Οι λέξεις έχουν τη δική τους ιστορία

Το ιστολόγιο του Νίκου Σαραντάκου, για τη γλώσσα, τη λογοτεχνία και… όλα τα άλλα

Posts Tagged ‘Πιέρ Καμπρόν’

Μεζεδάκια με τη θηλιά στο λαιμό

Posted by sarant στο 7 Μαρτίου, 2015

Παίρνω τον τίτλο του σημερινού άρθρου από την χτεσινή δήλωση του πρωθυπουργού, ότι «η ΕΚΤ έχει ακόμη τη θηλιά γύρω από το λαιμό μας», που αναφέρεται βέβαια στη σοβαρότατη έλλειψη ρευστότητας που αντιμετωπίζει η χώρα. Ωστόσο, δεν θα σχολιάσω το θέμα αυτό ούτε λεξιλογικά, ούτε επί της ουσίας (ίσως το συζητήσουμε μιαν από τις επόμενες μέρες), αφού σήμερα είναι Σάββατο και επομένως το μενού προβλέπει μεζεδάκια. Ίσως να διάλεξα τον τίτλο αυτόν για αντίστιξη.

* Και ξεκινάμε με ένα μαργαριτάρι της περασμένης Κυριακής, από την επιφυλλίδα του Πάσχου Μανδραβέλη στην Καθημερινή: «Οι λέξεις είναι το ισχυρότερο ναρκωτικό που χρησιμοποίησε ο άνθρωπος», είχε παρατηρήσει ο Ράιαν Κίπλινγκ. Δυστυχώς, η ελληνική κοινωνία έχει εθιστεί στην ανοησία και είναι δύσκολο να αποτοξινωθεί.

Για την ελληνική κοινωνία δεν ξέρω, αλλά ο Κίπλινγκ δεν λεγόταν Ράιαν -ή ο Ράιαν δεν λεγόταν Κίπλινγκ, μια και ένας φίλος αναρωτήθηκε μήπως εννοείται ο Ράιαν Γκόσλινγκ. Όμως το ρητό υπάρχει, είναι πράγματι του Κίπλινγκ, ο οποίος βέβαια λεγόταν Ράντγιαρντ (Rudyard). Σίγουρα το Ράιαν είναι πιο εύηχο, αλλά δεν είναι και σωστό. Νομίζω ότι η Στρατιά των Ανύπαρκτων και η Στρατιά των Αγνώριστων διεκδικούν με ίσες πιθανότητες το νέο απόκτημα.

* Βραβείο ευφημισμού δεν έχει θεσπιστεί, αλλά αν υπήρχε θα το διεκδικούσε με αξιώσεις η ελληνική αστυνομία, η οποία τον βιασμό τον αποκάλεσε τις προάλλες «εξαναγκασμό σε εξώγαμη συνουσία» -μια διατύπωση που πάσχει και μάλλον όχι αθώα, αφού δημιουργεί τη βάση για την εξασθένιση της κατηγορίας για βιασμό. Χώρια που και μέσα στον γάμο υπάρχει βιασμός.

* Φίλος άκουσε χτες τον πρόεδρο της Τράπεζας της Ελλάδας, τον κ. Γ. Στουρνάρα, να λέει ότι «Η ΤτΕ συνδράμει το κυβερνητικό έργο» και με ρωτάει αν στέκει η χρήση του ρήματος «συνδράμω» στον ενεστώτα.

Υπάρχουν βέβαια κάποιοι που το αποφεύγουν, και το χρησιμοποιούν μόνο σε αόριστο ή σε υποτακτική (θέλει να συνδράμει), και κατά τα άλλα χρησιμοποιούν το «συντρέχω», αλλά δεν νομίζω ότι μπορούμε να χαρακτηρίσουμε λαθεμένη την ενεστωτική χρήση του «συνδράμω», που άλλωστε τη δέχονται και τα λεξικά.

