Οι λέξεις έχουν τη δική τους ιστορία

Το ιστολόγιο του Νίκου Σαραντάκου, για τη γλώσσα, τη λογοτεχνία και… όλα τα άλλα

Posts Tagged ‘Περσία’

Πιλάφι

Posted by sarant στο 10 Ιουνίου, 2020

Πριν από μερικές μέρες (ανα)δημοσιεύσαμε και συζητήσαμε εκτενώς ένα άρθρο ξένου ιστοτόπου για το εθνικό φαγητό της κάθε χώρας, φυσικά δίνοντας περισσότερο έμφαση στο αν πράγματι είναι εθνικό μας φαγητό στην Ελλάδα αυτό που αναφερόταν στο άρθρο (ο μουσακάς).

Από τα περίπου 200 φαγητά (ένα για κάθε χώρα) που έχει το άρθρο αυτό, αναφέραμε τα εθνικά πιάτα περίπου 20 χωρών. Σήμερα θα εστιάσω σε κάποια άλλα.

Το εθνικό φαγητό του Αζερμπαϊτζάν, σύμφωνα πάντοτε με το άρθρο, είναι το Plov. Eίναι ένα από τα (όχι πολλά) πιάτα που το ξέρω, εννοώ το έχω δοκιμάσει, μια και το έφτιαχνε ένας φίλος που είναι παιδί πολιτικών προσφύγων και γεννηθηκε και μεγάλωσε στην Τασκένδη. Η Τασκένδη βέβαια βρίσκεται στο Ουζμπεκιστάν, και στο άρθρο για εθνικό φαγητό του Ουζμπεκιστάν δίνεται μια σούπα με κρέας, shurpa, που πρέπει να είναι της ίδιας ρίζας με τον τσορβά, αλλά γειτονικές χώρες είναι όλες αυτές, δεν έχει σύνορα το φαγητό. Στη φωτογραφία, που είναι από τη Βικιπαίδεια, μαγειρεύουν πλοβ στο δρόμο, στην Τασκένδη.

Αν πάμε λίγο πιο πέρα, στο Αφγανιστάν, θα βρούμε ότι το εθνικό φαγητό είναι το Kabuli palaw, κι αυτό με βάση το ρύζι. Δεν κοίταξα ολες τις χώρες της περιοχής, ίσως να έβρισκα και άλλες παραλλαγές. Γενικά, στα εθνικά φαγητά του άρθρου τη σχετική, ίσως και την απόλυτη, πλειοψηφία την έχουν τα πιάτα με βάση το ρύζι, το οποίο το βρίσκει κανείς και στην Άπω αλλά και στην Εγγύς Ανατολή, και στην Ινδία, και στην Αφρική, αλλά και στην Κεντρική και Νότια Αμερική.

Τι κοινό έχουν το ουζμπέκικο ή αζέρικο πλοβ με το αφγανικό παλάου; Όχι μόνο μοιάζουν στα συστατικά τους αλλά και ετυμολογικώς συνδέονται, ανήκουν στην ίδια οικογένεια λέξεων, μιαν οικογένεια όπου βρίσκεται και το δικό μας το πιλάφι. Το πιλάφι είναι ρύζι «που έχει βράσει σε νερό ή ζωμό, έχει στραγγιστεί ή έχει αφυδατωθεί από τα υγρά του και έχει ζεματιστεί με βούτυρο ή λάδι» (ο ορισμός από το ΜΗΛΝΕΓ). Δεν είναι λοιπόν πιλάφι κάθε ρύζι, αλλά τους μαγειρικούς ορισμούς τους αφήνω σε εκείνους που μαγειρεύουν. Πάντως, η αγγλική Βικιπαίδεια επισημαίνει ότι στο πιλάφι το ρύζι είναι σπυρωτό, δηλ. οι κόκκοι διακρίνονται σαφώς ο ένας από τον άλλον.

Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου »

Posted in 1821, Γλωσσικά συμπόσια, Ετυμολογικά, Ισλάμ, Στρατός | Με ετικέτα: , , , , , , , , , , | 248 Σχόλια »

Από πού βγαίνει το καρπούζι; (Μια συνεργασία του Νίκου Νικολάου)

Posted by sarant στο 29 Ιουλίου, 2019

Εδώ και κάμποσο καιρό έχουμε αρχίσει να δημοσιεύουμε συνεργασίες του φίλου γλωσσολόγου Νίκου Νικολάου. Το σημερινό άρθρο είναι το δέκατο αυτής της συνεργασίας. Στο τέλος θα βρείτε ευρετήριο των προηγούμενων άρθρων.

