Οι λέξεις έχουν τη δική τους ιστορία

Το ιστολόγιο του Νίκου Σαραντάκου, για τη γλώσσα, τη λογοτεχνία και… όλα τα άλλα

Posts Tagged ‘Παρίσι’

Μεζεδάκια στα γενέθλια της Αυγής

Posted by sarant στο 24 Αύγουστος, 2019

Δεν έβρισκα τίτλο για το σημερινό άρθρο, οπότε είπα να δω ποιος άγιος γιορτάζει, και έπεσα στο Σαν Σήμερα το οποίο με πληροφόρησε, μου θύμισε πιο σωστά, πως σαν σήμερα το 1952 κυκλοφόρησε το πρώτο φύλλο της εφημερίδας Αυγή, με την οποία έχω την τιμή να συνεργάζομαι.

Οπότε, από την επέτειο αυτή ονοματίζω το σημερινό άρθρο, παρόλο που, κατά τα άλλα, δεν περιέχει κανένα μαργαριτάρι ή άλλο γλωσσικό αντλημένο από την Αυγή. Έψαξα όμως στα κιτάπια μου και βρήκα αυτό το πρώτο φύλλο, που το πρωτοσέλιδό του το βλέπετε εδώ αριστερά σε σμίκρυνση και, μεγαλύτερο, το ανέβασα εδώ αν θέλει κανείς να ρίξει μια ματιά.

Δύσκολα τα χρόνια εκείνα, δεν είναι και πολύ πανηγυρικό το πρώτο φύλλο. Η Αυγή αρχικά κυκλοφορούσε κάθε Κυριακή, αλλά από τον Οκτώβριο αν θυμάμαι καλά, ενόψει και των εκλογών του Νοεμβρίου, μετατράπηκε σε ημερήσια, πρωινή. Η δικτατορία της 21ης Απριλίου 1967 έκλεισε την εφημερίδα και κατέστρεψε το αρχείο και τις εγκαταστάσεις της. Επανεκδόθηκε λίγες μέρες μετά τη μεταπολίτευση, στις 4 Αυγούστου 1974 και συνεχίζει ως σήμερα, που οι καιροί έχουν γίνει δύσκολοι για εφημερίδες.

* Και προχωράμε στα καθαυτό μεζεδάκια μας, με ενα κάπως παλιότερο που το στέλνει φίλος του ιστολογίου, πιστεύοντας ότι αξίζει να δημοσιευτεί. Σε ανακοίνωση του ΔΣ του ΔΕΠ του Παντείου για την κατάργηση του ασύλου, διαβαζουμε: Είναι μια κατάκτηση του λαού μας που σε καιρούς ανελευθερίας έδωσε τη δυνατότητα στους νέους να την διεκδικήσουν και να μας την κληρονομήσουν.

Δίκιο έχουν βεβαια επί της ουσίας οι διδάσκοντες του Παντείου, αλλά δεν μας την κληρονόμησαν την κατάκτηση οι νέοι των καιρών εκείνων. Μας την κληροδότησαν.

Βέβαια, είναι αρκετά συχνό να λέμε «κληρονόμησε στο παιδί του» αντί για «κληροδότησε». Είναι τοσο συχνό και καθιερωμένο ώστε να το δεχτούμε για κανονικό και να μην το διορθώσουμε, αν ας πούμε επιμελούμαστε ενα κείμενο; Ένα κριτήριο είναι τα λεξικά. Βλέπω ότι η χρήση του «κληρονομώ» με τη σημασία «κληροδοτώ» καταγράφεται στο ΜΗΛΝΕΓ, αλλά ως καταχρηστική. Δίνεται και ένα παράθεμα από βιβλίο του Χ. Χωμενίδη («….μέσα σε δέκα χρόνια ο κολοσσός που του κληρονόμησε ο μπαμπάς του θα έχει γίνει μπουτίκ»). Κατά πάσα πιθανότητα, σε μερικά χρόνια θα έχει λεξικογραφηθεί η χρήση χωρίς να χαρακτηρίζεται καταχρηστική αλλά προς το παρόν θα έλεγα ότι θα τη διόρθωνα αν την είχα σε κείμενο.

Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου »

Advertisements

Posted in Επετειακά, Επιγραφές, Ευρωπαϊκή Ένωση, Εφημεριδογραφικά, Μαργαριτάρια, Μεταφραστικά, Μεζεδάκια | Με ετικέτα: , , , , , | 231 Σχόλια »

Η κάρτα (διήγημα του Μαρσέλ Αιμέ)

Posted by sarant στο 26 Μαΐου, 2019

Πριν από τρεις Κυριακές είχαμε δημοσιεύσει το φανταστικό-χιουμοριστικό διήγημα «Ο άνθρωπος που περνούσε μέσα απ’ τους τοίχους» του Μαρσέλ Αιμέ. Όπως είχαμε τότε αναφέρει, η φίλη που έκανε τη μετάφραση έχει επίσης μεταφράσει κι ένα ακόμα διήγημα του Αιμέ -και το παρουσιάζουμε σήμερα.

Όπως και το προηγούμενο, έτσι κι αυτό το διήγημα του Αιμέ γράφτηκε μέσα στην Κατοχή και δημοσιεύτηκε το 1943 σε βιβλίο -στην ίδια συλλογή διηγημάτων, που μπορείτε να τη βρείτε εδώ στα γαλλικά.

Το διήγημα έχει τη μορφή αποσπασμάτων από το ημερολόγιο ενός συγγραφέα. Θεσπίζεται ένας νέος νόμος βάσει του οποίου το δικαίωμα ύπαρξης χορηγείται με δελτίο και ο Αιμέ περιγράφει τα όσα γκροτέσκα ακολουθούν. Περιέργως, το διήγημα πέρασε από τη γερμανική λογοκρισία -θα θεωρήθηκε φανταστικό.

Το διηγημα έχει μεταφραστεί στα ελληνικά παλιότερα, με τίτλο «Το δελτίο». Η φίλη που το μετέφρασε προτίμησε να ακολουθήσει το πρωτότυπο, που κάνει λόγο για carte (κάρτα, και πιο πέρα carte de temps-χρονοκάρτα), η οποία περιέχει 24 δελτία (tickets).

Στο διήγημα εμφανίζονται διάφορα υπαρκτά πρόσωπα, γνωστά στο Παρίσι και ειδικά στη Μονμάρτη στην εποχή. Ο Σελίν είναι γνωστός, τον Ζεν Πωλ τον αναφέραμε στο προηγούμενο διήγημα, ενώ στα άλλα πρόσωπα έχω βάλει λίκνους. Ο Τεντέν (Tintin) πιθανώς είναι ο Tonton, δηλαδή ο Gaston Baheux, που τον βλέπουμε στη φωτογραφία στο κέντρο, ενώ πίσω του με τα μαύρα γυαλιά είναι ο Μαρσέλ Αιμέ.

Το λουλούδι αγριολίζα είναι η pervenche.

Tο όνομα του κεντρικού ήρωα είναι Flegmon, που παραπέμπει στη διπλότυπη λόγια λέξη flegme/phlegme (φλέγμα) και στον ιατρικό όρο phlegmon (φλεγμονή).

Ο γέρος γείτονάς του λέγεται Roquenton, παραλλαγή του roquentin μειωτικού χαρακτηρισμού για γέρο που παλιμπαιδίζει. Στη Ναυτία του Σαρτρ, που κυκλοφόρησε  το 1938 και έχει επίσης ημερολογιακό χαρακτήρα, ο συγγραφέας του ημερολόγιου ονομάζεται Roquentin παρ’ ότι νέος.

 

            Η κάρτα

Αποσπάσματα από το ημερολόγιο του Ιούλιου Φλεγκμόν

10 Φεβρουαρίου. Κάτι παράλογο ψιθυρίζεται στη γειτονιά για νέα περιοριστικά μέτρα. Θα προχωρούσαν, λέει, στη θανάτωση των μη παραγωγικών καταναλωτών, γερόντων, συνταξιούχων, εισοδηματιών, άνεργων και άλλων άχρηστων στομάτων, προκειμένου να αντιμετωπίσουν την ένδεια και να διασφαλίσουν την καλύτερη απόδοση στο εργαζόμενο κομμάτι του πληθυσμού.

Κατά βάθος βρίσκω το μέτρο αρκετά δίκαιο. Συνάντησα λίγο αργότερα μπροστά στο σπίτι μου το γείτονά μου Ροκαντόν, τον παράφορο εβδομηντάρη, που παντρεύτηκε πέρσι μια νεαρή εικοσιτεσσάρα.

Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου »

Posted in Γαλλία, Διηγήματα, Επιστημονική φαντασία, Κατοχή, Παρίσι, Πεζογραφία, Χιουμοριστικά | Με ετικέτα: , , , | 120 Σχόλια »

Ο άνθρωπος που περνούσε μέσα απ’ τους τοίχους (διήγημα του Μαρσέλ Αιμέ)

Posted by sarant στο 5 Μαΐου, 2019

Τις προάλλες που συζητούσαμε στα σχόλια αν η παριζιάνικη Montmartre αποδίδεται Μονμάρτη ή Μονμάρτρη στα ελληνικά, είχαμε κάνει λόγο και για δυο διηγήματα φαντασίας του Μαρσέλ Αιμέ. Θα παρουσιάσω σήμερα το ένα από αυτά, το «Ο άνθρωπος που περνούσε μέσα απ’ τους τοίχους». Μια φίλη του ιστολογίου, που έχει ζήσει στο Παρίσι, το είχε μεταφράσει τότε, και μου το έστειλε. Παρόλο που, όπως λέει, η μετάφρασή της είναι ερασιτεχνική, νομίζω ότι διαβάζεται πολύ καλά και ελάχιστα άλλαξα καθώς τη διάβαζα. Πάντως, το πρωτότυπο είναι εδώ.

Το διήγημα δημοσιεύτηκε σε περιοδικό το 1941 και εκδόθηκε σε βιβλίο το 1943. Τα ονόματα των δρόμων που αναφέρονται είναι υπαρκτά. Έχω βάλει κάποια λινκ. Ο Μαρσέλ Αιμέ έζησε πολλά χρόνια στη Μονμάρτη, ακριβώς στη λεωφόρο Ζινό για την οποία γίνεται λόγος στο διήγημα. Μάλιστα, υπάρχει και πλατεία στο όνομά του, στην οποία μπορεί κανείς να δει ένα γλυπτό εμπνευσμένο από το διήγημα που θα διαβάσετε -φωτογραφία στο τέλος.

Η αναφορά σε «εγγλέζικη εβδομάδα» εννοεί την πενθήμερη εβδομάδα εργασίας, που τότε ήταν ακόμη νεωτερισμός στη Γαλλία ενώ εφαρμοζόταν στην Αγγλία.

Περιμένω από τους ειδήμονες σε θέματα επιστημονικής φαντασίας να μας πουν αν το διήγημα θα μπορούσε να χαρακτηριστεί ΕΦ. Νομίζω όχι. Μάλλον χιουμοριστικό θα το πούμε ή φανταστικό διήγημα.

 

Μαρσέλ Αιμέ

Ο άνθρωπος που περνούσε μέσα απ’τους τοίχους

Ζούσε στη Μονμάρτη, στον τρίτο όροφο της οδού ντ’Ορσάπ 75Β ένας εξαιρετικός άνθρωπος με το όνομα  Ντιτιγέλ, που είχε το μοναδικό χάρισμα να περνάει χωρίς πρόβλημα ανάμεσα απ’ τους τοίχους. Φορούσε γυαλιά, είχε μικρό μαύρο υπογένειο και ήταν τριτοβάθμιος  υπάλληλος στο Υπουργείο Καταστίχων. Το χειμώνα πήγαινε στο γραφείο του με το λεωφορείο και την άνοιξη έκανε τη διαδρομή με τα  πόδια φορώντας το μελόν καπέλο του.

Ο Ντιτιγέλ μόλις είχε πατήσει τα σαραντατρία, όταν του αποκαλύφτηκε η δύναμή του. Ένα βράδυ, μια σύντομη διακοπή ρεύματος τον βρήκε στο χωλ του μικρού εργένικου διαμερίσματός του. Περπάτησε για λίγο ψηλαφητά μες στα σκοτάδια και, όταν το ρεύμα επανήλθε, βρέθηκε στο πλατύσκαλο του τρίτου ορόφου. Καθώς η πόρτα του διαμερίσματος ήταν κλειδωμένη από μέσα, το συμβάν τον έβαλε σε σκέψεις και, παρά τις επιταγές της λογικής του, αποφάσισε να ξαναμπεί με τον τρόπο που είχε βγει, διασχίζοντας δηλαδή τον τοίχο. Αυτή η παράξενη ικανότητα, που καθώς φαίνεται δεν ήταν μέσα στις επιδιώξεις του, δεν έπαψε να τον ανησυχεί κάπως, και την επαύριο, Σάββατο, επωφελήθηκε από την «εγγλέζικη» εβδομάδα και πήγε να βρει ένα γιατρό της γειτονιάς, για να του εκθέσει την περίπτωσή του.

Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου »

Posted in Γαλλία, Διηγήματα, Επιστημονική φαντασία, Παρίσι, Πεζογραφία, Χιουμοριστικά | Με ετικέτα: , , , | 153 Σχόλια »

Πασχαλιάτικα μεζεδάκια

Posted by sarant στο 27 Απρίλιος, 2019

Όπως και κάθε χρόνο, έτσι και φέτος το μόνο πρόβλημα που έχω για να τιτλοφορήσω το πολυσυλλεκτικό σαββατιάτικο άρθρο μας είναι να διαλέξω έναν τίτλο που να μην τον έχω χρησιμοποιήσει άλλη χρονιά. Λαμπριάτικα έχω πει, πασχαλινά ή και προπασχαλινά μεζεδάκια έχω πει, πασχαλιάτικα όχι, οπότε καπαρώνω τον τίτλο φέτος και του χρόνου βλέπουμε.

* Γλωσσικοί και σχετικοί με τη γλώσσα μύθοι δεν κυκλοφορούν, βεβαίως, μόνο στα καθ’ ημάς. Ιδού αυτό το αφισάκι, που παρουσιάζει έναν μύθο αρκετά διαδεδομένο σε νιου έιτζ κύκλους, ότι τάχα η αγγλική λέξη Easter προέρχεται από την Ιστάρ, τη θεά των πολιτισμών της Μεσοποταμίας.

Ή μάλλον το αφισάκι που βλέπετε παρουσιάζει την ανασκευή του μύθου αυτού, από τον φίλο Γιάννη Οικονόμου. Σκέφτομαι πως ίσως αυτός ο τρόπος ανασκευής είναι πιο επιδραστικός.

Όσο για την ετυμολογία της λέξης Easter, όπως έχουμε γράψει παλιότερα (και θα το επαναλάβουμε του χρόνου) «προέρχεται από μια παγανιστική γιορτή προς τιμήν μιας τευτονικής θεάς της άνοιξης και του φωτός, της ανατολής του ήλιου (άλλωστε east είναι η ανατολή). Κάτι ανάλογο ισχύει και στα γερμανικά (Ostern)».

* Τελικά τι θα κάνουμε με τους τιμητές;

Σε πρόσφατο άρθρο της η ΕφΣυν αναφερεται στους «τιμητές του Μουσολίνι στο Μιλάνο«.

Δεν εννοεί αυτούς που επικρίνουν τον Μουσολίνι, αλλά τους ακροδεξιούς οπαδούς της Λάτσιο, που με την ευκαιρία κάποιου ποδοσφαιρικού αγώνα βρέθηκαν στο Μιλάνο και επισκέφτηκαν την Πιατσάλε Λορέτο, τον τόπο όπου οι παρτιζάνοι κρέμασαν ανάποδα, το 1945, τα πτώματα του Μουσολίνι και της Κλαρέτας Πετάτσι, και εκεί ύψωσαν πανό που έγραφε «Τιμή στον Μπενίτο Μουσολίνι».

Πολλές φορές έχουμε γράψει για τη λέξη αυτή, που σημαίνει τον δριμύ επικριτή σύμφωνα με τα λεξικά (μια χρήση που ανάγεται στα ρωμαϊκά χρόνια και στους κήνσορες) αλλά η οποία, έχοντας χάσει σημασιολογική διαφάνεια, θεωρείται από πολλούς ότι σημαίνει «οπαδός, υμνητής» -διότι, σου λέει ο άλλος, τιμητής είναι αυτός που τιμά.

Καθώς όμως εξακολουθεί να είναι ζωντανή και η αρχική σημασία της λέξης, δύσκολα θα δεχτούμε χρήσεις με τη νέα σημασία, εννοώ όσοι από εμάς είμαστε επαγγελματίες γραφιάδες και διορθώνουμε κείμενα -θα επισημαίνουμε το λάθος και θα το διορθώνουμε, ώσπου να γείρει η πλάστιγγα, αν ποτέ γείρει.

Ως τότε, ο τιμητής μπαίνει στην ίδια κατηγορία λέξεων με τον «ευάριθμο». Λέξεις που προτιμότερο είναι να αποφεύγονται, επειδή ούτε αυτός που τις γράφει ξέρει πώς θα τις εκλάβουν οι αναγνώστες του, ούτε αυτός που διαβάζει ξέρει πώς τις εννοεί ο συντάκτης.