* Έγινε χτες και η δίκη του Κασιδιάρη για το χαστούκι στη Λιάνα Κανέλλη, με απαλλαγή (και όχι αθώωση) του κατηγορούμενου για τυπικούς λόγους -αφού το κατηγορητήριο μετατράπηκε από επικίνδυνη σωματική βλάβη σε απλή, και για την απλή πρέπει να έχει γίνει έγκληση εντός τριών μηνών, κάτι που η Λ. Κανέλλη είχε επιλέξει να μην κάνει.

Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου »

Posted in Γιουτουμπάκια, Μαργαριτάρια, Μεζεδάκια, Νομανσλάνδη | Με ετικέτα: , , , , | 278 Σχόλια »

Η λέξη του Καμπρόν

Posted by sarant στο 23 Απριλίου, 2013

skata

Διαβάζω ότι την Κυριακή που μας πέρασε η Κ. Ελευθεροτυπία επρόκειτο να κυκλοφορήσει με πρωτοσέλιδο τίτλο ΣΚΑΤΑ! ως σχόλιο για τα αποτελέσματα δημοσκόπησης, σύμφωνα με την οποία σημαντικό ποσοστό συμπολιτών μας απάντησαν ότι στη χούντα ήταν καλύτερα. Τελικά όμως το πρωτοσέλιδο (που δεν το βρίσκω και τόσο τολμηρό) αποσύρθηκε ύστερα από έντονη διαμαρτυρία πολλών συντακτών της εφημερίδας, και προκρίθηκε ένα άλλο που κάνει λόγο για απέραντο φρενοκομείο (Ρήση του Κ. Καραμανλή).

Δεν θα μπω στην ουσία, δηλαδή δεν θα σχολιάσω τα αποτελέσματα της δημοσκόπησης αυτής, ή τη διατύπωση της ερώτησης. Θα πάρω όμως αφορμή για να λεξιλογήσω, έστω και σε δύσοσμο θέμα, να αναφερθώ δηλαδή στη λεξούλα με τα πέντε γράμματα που θεωρήθηκε, σωστά ή όχι, ανάρμοστη για πρωτοσέλιδο, έστω και σαν έκφραση αγανάκτησης, δυσαρέσκειας ή οργισμένης απόρριψης.

Είναι βέβαια μια λέξη που, ενώ τη λέμε συχνά, δεν την γράφουμε και πολύ, τουλάχιστον όχι σε τόσο περίοπτη θέση. Σε μια άλλη περίπτωση, πριν από καμιά τριανταριά χρόνια, η Μαριέττα Ριάλδη είχε τιτλοφορήσει έτσι το έργο που ανέβαζε στο Πειραματικό Θέατρο. Όταν η λογοκρισία της διαμήνυσε πως αποκλείεται να το επιτρέψει, αφαίρεσε από τη μαρκίζα τα τρία γράμματα και ο τίτλος του έργου, που γνώρισε μεγάλη επιτυχία, έμεινε ΣΚ… (το πρόφερναν Σίγμα Κάπα). Και σήμερα, όταν θέλουμε να γράψουμε «σκατά» πολυ΄συχνά καταφεύγουμε στον οπτικό ευφημισμό σκ… (εμείς οι παλιότεροι· οι νέοι μπορεί να βάλουν παπάκια, εννοώ @, αντί για τα άλφα).

Ένας άλλος ευφημισμός, παλιομοδίτικος αλλά κομψός, είναι να πεις «η λέξη του Καμπρόν». Την έκφραση αυτή την είχαμε συναντήσει πριν από λίγο καιρό, σε ένα καβαφικό ποίημα του Βάρναλη, όπου υπάρχει και το τετράστιχο:

Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου »

Posted in Αθυροστομίες, Ετυμολογικά, Εφημεριδογραφικά, Ποίηση | Με ετικέτα: , , , , , | 140 Σχόλια »