Στο σημερινό άρθρο, ο Νίκος Νικολάου ασχολείται με ένα φρούτο της εποχής, το καρπούζι, αλλά από ετυμολογική άποψη -και συνομιλεί με παλιότερα άρθρα του ιστολογίου.

Αρχική μορφή εδώ.

Η συμβολή μου εδώ παίρνει τη μορφή κονσέρβας: αναδημοσιεύω άρθρα που είχα γράψει στην Κβόρα, το 2016 και 2017, εμπλουτισμένα και μεταφρασμένα.

Το συγκεκριμένο άρθρο συγγενεύει με άρθρο που έχει ήδη δυο φορές εμφανιστεί εδώ κονσέρβα από τον ίδιο το Νίκο το Σαραντάκο: Το ελληνικό πεπόνι με τα πολλά ονόματα (ύστατη μορφή: Ο βασιλιάς του καλοκαιριού;)

Το άρθρο του Νίκου για το καρπούζι αναφέρει:

Εμείς βέβαια το λέμε καρπούζι, το οποίο είναι τουρκικό δάνειο (karpuz), αν και δεν είναι σαφές από πού το πήραν οι Τούρκοι. Και οι Ρώσοι, που το λένε Αρμπούζ, από τα τούρκικα πρέπει να το έχουν πάρει.

[…]

Το ήξεραν οι αρχαίοι το καρπούζι; Οι γνώμες διίστανται. Είναι μάλλον βέβαιο πως η κοιτίδα του καρπουζιού είναι η τροπική Αφρική, οι δε Αιγύπτιοι σαφώς το γνώριζαν –το έβαζαν και στους τάφους των Φαραώ, βρίσκω κάπου· στου Τουταγχαμών τον τάφο έχουν βρεθεί σπόρια καρπουζιού. Ο Γεννάδιος υποστηρίζει λοιπόν ότι είναι αδύνατο οι αρχαίοι Έλληνες, που είχαν διαρκή επικοινωνία από πολύ παλιά με τους Αιγυπτίους, να μη γνώριζαν το καρπούζι.

Σε ανύποπτο χρόνο, ανέφερα στην Κβόρα την πρόταση του Νικόλαου του Κονεμένου να αντικαταστήσει το τουρκικό καρπούζι με το χειμωνικό. (Αγγλόγλωσσος ιστότοπος γενικού ενδιαφέροντος είναι η Κβόρα, αλλά έλεγα και γω τα δικά μου.)

Οπότε ο τούρκος Κβορανός Ali Berat απόρησε, και με ρώτησε.

Μα δεν είναι ελληνικό το karpuz; Κοίταξα στο ετυμολογικό λεξικό, και μου είπε πως βγαίνει από το καρπόω

(Όπως είπε ο Νίκος: «δεν είναι σαφές από πού το πήραν οι Τούρκοι».)

Η πρώτη μου σκέψη ήταν πως, το να παράγεται το καρπούζι από το καρπός αποτελεί μια ιδέα τόσο κουφή, που μόνο στην πλάκα αναφέρεται. Όπως μάλιστα είχα αναφέρει, προκύπτει στον ελληνόγλωσσο ιστό μόνο στο σατιρικό Καινούργιες λέξεις III («Πρόκειται για γνησία αρχαία ελληνική οπώρα, η οποία έθελξε και τους τουρκεστανούς εισβολείς, εξού και το τουρκοπρεπές γλωσσικό ένδυμα.» Το παράγει μάλιστα από το σκοπίμως ασυνάρτητο υποκοριστικό καρπός-διον.) Α, προκύπτει και σε διστακτικό σχόλιο που έχει γίνει εδώ το 2010, στην πρώτη ανάρτηση: «Αποκλείεται η λέξη καρπουζ να είναι αντιδάνειο; Από τους «καρπούς»; Λέμε τώρα.»

Οπότε η απορία του Αλί Μπεράτ, και το ενδεχόμενο να αποτελεί αντιδάνειο το καρπούζι, με ξαπόστειλε σε πέντε ετυμολογικά άρθρα, και κίνησε και μένα και τη φίλη μου τη Δήμητρα Τριανταφυλλίδου να ψάξουμε την προϊστορία του καρπουζιού.

Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου »

Posted in τούρκικα, Ετυμολογικά, Ιστορίες λέξεων, Συνεργασίες, Φρούτα εποχής | Με ετικέτα: , , , , , | 167 Σχόλια »

Από την Αθήνα στην Τεχεράνη, όλα τα έξοδα πληρωμένα από το CNN!

