Οι λέξεις έχουν τη δική τους ιστορία

Το ιστολόγιο του Νίκου Σαραντάκου, για τη γλώσσα, τη λογοτεχνία και… όλα τα άλλα

Posts Tagged ‘πισίνα’

Αυξημένα τεκμήρια για τους κατόχους μεγάλων πισινών

Posted by sarant στο 20 Ιουνίου, 2013

Ενώ πλησιάζει το τέλος Ιουνίου, που υποτίθεται ότι λήγει η προθεσμία για την υποβολή των φορολογικών δηλώσεων 2013, ούτε το 10% των δηλώσεων δεν έχουν υποβληθεί, με αποτέλεσμα να έχει ήδη προαναγγελθεί ότι θα δοθεί παράταση, ίσως και δίμηνη. Πάντως, στους φοροτεχνικούς ιστοτόπους υπάρχουν εφαρμογές όπου μπορεί κανείς να υπολογίσει πόσος φόρος θα του καταλογιστεί, ενώ άλλα μηχανάκια υπολογίζουν το τεκμαρτό εισόδημα που αντιστοιχεί στα περιουσιακά στοιχεία του φορολογούμενου. Ένα από τα τεκμήρια αυτά είναι το «τεκμήριο πισινών», και, όπως με πληροφόρησαν, φέτος αυξήθηκαν τα τεκμήρια για τους κατόχους μεγάλων πισινών. Ή πισίνων; Πώς θα πούμε τη γενική πληθυντικού της πισίνας για να μην μπερδέψουμε την πισίνα με τα πισινά;

Για να το γενικεύσουμε λίγο, η γενική είναι πτώση προβληματική στη νεοελληνική γλώσσα. Όχι μόνο η γενική ενικού των ουδέτερων υποκοριστικών είναι συνήθως προβληματική, αλλά και πάρα πολλά θηλυκά ουσιαστικά δεν έχουν γενική πληθυντικού ή έχουν δύσχρηστη. Πριν από μια-δυο γενιές όλοι σχεδόν οι Έλληνες είχαμε κότες στην αυλή μας (βέβαια, μερικοί τις λέγαμε όρνιθες), κι όμως ο τύπος ‘των κοτών’ ελάχιστα ειπώθηκε και δεν στέριωσε, και σήμερα ελάχιστα λέγεται (αν εξαιρέσουμε το ευφυές «Κοτών κλαμπ» που είδα σε πινακίδα κοτοπουλάδικου). Και δεν είναι μόνο η κότα, είναι και η βρύση, είναι και η πίτα, είναι και η σκάλα, και η καφετιέρα, και η βέρα, και η ταρίφα και εκατοντάδες άλλα κοινά ουσιαστικά, πολύ περισσότερο αν πάμε σε υποκοριστικά (σακουλίτσα, καμαρούλα κτλ.) Η αλήθεια είναι ότι με τα καινούργια ουσιαστικά, που τρίβονται πολύ περισσότερο στον σημερινό καθημερινό λόγο και που δεν πέρασαν από τις συμπληγάδες της διγλωσσίας, η γενική πληθυντικού ήρθε πολύ πιο αβίαστη: έτσι, ενώ το κότες-κοτών δεν στέριωσε, το κάρτες-καρτών το λέμε σχεδόν χωρίς να σκοντάφτουμε, και το τηλεκάρτες-τηλεκαρτών ακόμα πιο αβίαστα. Ίσως σκοντάφτουμε στο ‘κοτών’ και στο ‘βρυσών’ επειδή επί διγλωσσίας είχαμε την εύκολη λύση να πούμε (και κυρίως, να γράψουμε) ‘ορνίθων’ και ‘βρύσεων’ και ίσως οι σημερινοί νέοι να εξομαλύνουν, με τη χρήση, και άλλες παλιότερες ασυμμόρφωτες γενικές. Προς το παρόν πάντως, πρέπει να αναγνωρίσουμε ότι δύσχρηστες γενικές υπάρχουν· είναι βέβαια σωστό ότι κάποιες φορές πρέπει να σφίξουμε τα δόντια και να χρησιμοποιήσουμε την άχαρη γενική, αλλά πρέπει να υπάρχει και κοινός νους. Προσωπικά, ανατριχιάζω όταν διαβάζω, σε επίσημα κρατικά και ευρωενωσιακά έγγραφα, την απαγόρευση της χρήσης της τάδε ουσίας «σε ζελέ ζαχαροπλαστικής, συμπεριλαμβανομένων των ζελεδομπουκίτσων»! Στοιχειώδης καλαισθησία εδώ θα επέβαλλε την αποφυγή της γενικής (π.χ.: σε ζελέ ζαχαροπλαστικής, καθώς και σε ζελεδομπουκίτσες, ό,τι κι αν είναι αυτό).

Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου »

Posted in Γραμματική, Γενικά γλωσσικά, Θηλυκό γένος | Με ετικέτα: , , , , | 97 Σχόλια »