Οι λέξεις έχουν τη δική τους ιστορία

Το ιστολόγιο του Νίκου Σαραντάκου, για τη γλώσσα, τη λογοτεχνία και… όλα τα άλλα

Posts Tagged ‘Παρμενίδης’

Τι μας έμαθαν οι αρχαίοι (Δημ. Σαραντάκος) 9 – Ο Πυθαγόρας και οι Ελεάτες φιλόσοφοι

Posted by sarant στο 27 Μαρτίου, 2018

Εδώ και λίγο καιρό άρχισα τη δημοσίευση αποσπασμάτων από το βιβλίο του Δημήτρη Σαραντάκου «Τι μας έμαθαν επιτέλους οι αρχαίοι Έλληνες;» που κυκλοφόρησε το 2010 από τις εκδόσεις Γνώση και έχει τον υπότιτλο «Χρηστομάθεια». Κανονικά οι δημοσιεύσεις αυτές γίνονται κάθε δεύτερη Τρίτη.

Η σημερινή συνέχεια είναι η ένατη. Η προηγούμενη συνέχεια, που είχε κατ’ εξαίρεση δημοσιευτεί Τετάρτη, βρίσκεται εδώ. Έχουμε πια περάσει στο δεύτερο μέρος του βιβλίου, που έχει εργοβιογραφικά σκιαγραφήματα δημιουργών.

 

Πυθαγόρας Μνησάρχου Σάμιος

Η εγκατάσταση και η δράση του Ξενοφάνη στην Ελέα, σηματοδοτεί την τάση να μεταναστεύσει η φιλοσοφία από την Ιωνία στην Κάτω Ιταλία, όπου άκμαζαν σπουδαίες ελληνικές πόλεις. Στην τάση αυτή εντάσσεται και η περίπτωση του Πυθαγόρα. Συνομήλικος του Ξενοφάνη (γεννήθηκε κι αυτός το 570), έφυγε από την πατρίδα του και επί τριάντα χρόνια ταξίδεψε σε πολλές χώρες, για να εγκατασταθεί τελικά στον Κρότωνα της Κάτω Ιταλίας.

Ο Πυθαγόρας καταγόταν από επιφανή οικογένεια της Σάμου. Το όνομα Πυθαγόρας του το έδωσαν οι γονείς του προς τιμήν της Πυθίας που προφήτευσε τη γέννηση του. Ο Διογένης Λαέρτιος (Βίοι Φιλοσόφων, βιβλίο όγδοο) αναφέρει για τον Πυθαγόρα ότι : «Νεαρός ακόμη, παρακινημένος από τη φιλομάθειά του, έφυγε από την πατρίδα του για να μυηθεί σε όλες τις ελληνικές και βαρβαρικές τελετές. Πήγε και στην Αίγυπτο, και τότε ο Πολυκράτης τον σύστησε με επιστολή του στον Άμαση. Έμαθε τέλεια τα αιγυπτιακά, όπως λέει ο Αντιφών στο Περί των εν αρετή πρωτευσάντων, και επισκέφθηκε τους Χαλδαίους και τους μάγους. Κατόπιν στην Κρήτη με τον Επιμενίδη κατέβηκε στο Ιδαίον Άντρον, αλλά και στην Αίγυπτο είχε μπει στα άδυτα. Έτσι γνώρισε τα μυστικά για τους θεούς. Στη συνέχεια επέστρεψε στη Σάμο, επειδή όμως βρήκε την πατρίδα του τυραννοκρατούμενη από τον Πολυκράτη, έφυγε και πάλι».

Λέγεται πως επισκέφθηκε την Αραβία, τη Φοινίκη, τη Συρία, τη Χαλδαία, τις Ινδίες, την Αίγυπτο αλλά και τη Γαλατία. Ο Πυθαγόρας υπήρξε ένας από τους μεγαλύτερους αρχαίους έλληνες φιλοσόφους και κατά τον Ηράκλειτο «από όλους τους ανθρώπους ο πλέον ενδελεχής ερευνητής» Τελικά, πενηντάρης πλέον εγκαταστάθηκε στον Κρότωνα, σημαντική πόλη της Μεγάλης Ελλάδας, διάσημη για τους γιατρούς της, και εκεί έγινε διδάσκαλος.

Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου »

Posted in Αρχαίοι, Δημήτρης Σαραντάκος, Μεγάλη Ελλάδα, Πατριδογνωσία, Φιλοσοφία | Με ετικέτα: , , , , | 136 Σχόλια »

Η ρύθμιση των ήχων και οι ζωές των άλλων

Posted by sarant στο 13 Μαΐου, 2015

Τον παλιό καιρό, θυμάμαι, τότε που άκουγα φανατικά ραδιόφωνο, στην αρχή ή στο τέλος κάθε εκπομπής, εκεί που αναφέρονταν οι συντελεστές της, ακουγόταν και η στερεότυπη αναφορά: «Στη ρύθμιση του ήχου ο τάδε».Τώρα ακούω σπανιότερα ελληνικό ραδιόφωνο -και κυρίως από τον υπολογιστή- αλλά, στο Κόκκινο 105,5 τουλάχιστον, η στερεότυπη αναφορά έχει τροποποιηθεί: στη ρύθμιση των ήχων ο τάδε. Πάλι από το ραδιόφωνο, ακούω πολύ συχνά ότι την τάδε ώρα ο τάδε «διαλέγει/βάζει μουσικές», ενώ στα νιάτα μου διάλεγε τη μουσική, έβαζε μουσική ή, στον πληθυντικό, έβαζε τραγούδια.

Έχουν βέβαια προηγηθεί οι πολιτικές, οι τακτικές, οι δράσεις, όλοι αυτοί οι (να ‘μαι κι εγώ) ευρωπληθυντικοί, αφού από μεταφρασμένα κείμενα της ΕΟΚ (νυν ΕΕ) έγινε μαζική διείσδυση τέτοιων τύπων στα ελληνικά πριν από εικοσιπέντε-τριάντα χρόνια. Είναι και η επιρροή των αγγλικών, διότι στα αγγλικά λες στο αντικείμενο του πόθου σου ότι θες να ζήσετε μαζί for the rest of our lives, δηλαδή κατά λέξη «για το υπόλοιπο των ζωών μας», ενώ στα ελληνικά λέμε «για την υπόλοιπη ζωή μας» (ή, πιο απλά, «για όλη μας τη ζωή»). Το παράδειγμα το παίρνω από ένα παλιότερο άρθρο του φίλου Γιάννη Χάρη, στο οποίο παραπέμπει και η της πιο πρόσφατη επιφυλλίδα του στην ΕφΣυν. Όπως σωστά σημειώνει ο Χάρης, «στη γλώσσα μας «υπόλοιπες ζωές» έχουν μονάχα οι οπαδοί της μετενσάρκωσης και οι γάτες»

Κάτι παρόμοιο είχε ειπωθεί πριν από μερικά χρόνια για τον τίτλο της ταινίας «Οι ζωές των άλλων», όπου χρησιμοποιήθηκε αυτός ο κάπως αφύσικος για τα ελληνικά πληθυντικός, κατά μίμηση του αγγλικού τίτλου The lives of others (και όχι του πρωτότυπου γερμανικού, που ήταν στον ενικό: Das Leben der Anderen).

Πράγματι, υπάρχουν ουσιαστικά για τα οποία ο πληθυντικός φαίνεται καταχρηστικός -υπάρχει μόνο σε ειδικές χρήσεις. Ας πούμε, η πείνα, που, όπως πάλι λέει ο Χάρης, σε πληθυντικό θα μπορούσε να σταθεί μόνο σε εκφράσεις του τύπου «έχω κάτι πείνες που δεν βλέπω μπροστά μου».

Αλλά ας δώσω τον λόγο στον Χάρη -θα παραθέσω ολόκληρο το άρθρο του:

Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου »

Posted in Αναδημοσιεύσεις, Γραμματική, Νεολογισμοί | Με ετικέτα: , , , | 166 Σχόλια »