Οι λέξεις έχουν τη δική τους ιστορία

Το ιστολόγιο του Νίκου Σαραντάκου, για τη γλώσσα, τη λογοτεχνία και… όλα τα άλλα

Posts Tagged ‘Παρίσι’

Το Παρίσι και ο ανεκπλήρωτος πόθος

Posted by sarant στο 17 Σεπτεμβρίου, 2017

Τούτο το σαββατοκύριακο είπα να πεταχτώ μέχρι το Παρίσι -με τα καινούργια τρένα, η μετάβαση απ’ το Δουκάτο διαρκεί μόλις δύο ώρες, λίγο λιγότερο απ’ όσο κάνει το αεροπλάνο από την Ελλάδα.

Δεν ήταν πάντοτε έτσι. Τον μεσοπόλεμο, ας πούμε, που το Παρίσι μεσουρανούσε, το ταξίδι από την Ελλάδα βαστούσε μέρες, το συνηθέστερο με πλοίο ως τη Μασσαλία κι από εκεί με τρένο. Αλλά το βασικό εμπόδιο δεν ήταν ο χρόνος μα το κόστος του ταξιδιού.

Τότε, ένα ταξίδι στο Παρίσι ήταν όνειρο ζωής. Πολλοί είχαν καταφέρει να το εκπληρώσουν, αλλά ο Ορέστης Λάσκος έγραψε ένα ποίημα, που έγινε άλλωστε διάσημο, για κάποιον που δεν θέλησε να εκπληρώσει τον πόθο του ενώ μπορούσε:

Το Παρίσι

Ξέρω έναν κύριο παράξενο πολύ
που λόγια πάντ’ αλλόκοτα μιλεί
για το Παρίσι
στην συντροφιά μας όταν έρθει να καθίσει.

Λένε γι’ αυτόν
πως από τα μαθητικά του χρόνια είχεν ορίσει,
μοναδικό
μες στη ζωή του ιδανικό
να πάει στο Παρίσι.

Χρόνια και χρόνια τον μεθούσε
τ’ ονειρεμένο αυτό ταξίδι
που ποθούσε.

Παντού για κείνο συζητούσε·
μες στα όνειρά του αυτό θωρούσε·
τόσο, που ο πόθος του με τον καιρό
του ’γινε μες στην ύπαρξή του ένα στολίδι
λαμπρό.

Να πάει στο Παρίσι…

Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου »

Posted in Ποίηση, Τραγούδια, Ταξιδιωτικά | Με ετικέτα: , , , , , , , | 88 Σχόλια »

Μεζεδάκια Τρικάλεως

Posted by sarant στο 16 Σεπτεμβρίου, 2017

Ο τίτλος του σημερινού πολυσυλλεκτικού μας άρθρου είναι παρμένος από ένα μεζεδάκι της πιατέλας, που το βρήκα τόσο γουστόζικο ώστε να το αφήσω να τιτλοφορήσει ολόκληρο το μενού. Το είχα και από την προηγούμενη εβδομάδα, αλλά δεν είναι από αυτά που μπαγιατεύουν.

Αλλιώς, μπορεί να ονόμαζα τα μεζεδάκια μου «κηλιδωμένα», από την πετρελαιοκηλίδα που ρυπαίνει τον Σαρωνικό ύστερα από το ύποπτο ναυάγιο του ακόμα πιο ύποπτου σαπιοκάραβου, ή και παριζιάνικα, για ακραιφνώς προσωπικούς λόγους: όταν θα διαβάζετε τις γραμμές αυτές θα πηγαίνω να βραχώ για σαββατοκύριακο στο Παρίσι (ναι, το ξέρω ότι στα πάτρια έχει καύσωνα, αλλά στην Εσπερία τα μέγιστα είναι 15 βαθμοί).

Ωστόσο, προτίμησα να μείνω στον τίτλο που αρχικά είχα σκεφτεί, αφού έτσι μου δίνεται η ευκαιρία να αναδείξω τα γευστικότατα προϊόντα της Τρίκαλης, όπως η φέτα, που τη βλέπετε αριστερά, που έχει και αναγνώριση Π.Ο.Π. και επιπλέον προσφέρεται σε πολύ λογική τιμή.

Τη φωτογραφία την έστειλε στο ιστολόγιο φίλος που με τροφοδοτεί ταχτικά με υλικό. Την τράβηξε ο ίδιος σε σουπερμάρκετ του Ηρακλείου Κρήτης. Και τα δυο μέρη, Τρίπολη και Τρίκαλα, βγάζουν φέτα, αλλά πιο πιθανό μου φαίνεται να ξεκίνησε να γράφει «Τρικάλων» και να ξεστράτισε, κάνοντας αυτό το γουστόζικο γραφιστικό σαρδάμ.

Μια άλλη εξήγηση είναι ότι ο ένας τύπος γάλακτος (ας πούμε το πρόβειο) προέρχεται από την Τρίπολη και το κατσικίσιο από τα Τρίκαλα.

Μέχρι να μάθουμε από πού κρατάει η φέτα, παρακαλείται η Γεωγραφική Υπηρεσία της Νομανσλάνδης να εγγράψει την εριβώλακα Τρίκαλιν στον νομανσλανδιανό Άτλαντα.

* Η ακλισιά της εβδομάδας σε είδηση για τον βιασμό δυο Αμερικανίδων φοιτητριών από καραμπινιέρους στη Φλωρεντία. Στο σχετικό άρθρο του Χάφιποστ, το πρόβλημα δεν εντοπίζεται στο κυρίως άρθρο, όπου οι δυο βιαστές κλίνονται κανονικά (ελπίζω σύντομα να κλείνονται και στο φρέσκο) αλλά στον τίτλο, ο οποίος μάς πληροφορεί ότι:

Δύο φοιτήτριες από τις ΗΠΑ καταγγέλλουν ότι έπεσαν θύματα βιασμού από καραμπινιέροι στη Φλωρεντία

Έχω τη φριχτή υποψία ότι ο υλατζής θέλησε να κάνει φιγούρα και να γράψει «από καραμπινιέρι», χρησιμοποιώντας τον ιταλικό πληθυντικό της λέξης -και τότε παρενέβη ο Σπελ Τσέκερ και τον τιμώρησε. Αν είναι σωστή η υποψία μου, μπορεί να υπάρχει Θεός.

* Συζητήθηκε πολύ την περασμένη Κυριακή το λάθος του Αλέξη Τσίπρα, ο οποίος, στην ομιλία του στη ΔΕΘ είπε για την «κόπρο του Αυγέα». Και βέβαια είναι λάθος, αφού στο σχολείο μαθαίνουμε για τον βασιλιά Αυγεία της Ήλιδας.

Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου »

Posted in Αρχαία γραμματεία, Κοτσανολόγιο, Μαργαριτάρια, Μεζεδάκια, Νομανσλάνδη | Με ετικέτα: , , , , , | 147 Σχόλια »

Αύριο ψηφίζουν στο Λονδίνο

Posted by sarant στο 7 Ιουνίου, 2017

Δεν είναι σκοπός του ιστολογίου να σας ενημερώνει για τις εκλογικές αναμετρήσεις στον πλανήτη γενικά ή έστω στην Ευρώπη ειδικότερα. Εκλογικά άρθρα βάζουμε κυρίως για τις εγχώριες εκλογές, αν και πρόσφατα είχαμε επίσης αφιερώσει ένα άρθρο στις προεδρικές εκλογές της Γαλλίας. Σήμερα όμως κάνουμε μια εξαίρεση, ίσως επειδή οι αυριανές αγγλικές εκλογές είναι αρκετά ιδιόμορφες.

Και στη Γαλλία ψηφίζουν, παρεμπιπτόντως, αλλά όχι αύριο -την Κυριακή που μας έρχεται και την επόμενη, 11 και 18 του μήνα, διότι οι Γάλλοι ακολουθούν την πεπατημένη ενώ οι Βρετανοί (όπως και οι Ολλανδοί) επιμένουν να διοργανώνουν τις εκλογές τους σε εργάσιμη μέρα.