* Στο ίδιο άρθρο της ΕφΣυν, διαβάζω ότι «Το πανό φέρει επίσης την υπογραφή των Irreducibles, μιας από τις ακροδεξιές ομάδες της Λάτσιο».

Ακροδεξιοί είναι οι οπαδοί, αλλά είναι Ιταλοί, οπότε δεν μπορεί να υπογράφουν Irreducibles. Θα υπογράφανε έτσι αν ήταν Άγγλοι. Οι Ιταλοί (και αφού είναι εθνικιστές, ένας λόγος παραπάνω να γράφουν στα ιταλικά) υπογράψανε ως Irriducibili. Πείτε το «Αδιάλλακτοι».

* Aριστερά βλέπετε την πασχαλινή ευχετήρια κάρτα του Ευκλείδη Τσακαλώτου.

Eίναι ένας πίνακας του Μεξικανού ζωγράφου Ντιέγκο Ριβέρα. Σύμφωνα με το σχετικό ρεπορτάζ, ο τίτλος του πίνακα είναι «Η απελευθέρωση του Peon».

O αγγλικός τίτλος του πίνακα είναι Liberation of the Peon, αλλά αυτό δεν σημαίνει πως ο Peon είναι κύριο όνομα (αν ήταν δεν θα είχε άρθρο). Πρόκειται για την ισπανική λέξη peón, που σημαίνει περίπου «κολλήγος». (Εδώ πιο αναλυτικά για το peonage).

Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου »

Posted in Κύπρος, Μύθοι, Μαργαριτάρια, Μεταφραστικά, Μεζεδάκια, Νομανσλάνδη, Πασχαλινά | Με ετικέτα: , , , , , | 194 Σχόλια »

Τη μέρα που κάηκε η Νοτρ Νταμ

Posted by sarant στο 16 Απρίλιος, 2019

Και ενώ όλη η Γαλλία περίμενε τον Εμανουέλ Μακρόν να εκφωνήσει, στις 8 ακριβώς, τα μέτρα που αποφάσισε ύστερα από τον Μεγάλο εθνικό διάλογο (αν αποδώσουμε έτσι το Grand débat national) που ο ίδιος είχε δρομολογήσει ως απάντηση στο κίνημα των Κίτρινων Γιλέκων, κι ενώ τα κανάλια έκαναν εικασίες, εδώ και μέρες, για το περιεχόμενο των προεδρικών εξαγγελιών στο πολυαναμενόμενο διάγγελμα, η φοβερή πυρκαγιά, που ξέσπασε στη Νοτρ Νταμ, στην Παναγία των Παρισίων, ανάγκασε τον Πρόεδρο να αναβάλει το διάγγελμα προς το έθνος.

Η καταστροφή είναι, θαρρώ η λέξη ταιριάζει, αδιανόητη: κατέρρευσε το βέλος, η οροφή του καμπαναριού, κατέρρευσε και η στέγη.

Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου »

Posted in Γαλλία, Επικαιρότητα, Μνημεία | Με ετικέτα: , , , , , | 172 Σχόλια »

Ένα χριστουγεννιάτικο δίδυμο του Μποστ (πριν από 54 χρόνια)

Posted by sarant στο 24 Δεκέμβριος, 2018

Παραμονή Χριστουγέννων σήμερα, ίσως να σας έχουν χτυπήσει ήδη την πόρτα οι πρώτες παρέες παιδιών που λένε τα κάλαντα, οπότε το θέμα μας θα είναι χριστουγεννιάτικο. Επειδή τα φετινά είναι τα δέκατα (!) Χριστούγεννα που γιορτάζουμε στο ιστολόγιο, τα χριστουγεννιάτικα θέματα τα έχουμε λίγο-πολύ εξαντλήσει -κι έτσι, το σημερινό παραμονιάτικο άρθρο μας είναι επανάληψη άρθρου που δημοσιεύτηκε σαν σήμερα πριν από έξι χρόνια, το 2012. Θα σας παρουσιάσω ένα δίδυμο, δυο σκίτσα του Μποστ με χριστουγεννιάτικο θέμα.

Βέβαια, αφού πρόκειται για Μποστ, τα σκίτσα δεν είναι αμιγώς εορταστικά, αλλά έχουν σαφέστατο πολιτικό χαρακτήρα· ωστόσο, σχολιάζουν όχι ένα γεγονός που έγινε αλλά κάτι που δεν έγινε ή τέλος πάντων συνέβη μόνο στην αχαλίνωτη φαντασία του Μέντη Μποσταντζόγλου, φυσικά με αφορμή κάποιο υπαρκτό γεγονός. Αλλά καλύτερα να εξηγηθώ.

Πριν από 54 χρόνια, ενώ πλησίαζαν τα Χριστούγεννα του 1964, ένα παράξενο γεγονός τάραξε την επικαιρότητα, ένα γεγονός σχετικό με την υπόθεση Λαμπράκη, δηλαδή τη δολοφονία του ανεξάρτητου αριστερού βουλευτή Γρηγόρη Λαμπράκη από παρακρατικούς στη Θεσσαλονίκη τον Μάιο του 1963: ο συνταγματάρχης της Χωροφυλακής Ευθύμιος Καμουτσής πιάστηκε επ’ αυτοφώρω από τον υποστράτηγο Βουτυράκη, υπαρχηγό της Χωροφυλακής, μέσα στο γραφείο του, στο Σύνταγμα Χωροφυλακής Μακρυγιάννη, σε μυστική συνάντηση με τον Μανώλη Χατζηαποστόλου, τον «Τίγρη» που τη νύχτα της δολοφονίας του Λαμπράκη είχε πηδήξει στο τρίκυκλο των φονιάδων, και τον Γ. Σωτηρχόπουλο, τον επιπλοποιό που αποκάλυψε ότι ο Γκοτζαμάνης (ο δολοφόνος) είχε προμελετήσει το έγκλημα.

Ο Καμουτσής, υποσχόμενος αμοιβή 1,5 ή 2 εκατ. δραχμές, πίεζε τους δυο μάρτυρες να αναιρέσουν στη δίκη που θα γινόταν τις καταθέσεις τους, και να υποστηρίξουν ότι τον Λαμπράκη τον σκότωσαν στελέχη της ΕΔΑ, ότι άλλα στελέχη της ΕΚ και της ΕΔΑ τους προέτρεψαν να καταθέσουν ψέματα και ότι ο ίδιος ο Γ. Παπανδρέου τους είχε πει ότι την υπόθεση Λαμπράκη την είχαν σχεδιάσει για να ρίξουν τον Καραμανλή! Μάλιστα, σε μια αποστροφή του, ο Καμουτσής είχε πει προς τους δυο μάρτυρες: «Όπως διώξατε τον Καραμανλή, έτσι θα πάτε στο Παρίσι να τον φέρετε πίσω!».

Θυμίζω ότι όλα αυτά γίνονταν ενώ κυβέρνηση ήταν η Ένωση Κέντρου και πρωθυπουργός ο Γεώργιος Παπανδρέου, έχοντας εκλεγεί τον Φεβρουάριο του 1964 με το εντυπωσιακό ποσοστό 53% και με φαινομενικά γρανιτένια κοινοβουλευτική πλειοψηφία.

Ο Καμουτσής εννοούσε ότι ο Χατζηαποστόλου και ο Σωτηρχόπουλος, ως βασικοί μάρτυρες της υπόθεσης Λαμπράκη, στάθηκαν η αιτία για την ήττα του Καραμανλή και την αποχώρησή του από την πολιτική, και ήλπιζε ότι αν αναιρούσαν τις καταθέσεις τους και παρουσίαζαν το όλο θέμα ως σκευωρία θα γινόταν δυνατό να επανέλθει στην πολιτική ο ηττημένος πρώην πρωθυπουργός.

Αλλά ο Μποστ πιάστηκε από αυτή τη φρασούλα και την ερμήνευσε κυριολεκτικά, κι έτσι κατασκεύασε ολόκληρο σενάριο, με τους Χατζηαποστόλου και Σωτηρχόπουλο να ξεκινούν για το Παρίσι να φέρουν πίσω τον Καραμανλή:

To σκίτσο δείχνει τον Καραμανλή να ετοιμάζεται για αναχώρηση και να ζητάει από την Αμαλία, τη γυναίκα του, να ακυρώσει κοινωνικές του υποχρεώσεις. Η αναφορά στο «παγωτό του φούρνου» οφείλεται στο ότι ο Σωτηρχόπουλος, που δούλευε εκείνη την εποχή λουστραδόρος στην Αθήνα, στο επιπλοποιείο ενός γνωστού του Καμουτσή, κατέθεσε ότι ο Καμουτσής σε παλαιότερο ραντεβού τον είχε κεράσει παγωτό φούρνου.

