Οι λέξεις έχουν τη δική τους ιστορία

Το ιστολόγιο του Νίκου Σαραντάκου, για τη γλώσσα, τη λογοτεχνία και… όλα τα άλλα

Posts Tagged ‘Πήλιο’

Τα τελευταία μεζεδάκια του καλοκαιριού

Posted by sarant στο 21 Σεπτεμβρίου, 2019

Βγήκε κάπως ποιητικός ο τίτλος και θα θυμηθείτε και την πρώτη σταγόνα της βροχής, ιδίως επειδή, όπως μου λένε, χαλάει και ο καιρός -λες και δεν το είχαμε πιάσει το υπονοούμενο.

Θα μπορούσα να τα βάλω και «μεζεδάκια της ισημερίας» αλλά αφενός τον τίτλο αυτόν τον έχω χρησιμοποιήσει ίσαμε πέντε φορές ως τώρα και αφετέρου η ισημερία είναι το πρωί της Δευτέρας.

Σκέφτηκα επίσης να βάλω τίτλο «Μεζεδάκια της NASA», μια και τη βδομάδα που πέρασε έγινε ντόρος στα κοινωνικά μέσα για την νεαρή γυναίκα που δήθεν «διαπρέπει στη NASA» και «εκπαιδεύει αστροναύτες» αλλά τελικά είπα να μη διαφημίσω περισσότερο αυτή τη θλιβερή ιστορία τώρα που μαθεύτηκε ευρύτερα.

Πόσο ευρύτερα; Μέχρι και το BBC έγραψε για το θέμα -στο τέλος του ρεπορτάζ διαβάζουμε ότι η κ. Αντωνιάδου δεν θελησε να σχολιάσει (was not available for a comment είναι η ακριβης διατύπωση).

Και προχωράμε στα καθαυτό μεζεδάκια μας, που δεν είναι πολλά τούτη τη βδομάδα -είχα κι εγώ ταξίδι, δεν στείλατε κι εσείς.

* Η αστεία επιγραφή της εβδομάδας, που φαίνεται αυθεντική, από την εξώπορτα μονοκατοικίας.

To σπίτι αυτό «υπερασπίζετε» από άντρες, όπως βλέπετε, που είναι αδίστακτοι, ανελέητοι και ελαφρώς ανορθόγραφοι. Είναι και αδύσσωποι, που είναι υβρίδιο, διασταύρωση της αβύσσου με τον αδυσώπητο.

Real men don’t use dictionaries, άλλωστε.

* Σε τσαπατσούλικα μεταφρασμένο άρθρο για ένα σκάνδαλο με πλαστούς πίνακες, διαβάζουμε ότι:

Όπως αναφέρουν οι πρώτες πληροφορίες ο ζωγράφος κατηγορείται ότι πλαστογράφησε έργα τέχνης τα οποία πωλήθηκαν για χιλιάδες εκατομμύρια δολάρια σε ιδιώτες και γκαλερί.

Υπάρχει ένα πρόβλημα με τον όρο billion στον αγγλοσαξονικό χώρο, και τι σημαίνει, αλλά στα ελληνικά οι «χιλιάδες εκατομμύρια» λέγονται μόνο «δισεκατομμύρια».

Ωστόσο, ακόμα και αυθεντικοί πίνακες δεν πιάνουν τέτοιες τιμές. Εκατομμύρια σκέτα, και πολύ τους πάει.

Μάλλον ο συντάκτης έγραψε «χιλιάδες», ύστερα θέλησε να το κάνει «εκατομμύρια» αλλά ξέχασε να σβήσει την αρχική διατύπωση.

Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου »

Posted in Επιγραφές, Μαργαριτάρια, Μεζεδάκια, Μιμίδια, Φέικ νιουζ | Με ετικέτα: , , , | 247 Σχόλια »

Τρώνε σπετζοφάι οι Spice Girls;

Posted by sarant στο 7 Ιουλίου, 2017

Ομολογώ πως δεν μπορώ να απαντήσω στην ερώτηση του τίτλου αν και φαντάζομαι πως η απάντηση θα είναι αρνητική: αφενός, για να μάθουν το σπετζοφάι πρέπει να βρεθούν από τα μέρη μας, αν και όχι αναγκαστικά στο Πήλιο, και αφετέρου πάω στοίχημα ότι το χωριάτικο λουκάνικο δεν ικανοποιεί τις υγιεινιστικές προδιαγραφές που με θρησκευτική ευλάβεια πρέπει να τηρούν οι αστέρες του θεάματος. Υπάρχει κι άλλο ένα προβληματάκι, ότι το πενταμελές συγκρότημα έχει διαλυθεί και οι περσινές προσπάθειες να ανασυσταθούν με τρία από τα αρχικά μέλη δεν ευοδώθηκαν.