Στη Γαλλία ψηφίζουν περίπου υποχρεωτικά, θα λέγαμε, αφού στο ημιπροεδρικό γαλλικό σύστημα οι προεδρικές εκλογές σχεδόν πάντοτε ακολουθούνται από βουλευτικές, τον δε πρωθυπουργό τον ορίζει ο πρόεδρος -κι έτσι, μετά την εκλογή του Μακρόν τον περασμένο μήνα ακολουθούν τώρα οι βουλευτικές εκλογές, όπου από τις σφυγμομετρήσεις φαίνεται πως το κόμμα του νέου προέδρου, παρότι νεοπαγές, καταφέρνει να εξαργυρώσει την αποδοχή του ηγέτη του και βρίσκεται κοντά στο να αποκτήσει όχι απλώς σημαντική εκπροσώπηση, όπως ήταν οι αρχικές του βλέψεις, αλλά πιθανώς και αυτοδύναμη πλειοψηφία. Το κατορθώνει αυτό κυρίως κονιορτοποιώντας το σοσιαλιστικό κόμμα, ενώ η πέραν των σοσιαλιστών Αριστερά (Μελανσόν και κομμουνιστές) παρόλο που δεν μπόρεσε να καταλήξει σε πανεθνική συνεννόηση και ενιαία ψηφοδέλτια, θα καταφέρει μάλλον, χάρη σε τοπικές συμφωνίες και αμοιβαίες υποχωρήσεις, να αυξήσει τον (πολύ χαμηλό πάντως) αριθμό των βουλευτών της. Η άκρα δεξιά του Εθνικού Μετώπου της Λεπέν, εξαιτίας και του εκλογικού συστήματος (μονοεδρικές με δύο γύρους) που ευνοεί τις συμμαχίες, δύσκολα θα βγάλει περισσότερους από 10-15 βουλευτές -στους 577 που έχει η γαλλική Εθνοσυνέλευση.

Παρασύρθηκα με τη Γαλλία όμως, ενώ στο Ηνωμένο Βασίλειο ψηφίζουν αύριο -και μάλιστα μια κι έξω, σε έναν γύρο, και πάλι σε μονοεδρικές περιφέρειες. Η απερχόμενη πρωθυπουργός, η Τερέζα Μέι των Συντηρητικών, προκήρυξε πρόωρες εκλογές δήθεν για να προσέλθει στις σκληρές διαπραγματεύσεις για το Μπρέξιτ αναβαπτισμένη σε νωπή λαϊκή εντολή, στην πραγματικότητα για να εκμεταλλευτεί τις εσωτερικές διχόνοιες των Εργατικών και την έντονη αμφισβήτηση του Τζέρεμι Κόρμπιν από τη δεξιά πτέρυγα του κόμματος (οι δεξιές πτέρυγες, όταν χάνουν τις εσωκομματικές εκλογές, εκνευρίζονται πολύ) και να καταγάγει συντριπτική νίκη, δεδομένου ότι ήλπιζε να απορροφήσει τις περισσότερες ψήφους του ακροδεξιού Ukip.

Ωστόσο, χάρη στην πολύ καλή προεκλογική εκστρατεία των Εργατικών και στα αλλεπάλληλα λάθη των Συντηρητικών, η δημοσκοπική ψαλίδα άρχισε να κλείνει, σε σημείο που οι Συντηρητικοί (που είχαν άνετη αυτοδυναμία στη Βουλή που διαλύθηκε) όχι μόνο να μην έχουν πιθανότητες να αυξήσουν τις έδρες τους αλλά να κινδυνεύουν και με απώλεια της αυτοδυναμίας. Αν αναδειχθεί Κοινοβούλιο χωρίς πλειοψηφία, hung Parliament που το λένε οι Αγγλοι, θα είναι πανωλεθρία για τους Συντηρητικούς και προσωπικός θρίαμβος του Κόρμπιν. (Σχετικά με τον Κόρμπιν, δείτε ένα άρθρο του βουλευτή και φιλόσοφου Κώστα Δουζίνα, που ειναι βαθύς γνώστης της αγγλικής πραγματικότητας).

Για εκεί πήγαινε το πράγμα, όταν ήρθε το τρομοκρατικό χτύπημα στη γέφυρα του Λονδίνου, το δεύτερο μετά το μακελειό στο Μάντσεστερ. Υπήρξαν σκέψεις για αναβολή των εκλογών, αλλά τελικά απλώς σταμάτησε για μια-δυο μέρες η προεκλογική εκστρατεία.

Θα επηρεάσουν τα τρομοκρατικά χτυπήματα το εκλογικό αποτέλεσμα; Και σε ποια κατεύθυνση; Εκ πρώτης όψεως, οι Συντηρητικοί θα ωφεληθούν. Αφενός επειδή κάθε έκτακτη κατάσταση λίγες μέρες πριν από εκλογές βοηθάει τους απερχόμενους -είτε επειδή προκαλεί ανακλαστικά συσπείρωσης είτε επειδή τα μέσα ενημέρωσης προβάλλουν αναγκαστικά την ηγεσία της χώρας που απευθύνει μηνύματα ενότητας ή παίρνει μέτρα ανακούφισης: αυτό το είδαμε π.χ. στην επανεκλογή του Σρέντερ το 2002 μετά τις πλημμύρες ή, για να μην πάμε μακριά, στη νίκη του Κ. Καραμανλή το 2007 μετά τις καταστροφικές πυρκαγιές. (Υπάρχει όμως και το αντιπαράδειγμα, της ήττας του Ραχόι στην Ισπανία αμέσως μετά το τρομοκρατικό χτύπημα του 2004, όταν οι ψηφοφόροι τιμώρησαν τη χονδροειδή προσπάθεια του κυβερνητικού κόμματος να χρεώσει το μακελειό στην ΕΤΑ).

Ο δεύτερος παράγοντας υπέρ της Τερέζας Μέι είναι ότι, κακά τα ψέματα, όταν έρχονται στο προσκήνιο ζητήματα ασφάλειας πολλοί αναποφάσιστοι ψηφοφόροι στρέφονται προς τα δεξια επειδή θεωρούν ότι η δεξιά, πιο σκληρή σε θέματα καταστολής και λιγότερο προσεχτική σε θέματα ανθρωπίνων δικαιωμάτων, είναι αποτελεσματικότερη. Ωστόσο, οι Συντηρητικοί κατηγορούνται ότι επί των ημερών τους έγιναν πολλές περικοπές θέσεων στην αστυνομία. Κι έπειτα, υπάρχει η ελπίδα, όπως το διατυπώνει ο Δουζίνας, να επικρατήσουν το φλέγμα και η στωικότητα του βρετανικού λαού -όπως φαίνεται στη φωτογραφία που έγινε ιότροπη, με τον θαμώνα της παμπ που τρέχει μεν να σωθεί μετά το τελευταίο χτύπημα, αλλά χωρίς να χύσει σταγόνα από το ποτήρι μπίρα που κρατάει!

Πάντως, όποιο και να είναι το αποτέλεσμα των εκλογών, η Δυτική Ευρώπη έχει ανεπαισθήτως -μετά τα χτυπήματα του Σαρλί Εμπντό, ας πούμε- περάσει σε μια νέα εποχή όπου τα λιγότερο ή περισσότερο πολύνεκρα τρομοκρατικά τζιχαντιστικά χτυπήματα εναντίον πλήθους δεν είναι πια κάτι το αδιανόητο ή το μεμονωμένο αλλά τείνουν να γίνουν κομμάτι της καθημερινής ζωής.

Φυσικά, η λύση δεν είναι στην περισσότερη αστυνόμευση, διότι δεν επαρκεί το προσωπικό της αστυνομίας για τη φύλαξη και την επιτήρηση όλων των χώρων όπου συναθροίζεται κόσμος. Στη συναυλία που έγινε στο στάδιο του Μάντσεστερ στη μνήμη των θυμάτων της τρομοκρατικής επίθεσης που είχε σημειωθεί πριν λίγες μέρες στην πόλη στο ίδιο στάδιο εφαρμόστηκαν, διάβασα, δρακόντεια μέτρα ασφαλείας, με πολλαπλούς ελέγχους, ενώ ένα ελικόπτερο της αστυνομίας έκανε βόλτες πάνω από το στάδιο. Αυτό όμως δεν μπορεί να γίνεται σε κάθε συναυλία, δεν μπορεί να γίνεται σε κάθε γήπεδο ποδοσφαίρου, σε κάθε σημείο όπου μαζεύεται κόσμος. Κάποια γενικά μέτρα μπορούν να παρθούν αλλά η φύλαξη των πάντων είναι αδύνατη -ήδη ο προϋπολογισμός της Γαλλίας δοκιμάζεται από τα πρόσθετα μέτρα ασφαλείας.

Μια και ανέφερα τη Γαλλία, θα προσέξατε ότι χτες, στο καλύτερα φυλασσόμενο σημείο της γαλλικής πρωτεύουσας ένας σαραντάχρονος Αλγερίνος φοιτητής επιτέθηκε με σφυρί σε περίπολο αστυνομικών, τραυματίζοντας τον έναν, πριν τον πυροβολήσουν οι άλλοι και τον ρίξουν κάτω σοβαρά τραυματισμένο. Η επίθεση λοιπόν «απέτυχε», αφού σχεδόν δεν υπήρξαν θύματα; Από μια άποψη νομίζω ότι πέτυχε να σταλάξει στις καρδιές όλων -όχι μονάχα στο Παρίσι ή στη Γαλλία αλλά σε ολη την Ευρώπη, λίγο περισσότερη ανασφάλεια, φόβο, μίσος, παραίτηση.