Πέρα από την πετυχημένη ελληνικούρα «της θυρός», προσέξτε πάνω στη βαλίτσα δυο άφθαστα λογοπαίγνια: τα «ιπποδήματα» και, ακόμα καλύτερο, το «Φοντέν εν πλω» (αντί Φοντενεμπλώ). Σε άλλο του κείμενο, ο Μποστ είχε γράψει ότι ο Καραμανλής πήγε «στο Φοντέν εν πλω αεροπορικώς»!

Το σκίτσο αυτό δημοσιεύτηκε στην Αυγή την Κυριακή 20 Δεκεμβρίου 1964. Ωστόσο, ένας υπεύθυνος γελοιογράφος όπως ο Μποστ δεν μπορούσε να αφήσει τους αναγνώστες για πολύ σε αβεβαιότητα. Στο χριστουγεννιάτικο φύλλο της εφημερίδας παρουσίασε το δίδυμο αδερφάκι του, με τον αντίθετο τίτλο: Δεν έρχεται ο Κόστας…, συνεχίζοντας την ιστορία που είχε πλάσει η φαντασία του.

Εδώ ο Μποστ παρουσιάζει τον Καραμανλή και την Αμαλία, με τις βαλίτσες έτοιμες, να αδημονούν μη βλέποντας να έρχονται οι δυο συνεταίροι. Ο Καμουτσής είχε υποσχεθεί να δωροδοκήσει τους δυο βασικούς μάρτυρες της υπόθεσης Λαμπράκη για να αναιρέσουν τις καταθέσεις τους· εκείνοι για να διερευνήσουν τις προθέσεις του είχαν ζητήσει 2 εκατομμύρια, κι αυτός τους πρόσφερε ενάμισι. Πάνω σ’ αυτή τη διαφορά παίζει ο Μποστ, που φαντάζεται ότι εξαιτίας της αιφνίδιας αύξησης που είχε αναγγελθεί εκείνες τις μέρες στην τιμή της βενζίνης (κατά 3 δρχ. το γαλόνι) οι δυο συνεταίροι ξέμειναν «στα πρόθυρα του Ρήνος»!

Οι «δυο χαρακτήρες» είναι υπαινιγμός για την περίφημη φράση «Δεν υπάρχουν χαρακτήρες» που (φέρεται ότι) είχε πει παλαιότερα ο Καραμανλής σε ένδειξη απογοήτευσης από τα ελληνικά πράγματα, ενώ «σκευωρία» είχε χαρακτηρίσει ο Καμουτσής την όλη υπόθεση. Για τα παγωτά, είπαμε στο προηγούμενο σκίτσο.

Το ζευγάρι είναι ντυμένο με μπαλωμένα ρούχα επειδή λεγόταν ότι ο Καραμανλής ζούσε φτωχική ζωή στο Παρίσι. Η Αμαλία Καραμανλή ήταν ανιψιά του Παν. Κανελλόπουλου, που διαδέχτηκε τον Καραμανλή στην ηγεσία της ΕΡΕ, γι’ αυτό και συχνά οι γελοιογράφοι της εποχής αποκαλούσαν τον Κανελλόπουλο «θείο» του Καραμανλή -το έχουμε σίγουρα δει και στο ιστολόγιο σε κάποια γελοιογραφία της εποχής. Το ζευγάρι πήρε διαζύγιο το 1972 και η Αμαλία, που ασχολήθηκε με το γράψιμο, κυρίως παιδικών βιβλίων, σήμερα είναι γνωστή ως Αμαλία Μεγαπάνου, μετά τον δεύτερο γάμο της.

Το ιστολόγιο σας εύχεται να περάσετε γαλήνια και ειρηνικά τις γιορτές -κι αν δεν ψηφίσατε για τη Λέξη της χρονιάς, έχετε ακόμα καιρό, εδώ!

Posted in Γελοιογραφίες, Επαναλήψεις, Μποστ, Πρόσφατη ιστορία, Χριστούγεννα | Με ετικέτα: , , , , , , , , | 133 Σχόλια »

Ετεροχρονισμένα δεκεμβριανά μεζεδάκια

Posted by sarant στο 2 Δεκέμβριος, 2018

Ετεροχρονισμένα, διότι χτες που ήταν η κανονική τους μέρα έπεσε πρώτη του μηνός και δημοσιεύτηκε το Μηνολόγιο, με αποτέλεσμα τα μεζεδάκια να μετατεθούν για σήμερα -που σημαίνει ότι το κυριακάτικο λογοτεχνικό ή φιλολογικό μας άρθρο απλώς αναβάλλεται για την επόμενη Κυριακή. Και δεκεμβριανά επειδή χτες μπήκε ο Δεκέμβριος.

Και ξεκινάμε με ένα μεταφραστικό από το ακούραστο μηχανάκι της Ράιαν που δεν κουράζεται να παράγει κοτσάνες.

Φίλος του ιστολογίου πήρε πριν από μερικές μέρες ηλεμήνυμα για μια προσφορά της χαμηλόκοστης εταιρείας, όπου κάτω-κάτω, αν προσέξετε, θα δείτε ότι η προσφορά ισχύει για ταξίδια από «1 Ιανουάριος – 31 Ενδέχεται 2019».

Ενδέχεται; Τι ενδέχεται; Το 31 ή το 2019;

Απλώς, το μηχανάκι που έκανε τη μετάφραση μπέρδεψε τον Μάιο μήνα (May) με το ρήμα may.

Πάλι καλά που δεν μετέφραζε τίποτε άρθρα για το Μπρέξιτ, να μπει στη μέση και η Τερέζα Μέι ή Τερέζα Μαΐου ή Τερέζα Ενδέχεται (In May, Ms May may….).

Οι τακτικοί αναγνώστες θα έχουν δει ότι έχουμε κατ’ επανάληψη επισημάνει και άλλα μεταφραστικά μαργαριτάρια από το μεταφραστήρι της Ράιαν.

Και γεννάται το ερώτημα: ένας κολοσσός με τεράστιο τζίρο, όπως η Ράιαν, δεν μπορεί να πληρώνει εκατό μεταφραστές (έναν για κάθε γλώσσα) να μεταφράζουν τα διαφημιστικά της μηνύματα; Δεν ξέρω καλά τα οικονομικά των αεροπορικών εταιρειών αλλά υποθέτω πως το κόστος θα είναι αμελητέο σε σύγκριση με τον τζίρο της. Φοβάμαι μήπως η επιλογή υπαγορεύεται όχι από οικονομικούς λόγους αλλά από ιδεολογικούς.

* Συχνά επισημαίνουμε περιπτώσεις περιττών εισαγωγικών στο ιστολόγιο, αλλά αυτό το άρθρο που μου υπέδειξε φίλος του ιστολογίου, από αθλητικόν ιστότοπο, πρέπει να σπάει κάποιο ρεκόρ αφού πρόκειται για ρεσιτάλ εισαγωγικομανίας, για ομοβροντία άχρηστων εισαγωγικών:

Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου »

Posted in Αντισημιτισμός, Βουλή, Μαργαριτάρια, Μεταφραστικά, Μεζεδάκια, Τίτλοι | Με ετικέτα: , , , , , , , | 183 Σχόλια »

Η πτώση του Παρισιού, μυθιστόρημα του Ηλία Έρενμπουργκ

Posted by sarant στο 17 Μαΐου, 2018

Παλιομοδίτης όπως είμαι, οι αγαπημενοι μου συγγραφείς ειναι επίσης παλαιοί -ένας απ’ αυτους ο σοβιετικός Ηλίας Έρενμπουργκ, που αποσπάσματα απο τα απομνημονεύματά του και από άλλα έργα του έχω ξαναβάλει στο ιστολόγιο.

Περνώντας προσφατα από το βιβλιοπωλείο της Σύγχρονης Εποχής είδα ότι εκδόθηκε, σε δύο τόμους και συνολικά 720 σελίδες, το μυθιστόρημα «Η πτωση του Παρισιού» του Ερενμπουργκ. Το πήρα και το διάβασα σχεδόν απνευστί -το ένιωθα πως θα μου άρεσε και δεν έπεσα έξω. Είχε βγει και παλιά από άλλον εκδοτικό οίκο, όμως τούτη η έκδοση της Συγχρονης Εποχής πρέπει να είναι φετινή (αν κάνω λάθος, διορθώστε).

