκια», δηλαδή μαργαριτάρια, κοτσάνες ή και άλλα αξιοπρόσεκτα που έχω ψαρέψει από τις εφημερίδες και τη μπλογκόσφαιρα τις τελευταίες μέρες. Λοιπόν, ας γευτούμε τα πρώτα μεζεδάκια του 2010, όλα λίγο-πολύ σχετικά με την επικαιρότητα.

Ξεκινάμε με το πιο φρέσκο μεζεδάκι, σημερινό απογευματινό, από τη στήλη του Στάθη στην Ελευθεροτυπία. Ωστόσο, δεν θα το θεωρήσω ούτε κοτσάνα ούτε μαργαριτάρι, απλώς θέμα με γλωσσικό ενδιαφέρον. Έχει κέφι σήμερα ο Στάθης και γράφει:

Μια ακόμη προσφορά τού (ένδοξου, ανάδελφου και παραγνωρισμένου) έθνους μας στην ανθρωπότητα -η οποία τελευταίως μας δανείζει με αβάσταχτα «γερμανικά επιτόκια» -εκατό μέρες «γερμανικό νούμερο» δεν αντέχεται! Και μάλιστα «χωρίς σάλιο» που λέει κι ο κυρ Λομβέρδος. (Εκ του Λομβαρδός, είδος γερμανού κι αυτό)…

Είπα, δεν θεωρώ ότι είναι λάθος. Μάλλον ξέρει ο Στάθης πως ο Λοβέρδος δεν λέγεται ΛοΜβέρδος, όπως τον προφέρουν πολλοί (να είναι άραγε από υπερδιόρθωση, κάπως σαν αναλογία με το ΟκτώΜβριος;), αλλά τον βόλευε για να δώσει γερμανικό χρώμα στο «χωρίς σάλιο» του Λοβέρδου (ο οποίος, βέβαια, είπε δεν υπάρχει σάλιο). Ωστόσο, για να μην υπάρχουν παρεξηγήσεις, και σε περίπτωση που δεν το ξέρατε, το επώνυμο «Λοβέρδος» δεν είναι γερμανικής αρχής, είναι ισπανικό. Μη με ρωτήσετε περισσότερα, δεν ξέρω, αλλά το βρήκα στην εργασία του Τριανταφυλλίδη «Τα οικογενειακά μας ονόματα» που, αν δεν κάνω λάθος, θεωρείται η πιο έγκυρη για το θέμα αυτό το φοβερά δύσκολο, εννοώ την ετυμολογία των επωνύμων, που κάποτε θα επανέλθω σ’ αυτό.

Όμως, στη στήλη του ο Στάθης κάνει κι ένα φοβερό λογικό, πραγματολογικό, κι ό,τι άλλο θέλετε άλμα (αν ήταν ολυμπιακό άθλημα η υπερβολή θα διεκδικούσε μετάλλιο) όταν παρομοιάζει τους τρεις ευζώνους που δεν έφυγαν από τη σκοπιά τους με τον Κωνσταντίνο Παλαιολόγο που αρνήθηκε να παραδώσει την Πόλη. Κι αυτό με φέρνει στο επόμενο θέμα μου.

Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου »

Posted in Επικαιρότητα, Εφήμερα, Εφημεριδογραφικά, Μαργαριτάρια, Μεζεδάκια | Με ετικέτα: , , , , , , , , | 71 Σχόλια »