Θα μπορούσε να πει κανείς ότι η λύση είναι να χτυπηθούν τα αίτια, είτε πρόκειται για την περιθωριοποίηση των φτωχών μεταναστών δεύτερης και τρίτης γενιάς στα προάστια των μεγαλουπόλεων, είτε για τους πολέμους που ανακινεί και διεξάγει η Δύση στις αραβικές και μουσουλμανικές χώρες, είτε για την προκλητική ανοχή που δείχνει στο σαουδαραβικό καθεστώς. Ωστόσο, το τζίνι έχει ήδη βγει από το μπουκάλι και το χτύπημα των αιτίων δεν φέρνει αποτέλεσμα παρά μακροπρόθεσμα.

Σε συνδυασμό με την προσφυγική/μεταναστευτική κρίση, φοβάμαι πως δημιουργούνται οι αντικειμενικές συνθήκες για μια μετατόπιση του εκλογικού σώματος των χωρών της Ευρώπης προς συντηρητικότερες κατευθύνσεις, και όχι μόνο στις χώρες που έχουν ήδη πληγεί, χωρίς βέβαια αυτό να εξασφαλίζει καν την εξάλειψη των τρομοκρατικών χτυπημάτων. Και αυτό αφορά φυσικά και τη χώρα μας, και όχι μόνο ως χώρα υποδοχής προσφύγων. Όχι, δεν βλέπω κάποια λύση, εύχομι όμως να κάνω λάθος.

Κι ας δούμε και τι θα ψηφίσουν αύριο στο Λονδίνο.

 

Posted in Γαλλία, Επικαιρότητα, Εκλογές, Ισλάμ | Με ετικέτα: , , , , , | 219 Σχόλια »

Το πιάνο και τα γαλλικά

Posted by sarant στο 8 Μαΐου, 2017

Το σημερινό άρθρο δημοσιεύτηκε χτες, πρώτη Κυριακή του μήνα, στο ένθετο Υποτυπώσεις της κυριακάτικης Αυγής. Το αναδημοσιεύω σήμερα εδώ, όπως κάνω κάθε φορά με τα άρθρα μου στην Αυγή -μόνο που σήμερα υπάρχει μια διαφορά, ότι το άρθρο γράφτηκε (και δημοσιεύτηκε στην εφημερίδα) *πριν* από τις γαλλικές προεδρικές εκλογές, ενώ εσείς το διαβάζετε *μετά* τις εκλογές. Στο μεταξύ, έχουν μεσολαβήσει τα αποτελέσματα των εκλογών, που δεν τα ξέρω ούτε τη στιγμή που γράφω αυτόν τον πρόλογο, απόγευμα Κυριακής. Αλλά αυτά τα ξέρετε ήδη από αλλού, εσείς που τα διαβάζετε το πρωί της Δευτέρας.

Προβλέπω πάντως νίκη του Εμανουέλ Μακρόν, μια νίκη περισσότερο απόρριψης του αντιπάλου παρά προσχώρησης στο πρόγραμμα του νέου προέδρου. Νίκη, αλλά με μεγάλη αποχή, ίσως τη μεγαλύτερη σε β’ γύρο προεδρικών εκλογών, και με πολλά λευκά και άκυρα. Και μια νίκη που δεν θα είναι οριστική, αφού τίποτα δεν εγγυάται ότι στις βουλευτικές εκλογές που θα ακολουθήσουν ο νέος πρόεδρος θα συγκεντρώσει κοινοβουλευτική πλειοψηφία, όπως έγινε τις προηγούμενες φορές.

Στα σχόλια μπορείτε, βέβαια, να αναφερθείτε τόσο στα αποτελέσματα όσο και στο περιεχόμενο του άρθρου.

Το πιάνο και τα γαλλικά

Ο μήνας ξεκίνησε πριν από λίγες μέρες με την ανακοίνωση ότι έκλεισε η αξιολόγηση, ωστόσο σήμερα, ενώ εσείς διαβάζετε στην Αυγή, σε ένα άλλο σημείο της ηπείρου γίνεται μια πολύ σημαντική εκλογική αναμέτρηση που μας αναγκάζει να στρέψουμε προς τα εκεί την προσοχή μας. Εννοώ βέβαια τον δεύτερο γύρο των γαλλικών προεδρικών εκλογών, στον οποίο για πρώτη φορά δεν συμμετέχει υποψήφιος των μεγάλων κομμάτων, αφού στον δεύτερο γύρο προκρίθηκαν ο Εμανουέλ Μακρόν, κεντρώος πρώην υπουργός του Ολάντ, και η ακροδεξιά Μαρίν Λεπέν, ενώ ο αριστερός υποψήφιος Ζαν Λυκ Μελανσόν είχε εξαιρετική πορεία αλλά έμεινε με μικρή διαφορά εκτός νυμφώνος.

Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου »

Posted in Γαλλία, Εκλογές, Ιστορίες λέξεων, Φρασεολογικά | Με ετικέτα: , , | 233 Σχόλια »

Ο δαιμόνιος κ. Αύγουστος Ντυπέν

Posted by sarant στο 7 Μαΐου, 2017

Κυκλοφόρησαν τον περασμένο μήνα, από τις φιλικές εκδόσεις Ερατώ, δυο κομψά τομίδια με δύο αστυνομικές νουβέλες του Έντγκαρ Άλαν Πόε, σε εισαγωγή-μετάφραση και σημειώσεις του Γιώργου Μπλάνα: Οι φόνοι της οδού Μοργκ και Το κλεμμένο γράμμα.

Οι δυο αυτές νουβέλες έχουν σημαντική θέση στην παγκόσμια φιλολογία, όχι μόνο και όχι τόσο για τη λογοτεχνική τους αξία, που δεν είναι αμελητέα, αλλά κυρίως επειδή αποτελούν τα πρώτα έργα της αστυνομικής λογοτεχνίας, ο δε ήρωάς τους, ο Αύγουστος Ντυπέν, είναι ο πρώτος ντετέκτιβ της ιστορίας, που τ’ αχνάρια του ακολούθησαν ο Σέρλοκ Χολμς, ο Πουαρό, ο Μεγκρέ, ο δικός μας αστυνόμος Μπέκας και όλοι οι νεότεροι. (Επειδή εδώ λεξιλογούμε, να πούμε ότι ο Ντυπέν ήταν ντετέκτιβ avant la lettre, όπως λένε οι Γάλλοι: η λέξη detective δεν είχε ακόμα επινοηθεί).

Ο Πόε έγραψε τους Φόνους της οδού Μοργκ το 1841. Ακολούθησε τον επόμενο χρόνο το Μυστήριο της Μαρί Ροζέ και το 1844 το Κλεμμένο γράμμα. Και τα τρία έργα εκτυλίσσονται στο Παρίσι. Το αστυνομικό είναι νεαρό είδος, θέλει μεγάλες πόλεις και συγκροτημένη αστυνομική δύναμη -που άρχισε να εμφανίζεται στις αγγλικές πόλεις τον 19ο αιώνα. Μπορεί οι σημερινοί συγγραφείς να γράφουν ιστορικά αστυνομικά μυθιστορήματα στα οποία η δράση τοποθετείται στην αρχαία Ρώμη, στο Βυζάντιο ή στην Ιρλανδία του 8ου αιώνα (η αδελφή Φιντέλμα), αλλά αστυνομικό μυθιστόρημα δεν θα μπορούσε να γραφτεί νωρίτερα.

O Ντυπέν του Πόε δεν είναι επαγγελματίας αστυνομικός, είναι ερασιτέχνης, στον οποίο προσφεύγει ενίοτε η επίσημη αστυνομία. Δεν είναι άνθρωπος της δράσης, αλλά ρέκτης των περίτεχνων συλλογισμών. Και στις δυο νουβέλες, άλλωστε, ο Πόε τον βάζει να αναπτύσσει διά μακρών τις θεωρητικές αρχές της μεθόδου του. Αφηγητής στις δυο νουβέλες είναι ένας ανώνυμος στενός φίλος του Ντυπέν.

Θα αναγνωρίσατε βέβαια τις ομοιότητες του Ντυπέν με τον Σέρλοκ Χολμς και του αφηγητή με τον Γουότσον. Φυσικά, ο Πόε ήταν πρώτος, ο Κόναν Ντόιλ ακολούθησε.

Διάλεξα να παρουσιάσω σήμερα ένα αυτοτελές απόσπασμα από τους «Φόνους της οδού Μοργκ» (σελ. 52-58) που δείχνει την αναλυτική ικανότητα του Ντυπέν στον κολοφώνα της. Θυμάμαι πως ο παππούς μου κιόλας μού το είχε διαβάσει όταν ήμουν μικρός. Ο σημερινός αναγνώστης μπορεί να βρει εξεζητημένο ή αφελές το απόσπασμα, αλλά πρέπει να έχουμε στο νου μας ότι ο Πόε το έγραψε πριν από 175 χρόνια.

