Οι λέξεις έχουν τη δική τους ιστορία

Το ιστολόγιο του Νίκου Σαραντάκου, για τη γλώσσα, τη λογοτεχνία και… όλα τα άλλα

Posts Tagged ‘Παντογράμματα’

Δεν βυθίζω φριχτά γκλομπ ψύξης! (Τα πάντα γύρω από τα παντογράμματα)

Posted by sarant στο 16 Οκτωβρίου, 2014

 

Το σημερινό άρθρο είναι επανάληψη παλιότερου ή μάλλον επανάληψη και συγχώνευση τεσσάρων παλιών άρθρων, που είχαν δημοσιευτεί στο ιστολόγιο τις (πολύ) πρώτες εβδομάδες της ύπαρξής του -και επειδή σήμερα έχουμε αρκετά περισσότερους αναγνώστες απ’ό,τι τον Μάρτιο του 2009, υποθέτω ότι αρκετοί δεν έχετε διαβάσει τα παλιά άρθρα. Δεν αποκλείεται μάλιστα κάποιοι να θέλετε να δοκιμάσετε την τύχη σας στην κατασκευή παντογραμμάτων, αν και σας προειδοποιώ ότι τα ρεκόρ που έχουμε ήδη πετύχει είναι δυσκολοκατάρριπτα.

Τι είναι τα παντογράμματα; θα ρωτήσετε. Όταν πρωτοδημοσιεύτηκαν τα άρθρα στο ιστολόγιο, η λέξη, που είναι απόδοση του ελληνογενούς αγγλικού όρου pangram, δεν γκουγκλιζόταν καν, αλλά σήμερα έχει αποκτήσει ακόμα και σελίδα στη Βικιπαίδεια. Παντόγραμμα λοιπόν είναι μια πρόταση στην οποία εμφανίζονται όλα τα γράμματα ενός αλφαβήτου, τουλάχιστον από μία φορά το καθένα, για παράδειγμα η αγγλική πρόταση The quick brown fox jumps over the lazy dog, που ίσως θα την έχετε συναντήσει, αφού χρησιμοποιείται συχνά στις σελίδες που επιδεικνύουν καινούργιες γραμματοσειρές.

Πράγματι, τα παντογράμματα, πέρα από την ψυχαγωγική αξία τους, είναι χρήσιμα και στην τυπογραφία και την ηλεκτρονική έκδοση, τον σχεδιασμό γραμματοσειρών κτλ.  αφού παρουσιάζουν όλα τα γράμματα του αλφαβήτου. Άλλοτε η απαίτηση είναι να περιλαμβάνουν απλώς όλα τα γράμματα, άλλοτε προστίθεται η απαίτηση να παρουσιάζουν και τα διακριτικά σημεία του αλφαβήτου.

Το διάσημο αγγλικό παντόγραμμα για την πηδηχτούλα αλεπού έχει συνολικά 37 γράμματα, δηλαδή δεν είναι και πολύ «οικονομικό» αφού το αγγλικό αλφάβητο έχει 26 γράμματα. Όμως είναι εύκολο να το απομνημονεύσεις, ενώ τα πιο οικονομικά παντογράμματα είναι ελαφρώς τραβηγμένα από τα μαλλιά, π.χ.:

Cwm fjord bank glyphs vext quiz, το οποίο είναι μεν τέλειο (26 γράμματα) αλλά δεν βγάζει νόημα και θέλει μετάφραση (Carved symbols in a mountain hollow on the bank of an inlet irritated an eccentric person, λέει η Βικιπαίδεια).

Πολύ καλό είναι και το γαλλικό Portez ce vieux whisky au juge blond qui fume, αλεξανδρινός στίχος, κι αυτό με 37 γράμματα αν μέτρησα καλά.

Μια ενδιαφέρουσα και γουστόζικη (τουλάχιστον για κάποιους) άσκηση είναι να προσπαθήσει κανείς να φτιάξει παντογράμματα με όσο το δυνατόν λιγότερα γράμματα, προτάσεις που να έχουν όλα τα γράμματα του αλφαβήτου και να βγάζουν νόημα, έστω κι αν χρειαστεί να τις τραβήξουμε (λίγο) από τα μαλλιά.

Στα ελληνικά, ένα παντόγραμμα που το βρίσκει κανείς και στη Βικιπαίδεια, είναι το Ξεσκεπάζω την ψυχοφθόρο βδελυγμία, που έχει 30 γράμματα, πολύ κοντά στα 24 που είναι το απόλυτο μίνιμουμ του ελληνικού αλφαβήτου (θα προσπεράσουμε την έλλειψη του τελικού ς, θα ζητήσουμε τα 24 κεφαλαία γράμματα).

Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου »

Posted in Γενικά γλωσσικά, Γλωσσικά ευτράπελα, Ψυχαγωγικά | Με ετικέτα: , , | 153 Σχόλια »

Έχει άραγε τέλος αυτός ο κατήφορος;

Posted by sarant στο 31 Μαρτίου, 2009

Ο τίτλος του ποστ είναι παραπλανητικός: δεν αναφέρομαι ούτε στην τρέχουσα πολιτική κατάσταση, ούτε κάνω κριτική σε κάποιο πρόσωπο του κυβερνοχώρου. Ο συγκεκριμένος κατήφορος δεν είναι κακό πράγμα, αλλά αντίθετα είναι αξιέπαινος. Και επιπλέον, έχει τέρμα, έχει όριο και μάλιστα αξεπέραστο.

Λίγο αινιγματικά όλα αυτά, θα συμφωνήσετε. Να εξηγηθώ λοιπόν: μιλάω για τα παντογράμματα. Και, σαν εκείνον τον φλύαρο που τον ρωτάς τι ώρα είναι και σου αρχίζει διατριβή περί ωρολογοποιίας, θα υπενθυμίσω κι εγώ, για καραπολλοστή φορά, ότι παντόγραμμα, pangram αγγλιστί, είναι μια πρόταση η οποία περιλαμβάνει όλα τα γράμματα του αλφαβήτου.

Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου »

Posted in Ψυχαγωγικά | Με ετικέτα: , | 14 Σχόλια »

Φθηνό μπλε βράδυ, στο Γκάζι ξεψυχώ…

Posted by sarant στο 29 Μαρτίου, 2009

Και πάλι για τα παντογράμματα ο λόγος.

Θυμίζω ότι παντόγραμμα, pangram αγγλιστί, είναι μια πρόταση η οποία περιλαμβάνει όλα τα γράμματα του αλφαβήτου. Μέχρι πρόσφατα, το συντομότερο ελληνικό γνωστό παντόγραμμα ήταν το Ξεσκεπάζω την ψυχοφθόρο βδελυγμία του Αλέξανδρου Διαμαντίδη, με 30 γράμματα. Πριν από μερικές μέρες, ο Λευτέρης Παπαδέας κατέβηκε ένα σκαλάκι πιο κάτω, στα 29, με το Θα μπλέξω βρίζοντας φυγόδικη ψυχή.

Το 29 δεν είναι μικρό επίτευγμα. Αν σκεφτούμε ότι τα γράμματα είναι 24, ένα παντόγραμμα με 29 γράμματα θα έχει μόνο 5 επαναλήψεις κάποιου γράμματος (φωνήεντος σχεδόν πάντα).

Σε ηλεμήνυμα που μου έστειλε, ο φίλτατος Παναγιώτης Κονιδάρης ισοφαρίζει την επίδοση των 29.

Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου »

Posted in Ψυχαγωγικά | Με ετικέτα: | 22 Σχόλια »

Θα μπλέξω βρίζοντας φυγόδικη ψυχή!

Posted by sarant στο 26 Μαρτίου, 2009

Κοιτάξτε ξανά την πρόταση του τίτλου και σκεφτείτε ποιο είναι το χαρακτηριστικό της.

.

Όσοι παρακολουθούν το ιστολόγιο από τα πρώτα του μηνύματα και έχουν και γερό μνημονικό, ίσως αναγνωρίσουν ότι πρόκειται για παντόγραμμα. Για όσους άνοιξαν τώρα τα ραδιόφωνά τους, παντόγραμμα, pangram αγγλιστί, είναι μια πρόταση η οποία περιλαμβάνει όλα τα γράμματα του αλφαβήτου. Μέχρι πρόσφατα, το συντομότερο ελληνικό γνωστό παντόγραμμα ήταν το Ξεσκεπάζω την ψυχοφθόρο βδελυγμία του Αλέξανδρου Διαμαντίδη, με 30 γράμματα.

.

Όχι πια. Προχτές πήρα το εξής ηλεμήνυμα από τον αναγνώστη του ιστολογίου Λευτέρη-Δικαίο Παπαδέα:

.

Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου »

Posted in Γενικά γλωσσικά, Ψυχαγωγικά | Με ετικέτα: , , | 14 Σχόλια »

Ξεσκεπάζω την ψυχοφθόρα βδελυγμία!

Posted by sarant στο 26 Φεβρουαρίου, 2009

Ξαναδιαβάστε παρακαλώ τη φράση του τίτλου και πείτε μου τι το αξιοπερίεργο έχει. Προσοχή, όχι το νόημά της. Η ίδια η φράση, τα γράμματα που την απαρτίζουν (πιο πολλά δεν μπορώ να πω) έχει κάτι το μοναδικό.

Ξεσκεπάζω την ψυχοφθόρα βδελυγμία

…………..

…………..

……………

…………….

…………….

………………

  Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου »

Posted in Γενικά γλωσσικά, Ψυχαγωγικά | Με ετικέτα: , | 24 Σχόλια »