Posted by sarant στο 22 Ιουνίου, 2009

Το θέμα αυτό το έβγαλε στην επιφάνεια ένας φίλος σχολιαστής, ο stazybo horn, στο σχόλιο αριθ. 3 στο προηγούμενο σημείωμά μου που αφορούσε τη «μνημειώδη γκάφα» (Ψυχάρης έφα) του Βήματος και δύο άλλων εφημερίδων. Επειδή ο φίλος Στάσιμπος έχει δικό του ιστολόγιο, δεν έσπευσα να γράψω δικό μου ποστ, είχα και δουλειές άλλωστε. Υπέθεσα πως ετοιμαζόταν να γράψει δικό του σημείωμα. Τώρα, αρκετές ώρες αργότερα, βλέπω πως δεν έβαλε σημείωμα, οπότε το βάζω εγώ, δεδομένου ότι υπήρξαν εξελίξεις και το θέμα το κρίνω σοβαρό.

Ποιο θέμα; Χτες το απόγευμα (21/6) το CNN δημοσίευσε μια σειρά από φωτογραφίες, υποτίθεται από την Τεχεράνη, που δείχνουν συγκρούσεις αστυνομίας και διαδηλωτών. Μάλιστα, οι φωτογραφίες συνοδεύονται από ρεπορτάζ, στο οποίο μαθαίνουμε ότι τις φωτογραφίες τις τράβηξε μια 19χρονη κοντά στην Πλατεία Ελευθερίας της Τεχεράνης, ότι ένας παραστρατιωτικός απείλησε να τη χτυπήσει, ότι ξεγέλασε έναν αστυνομικό ότι δήθεν οι φωτογραφίες ήταν στον άλλο δίσκο και ότι ζητάει να αποτυπωθεί δίκαια το αποτέλεσμα των εκλογών.

Το λινκ προς το ρεπορτάζ, εδώ.

Αυτή τη στιγμή το ρεπορτάζ συνοδεύεται από 13 φωτογραφίες. Το πρωί, ήταν 14. Λείπει η αρχική υπ’ αρ. 11  (από 14) που ήταν η εξής (επειδή το ψυλλιάστηκα, πήρα «φωτογραφία οθόνης», κάντε κλικ να μεγαλώσει):

cnnhoax

Η 11η φωτογραφία "από την Τεχεράνη", το πρωί της Δευτέρας 22/6

Μόνο που…. μόνο που, όπως αποκάλυψε ο φίλος Στάσιμπος, η φωτογραφία καθόλου δεν είναι από την Τεχεράνη! Έχει τραβηχτεί εδώ και 4 χρόνια, στην Αθήνα. Μάλιστα, όπως πρόσθεσε σε επόμενο σχόλιο ο Σκύλος της Βάλια Κάλντα, κατά πάσα πιθανότητα η φωτογραφία τραβήχτηκε από τον Γιάννη Μπεχράκη, στις 17 Μαρτίου 2005, σε πανεκπαιδευτικό συλλαλλητήριο στην αρχή της Λεωφ. Βασ. Σοφίας, μπροστά στα «λουλουδάδικα». Όχι από 19χρονη Περσίδα, που με κίνδυνο της ζωής της ξεγέλασε τον αιμοσταγή φρουρό της επανάστασης! Η ίδια φωτογραφία, προσθέτει ο Στάσιμπος, είχε συμπεριληφθεί σε άρθρο της ονλάιν Μπριτάνικας με τη λεζάντα:
Police firing tear gas at student protesters in Athens, 2005. [Credits: AP] Κάντε κλικ, είναι η ίδια φωτογραφία.

Στο μεταξύ, από το CNN αντιλήφθηκαν πως υπήρχε πρόβλημα με τη φωτογραφία και την αφαίρεσαν, κι έτσι τώρα το ρεπορτάζ συνοδεύεται από 13 φωτογραφίες, γρουσούζικο νούμερο.

Αναρωτιέμαι: η 19χρονη Περσίδα έκανε τη λαθροχειρία (αν είναι έτσι χαλάλι της, ελπίζω να τους πήρε καλό χαρτζιλίκι) ή είναι εξίσου υπαρκτή (η Περσίδα) μ’ εκείνους τους κορμοράνους;

Posted in Επικαιρότητα, Λαθροχειρίες | Με ετικέτα: , , | 25 Σχόλια »