Οι Φόνοι της οδού Μοργκ είναι χαρακτηριστικό παράδειγμα ιστορίας με «κλειστό δωμάτιο», ένα από τα βασικά θέματα της κλασικής αστυνομικής ιστορίας: ο φόνος γίνεται σε ένα φαινομενικά κλειστό δωμάτιο και είναι αίνιγμα πώς μπήκε και βγήκε ο δολοφόνος. Στον Σέρλοκ Χολμς έχουμε αρκετές τέτοιες ιστορίες. Και όταν το κλασικό είδος το παράκανε με την εκζήτηση και τους περίπλοκους τρόπους, ήρθε ο Χάμετ να εγκαινιάσει τη σκληροτράχηλη σχολή.

Για να πούμε και ένα τριβιδάκι (όπως τα λέει ο Λίγγρης), στο Παρίσι υπάρχει πράγματι οδός Μοργκ (στο 19ο). αρχικά ο Πόε είχε τοποθετήσει τους φόνους στην οδό Τριανόν, αλλά μετά τους έβαλε στην (ανύπαρκτη) οδό Μοργκ για να είναι πιο μακάβριο και θανατερό το κλίμα (morgue στα αγγλικά είναι το νεκροτομείο).

Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου »

Posted in Αστυνομική λογοτεχνία, Παρουσίαση βιβλίου | Με ετικέτα: , , , , , , | 167 Σχόλια »

Μεζεδάκια τ’ Αγιαννιού

Posted by sarant στο 7 Ιανουαρίου, 2017

Θα μπορούσα να τα πω και «τα πρώτα μεζεδάκια της χρονιάς» ή να βάλω τίτλο του άρθρου «ποδαρικό στα μεζεδάκια» όμως και τους δυο αυτούς τίτλους τους έχω ήδη χρησιμοποιήσει στο παρελθόν (τον δεύτερο πάνω από μία φορά) οπότε καλό είναι να πρωτοτυπήσουμε μια και μας δίνεται η ευκαιρία αφού σήμερα είναι τ’ Αγιαννιού.

Να ξεκινήσουμε λοιπόν με ευχές στους Γιάννηδες και τις Ιωάννες του ιστολογίου και γενικότερα. Για δωράκι, δεχτείτε ένα περσινό άρθρο χαρισμένο στους 45 Γιάννηδες.

Να θυμίσω επίσης και την παροιμιακή φράση «Κάθε μέρα τ’ Αγιαννιού θα’ναι;» που τη λέμε για να δηλώσουμε ότι η εύνοια της τύχης ή η τυχόν εξαιρετική μεταχείριση δεν μπορεί να επαναλαμβάνεται συνεχώς.

Αλλά ας προχωρήσουμε στα μεζεδάκια μας.

* Το Χάφιποστ δημοσιεύει άρθρο για μια «νέα θεωρία για το ναυάγιο του Τιτανικού«. Εκεί διαβάζουμε ότι «Περισσότεροι από 1.500 άνθρωποι έχασαν τη ζωή τους, όταν το πλοίο το οποίο μετέφερε 2.224 άτομα (επιβάτες και πλήρωμα), βυθίστηκε υπό την εντολή του καπετάνιου Edward Smith.»

Η υπογράμμιση είναι δική μου. Έδωσε δηλαδή εντολή ο πλοίαρχος και βυθίστηκε ο Τιτανικός; Αυτό θα ήταν πραγματικά νέα και εντελώς αναπάντεχη εκδοχή!

* Χρυσαβγίτικα γλωσσικά μαργαριτάρια αποφεύγω να σχολιάσω, για πολλούς και διάφορους λόγους. Θα κάνω μια εξαίρεση για το κυπριακό παρακλάδι της συμμορίας, το ΕΛΑΜ. Σε ανακοίνωση για το πρωτοχρονιάτικο μήνυμα του Προέδρου της Κύπρου (δεβαζωλίνκ) γράφει:

… εις ουδεμία περίπτωση η προτεινόμενη «λύση» του Κυπριακού, δεν απαλλάσσει από τα κατοχικά στρατεύματα, δεν κατοχυρώνει τα βασικά ανθρώπινα δικαιώματα, όπως διαμηνύει κατά κόρων ο Πρόεδρος και κυρίως δεν θέτει την Τουρκία ενώπιων των ευθυνών της…

Πέρα από το μπλέξιμο με το παραπανίσιο «δεν», βλέπουμε ότι οι ελαμίτες έχουν κακές σχέσεις με την ορθογραφία -άρα δεν είναι μόνο ελλαδικό το φαινόμενο.

aliki* Φίλη φίλης αγόρασε παιδικό βιβλίο από την Amazon και μόλις το διάβασε έπαθε σοκ -δείτε αριστερά μια φωτογραφία από μια τυχαία σελίδα: τα δυο πλάσματα, που είχε το άλμα για το σαν τρελοί τα πράγματα όλο αυτό το διάστημα, κάθισε και πάλι πολύ δυστυχώς και αθόρυβα, και κοίταξε lie.

Ολοφάνερα το κείμενο έχει μεταφραστεί από μηχανάκι, και μάλλον από μεθυσμένο μηχανάκι. Κι όμως, το ανοσιούργημα αυτό έχει… όνομα μεταφραστή! Και το βιβλίο πουλιέται κανονικά από την Amazon.

Να σημειώσω πάντως ότι η φίλη της φίλης επέστρεψε το βιβλίο και πήρε τα λεφτά της πίσω.

* Στο in.gr διάβασα άρθρο για μια συνήθεια που έχουν οι νεαροί Παριζιάνοι την παραμονή της πρωτοχρονιάς, να καίνε αυτοκίνητα. Έτσι:

Το υπουργείο Εσωτερικών της Γαλλίας γνωστοποίησε την Κυριακή ότι 650 αυτοκίνητα πυρπολήθηκαν την παραμονή της Πρωτοχρονιάς, αριθμός ελαφρά μειωμένος σε σύγκριση με τα 602 της περασμένης χρονιάς.

Ο φίλος που στέλνει την είδηση αφενός παραξενεύεται που μια είδηση σχετική με το Παρίσι έρχεται μέσω Μόσχας, και αφ’ ετέρου αναρωτιέται πώς το 650 είναι μικρότερο απ’ το 602.

Προφανώς επειδή έρχεται μέσω Μόσχας αντιστρέφεται το πρόσημο.

neurikopoios* Από ετικέτα σουπερμάρκετ, διαφήμιση για πατάτες Νευρικοποιού.

Νευρικοποιός θα είναι αυτός που κάνει νευρικούς τους άλλους, όχι;

* Με χαρά μαθαίνω ότι ο τ. βουλευτής Θάνος Πλεύρης ξεπέρασε το πρόβλημα υγείας που είχε και ξανάρχισε την πολιτική του δραστηριότητα εξίσου εύστοχος και ευφραδής όσο πριν αρρωστήσει.

Έτσι, σε πρόσφατη πολιτική ομιλία του αποκάλυψε ότι «έχουμε ένα κρατικοδίαιτο κράτος».

* Σε αγιογραφικό άρθρο της Lifo για τα μπόνους και τις έκτακτες παροχές που μοίρασε η εταιρεία Καρέλιας στους εργαζομένους της διαβάζουμε ότι «οι σχετικές ανακοινώσεις έγιναν από τον διευθύνων σύμβουλο, Ανδρέα Καρέλια».

Όπως έχουμε ξαναπεί, όσο ο διευθύνων σύμβουλος δεν γίνεται διευθύνοντας σύμβουλος, η μοίρα του είναι η ακλισιά.

aliveri* Μπορεί μια τραγική είδηση να γίνει κωμικοτραγική από έναν άγαρμπο τίτλο; Σαφώς και μπορεί, και δείτε ένα πρόσφατο παράδειγμα που το ψάρεψα από το Φέισμπουκ:

Σοκ στο Αλιβέρι! 75χρονη σκοτώθηκε στην προσπάθειά της να αυτοκτονήσει.

* Σε σχέση με τη σύλληψη της Πόλας Ρούπα και την επιμελεια του εξάχρονου παιδιού της, συζητήσαμε σε σχόλιά μας στο ιστολόγιο. Έγραψα κι εγώ ότι το παιδί πρέπει να αποδοθεί το ταχύτερο δυνατό στη γιαγιά του, χωρίς κωλυσιεργία. Να έχουμε και κατά νου την αρχή ότι η χειρότερη γιαγιά είναι καλύτερη από το καλύτερο ίδρυμα.

Αλλά η κάλυψη της είδησης έχει και τις γλωσσικές πλευρές της. Καταρχάς, η ακλισιά του ονόματος της μητέρας, αφού πολλοί και διάφοροι (και ανάμεσά τους ο υλατζής της ΕφΣυν) έγραψαν για το «παιδί της Πόλα Ρούπα», ενδίδοντας στην ακλισιά.