Στην Πτώση του Παρισιού, ο Έρενμπουργκ δινει μια τοιχογραφία της Γαλλίας από το 1936 και τις εκλογές που έφεραν τη νικη του Λαϊκού Μετώπου έως το 1940 και την είσοδο των Γερμανών στο Παρίσι μετά τη συνθηκολόγηση. Ο Έρενμπουργκ, με διαφορά ο πιο δυτικός από τους Σοβιετικούς συγγραφείς, περιγράφει πράγματα που τα έζησε από πρώτο χέρι, αφού εκείνην την περίοδο ζούσε στο Παρίσι ως ανταποκριτής σοβιετικών εφημερίδων (αν και ειχε περάσει αρκετους μήνες και στην Ισπανία ως πολεμικός ανταποκριτής στον εκεί εμφύλιο· άλλωστε και η Ισπανία φιγουράρει στο μυθιστόρημα). Καθώς διάβαζα το μυθιστόρημα, εδώ κι εκεί αναγνώριζα σκηνές και φράσεις που τις είχε επίσης περιγράψει και αναφέρει ο Έρενμπουργκ, αν και κάπως διαφορετικά, στα απομνημονεύματά του.

Ειναι παραδοσιακό μυθιστόρημα, όπου παρελαύνουν δεκάδες ήρωες, οι περισσότεροι απ’ αυτους ζωγραφισμένοι πολύ πετυχημένα. Ο ίδιος ο Έρενμπουργκ, κρίνοντας το έργο του, έγραψε ότι «ορισμενοι ήρωες μού φαίνονται ζωντανοί, με τρεις διαστάσεις, άλλοι επίπεδοι, κατάλληλοι για πλακάτ» και συνεχίζει λέγοντας ότι κακώς έκανε αψεγάδιαστους τους «καλούς» (τον κομμουνιστή εργάτη Μισό ή Μιχιό, θα πούμε μετά, ή τη Ντενίζ). Πέτυχε όμως πολύ καλά τους ενδιάμεσους, σαν τον έξυπνο και ευαίσθητο καπιταλιστή Ντεσέρ. Ίσως ο πιο καλοσχεδιασμένος χαρακτήρας να είναι ο πολιτικός Τεσά, βουλευτής του ριζοσπαστικού κόμματος, που ξεκινάει από βουλευτής του Λαϊκού Μετωπου και καταλήγει υπουργός του Πετέν -ο συγγραφέας περιγράφει με μεγάλη επιτυχία και πολύ πειστικά την αλυσίδα των συμβιβασμών και των υποχωρήσεων.

Το βιβλίο έχει ενδιαφέρουσα ιστορία, την οποία δεν θα την πληροφορηθεί ο αναγνώστης της σπαρτιατικής έκδοσης της Σύγχρονης Εποχής. Τη λέω σπαρτιατική, επειδή παρουσιάζει σκέτο το κείμενο: δεν έχει ούτε προλογο, ούτε μεταφραστικές ή άλλες υποσημειώσεις, ούτε επίμετρο, ούτε τίποτα, μόνο ένα σημείωμα στο οπισθόφυλλο, για το οποίο θα πω μετά. Βέβαια, το κείμενο αρκεί και αποζημιώνει τον αναγνώστη με το παραπάνω, παρά τα μεταφραστικά προβλήματα (βλ. παρακάτω). Αλλά στην εποχή μας, ο αναγνωστης θέλει και κάτι παραπάνω.

Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου »

Posted in Γαλλία, ΕΣΣΔ, Κριτική μεταφράσεων, Μυθιστόρημα, Μεταφραστικά, Πρόσφατη ιστορία, Παρουσίαση βιβλίου | Με ετικέτα: , , , , | 180 Σχόλια »

Πενήντα χρόνια από τον Μάη του 68

Posted by sarant στο 15 Μαΐου, 2018

Τούτες τις μέρες συμπληρωνονται 50 χρόνια από την εξέγερση του Μάη του 1968 στο Παρίσι και στην υπόλοιπη Γαλλία, μια εξέγερση που θα ήταν στενό να τη χαρακτηρίσουμε μόνο φοιτητική ή νεανική, αφού οι εργατικές απεργίες συντάραξαν τη χώρα φτάνοντας στα 11 εκατομμύρια απεργών (απιστευτα μεγάλος αριθμός σε μια χώρα με ούτε 60 εκατ. κατοίκους) και έδωσαν τον τόνο ιδίως τις τελευταίες μέρες του Μάη, όπου η προοπτική της ανατροπής ήταν χειροπιαστή και ο πρόεδρος ντε Γκολ διέφυγε για λίγες ώρες στη Γερμανία.

Ο Μάης του 68 δεν έχει συγκεκριμένη ημερομηνία «έναρξης» αφού οι φοιτητικές κινητοποιήσεις είχαν αρχίσει νωρίτερα από τον Μάιο ενώ οι διαδηλώσεις και καταλήψεις εργοστασίων συνεχίστηκαν και τον Ιούνιο. Κάποιος θα μπορούσε να ορίσει ως κομβικό σημείο τη μεγάλη διαδήλωση στις 10 Μαΐου, αλλά είναι αμφίβολο αν θα συμφωνούσαν πολλοί μαζί του. Η Βικιπαίδεια ορίζει την περίοδο από 2 Μαΐου έως 23 Ιουνίου 1968.

Όπως και άλλες εξεγέρσεις, ο Μάης ξεκίνησε «δι’ ασήμαντον αφορμήν» -αν δεν κάνω λάθος, το αρχικό σημείο τριβής ήταν η απόφαση των πανεπιστημιακών αρχών να χωρίσουν τους κοιτώνες των αγοριών από των κοριτσιών στην εστία της Ναντέρ. Ωστόσο, μετά την κλιμάκωση, οι διεκδικήσεις περιλάμβαναν την παραίτηση της κυβέρνησης και την επαναστατική ανατροπή.

Η εξέγερση δεν πέτυχε πολιτικά τον σκοπό της, ίσως εξαιτίας της ατολμιας της αριστεράς, αλλά η πολιτισμική της επίδραση ήταν τεράστια. Πλούτισε τη γαλλική γλώσσα τουλάχιστον με μια λέξη (soixante-huitard, κατά λέξη εξηνταοχτάρης, που σημαίνει τη γενιά που συμμετείχε στον Μάη του 68 και επηρεάστηκε από το πνεύμα του: σήμερα οι soixante-huitards είναι εξηνταοχτάρηδες και κυριολεκτικά ή ακόμα μεγαλύτεροι) και την παγκόσμια κινηματική παράδοση με πλειάδα από συνθήματα που δεν έχουν γίνει όλα κλισέ.

Πριν από μερικές μέρες, φίλος του ιστολογίου με ρώτησε αν θα έχω άρθρο σχετικά με τον Μάη του 68. Απάντησα αρνητικά, επειδή δεν έχω να πω πολλά πράγματα -δεν έχω εποπτεία του θέματος και δεν θέλω να μιλάω πολύ για πραγματα που δεν τα ξέρω.

Τελικά, όμως, άλλαξα γνώμη. Πέρα από τις λίγες εισαγωγικές σκέψεις που ανέφερα, θα παρουσιάσω μια προσωπική μαρτυρία, άφθονα λινκ και την αναγγελία μιας εκδήλωσης.

Και ξεκινάω από τη μαρτυρία που τη δανείστηκα από τη σελίδα του Κώστα Φέρρη στο Φέισμπουκ. Ο Φέρρης βρισκόταν τότε στο Παρίσι, και δημοσιεύει κάθε τοσο επετειακά σημειώματα. Εδώ διηγείται την ιστορία μιας πασίγνωστης φωτογραφίας από τις διαδηλώσεις του Μάη, που έχει γίνει αφίσα και έχει αναπαραχθεί ίσως σε εκατομμύρια αντίτυπα.

Δευτέρα 13 Μαϊου 1968. Η μεγάλη διαδήλωση (άλλοι λένε 1.000.000, άλλοι 500.000) ολοκληρώνει τη διαδρομή της, και οι καταλήψεις των πανεπιστημίων έχουν ολοκληρωθεί. Μία ομάδα από διαδηλωτές, καταλήγει στην πλατεία Edmond Rostand, εκεί που τέσσερις μέρες πριν είχε αποκαλυφθεί η αμμουδιά κάτω από το ξηλωμένο οδόστρωμα. Η Caroline de Bendern κουράστηκε, και παρακαλεί τον φίλο Jean-Jacques Lebel (δημιουργό των χάππενινγκ) να την πάρει στους ώμους. Μιά κοπέλλα της δίνει μιά σημαία στο χέρι, κι η Καρολίνα τη σηκώνει ν’ ανεμίσει. Οι φωτογράφοι καραδοκούν. Η φωτογραφία κάνει το εξώφυλλο του Paris-Match. Ο παππούς της Καρολίνας στο Λονδίνο, παθαίνει… συγκοπή και την αποκληρώνει! Η φωτογραφία γράφει Ιστορία.

