Οι λέξεις έχουν τη δική τους ιστορία

Το ιστολόγιο του Νίκου Σαραντάκου, για τη γλώσσα, τη λογοτεχνία και… όλα τα άλλα

Posts Tagged ‘παραπαιδεία’

Αγιασμοί δίχως ιερό (αναδημοσίευση κειμένου του Γιάννη Πατίλη)

Posted by sarant στο 23 Νοεμβρίου, 2017

Την προηγούμενη εβδομάδα αναδημοσίευσα το άρθρο ενός φίλου εκπαιδευτικού, το οποίο παρουσίαζε 5+1 άμεσες και εύκολες βελτιώσεις για το Γενικό Λύκειο. Όπως ήταν φυσικό, η συζήτηση, πέρα από τα συγκεκριμένα μέτρα, επεκτάθηκε γενικά στην κατάσταση της εκπαίδευσης.

Παίρνοντας αφορμή από το άρθρο αυτό, ο φίλος Γιάννης Πατίλης μου έστειλε ηλεμήνυμα στο οποίο μου γράφει ότι «πολλά σωστά λέει ο συνάδελφος, κι ας είναι στα ‘χαμηλά’ ζητήματα της εκπαιδευτικής πράξης». Εκτός από ποιητής (και άλλα πολλά), ο Γιάννης Πατίλης ήταν μάχιμος εκπαιδευτικός της δευτεροβάθμιας εκπαίδευσης έως τη συνταξιοδότησή του, και, όπως μου γράφει, ελπίζει ελάχιστα και μόνο «στις εκ των κάτω δράσεις και πρωτοβουλίες των ίδιων των δασκάλων -όπως ετούτη που μας παρουσίασες-, αυτών, δηλαδή, που έχουν τα κουράγια και η δουλειά τους έχει γίνει το μεράκι τους. Ευτυχώς οι σχολικές μονάδες διαθέτουν ακόμη κάποια ρευστή ‘τοπικότητα’ και άρα ελπίδα να πετύχει το ‘ μερικό’ εκεί που διακόσια χρόνια τώτα δεν κατάφερε ποτέ του να πετύχει το ‘γενικό’.»

Ο Γιάννης μού στέλνει ένα άρθρο του, ήδη δημοσιευμένο στην εφημερίδα Δρόμος της Αριστεράς, στο οποίο, παίρνοντας αφορμή από ένα εύρημα στην Ακρόπολι το 1888, σε συνδυασμό με μια πρόσφατη δήλωση του υπουργού Παιδείας Κ. Γαβρόγλου περί παραπαιδείας, διατυπώνει επτά συγκεκριμένες προτάσεις για τη βελτίωση της εκπαίδευσης, ιδίως της λυκειακής. Νομίζω ότι το θέμα έχει πολύ ενδιαφέρον, οπότε με χαρά το αναδημοσιεύω. Προσθέτω το λινκ προς το άρθρο της Ακροπόλεως του 1888.

Αγιασμοί δίχως ιερό

(Τυχαία ευρήματα. [Όρος εθνοκλινικός].)

του Γιάννη Πατίλη

 

Οι θεσμοί της παραπαιδείας έχουν μετατραπεί σε οργανικό μέρος του εκπαιδευτικού μας συστήματος.
Κώστας Γαβρόγλου, υπουργός Παιδείας, Αυγή, 3 Σεπτ. 2017 (συνέντ.)

Επειδή έχω την ασυνήθιστη συνήθεια εκτός από το δίκτυο να «σερφάρω» και στα τεκμήρια του ιστορικού μας παρελθόντος, πρόσφατου και απώτερου, έπεσα προ μηνός σε ένα δημοσίευμα της Ακροπόλεως της Τετάρτης 7 Σεπτεμβρίου 1888 (!) που δίνει στον παραπάνω «αθώο» παρακείμενο («έχουν μετατραπεί») του υπουργού Παιδείας, και μ’ όλο το βάρος του συντελεσμένου που διαθέτει, ένα τέτοιο ιστορικό βάθος, που εγώ, τουλάχιστον, δεν θα τολμούσα, μ’ όλη την ιστορική μου καχυποψία, να φανταστώ! Το θέμα μου, βεβαίως, και το ζωτικό ενδιαφέρον (μιας και ακόμη με συντηρεί ως συνταξιούχο εκπαιδευτικό το δημόσιο), δεν είναι η παραπαιδεία, αλλά το ίδιο το σύστημα της λαϊκής παιδείας μας, του οποίου αποτελεί ανεστραμμένο κάτοπτρο. Παραθέτω το δημοσίευμα (εδώ το πρωτότυπο):