Υποθέτω ότι ρόλο σε αυτό παίζει και η σχετική σπανιότητα του ονόματος, αλλά και η συντομία του. (Και όταν λέω ότι το ονοματεπώνυμο πρέπει να κλίνεται, δεν εννοώ βέβαια να πούμε «της Πόλα Ρούπας» όπως είδα κάπου).

Έπειτα, στον ιστότοπο γνωστής δημοσιογράφου που θεωρείται και ειδική για ζητήματα αστυνομικού ρεπορτάζ διάβασα την εξής απίστευτη, ακατανόητη παράγραφο που θα έλεγε κανείς πως έχει βγει από το μεταφραστικό μηχανάκι που είδαμε λίγο πιο πάνω:

Κατα την προανακριτική έρευνα της Αντιτρομοκρατικής, μετά τη σύλληψή της- σε προγενέστερο χρόνο αποδίδεται «λευκή τρομοκράτης» καθως η 25άχρονη δεν είχε απασχολήσει τις Αρχές,  να διατηρεί  σχέσεις και με έγκλειστα μέλη της ΣπΦ. Η σύλληψη της 25άχρονης αποδίδεται με την κατηγορία της υπόθαλψης, ωστόσο κατά την εξέτασή της, και με τα προανακριτικά ευρήματα, της αποδόθηκε και η συμμετοχή στον Επαναστατικό Αγώνα.

Μου γεννήθηκε η υποψία ότι η δημοσιογράφος μόλις έμαθε τη λέξη ‘αποδίδεται’ και τη χρησιμοποιεί παντού με καμάρι -καινούργιο κοσκινάκι μου, που λέει και η παροιμία.

trivial* Κι ένα πολύ διασκεδαστικό που το ψάρεψα από τη Λεξιλογία, και που δείχνει πόσο επικίνδυνο είναι να εμπιστευτείς ανεξέλεγκτα την εντολή Search & Replace στον επεξεργαστή κειμένου.

Οι υπεύθυνοι του παιχνιδιού Trivial Pursuit αποφάσισαν να αντικαταστήσουν την αναφορά km από την kilometers, θεωρώντας ίσως ότι η δεύτερη είναι σαφέστερη.

Το κακό είναι ότι έκαναν την αλλαγή με ένα συνολικό Search&Replace….

κι έτσι ο ηθοποιός Hugh Jackman μετατράπηκε σε Hugh Jackilometersan.

Κι εγώ έχω πέσει θύμα του δαίμονα της ολικής αντικατάστασης, αλλά το πήρα είδηση έγκαιρα ευτυχώς.

* Και κλείνω με μιαν αναγγελία.

Αύριο Κυριακή, στις 3 μμ. είμαι καλεσμένος στον ραδιοσταθμό «Το Κόκκινο 105.5», στην εκπομπή του Αλέξη Βάκη για να συζητήσουμε για λέξεις και για πολλά άλλα. Αν θέλετε, μας ακούτε!

 

 

 

 

Posted in Μαργαριτάρια, Μεταφραστικά, Μεζεδάκια | Με ετικέτα: , , , | 149 Σχόλια »

Λεξιλογώντας για το Χρυσό δρεπάνι (Αστερίξ)

Posted by sarant στο 12 Δεκεμβρίου, 2016

coverΕδώ και δύο χρόνια έχω αρχίσει να παρουσιάζω, κάθε δυο μήνες, από μία περιπέτεια του Αστερίξ, ενός από τα πιο αγαπημένα μου κόμικς.

Όπως έχω πει, με μια δόση υπερβολής βέβαια, οι 24 τόμοι του Αστερίξ (εννοώ την κοινή δημιουργία του Ρενέ Γκοσινί και του Αλμπέρ Ουντερζό) είναι μια από τις σημαντικότερες προσφορές της Γαλλίας στον παγκόσμιο πολιτισμό μεταπολεμικά. Τουλάχιστον η γενιά μου, που γνώρισε τον Αστερίξ στα φοιτητικά της χρόνια, τον αγάπησε σχεδόν ομόθυμα -και η ανταπόκρισή σας σε αυτές τις δημοσιεύσεις ήταν πολύ θετική, οπότε είχα πει ότι θα αρχίσω να παρουσιάζω στο ιστολόγιο, έναν προς έναν, τους 24 τόμους του Αστερίξ, κάτι που, με μια συχνότητα έναν τόμο κάθε δίμηνο (και εφόσον δεν κάνω παρασπονδίες, όπως έκανα φέτος), θα μας πάρει τέσσερα χρόνια.

Ξεκινήσαμε τον Οκτώβριο του 2014, με μια παρουσίαση της περιπέτειας Αστερίξ στους Βρετανούς και μετά με μια γενική παρουσίαση των πρωταγωνιστών του κόμικς. Τον Δεκέμβριο είχαμε τη δεύτερη περιπέτεια, την Κατοικία των θεών, τον Φλεβάρη 2015 είδαμε τον Μάγο (ή Μάντη) ενώ στα τέλη Απριλίου παρουσίασα τον «Αστερίξ στη χώρα των Ελβετών». Τέλη Ιουνίου 2015 παρουσιάστηκε Ο αγώνας των αρχηγών, η πέμπτη περιπέτεια της σειράς, αλλά στα τέλη Αυγούστου δεν είχαμε περιπέτεια για τεχνικούς λόγους. O κύκλος συνεχίστηκε στα μέσα Οκτωβρίου με τον Αστερίξ στην Κορσική και η τελευταία δημοσίευση για το 2015 ήταν την παραμονή των Χριστουγέννων με τον Αστερίξ Λεγεωνάριο. Το 2016 ξεκίνησε με την περιπέτεια Οβελίξ και σία τον Φλεβάρη, ενώ τον Απρίλιο ανέβασα το Δώρο του Καίσαρα. Τον Ιούνιο είχε πέσει πολλή δουλειά, τον Αύγουστο είχαμε το… θερινό ραστόνι (και θα ήταν ευκαιρία να βάλουμε τον Αστερίξ Ολυμπιονίκη, κρίμα), οπότε ξαναπιάσαμε το νήμα τον Οκτώβριο με την Ασπίδα της Αρβέρνης. Σήμερα έχουμε την ενδέκατη περιπέτεια της παρουσίασής μας, δηλαδή πλησιάζουμε στα μισά. Θα δούμε το Χρυσό δρεπάνι.

Θυμίζω ότι οι περιπέτειες του Αστερίξ κυκλοφόρησαν σε αυτοτελείς τόμους στα ελληνικά πρώτη φορά στα τέλη της δεκαετίας του 1970 από τις εκδόσεις Ψαρόπουλου (σε μετάφραση αρχικά του Κώστα Ταχτσή και μετά του Αργύρη Χιόνη) ενώ αργότερα κυκλοφόρησαν σε νέα μετάφραση (της Ειρήνης Μαραντέι) από τις εκδόσεις Μαμούθ, που είναι και η έκδοση που (νομίζω πως) βρίσκεται αυτή τη στιγμή στο εμπόριο.

Εγώ έχω γαλουχηθεί με τις μεταφράσεις του Ψαρόπουλου, και ομολογώ πως τις βρίσκω καλύτερες, αλλά αυτό μπορεί να οφείλεται στο ότι τις έχω συνηθίσει. Από την άλλη, ο δεύτερος μεταφραστής βρίσκεται σε δύσκολη θέση, διότι ίσως αισθάνεται αναγκασμένος να αποφύγει τα λογοπαικτικά ευρήματα του πρώτου. Ένα σταθερό χαρακτηριστικό των παρουσιάσεων που κάνω εδώ είναι η σύγκριση των δύο ελληνικών μεταφράσεων, Ψαρόπουλου και Μαμούθ. Η κυρία Ιρένε Μαραντέι, που έχει κάνει τις μεταφράσεις της σειράς Μαμούθ, μάς έκανε την τιμή να σχολιάσει εδώ και να επισημάνει ότι δεν προσπάθησε να αποφύγει τις μεταφραστικές επιλογές του Αργύρη Χιόνη, όπως είχα υποθέσει.

Την περιπέτεια, όπως εκδόθηκε από τον Ψαρόπουλο, τη σκανάρισε κάποιος φίλος. Ίσως έχει ένα μικρό πρόβλημα το σκανάρισμα, κάπως θαμπές μου φαίνονται μερικές σελίδες. Τέλος πάντων, την περιπέτεια την ανέβασα σε έναν ιστότοπο φιλοξενίας, απ’ όπου μπορείτε να την κατεβάσετε ή να τη διαβάσετε ονλάιν.

Το Χρυσό δρεπάνι είναι μόλις η 2η χρονολογικά από τις 24 περιπέτειες του Αστερίξ που μας χάρισε το δίδυμο Γκοσινί-Ουντερζό και αν προσέξετε το σκίτσο θα δείτε πως οι μορφές των ηρώων δεν έχουν ακόμα στανταριστεί εντελώς (Αυτό πάντως είναι πολύ πιο έκδηλο στην πρώτη περιπέτεια, «Αστερίξ ο Γαλάτης»).