Και εδώ, μια λήψη απο άλλη γωνία, που δεν θα μπορούσε να γίνει διάσημη.

Ο Λου Ριντ έγραψε τραγούδι για την Καρολίνα.

Ανάμεσα στις πολλές εκδηλώσεις που γίνονται αυτες τις μέρες για τον Μάη του 68, σημειώνω την εκδήλωση της πρωτοβουλίας nem68 οπου συμμετέχει ένας φίλος.

Η εκδήλωση με τίτλο Το τέλος της Τέχνης. Λετριστές, Καταστασιακοί και το «ανώνυμο» σκανδαλώδες πνεύμα του Μάη ’68 γίνεται αύριο Τετάρτη 16/5 στις 8μμ στον χώρο Ορίζοντας Γεγονότων, Κεραμεικού 88 Αθήνα.

Αριστερά, ένα από τα συνθήματα του Μάη:

Η κουλτούρα είναι η αντιστροφή της ζωής.

Τέλος, η φίλη μας η Cronopiusa μού έστειλε μια πλούσια συλλογή από συνδέσμους σχετικά με τον Μάη του 68, που τους παραθέτω στη συνέχεια.

Μπορείτε να προσθέσετε και τους δικούς σας στα σχόλια.

Λουί Αλτουσέρ, Μάης: φοιτητικός ή εργατικός (Μάρτιος 1969 | πρωτοδημοσιεύτηκε στον Πολίτη το 2008, σε μετάφραση Α. Ελεφάντη)
 
Το αφιέρωμα του «Εντός Εποχής» για τα 40 χρόνια
 
May 68: Rethinking France’s Last Revolution
ένα ωραίο βιβλιαράκι από το Palgrave (o Μάης από τις απεργίες και την άκρα αριστερά ως τα ζητήματα σεξουαλικής χειραφέτησης)
 
Ματαρόα και Έλληνες φοιτητές στον Μάη
 

Επικριτές του γαλλικού Μάη – Συνέντευξη Σερζ Οντιέ στο γαλλικό περιοδικό L’ Obs

 
Είκοσι βιβλία για το ’68
 
Επισκόπηση της γαλλικής συζήτησης για την αποτίμηση του Μάη, από τον Ν. Σεβαστάκη
 
Το νέο αστυνομικό μυθιστόρημα μετά το Μάη
 
Αφιέρωμα του «Βήματος»
Σαρτρ, Κον Μπεντίντ, Λε Γκοφ, Ζαν Ντανιέλ (Nouvel Observateur)
 
68 και κινηματογράφος
 
Αφιέρωμα flix
 
68 και Μουσική 
 
Αφιέρωμα στο περιοδικό Ουτοπία, τ. 79 (Μάρτ. – Απρ. 2008)
Περιεχόμενα:   Σημείωμα της σύνταξης
Η διαπλοκή της ιδιωτικοποίησης των δημόσιων επιχειρήσεων με το ασφαλιστικό ζήτημα
Το κουτί της Πανδώρας
Κάθαρση και Πολίτικη
Το δικαίωμα στο πράσινο — Το δικαίωμα στην πόλη
Μπορούμε να αλλάξουμε τον κόσμο!
Ο Μάης του ’68, σήμερα…
Από τη Νέα Αριστερά στο νεοσυντηρητισμό
Μάης ’68 «Το δικαίωμα στην Ουτοπία»
Ο Μάης του ’68: Ο Σαρκοζύ σε ρόλο εξορκιστή
Κοινωνική διαμαρτυρία και πολιτιστική αλλαγή:Ο Μάης του ’68 ως φορέας μεσοαστικών αντιλήψεων για την κοινωνία και την εργασία
Ο εργατικός «Μάης»
1968: Ένα διεθνές 1905;
Κινηματογραφικές καταγραφές του Επαναστατικού Μάη του ’68
Παιδεία, πολιτισμός και Αογική της Ιστορίας
Το λαϊκό ατελιέ της Σχολής Καλών Τεχνών
Wolfgang J. Mommsen, Ιμπεριαλισμός.Οι πνευματικές, πολιτικές και οικονομικές ρίζες του. Μετ. X. Ζούμπερη, επιμ. Κ. Αούλος, Πολύτροπον, Αθήνα 2007, 449 σελίδες 


Μετά το 68: Για το κοινό πρόγραμμα Σοσιαλιστών-Κομμουνιστών

 

Posted in Γαλλία, Επετειακά, Εργατικό κίνημα, Φοιτητικά | Με ετικέτα: , , , , | 148 Σχόλια »

Ερντογανικά μεζεδάκια

Posted by sarant στο 9 Δεκέμβριος, 2017

Προφανής ο τίτλος του σημερινού πολυσυλλεκτικού μας άρθρου, αφού η επίσκεψη του Τούρκου προέδρου κυριάρχησε στις ειδήσεις της εβδομάδας που μας πέρασε -ενώ μάς χάρισε και κάμποσα από τα μεζεδάκια της πιατέλας.

Περιέργως δεν είδα πουθενά να συζητιέται το… φλέγον θέμα της προφοράς -και άρα της ακριβούς μεταγραφής- του επωνύμου του Τούρκου ηγέτη ενώ παλιότερα έχει συζητηθεί, τόσο στο ιστολόγιο όσο και ευρύτερα. Ο μουσαφίρης μας γράφεται Recep Tayyip Erdoğan, το οποίο συμβατικά το μεταγράφουμε Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν, παρόλο που το ğ προφέρεται σχεδόν αδιόρατα ή και καθόλου, ενώ η λέξη τονίζεται στην πρώτη συλλαβή: ακριβέστερο θα ήταν ίσως το Έρντοαν αλλά ο Μήτσος το προφέρει Ερντογάν. (Εδώ που τα λέμε, και στο Ταγίπ το γ δεν προφέρεται και τόσο).

* Και μια και ξεκινάμε με την επίσκεψη Ερντογάν ξέρετε ποια τραγούδια ακούστηκαν κατά το επίσημο δείπνο που παρατέθηκε;

Σύμφωνα με το Πρώτο Θέμα, ακούστηκαν διεθνείς επιτυχίες Ελλήνων συνθετών, μεταξύ των οποίων και τα τραγούδια «Πάρε τη θλίψη μου μακριά», του Μάνου Χατζιδάκι και το «Μεταξύ Σύρου και Τζιάς»,  του Μίκη Θεοδωράκη!

Τι κι αν έγραψε ο Ελύτης (δικοί του είναι οι στίχοι) «Ανάμεσα Σύρο και Τζια«; Τα σαΐνια του Κομιστή δεν το έχουν ακούσει, είδαν τους μεταφρασμένους στα αγγλικά τίτλους στο πρόγραμμα της βραδιάς και ξαναμετέφρασαν προς τα ελληνικά -πάλι καλά που δεν το είπαν «Μεταξύ Σύρου και Κέας»!

Το δε τραγούδι του Χατζιδάκι έγινε εντελώς αγνώριστο. Δεν είναι βέβαια «Πάρε τη θλίψη μου μακριά» αλλά «Έλα πάρε μου τη λύπη«. Αλλά πού να ξέρουν από Χατζιδάκι οι κομιστές;

* Για την ίδια την επίσκεψη εγώ δεν θα γράψω, διότι σήμερα δεν σχολιάζω (πολύ) σοβαρά. Αν θέλετε λέτε εσείς τη γνώμη σας στα σχόλια. Ανεξάρτητα όμως από την εκτίμηση που έχει κανείς για την επίσκεψη Ερντογάν, νομίζω πως το βραβείο χάλκευσης ειδήσεων το κερδίζει ο δημοσιογράφος Θάνος Αθανασίου, που έγραψε το άρθρο με τον ευφάνταστο τίτλο:

Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου »

Posted in Διαφημίσεις, Επικαιρότητα, Κοτσανολόγιο, Λογοτεχνία, Μαργαριτάρια, Μεζεδάκια | Με ετικέτα: , , , , , | 130 Σχόλια »

Μαυροπαρασκευιάτικα μεζεδάκια

Posted by sarant στο 25 Νοέμβριος, 2017

Εσείς το διαβάζετε το Σάββατο, αλλά το σημερινό άρθρο γράφεται Παρασκευή -και όχι όποια κι όποια Παρασκευή, αλλά τη Μαύρη Παρασκευή ή, όπως ειναι υποχρεωτικό να την αναφέρουμε, Black Friday.