Οι καθηγηταί και η ιδιωτική διδασκαλία

Πολλοί των καθηγητών, των εχόντων δημοσίας θέσεις και διδασκόντων ιδίως εις τας πόλεις, διαθέτουσι συνήθως τόσας πολλάς εις ιδιωτικήν διδασκαλίαν ώρας, ώστε ολίγος ή ουδόλως απομένει εις αυτούς καιρός, όπως προετοιμάζωνται πρεπόντως και διδάσκωσι μετά της απαιτουμένης εμβριθείας και ηρεμίας, αφού μάλιστα διατρέχουσι πολλάκις μακράς οδούς και φθάνουσι κατάκοποι και ασθμαίνοντες. Παρετηρήθη δυστυχώς, ότι εις τοιαύτην κερδοσκοπικήν διδασκαλίαν επιδίδονται και γυμνασιάρχαι και διευθυνταί διδασκαλείων επί μεγίστη βλάβη των εκπαιδευτηρίων, των οποίων την τύχην ενεπιστεύθη εις αυτούς το δημόσιον.

Είνε αληθές, ότι οι δημόσιοι καθηγηταί έχουσι εκ του νόμου το δικαίωμα να διδάσκωσιν εις ιδιωτικά εκπαιδευτήρια ή εις οικίας δώδεκα ώρας, αλλά του δικαιώματος τούτου εγένετο μεγάλη κατάχρησις. Προς άρσιν του κακού εξέδωκε το υπουργείον εγκύκλιον, δι’ ης αυστηρότατα απαγορεύει πάσαν υπέρβασιν του ορίου των δώδεκα ωρών επί ποινή αυστηροτάτη. Είχον καταντήσει πολλοί καθηγηταί να θεωρώσι το κύριον αυτών καθήκον ως τι πάρεργον.

(Ακρόπολις, 07-09-1888)

Εκατόν είκοσι εννέα χρόνους πριν η «παραπαιδεία» είναι ήδη συγκροτημένη ως παρα-κρατικός θεσμός, ημιαναγνωρισμένη από το ίδιο το κράτος, με εκπλήσσουσα ομοιότητα προς την τωρινή στα δομικά της στοιχεία και τις βλαπτικές της συνέπειες για τα συμφέροντα της δημόσιας εκπαίδευσης. Στοιχειώδης λογική και ιστορική κατανόηση της εν λόγω κοινωνικής παθογένειας καταλήγει σε τρία τουλάχιστον θεμελιώδη συμπεράσματα:

(1) H «παραπαιδεία» δεν είναι χθεσινό ή προχθεσινό φαινόμενο, αλλά έχει βαθειές ιστορικές ρίζες μέσα στο σώμα της ίδιας της ελληνικής κοινωνίας και συνιστά ανθεκτική επιθυμία μεγάλης μερίδας μαθητών, γονέων και εκπαιδευτικών. Είναι σχεδόν η εθνική εκπαιδευτική μας ταυτότητα ή «ιδιοπροσωπία».

(2) Η «παραπαιδεία» τρέφεται από τις σάρκες της κρατικής παιδείας και αποτελεί αντικοινωνική «διόρθωση» των δομικών και μακροχρόνιων στρεβλώσεών της, ευνοούμενη από την απαξίωση στη συνείδηση της κοινωνίας της ίδιας της δημόσιας εκπαίδευσης.

(3) Η απαξίωση αυτή έχει να κάνει με την εκ γενετής πελατειακή και αναξιοκρατική συγκρότηση του νεοελληνικού δημόσιου τομέα και την συνεπακόλουθη ευρεία κοινωνική αντίληψη ότι η δημοσιοϋπαλληλική ιδιότητα παρέχει πρωτίστως δικαιώματα καί εξασφάλιση για τον εργαζόμενο και δευτε­ρευόντως σοβαρές υποχρεώσεις ατομικής αυτοβελτίωσης και κοινωνικής προσφοράς.

Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου »

Posted in Αναδημοσιεύσεις, Εκπαίδευση | Με ετικέτα: , , | 126 Σχόλια »