Το Χρυσό δρεπάνι παρουσιάστηκε σε συνέχειες στο περιοδικό Πιλότ το 1960-61 και το 1962 κυκλοφόρησε σε αυτοτελή τόμο. Είναι μια από τις «ταξιδιωτικές» περιπέτειες εσωτερικού, όπου οι ήρωες δεν ταξιδεύουν σε κάποιο μακρινό μέρος, αλλά μέσα στη Γαλατία -στην καρδιά της μάλιστα, τη Λουτέσια. Επίσης είναι περιπέτεια χαμηλών τόνων, αφού δεν υπάρχει κάποιος σοβαρός κίνδυνος που να απειλεί το χωριό ούτε κάποιο σχέδιο των Ρωμαίων για να υποτάξουν τους ανυπόταχτους Γαλάτες.

Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου »

Posted in Αστερίξ, Κόμικς, Λογοπαίγνια, Μεταφραστικά | Με ετικέτα: , , , , , , , , , , | 188 Σχόλια »

Το Παρίσι καίγεται, ο φασισμός ανεβαίνει

Posted by sarant στο 14 Νοεμβρίου, 2015

Το Σάββατο έχουμε σχεδόν πάντα μεζεδάκια, άρθρο πολυσυλλεκτικό και εύθυμο, όπου σπάμε πλάκα με τα λαθάκια και τα μαργαριτάρια που ψαρεύουμε στο Διαδίκτυο και στον τύπο. Σχεδόν κάθε Σάββατο, αλλά όχι σημερα.

Σήμερα, λίγες ώρες μετά την πολύνεκρη τρομοκρατική επίθεση στο Παρίσι, θα ήταν αφύσικο, άσεμνο θα’λεγα να βάλουμε άρθρο ανάλαφρο. Ποιος έχει όρεξη για γέλια πάνω από τα κουφάρια;

Τώρα που γράφω, μεσάνυχτα και κάτι, δεν έχει ακόμα κατακάτσει η σκόνη, η σύλληψη ομήρων συνεχίζεται, δεν ξέρουμε ούτε ακριβή αριθμό των θυμάτων ούτε την ταυτότητα των δραστών -αν και, αναπόφευκτα, όλοι σκέφτονται τους τζιχαντιστές και όλα δείχνουν πως από εκεί προέρχεται το χτύπημα. Ίσως ως το πρωί, που θα διαβάσετε αυτό το άρθρο, να έχει κάπως ξεκαθαρίσει η κατάσταση και να ξέρουμε περισσότερα.

Οπότε, ετούτο εδώ δεν είναι άρθρο ακριβώς, πιο πολύ ένας χώρος υποδοχής για τα σχόλιά σας.

Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου »

Posted in Γαλλία, Επικαιρότητα | Με ετικέτα: , | 381 Σχόλια »

Μετρό χωρίς μέτρο

Posted by sarant στο 18 Ιουνίου, 2015

Στα απομνημονεύματά του («Σκόρπια φύλλα της ζωής μου») ο Γεώργιος Δροσίνης θυμάται, ανάμεσα σε πολλά άλλα, την πρώτη (και, αν δεν κάνω λάθος, μοναδική) επίσκεψή του στο Παρίσι, το 1921. Επειδή είχε μια παραγγελία να αγοράσει υφάσματα από το μεγάλο κατάστημα Printemps («Βασίλειο του Κουρελιού» το αποκαλεί), παρακάλεσε την ξενοδόχο του να του δείξει πώς να πάει,  κι εκείνη, επειδή τον είχε περί πολλού (μια και είχε μάθει από άλλους Έλληνες πελάτες ότι φιλοξενεί un grand poète) του πρότεινε να τον οδηγήσει εκείνη εκεί.

Γράφει ο Δροσίνης: «Μ’ επήρε και μ’ επήγε σαν αρουραίο ποντικό, δηλαδή με το Μετρό, τον υπόγειο σιδηρόδρομο, χωρίς να ιδώ τίποτε, χωρίς να ξέρω από πού και πώς επεράσαμε, άψε σβήσε μ’ ένα κατέβασμα μιας σκάλας και μ’ ένα ανέβασμα άλλης σκάλας και ανάμεσα σε πολυκοσμία, που ανεβοκατέβαινε στα βαγόνια τα γοργοπέραστα. Χρειάζεται σπουδή και γύμναση για να μπορεί κανένας να κυκλοφορεί με το Μετρό και από την πρώτη φορά είδα πως δεν είναι για μένα. Και όχι μόνον για τις δυσκολίες αυτές, αλλά και γιατί εγώ ήθελα να βλέπω πού πηγαίνω και από πού περνώ και να το χαίρονται τα μάτια μου. Δεν ήμουν σαν τον πολύ κόσμο του Παρισιού, που βιάζεται να περάσει μεγάλες αποστάσεις για να φτάσει στις δουλειές του«.

Δεν ξέρω ποιος Έλληνας λόγιος έγραψε πρώτος για το παριζιάνικο μετρό, αλλά δεν αποκλείεται να είναι ο Παπαντωνίου, που έζησε στη γαλλική πρωτεύουσα την πρώτη δεκαετία του 20ού αιώνα και έστελνε τακτικά χρονογραφήματα στο Εμπρός (που εκδόθηκαν αργότερα σε βιβλίο με τον τίτλο Παρισινά γράμματα). Λίγο αργότερα, έστελνε ανταποκρίσεις από το Παρίσι ο Ουράνης. Πάντως, ο Βάρναλης στα Γράμματα από το Παρίσι δεν κάνει λόγο για το μετρό. Σε εντυπώσεις του το 1928, ο γλύπτης και ζωγράφος Θωμάς Θωμόπουλος έκανε λόγο για «τα κύματα των ανθρώπων που τα σερβίρει ανεξέλεγκτα το στόμα του Γκαργκαντούα αυτού της βιοπάλης που λέγεται μετρό«.

Το μετρό του Παρισιού κατασκευάστηκε το 1900, με την ευκαιρία της Παγκόσμιας Έκθεσης. Δεν ήταν ο πρώτος υπόγειος σιδηρόδρομος, προηγήθηκαν του Λονδίνου και της Βουδαπέστης, αλλά αυτός επέβαλε το όνομά του και στα ελληνικά και σε άλλες γλώσσες, κι έτσι αποκαλούμε μετρό κάθε υπόγειο σιδηρόδρομο, μαζί και της Αθήνας.

Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου »

Posted in Αντιδάνεια, Αναμνήσεις, Γιουτουμπάκια, Ετυμολογικά, Νεολογισμοί | Με ετικέτα: , , , , | 204 Σχόλια »

Άκεφα μεζεδάκια

Posted by sarant στο 10 Ιανουαρίου, 2015

Ο κωμικός ηθοποιός ανεβαίνει στο σανίδι και δίνει παράσταση ακόμα κι αν έχει πένθος. Τα μεζεδάκια για να γραφτούν θέλουν κέφι, αλλά σήμερα είμαι άκεφος, σοκαρισμένος ίσως με όσα γίνονται στη Γαλλία, μια χώρα που την αγαπώ και τη νιώθω πολύ κοντινή μου. Να με συγχωρέσετε που τα σημερινά μεζεδάκια θα είναι άκεφα.

* Πλησιάζουν οι εκλογές και προεκλογικό κλίμα δεν έχουμε ακόμα νιώσει -εγώ τουλάχιστον. Αλλά αρκετά από τα μεζεδάκια μας έχουν να κάνουν με την προεκλογική περίοδο.

Σχολιάστηκαν πολύ οι μεταγραφές από το ΠΑΣΟΚ στη ΝΔ, όπως της βουλευτίνας Άντζελας Γκερέκου -που είναι ισχυρή ένδειξη ότι το κόμμα του Βαγγέλη Βενιζέλου μπορεί και να μείνει εκτός Βουλής. Αντιδρώντας στη μεταπήδηση, ο κ. Βενιζέλος έστειλε επιστολή στον κ. Σαμαρά, όπου αναφέρει: «Αγαπητέ Αντώνη, δεν περίμενα ότι η Νέα Δημοκρατία θα συνέπραττε σε μία τόσο ανήθικη και αντιαισθητική πολιτική πράξη όπως αυτή της κας Γκερέκου στην Κέρκυρα. Σ΄ ένα νησί του πολιτισμού και της ευπρέπειας. Κρίμα».