Μαύρη για ποιον; θα ρωτήσει κάποιος. Σίγουρα για τους εργαζόμενους στα εμπορικά καταστήματα που συμμετέχουν στη φιέστα. Ίσως και για κάποιους που θα αγοράσουν κάποια εκπληκτική προσφορά και μετά θα δουν ότι δεν τη χρειάζονταν και τόσο ή ότι πλήρωσαν πολλά. Είδα μάλιστα στο Φέισμπουκ (αλλά δυστυχώς δεν την κράτησα) μια διαφήμιση μεγάλης αλυσίδας που πρόσφερε έναν υπολογιστή στην εκπληκτική τιμή των 729 ευρώ και την ίδια στιγμή στο Σκρουτζ το ίδιο ακριβώς μοντέλο πουλιόταν προς 469 ευρώ.

Από την άλλη, δεν έχει άδικο μια φίλη που σχολίασε: Πάντως οι χορτασμένοι και οι άνετοι ας μην τα βάζουμε με τους νέους που στήνονται στη black friday. Δεν ειναι εύκολο πράμα νάσαι 20-25 χρονών, να λαχταράς ένα καινούργιο φουστανάκι, ένα κραγιόν σαν της κολλητής σου, ένα τσίλικο τηλέφωνο και να μην μπορείς να το πάρεις.

Από την πλευρά μου, ομολογώ με συντριβή ότι απέφυγα να πάω σε οποιοδήποτε κατάστημα χτες, εκτός από το σουπερμάρκετ της γωνίας όπου το μόνο είδος που αγόρασα με προσφορά ήταν κάτι γιαούρτια «ελληνικού τύπου», το ένα στα τέσσερα δώρο. Αναρωτιέμαι αν λογαριάζεται για εκπλήρωση του ιερού καταναλωτικού καθήκοντος ή αν θα με απελάσουν.

Τέλος πάντων, σήμερα μεζεδάκια σερβίρουμε οπότε δεν θα σχολιασω άλλο τα χτεσινά -εσείς, αν θέλετε, μπορείτε να εκφράσετε τη γνώμη σας για το νιόφερτο έθιμο.

* Και ξεκινάω με ενα μαργαριτάρι σε υποτίτλους, όχι ερασιτεχνικούς αλλά εντελώς επαγγελματικούς, που το ανακοίνωσε η φίλη Αόρατη Μελάνη στη Λεξιλογία:

Στην ταινία Έγκλημα στο Οριάν Εξπρές που είδα σήμερα στο σινεμά, ο Πουαρό κλήθηκε να εξετάσει τους προγόνους (antecedents) των υπόπτων, ενώ εκφράστηκε η άποψη ότι ίσως εκπέσουν σαν τον Λούσιφερ (πότε καταργήθηκε ο Εωσφόρος, δεν ξέρω).

* Σε ενδιαφέρον άρθρο που γράφτηκε στον απόηχο της τραγωδίας της Μάνδρας, διαβάζω:

Ήδη από αυτή την περίοδο διαμορφώνεται το κύριο χαρακτηριστικό της αστικής γαιοκτησίας στην Ελλάδα, δηλαδή η κατάτμησή της σε πολύ μικρά οικόπεδα. Η ιδιοκτησία γης θεωρείται ως η μόνη υγιής βάση για την εθνική οικονομική ανάπτυξη και περνάει ένας μεγάλος αριθμός νόμων για την προώθηση και την προστασία της. Η ελπίδα ήταν ότι μια ευάριθμη «τάξη» μικροϊδιοκτητών θα υποστήριζε το θρόνο και την κρατική εξουσία (Πετρόπουλος, Κουμαριανού, 1977). Μέσα από την πρόσβαση στην ιδιοκτησία γης μεγάλες ομάδες του πληθυσμού απέφυγαν την περιθωριοποίηση και διαμόρφωσαν στρατηγικές επιβίωσης γύρω από την ιδιοκατοίκηση και την εκμετάλλευση της γης.

Όπως έχω παλιότερα πει, η λέξη «ευάριθμος» πρέπει να αποφεύγεται και θα ήταν ευχής έργο να αποβληθεί απο τη γλώσσα, διότι οι μισοί ομιλητές τη χρησιμοποιούν σαν να σημαίνει «ολιγάριθμος» (έτσι λένε και τα λεξικά) ενώ οι άλλοι μισοί στην Κίν… τη χρησιμοποιούν σαν να σημαίνει «πολυάριθμος» (όπως εύπορος είναι ο πλούσιος, σκέφτονται). Ακομα κι αν εσείς τη χρησιμοποιειτε σωστά, δεν είναι βέβαιο ότι την κατανοούν σωστά εκείνοι που σας διαβάζουν.

Εδώ, πάντως, από τα συμφραζόμενα (γι’ αυτό παρέθεσα όλη την παράγραφο) είναι φανερό πως οι συντάκτριες θεωρούν ότι «ευάριθμος» σημαίνει «πολυάριθμος». Με το λεξικό, δεν έχουν δίκιο. (Προφανώς, το «πολυάριθμος» που είναι σαφές, θεωρείται μαλλιαρό, τι να πω).

* Μου έστειλαν αυτή τη φωτογραφία, που είναι από κατάλογο εστιατορίου, όπως βλέπω ενός ινδικού εστιατορίου στην Αχαρνών.

Ο φίλος που το στέλνει, σχολιάζει:

Κάποτε θα’ρθει και για τα κοτόπουλα η άνοιξη, και θα τρέχουν στο διαιρεμένο έδαφος σαν τρελά!

Δεν ξέρω αν για την (οΘντκ) μετάφραση χρησιμοποιήθηκε το Google Translate ή άλλο μεταφραστήρι. Το Google translate που δοκίμασα εγώ τα θαλασσώνει με το chicken spring roll, ενώ το ground chicken το μεταφράζει απλώς «κοτόπουλο», σκέτο, στα ελληνικά (αλλά σωστά, poulet haché, στα γαλλικά).

* Από τη συζήτηση στη Βουλή για το κοινωνικό μέρισμα, πρόσεξα ότι ο Αλέξης Τσίπρας είπε ένα «των παρακρατηθέντων συντάξεων» -πριν από δυο μήνες τα συζητούσαμε αυτά.

Άλλη ομιλία δεν άκουσα, κι έτσι είναι μονομερής η μαργαριτοκάλυψη.

* Η γενικομανία της εβδομάδας, σε άρθρο για την επέτειο της δολοφονίας του Τζ.Φ.Κένεντι (ήταν στις 22 Νοεμβρίου). Σε περιγραφή της αυτοκινητοπομπής διαβάζουμε:

Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου »

Posted in Επικαιρότητα, Κινηματογράφος, Κοτσανολόγιο, Μαργαριτάρια, Μεταφραστικά, Μεζεδάκια | Με ετικέτα: , , , , , , | 205 Σχόλια »

Ο Ουγκό, η ανάγκη και η Παναγία των Παρισίων

Posted by sarant στο 20 Σεπτεμβρίου, 2017

Τις προάλλες που είχα πάει στο Παρίσι, πέρασα κι από το νησί του Σηκουάνα και από την Παναγία των Παρισίων, όπου τώρα εκτός από τους τουρίστες και τους υπαίθριους ζωγράφους ήταν επιδεικτική και η παρουσία πάνοπλων στρατιωτών, στους δύσκολους καιρούς που ζούμε.

Επειδή είχα κανονίσει μια συνάντηση, ανάβαλα για μιαν ακόμα φορά το σχέδιο που έχω να ανέβω πάνω στους πύργους της εκκλησίας, να δω το Παρίσι από ψηλά -κάτι λέγαμε για τις ανεκπλήρωτες επιθυμίες προχτές.

Κάποτε θα ανέβω. Πάντως, τούτη τη φορά είχα κι έναν λόγο παραπάνω, διοτι φέτος το καλοκαίρι διάβασα την Παναγία των Παρισίων, του Βίκτωρος Ουγκό, και το είχα σχετικά πρόσφατο στη μνήμη μου. Αν πάω του χρόνου, θα χρειαστεί να το ξαναφρεσκάρω.

Δεν είχα διαβάσει την Παναγία των Παρισίων ως τώρα, παρά μόνο (ίσως) σε Κλασικά Εικονογραφημένα, αν και πρέπει να την είχα δει στο σινεμά, και βέβαια, επειδή οι κόρες μου βρίσκονταν σε κατάλληλην ηλικία, όταν ήταν μικρές είδαν ίσαμε 867 φορές το βίντεο από την αντίστοιχη ταινία της Ντίσνεϊ, και κάμποσες δεκάδες φορές είχα την τύχη να τη δω κι εγώ -τα παιδιά έχουν ανάγκη την επανάληψη των εμπειριών και των διηγήσεων, τα βοηθάει να ταξινομούν τον κόσμο τους. Οι ενήλικες βαριούνται τις επαναλήψεις, τουλάχιστον μέχρι να ωριμάσουν· τότε αρχίζουν να επισκέπτονται ξανά τα τοπία και τα βιβλία της νιότης τους. «Ποτέ δεν διαβάζω βιβλίο που να μην το έχω ξαναδιαβάσει», λέει ένας φίλος μου.

