Οι λέξεις έχουν τη δική τους ιστορία

Το ιστολόγιο του Νίκου Σαραντάκου, για τη γλώσσα, τη λογοτεχνία και… όλα τα άλλα

Posts Tagged ‘πογκρόμ’

Για τον πολιτικό Πολυλά

Posted by sarant στο 11 Σεπτεμβρίου, 2010

Δημοσιεύω εδώ ένα άρθρο που έγραψε ο αγαπητός Μπουκανιέρος, ουσιαστικά τις σημειώσεις που κράτησε διαβάζοντας ένα βιβλίο για την πολιτική ζωή της Κέρκυρας τον 19ο αιώνα. Θυμίζω ότι παλιότερα είχαμε κάνει μια μεγάλη συζήτηση για το αντιεβραϊκό πογκρόμ του 1891 στην Κέρκυρα, ένα πογκρόμ στο οποίο έπαιξε πρωταγωνιστικό ρόλο (δυστυχώς) ο Ιάκωβος Πολυλάς, επιφανής λόγιος -ιδίως σε σχέση με τις σολωμικές εκδόσεις- αλλά και πολιτικός. Αναγνωρίζω ότι το θέμα είναι κάπως ειδικό, αλλά δεν παύει να έχει ενδιαφέρον.

Από την εποχή του ποστ για τα γεγονότα της Κέρκυρας το 1891 άρχισα να μαζεύω στοιχεία για τη στάση του Ιάκωβου Πολυλά απέναντι στο «εβραϊκό ζήτημα». Απλή περιέργεια, ας πούμε, αλλά και κάποια έρευνα για τις βαθύτερες ρίζες του αντισημιτισμού (δε θα μιλήσω όμως τώρα γι’ αυτό). Εδώ είναι, μόνο, οι σημειώσεις μου από ένα βιβλίο που ήρθε στα χέρια μου πρόσφατα, Ο Πολυχρόνιος Β. Κωνσταντάς και η πολιτική ζωή της Κέρκυρας το 19ο αιώνα της Όλγας Παχή (εκδόσεις α’πόστροφος, Κέρκυρα 2009). Για να υπάρχουν συμφραζόμενα, δίνω μια σύνοψη της πολιτικής σταδιοδρομίας του Πολυλά (χωρίς να αντλώ ή να ελέγχω στοιχεία αντιπαραβάλλοντας με άλλες πηγές), ενώ προσθέτω, ξεκάρφωτα ίσως, μερικές πρόχειρες, δικές μου σκέψεις.

Δημοτικός σύμβουλος από το 1866, ο Πολυλάς εμφανίζεται σαν ηγετική φυσιογνωμία (αρχηγός «μιας νέας συντηρητικής παράταξης», σελ. 59) το 1868. Το πολιτικό του πρόγραμμα μπορεί να συνοψιστεί σε τέσσερα σημεία: «την ιδέα της Μεγάλης Πατρίδας, την κατάργηση της κλίκας των ρουσφετιών, την προσπάθεια για βελτίωση της παιδείας, τον πόλεμο κατά των μυριόσπορων καθολικών και Εβραίων» (σελ. 69). Στις εκλογές του 1869 εκλέγεται βουλευτής (δηλ. παίρνει μία από τις τρεις έδρες της πόλης της Κέρκυρας). Στην ύπαιθρο όμως, μολονότι στη μία από τις δύο επαρχίες «ο συνδυασμός του Ι. Πολυλά πήρε σημαντικό αριθμό ψήφων» (σελ. 69), δεν καταφέρνει να εκλέξει βουλευτή: και οι έξι έδρες πηγαίνουν σε αγροτικούς υποψήφιους, όπως συνέβαινε από τη στιγμή της Ένωσης. Ωστόσο, στα τέλη του 1870 ο Πολυλάς παραιτείται από βουλευτής – παραίτηση που «οφείλεται στη συντριπτική ήττα του υποψήφιου δημάρχου Κερκυραίων Κ. Βασιλάκη, την υποψηφιότητα του οποίου είχε στηρίξει ο Ι. Πολυλάς» (σελ. 75).

Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου »

Advertisements

Posted in Πρόσφατη ιστορία, Συνεργασίες | Με ετικέτα: , , , , , | 21 Σχόλια »

Ο αντίκτυπος του νου: Κέρκυρα 1891

Posted by sarant στο 17 Νοέμβριος, 2009

Το διήγημα «Ο αντίκτυπος του νου» θεωρείται το τελευταίο διήγημα που έγραψε ο Αλέξανδρος Παπαδιαμάντης. Το μισό διήγημα δημοσιεύτηκε στο περιοδικό «Χαραυγή» της Μυτιλήνης (που ακόμα βρισκόταν υπό οθωμανική κυριαρχία) στις 15 Δεκεμβρίου 1910. Ο Παπαδιαμάντης αρρώστησε και πέθανε στις 3 Ιανουαρίου 1911 χωρίς να έχει στείλει στο περιοδικό το άλλο μισό. Μερικά χρόνια αργότερα, ο Κ. Φαλτάιτς επισκέφθηκε τη Σκιάθο, βρήκε τις αδελφές του Παπαδιαμάντη και μαζί με άλλα χαρτιά που του έδωσαν ήταν και το χειρόγραφο με τη συνέχεια του διηγήματος (αν και το τέλος έλειπε). Το διήγημα ολοκληρωμένο δημοσιεύτηκε το 1929 στο Μπουκέτο.

 

Στο διήγημά του «Ο αντίκτυπος του νου», ο Αλέξανδρος Παπαδιαμάντης παρουσιάζει μια παρέα φτωχογλεντζέδων που κάνουν «σπονδάς εις τον Βάκχον» «εις του Καρμάνη το μπακάλικον». Οι πιο αχώριστοι της παρέας είναι τρεις, ο σιτσιλιάνος Αντώνιος Αλμπέργος από την Κατάνια, ο Σαββατίνος Λευί ή Σάλβος, εβραίος από την Κέρκυρα, και ο Λύσανδρος Παπαδιονύσης, «ένας από τους δικούς μας» και ολοφάνερο άλτερ έγκο του Παπαδιαμάντη. «Τρεις άνθρωποι, τρεις φυλαί, τρία θρησκεύματα, ως κοινόν γνώρισμα είχον μεγάλην κλίσιν εις τα γιουβέτσια, τα οποία παρήγγελλον εις τον γειτονικόν φούρνον, με μακαρόνια πολύ χονδρά, ραβδωτά, τα οποία τινές ονομάζουσι, δεν ηξεύρω διατί, σέλινα». Στην παρέα προστίθεται κι ένας γέρος ιταλοκερκυραίος, ο μπαρμπα-Νιόνιος ο Πούπης, ο οποίος σιγά-σιγά πιάνει μεγάλες φιλίες με τον Σάλβο τον εβραίο.

Μαζύ έτρωγαν, μαζύ έπιναν, μέ τον Σάλβον. Ποτέ δεν τα είχαν τόσον καλά… Αίφνης ένα πρωί, κατά Μάρτιον μήνα, ενώ επλησίαζε το Πάσχα, έρχεται από την Κέρκυραν είδησις, και την ανέγραφον όλ’ αι εφημερίδες, ότι οι εκεί Εβραίοι ήρπασαν μικράν κορασίδα χριστιανήν, και τήν έσφαξαν· της έπιαν το αίμα!…

Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου »

Posted in Λογοτεχνία, Πρόσφατη ιστορία, Παπαδιαμάντης, Σουρής | Με ετικέτα: , , , , | 144 Σχόλια »