Δηλαδή αν η μεταπήδηση αφορούσε μιαν άλλη εκλογική περιφέρεια, την Ηλεία ή τη Λάρισα ας πούμε, θα ήταν λιγότερο κατακριτέα από τον κ. Βενιζέλο;

* Με ρωτάει ένας φίλος αν είναι σωστός ο τίτλος στο άρθρο του Σ. Πολυμίλη: Θα ζήσουμε ξανά ένα νέο 2012;

Κάτι δεν μου πάει καλά. Θα ζήσουμε ένα νέο 2012, εντάξει. Θα ζήσουμε ξανά το 2012, εντάξει. Αλλά έτσι που το λέει στέκεται μόνο αν και το 2013 ή το 2014 είχαμε ήδη ζήσει ένα νέο 2012. Τέλος πάντων, δεν είναι και προς θάνατο.

* Τίτλος άρθρου στον ιστότοπο του Ποταμιού: Η κυβέρνηση «ξέχασε» τις ευάλωτα κοινωνικά ομάδες και στις γιορτές. Ευάλωτες κοινωνικές ομάδες, εντάξει. Ευάλωτες κοινωνικά ομάδες, εντάξει. Αλλά ευάλωτα κοινωνικά, δεν στέκει.

Όσο για τα εισαγωγικά, αναρωτιέμαι τι σκοπό έχουν. Ίσως υπάρχει ποσόστωση.

Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου »

Posted in Εκλογές, Μαργαριτάρια, Μεζεδάκια, Μουστάκια της Τζοκόντας | Με ετικέτα: , | 140 Σχόλια »

Πριν από 50 χρόνια: Τα κάλαντα του Καραμανλή κατά Μποστ

Posted by sarant στο 3 Ιανουαρίου, 2015

Οι γιορτές αναστατώνουν την καθιερωμένη ροή της καθημερινότητας, αναμενόμενο ήταν να διαταράξουν και τη συνήθη ροή των άρθρων στο ιστολόγιό μας. Κανονικά, Σάββατο σήμερα, θα κάναμε ποδαρικό στα μεζεδάκια, δηλαδη θα είχαμε το πρώτο άρθρο της χρονιάς με μεζεδάκια. Το σημερινό άρθρο είχα αρχικά σκεφτεί να το ανεβάσω χτες, αλλά χτες είχαμε το μηνολόγιο και δεν πήγαινε να βάλω δυο άρθρα χρονιάρα μέρα -πολύ περισσότερο που και την πρωτοχρονιά είχα δυο άρθρα. Κι επειδή το σημερινό άρθρο έχει ήδη αργήσει και δεν παίρνει άλλη αναβολή διότι θα τελειώσουν οι γιορτές, το βάζω σήμερα και μεταθέτω τα μεζεδάκια για αύριο. Με βολεύει κιόλας αυτό, επειδή δεν έχει μαζευτεί πολύ υλικό, είναι βλέπετε στη μέση και το εορταστικό ραστόνι, και το κρύο που τα πάντα παγώνει.

Στο ιστολόγιο αρέσει ο Μποστ, όπως και σε αρκετούς αναγνώστες και φίλους. Εδώ και λίγο καιρό ανεβάζω, πότε-πότε, σκίτσα του Μποστ που σχολιάζουν γεγονότα που συνέβηκαν πριν από 50 χρόνια. Tο τελευταίο άρθρο αυτής της σειράς δημοσιεύτηκε πριν από είκοσι περίπου μέρες. Το σημερινό είναι σαφώς χριστουγεννιάτικο.

mpost64-12-27

 

Το σκίτσο δημοσιεύτηκε στην Αυγή στις 27 Δεκεμβρίου 1964 και αναφέρεται σε ένα γεγονός που είχε έρθει απρόσμενα να ταράξει και τότε την εορταστική ρουτίνα. Συγκεκριμένα, παραμονή Χριστουγέννων είχε δοθεί στη δημοσιότητα επιστολή του Καραμανλή από το Παρίσι προς τον Κ. Παπακωνσταντίνου, πρώην υπουργό της ΕΡΕ.

Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου »

Posted in Γελοιογραφίες, Μποστ, Πρόσφατη ιστορία | Με ετικέτα: , | 87 Σχόλια »

Συστολή του παντός και μια βελόνα στ’ άχυρα

Posted by sarant στο 27 Ιουλίου, 2014

Γράφοντας το 1935 στην εφημερίδα Ανεξάρτητος για το πώς αντίκρισε το Παρίσι, όπου είχε πάει με υποτροφία, το 1919 (τώρα στα «Φιλολογικά απομνημονεύματα», σελ. 212), ο Βάρναλης περιγράφει πόσο τον εντυπωσίασε, αυτόν που είχε έρθει από την συντηρητική Ελλάδα, το πλήθος γυναικών στους δρόμους της μεγαλούπολης. Ένα απόσπασμα το έχω παραθέσει κι άλλη φορά, αξίζει να παρουσιάσω όλην την ενότητα τώρα:

Παρίσι! Γυναικοκρατία!

Από πού βγήκανε και ξεχυθήκαν αυτά τα πλήθη των γυναικών στο Παρίσι; Από πού βγήκανε και ξεχύθηκαν αυτά τα πλήθη των γυναικών; Αναλογία δέκα άντρες, είκοσι γυναίκες. Γυναίκες όλων των φυλών του Ισραήλ, όλων των ηλικιών, των επαγγελμάτων και… των στάσεων. Γυναίκες στους δρόμους, στα πάρκα, στα καφενεία, στα ρεστοράν, στα θέατρα, στους κινηματογράφους, στα μετρό, στα οτομπύς, στα τραμ. Φραντσέζες, Εγγλέζες, Σκανδιναβές, Σλάβες, Ρωμιές, Γιαπωνέζες και Αραπίνες -η περίφημη Αϊσέ της Ροτόντας του Μονπαρνάς.

Γυναίκες φοιτήτριες, υπάλληλες, μιντινέτες, γκαρσόνες, μανάβισσες, εφημεριδοπώλισσες, καλλιτέχνισσες, μοντέλα και πούλες. Γυναίκες, που βαστάνε στην αμασκάλη ή στο χέρι μια σερβιέτα με βιβλία ή νότες, βιολιά μέσα στη θήκη τους, παλέτες ή πινέλα, βαλίτσες, δίχτυα με ψώνια ή που σπρώχνουν ένα καροτσάκι με μπανάνες, πεπόνια ή μπεμπέδες. Γυναίκες, που πάνε αγκαλιασμένες τοίχο-τοίχο ή κάτου από τις δενδροστοιχίες και στόμα με στόμα («συστολή του παντός εις έν και μόνον ον…») με το φίλο τους του τελευταίου καιρού ή εκείνης της στιγμής· και γυναίκες, που πάνε ν’ αγκαλιαστούνε με το στόμα ανοιχτό ψηλά στον αέρα το γεμάτον από μηνύματα. «Γυναίκες προορισμένες», όπως θα έλεγε ο Πλάτων ο Ροδοκανάκης…

Πολλά θα μπορούσαμε να σχολιάσουμε στο κειμενάκι αυτό -ευχαρίστως θα ακούσω και τα δικά σας σχόλια, αν έχετε. Αν μείνουμε στα λεξιλογικά, προσέχουμε τον λαϊκό τύπο «(οι) υπάλληλες» -και πολύ λογικά: σε ένα τόσο θηλυκό κείμενο, πώς θα μπορούσε να σταθεί το ερμαφρόδιτο «υπάλληλοι» ανάμεσα σε τόσους έμφυλους τύπους; Οι μιντινέτες (γαλλ. midinette), ήταν οι νεαρές εργαζόμενες κοπέλες, ιδίως μοδίστρες ή πωλήτριες, στον μεσοπόλεμο -όχι εργάτριες, ούτε υπάλληλες γραφείου. Η γαλλική λ. προήλθε από συμφυρμό των midi και dinette, επειδή τα εργαζόμενα κορίτσια έκαναν διάλειμμα το μεσημέρι για ένα σύντομο γεύμα. Τα στερεότυπα της εποχής τις θεωρούσαν απλοϊκές και με ρηχό συναισθηματισμό, ενώ και στα ελληνικά λαϊκά περιοδικά του μεσοπόλεμου θα βρούμε πάμπολλες αναφορές σε μιντινέτες, που ήταν το κρυφό αντικείμενο του πόθου πολλών αντρών, κάποτε και ρεπορτάζ για τη «ζωή των Αθηναίων μιντινετών». Οι πούλες, πάλι, είναι μεταφορά του γαλλ. poule, της αργκό: οι κοκότες.

Όμως, το σημερινό άρθρο είναι υστερόβουλο, δηλαδή το ανεβάζω με έναν απώτερο ιδιοτελή σκοπό. Κάτι ψάχνω και απευθύνομαι στη συλλογική σοφία των αναγνωστών του ιστολογίου. Αυτό που αναζητώ δεν είναι εύκολο. Κι εγώ έχω ερευνήσει αρκετά, και απεύθυνα το ερώτημα στους φίλους της Λεξιλογίας -χωρίς αποτέλεσμα. Γι’ αυτό και στον τίτλο κάνω λόγο για «βελόνα στ’ άχυρα».

Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου »

Posted in Απορίες, Βάρναλης, Λογοτεχνία, Μεταφραστικά, Παράλληλα κείμενα | Με ετικέτα: , , , , , , | 92 Σχόλια »

Ο Μπερλιόζ και οι άθικτοι

Posted by sarant στο 27 Ιουνίου, 2014

intouchΤις προάλλες είχα δυο ώρες καιρό και αρκετές τύψεις, οπότε είπα να δω μια ταινία από τις πολλές που έχω στον σκληρό μου και που δεν τις βλέπω ποτέ. Κατά τύχη διάλεξα τη γαλλική κομεντί «Ιntouchables», ταινία του 2011, που είδα πως έχει κυκλοφορήσει στην Ελλάδα με τον αναμενόμενο ίσως τίτλο «Άθικτοι».  Λέω «ίσως», επειδή κάτι δεν μου αρέσει στην απόδοση αλλά δεν ξέρω και με ποια σημασία χρησιμοποιείται η γαλλική λέξη, αν εννοεί τους παρίες, που κανείς δεν τους ακουμπάει ή αυτούς που τίποτα δεν μπορεί να τους πειράξει. Λείπει και το άρθρο από τον γαλλικό τίτλο, ο οποίος δεν μπερδεύει μόνο εμένα. Άλλωστε και στις ΗΠΑ ο τίτλος δεν μεταφράστηκε, αλλά προστέθηκε το αγγλικό άρθρο (The Intouchables) ενώ στη Βρετανία ο τίτλος μεταφράστηκε μεν αλλά στον ενικό (Untouchable).

Η ταινία είναι μια από τις μεγαλύτερες εισπρακτικές επιτυχίες του γαλλικού κινηματογράφου, τόσο μέσα στη Γαλλία όσο και στο εξωτερικό. Ένας πάμπλουτος αριστοκράτης, ο Φιλίπ, που έπαθε ατύχημα κάνοντας παραπέντε (αλεξίπτωτο πλαγιάς, αν προτιμάτε) και έχει μείνει τετραπληγικός, έχει βάλει αγγελία και αναζητεί βοηθό/νοσοκόμο. Ανάμεσα στους πολλούς υποψήφιους για τη θέση, που όλοι τους έχουν κάνει ειδικές σπουδές και έχουν πείρα στη φροντίδα πλουσίων αρρώστων, παρουσιάζεται και ο Ντρις, ένας Σενεγαλέζος από τα προάστια (κι όταν λέμε προάστια, banlieues, στο Παρίσι εννοούμε δύσκολες γειτονιές, με τις πανύψηλες πολυκατοικίες διαμερισμάτων με επιδοτούμενο ενοίκιο και με μεγάλο ποσοστό μαύρων στον πληθυσμό). Ο Ντρις δεν έχει βέβαια καμιά βλέψη για τη θέση, θέλει απλώς να του υπογράψουν ένα χαρτί ότι ζήτησε εργασία και απορρίφθηκε, ώστε να συνεχίσει να τον πληρώνει το ταμείο ανεργίας. Και όταν, ύστερα από δυο ώρες αναμονή, βλέπει ότι η γραμματέας του αριστοκράτη καλεί μέσα τους άλλους και αυτόν τον αποφεύγει, μπουκάρει με το έτσι θέλω για να πάρει την πολυπόθητη υπογραφή.

Ωστόσο, ύστερα από μια επεισοδιακή συζήτηση ο Φιλίπ, που έχει απαυδήσει με την υποκρισία των άλλων διεκδικητών της θέσης, αποφασίζει να προτείνει τη θέση στον Ντρις, δοκιμαστικά για ένα μήνα. Ο Ντρις αναλαμβάνει καθήκοντα προσωπικού βοηθού, θα μένει μέσα στο μέγαρο, σε ένα δωμάτιο διακοσμημένο με πίνακες μουσείου, και δουλειά του είναι να προσέχει, να ντύνει, να ταΐζει και να είναι τα μπράτσα και τα πόδια του ανάπηρου Φιλίπ, ο οποίος δεν ελέγχει το σώμα του από τον λαιμό και κάτω. Φυσικά, η συνύπαρξη των δυο τόσο διαφορετικών ανθρώπων προκαλεί ένα σωρό κωμικές σκηνές, που θυμίζουν πότε τον Πυγμαλίωνα και πότε τον Σοφέρ της κυρίας Ντέιζι, αλλά δεν θα κάνω κινηματογραφική κριτική εδώ, δεν έχω τα προσόντα.

Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου »

Posted in Κινηματογράφος, Υπότιτλοι | Με ετικέτα: , | 86 Σχόλια »

Βαλς με τον Μανουέλ

Posted by sarant στο 2 Απριλίου, 2014

400px-Valls_Toulouse_2012Καλώς εχόντων των πραγμάτων, ορκίζεται σήμερα το μεσημέρι η νέα κυβέρνηση της Γαλλίας, με πρωθυπουργό τον Μανουέλ Βαλς, ως χθες υπουργό Εσωτερικών στην κυβέρνηση του Ζαν-Μαρκ Ερό. Επειδή η Γαλλία είναι προεδρική δημοκρατία, ο Πρόεδρος αποφασίζει για τους ανασχηματισμούς, όχι ο πρωθυπουργός (αν βέβαια ανήκουν στο ίδιο κόμμα), και οι ανασχηματισμοί μπορεί να αφορούν και τον πρωθυπουργικό θώκο. Δεν είναι λοιπόν σπάνιο να αλλάζει ένας πρόεδρος τον πρωθυπουργό του: ναι μεν ο Σαρκοζί εξάντλησε την πενταετία 2007-2012 με τον ίδιο πρωθυπουργό, τον Φρανσουά Φιγιόν, αλλά ήταν μάλλον η εξαίρεση. Ο Σιράκ το 2002-2007 είχε τρεις πρωθυπουργούς, Ζοσπέν (με συγκατοίκηση), Ραφαρέν και ντε Βιλπέν.

Βέβαια, η αντικατάσταση του πρωθυπουργού σηματοδοτεί συνήθως μια σαφέστερη αλλαγή πλεύσης απ’ ό,τι ένας απλός ανασχηματισμός με αντικαταστάσεις υπουργών, και φαίνεται ότι ο Φρανσουά Ολάντ μια τέτοια εντύπωση ήθελε να δώσει, μετά την καθαρή ήττα που υπέστησαν οι σοσιαλιστές στις δημοτικές εκλογές της Κυριακής, ήττα που θα ήταν συντριπτική αν η κεντροδεξιά κατάφερνε να πάρει και το Παρίσι, όπου τελικά η νίκη της Αν Ινταλγκό απέναντι σε μια ισχυρή υποψήφια της αντιπολίτευσης ήταν μια από τις λίγες παρηγοριές για την κυβέρνηση.

Ο Βαλς τοποθετείται στη δεξιά πτέρυγα του Σοσιαλιστικού Κόμματος. Μέσα στο Σοσιαλιστικό Κόμμα δεν έχει πολλές συμπάθειες, και στις προκριματικές εσωτερικές εκλογές που έγιναν το 2011 για να ορισθεί ο σοσιαλιστής υποψήφιος στις εκλογές του 2012 ο Βαλς ήρθε ουσιαστικά τελευταίος με 5,6% (υπήρχε κι ένας με 0,6%). Επανειλημμένα έχει διαφωνήσει με εμβληματικές θέσεις του ΣΚ όπως το 35ωρο. Ως Υπουργός Εσωτερικών στην κυβέρνηση Ερό, είχε δώσει δείγματα σκληρής γραμμής σε θέματα ασφάλειας και μετανάστευσης, με αποτέλεσμα να είναι ο δημοφιλέστερος υπουργός, αλλά για τους οπαδούς της κεντροδεξιάς. Επομένως, η τοποθέτησή του στη θέση του πρωθυπουργού  είναι σαφής ένδειξη της πολιτικής που θέλει να χαράξει ο Ολάντ ή τουλάχιστον του σήματος που θέλει να εκπέμψει. Η τοποθέτησή του επικρίθηκε όχι μόνο από το Μέτωπο της Αριστεράς και τους κομμουνιστές αλλά και από την αριστερή πτέρυγα των σοσιαλιστών, όπως και από τους Πράσινους. Ο Ζαν Λυκ Μελανσόν, σε μια πετυχημένη ατάκα από αυτές που συνηθίζει, τον αποκάλεσε «μέγιστο κοινό διαιρέτη της Αριστεράς» ( le plus grand commun diviseur de la gauche στο πρωτότυπο), εννοώντας ότι πρόκειται για επιλογή που διχάζει την αριστερά.

Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου »

Posted in Επικαιρότητα, Ετυμολογικά, Μεταγραφή ξένων ονομάτων, Μετανάστες | Με ετικέτα: , , , , , , , , | 137 Σχόλια »