Αρνητική όμως είναι η απάντηση αν εννοήσουμε κυριολεκτικά την ερώτηση. Ωστόσο, εμείς εδώ λεξιλογούμε, κι έτσι το σημερινό άρθρο δεν θα είναι αφιερωμενο στο διαιτολόγιο του γνωστού συγκροτήματος, αλλά στο κατά πόσον υπάρχει ετυμολογική σχέση ανάμεσα στο σπετζοφάι και στη λέξη spice.

Αυτήν ακριβώς την ερώτηση την έθεσε σε σχόλιο ένας φίλος του ιστολογίου πριν από μερικές μέρες, σκέφτηκα λοιπόν ότι προσφέρεται για ένα σύντομο αρθράκι, τέτοιο που ταιριάζει σε μια καλοκαιρινή Παρασκευή.

Το σπετζοφάι λοιπόν, σύμφωνα με την επικρατέστερη εξήγηση, πήρε την ονομασία του από τις πιπεριές, που αποτελούν βασικό του συστατικό -οι δε καυτερές πιπεριές λέγονται και σπέντζες στο Πήλιο και σε άλλα πολλά σημεία της χώρας, αλλά και στα αρβανίτικα.

Στα Ρόδινα ακρογιάλια του, ο Παπαδιαμάντης, αντικρινός στο Πήλιο, παρουσιάζει έναν διάλογο με τον Κώστα, επιστάτη ενός κτήματος, που του αρέσει να ανακατεύει στην κουβέντα του τούρκικες λέξεις. Του λέει ο Κώστας, και μεταφράζει αμέσως ο αφηγητής:

― Σπέντζες ἰστέρσιν; μοῦ ἐφώναξε μακρόθεν ὁ Κώστας. Βὰρ τσόκ. (Πιπεριὲς θέλεις; Ἔχω πολλές.)

Επειδή η λέξη σπέντζα = πιπεριά δεν είναι πανελλήνια και επειδή σήμερα δεν είναι πια τόσο γνωστή, πολύς κόσμος το σπετζοφάι το παρετυμολογεί με τις Σπέτσες και το λέει σπετσοφάι -αλλά για τις Σπέτσες θα μιλήσουμε πιο κάτω.

Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου »

Posted in όπερα, Γλωσσικά συμπόσια, Ετυμολογικά, Ιστορίες λέξεων, Παπαδιαμάντης, Τοπωνύμια, νησιά | Με ετικέτα: , , , , , | 173 Σχόλια »

Το μπουχαρί μας βάζει σε μπελάδες

Posted by sarant στο 9 Ιουνίου, 2011

Κανονικά δεν είχα σκοπό να ανεβάσω άρθρο σήμερα, αλλά έπεσα πάνω σ’ ένα μπουχαρί και θέλω να σας ρωτήσω δυο πράγματα και να σας πω μερικά άλλα, οπότε σας φορτώνομαι. Οι απορίες που έχω είναι στο τέλος.

Η λέξη «μπουχαρί» δεν υπάρχει σχεδόν σε κανένα λεξικό. Δεν υπάρχει στον Μπαμπινιώτη, δεν υπάρχει στο ΛΚΝ, δεν υπάρχει στο Μείζον Τεγόπουλου-Φυτράκη, δεν υπάρχει στο λεξικό του Παπύρου  (τάχαμου όλης της ελληνικής), δεν υπάρχει στο Λεξικό του Δημητράκου το πολύτομο (ξανατάχαμου όλης της ελληνικής, που έχει όποια απίθανα άπαξ λεγόμενα  κατέγραψε ο Ησύχιος αλλά στα νεοελληνικά σφυρίζει αδιάφορα). Ωστόσο, αν γκουγκλίσετε, θα προσανατολιστείτε περίπου τι είναι.

Μπουχαρί είναι η καμινάδα. Συχνά, είναι ειδικώς η πετρόχτιστη καμινάδα,  όπως στη φωτογραφία, που τη βρήκα σ’ αυτό το ζαγορίσιο μπλογκ, σε άρθρο με τον ωραίο τίτλο «Η τέχνη του μάστορα στο μπουχαρί φαίνεται». Όπως βρήκα, είναι λέξη κυρίως της Θεσσαλίας και της Ηπείρου, αλλά και της υπόλοιπης βόρειας Ελλάδας, Μακεδονίας και Θράκης, ενώ υπάρχει και στη Λέσβο. Σε πολλά μέρη, ας πούμε στο Πήλιο, το λένε επίσης «ο μπουχαρής», που κάπως με παραξενεύει.

Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου »

Posted in Όχι στα λεξικά, Απορίες, Ετυμολογικά | Με ετικέτα: , , , , , , , | 206 Σχόλια »