Το βιβλίο του Ουγκό το είχα, αλλά αδιάβαστο. Με παρακίνησε να το διαβάσω ο φίλος μας ο Δύτης, που το διάβασε πρώτος, και δη στα γαλλικά, κι έγραψε ένα συναρπαστικό άρθρο για μια λεπτομέρεια, που θα την αναφέρω παρακάτω. Παρασυρμένος από τον Δύτη, που είχε περισσότερους λόγους να το διαβάσει, αφού εκείνο τον καιρό βρισκόταν στο Παρίσι, το διάβασα κι εγώ που έκανα μπάνια στην Αίγινα -και τώρα γράφω αυτό το άρθρο.

Ο Ουγκό έγραψε το βιβλίο του το 1830 περίπου, αλλά η δράση (με τον Κουασιμόδο, την Εσμεράλδα και τον Φρολό) εκτυλίσσεται το 1482, έτσι ο σημερινός αναγνώστης έχει να δρασκελίσει δυο χάσματα αιώνων. Έχει επιπλέον να αναμετρηθεί με τον τρόπο γραφής του 19ου αιώνα, τους πλατειασμούς και τις παρεκβάσεις, που βέβαια επειδή στα χέρια ενός μάστορα οικοδομούν κόσμους τελικά μάλλον σε καλό αποβαίνουν. Ωστόσο, το βιβλίο πιάνει 670 σελίδες -δεν είναι δηλαδή ευκαταφρόνητο εγχείρημα να το διαβάσεις.

Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου »

Posted in Αρχαία ελληνικά, Κινηματογράφος, Λογοτεχνία, Μυθιστόρημα, Μεταφραστικά | Με ετικέτα: , , , , , , , | 125 Σχόλια »

Το Παρίσι και ο ανεκπλήρωτος πόθος

Posted by sarant στο 17 Σεπτεμβρίου, 2017

Τούτο το σαββατοκύριακο είπα να πεταχτώ μέχρι το Παρίσι -με τα καινούργια τρένα, η μετάβαση απ’ το Δουκάτο διαρκεί μόλις δύο ώρες, λίγο λιγότερο απ’ όσο κάνει το αεροπλάνο από την Ελλάδα.

Δεν ήταν πάντοτε έτσι. Τον μεσοπόλεμο, ας πούμε, που το Παρίσι μεσουρανούσε, το ταξίδι από την Ελλάδα βαστούσε μέρες, το συνηθέστερο με πλοίο ως τη Μασσαλία κι από εκεί με τρένο. Αλλά το βασικό εμπόδιο δεν ήταν ο χρόνος μα το κόστος του ταξιδιού.

Τότε, ένα ταξίδι στο Παρίσι ήταν όνειρο ζωής. Πολλοί είχαν καταφέρει να το εκπληρώσουν, αλλά ο Ορέστης Λάσκος έγραψε ένα ποίημα, που έγινε άλλωστε διάσημο, για κάποιον που δεν θέλησε να εκπληρώσει τον πόθο του ενώ μπορούσε:

Το Παρίσι

Ξέρω έναν κύριο παράξενο πολύ
που λόγια πάντ’ αλλόκοτα μιλεί
για το Παρίσι
στην συντροφιά μας όταν έρθει να καθίσει.

Λένε γι’ αυτόν
πως από τα μαθητικά του χρόνια είχεν ορίσει,
μοναδικό
μες στη ζωή του ιδανικό
να πάει στο Παρίσι.

Χρόνια και χρόνια τον μεθούσε
τ’ ονειρεμένο αυτό ταξίδι
που ποθούσε.

Παντού για κείνο συζητούσε·
μες στα όνειρά του αυτό θωρούσε·
τόσο, που ο πόθος του με τον καιρό
του ’γινε μες στην ύπαρξή του ένα στολίδι
λαμπρό.

Να πάει στο Παρίσι…

Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου »

Posted in Ποίηση, Τραγούδια, Ταξιδιωτικά | Με ετικέτα: , , , , , , , | 88 Σχόλια »

Μεζεδάκια Τρικάλεως

Posted by sarant στο 16 Σεπτεμβρίου, 2017

Ο τίτλος του σημερινού πολυσυλλεκτικού μας άρθρου είναι παρμένος από ένα μεζεδάκι της πιατέλας, που το βρήκα τόσο γουστόζικο ώστε να το αφήσω να τιτλοφορήσει ολόκληρο το μενού. Το είχα και από την προηγούμενη εβδομάδα, αλλά δεν είναι από αυτά που μπαγιατεύουν.

Αλλιώς, μπορεί να ονόμαζα τα μεζεδάκια μου «κηλιδωμένα», από την πετρελαιοκηλίδα που ρυπαίνει τον Σαρωνικό ύστερα από το ύποπτο ναυάγιο του ακόμα πιο ύποπτου σαπιοκάραβου, ή και παριζιάνικα, για ακραιφνώς προσωπικούς λόγους: όταν θα διαβάζετε τις γραμμές αυτές θα πηγαίνω να βραχώ για σαββατοκύριακο στο Παρίσι (ναι, το ξέρω ότι στα πάτρια έχει καύσωνα, αλλά στην Εσπερία τα μέγιστα είναι 15 βαθμοί).

Ωστόσο, προτίμησα να μείνω στον τίτλο που αρχικά είχα σκεφτεί, αφού έτσι μου δίνεται η ευκαιρία να αναδείξω τα γευστικότατα προϊόντα της Τρίκαλης, όπως η φέτα, που τη βλέπετε αριστερά, που έχει και αναγνώριση Π.Ο.Π. και επιπλέον προσφέρεται σε πολύ λογική τιμή.

Τη φωτογραφία την έστειλε στο ιστολόγιο φίλος που με τροφοδοτεί ταχτικά με υλικό. Την τράβηξε ο ίδιος σε σουπερμάρκετ του Ηρακλείου Κρήτης. Και τα δυο μέρη, Τρίπολη και Τρίκαλα, βγάζουν φέτα, αλλά πιο πιθανό μου φαίνεται να ξεκίνησε να γράφει «Τρικάλων» και να ξεστράτισε, κάνοντας αυτό το γουστόζικο γραφιστικό σαρδάμ.

Μια άλλη εξήγηση είναι ότι ο ένας τύπος γάλακτος (ας πούμε το πρόβειο) προέρχεται από την Τρίπολη και το κατσικίσιο από τα Τρίκαλα.

Μέχρι να μάθουμε από πού κρατάει η φέτα, παρακαλείται η Γεωγραφική Υπηρεσία της Νομανσλάνδης να εγγράψει την εριβώλακα Τρίκαλιν στον νομανσλανδιανό Άτλαντα.

* Η ακλισιά της εβδομάδας σε είδηση για τον βιασμό δυο Αμερικανίδων φοιτητριών από καραμπινιέρους στη Φλωρεντία. Στο σχετικό άρθρο του Χάφιποστ, το πρόβλημα δεν εντοπίζεται στο κυρίως άρθρο, όπου οι δυο βιαστές κλίνονται κανονικά (ελπίζω σύντομα να κλείνονται και στο φρέσκο) αλλά στον τίτλο, ο οποίος μάς πληροφορεί ότι:

Δύο φοιτήτριες από τις ΗΠΑ καταγγέλλουν ότι έπεσαν θύματα βιασμού από καραμπινιέροι στη Φλωρεντία

Έχω τη φριχτή υποψία ότι ο υλατζής θέλησε να κάνει φιγούρα και να γράψει «από καραμπινιέρι», χρησιμοποιώντας τον ιταλικό πληθυντικό της λέξης -και τότε παρενέβη ο Σπελ Τσέκερ και τον τιμώρησε. Αν είναι σωστή η υποψία μου, μπορεί να υπάρχει Θεός.

* Συζητήθηκε πολύ την περασμένη Κυριακή το λάθος του Αλέξη Τσίπρα, ο οποίος, στην ομιλία του στη ΔΕΘ είπε για την «κόπρο του Αυγέα». Και βέβαια είναι λάθος, αφού στο σχολείο μαθαίνουμε για τον βασιλιά Αυγεία της Ήλιδας.

Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου »

Posted in Αρχαία γραμματεία, Κοτσανολόγιο, Μαργαριτάρια, Μεζεδάκια, Νομανσλάνδη | Με ετικέτα: , , , , , | 147 Σχόλια »