Οι λέξεις έχουν τη δική τους ιστορία

Το ιστολόγιο του Νίκου Σαραντάκου, για τη γλώσσα, τη λογοτεχνία και… όλα τα άλλα

Posts Tagged ‘Ποιείν’

Δυο «στρατευμένα» ποιήματα του Ν. Λαπαθιώτη

Posted by sarant στο 31 Οκτωβρίου, 2010

Μια και σήμερα έχουμε την επέτειο των γενεθλίων του Ναπολέοντα Λαπαθιώτη, και επιπλέον είναι και Κυριακή, σκέφτηκα να ανεβάσω, σε διακαναλική παρουσίαση, ένα άρθρο για άγνωστες πτυχές της ζωής του ποιητή. Λέω «διακαναλική», επειδή το άρθρο δημοσιεύεται ταυτόχρονα στον ποιητικό ιστότοπο poiein.gr. Να πω επίσης ότι το ίδιο θέμα εκτίθεται πιο περιληπτικά, αλλά με ένα επεισόδιο παραπάνω, σε άρθρο μου στο περιοδικό «Μικροφιλολογικά».

Σαν σήμερα, πριν από 122 χρόνια, το 1888 δηλαδή, γεννήθηκε ο ποιητής Ναπολέων Λαπαθιώτης. Παίρνοντας λοιπόν τη σκυτάλη από τον φίλο Βαγγέλη Ψαραδάκη, ο οποίος συνήθιζε στις επετείους της γέννησης και του θανάτου του Λαπαθιώτη να παρουσιάζει στο Ποιείν άγνωστες πτυχές της ζωής και του έργου του, θα τιμήσω τα γενέθλια του ποιητή με μια μικρή μελέτη για δυο «στρατευμένα» ποιήματα του Λαπαθιώτη που γράφτηκαν (πράγμα σπάνιο) ως παρέμβαση στο άμεσο πολιτικό γίγνεσθαι της Ελλάδας, το πρώτο φανερά, το δεύτερο κρυφά.

Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου »

Posted in Επετειακά, Λαπαθιώτης, Μικροφιλολογικά, Πρόσφατη ιστορία, Ποίηση | Με ετικέτα: , , , , , , | 27 Σχόλια »

Η κυρία Διαμαντοπούλου και η ποίηση

Posted by sarant στο 30 Σεπτεμβρίου, 2009

Τηλεόραση δεν πολυβλέπω, αλλά ένας φίλος με ειδοποίησε για το φιλολογικό μαργαριτάρι της κυρίας Διαμαντοπούλου. Ωστόσο, επειδή δεν κατάφερα να βρω βιντεάκι με τις δηλώσεις και επειδή ήδη είχαν γράψει άλλα ιστολόγια, αρχικά σκέφτηκα να μη γράψω. Άλλαξα όμως γνώμη, διότι με την υπεράσπιση των σαρδάμ του ΓΑΠ τελευταία κινδυνεύει να μου βγει το όνομα (και, το χειρότερο, κινδυνεύει να βγει αδίκως και άλλων το όνομα, αν σκεφτούμε πως ένα ιστολόγιο είχε αρχικά γράψει για κόντρα του Καργάκου με τον Γιανναρά!). Και με την ευκαιρία, παραθέτω και μερικές γενικότερες σκέψεις.

Σε περίπτωση που δεν το ξέρετε, σε χτεσινό (29.9) δελτίο ειδήσεων στον Άλτερ, η κυρία Διαμαντοπούλου θέλησε να απαγγείλει το εξής πολύ γνωστό απόσπασμα από τον Δωδεκάλογο του Γύφτου:

και μην έχοντας πιο κάτου άλλο σκαλί
να κατρακυλήσεις πιο βαθιά
στου Κακού τη σκάλα,
για τ’ ανέβασμα ξανά που σε καλεί
θα αιστανθείςνα σου φυτρώσουν, ω χαρά!
τα φτερά,
τα φτερά τα πρωτινά σου τα μεγάλα!

Όπως μου λένε, αφενός το παρέθεσε μέσες-άκρες (και πιο πολύ άκρες, παρά μέσες) και αφετέρου, το χειρότερο, είπε πως είναι… του Βιζυηνού! Προσοχή, δεν είναι κακό να μη θυμάται κανείς ακριβώς ένα ποίημα. Για να πω την αμαρτία μου, κι εγώ δεν το θυμόμουν ολόσωστα το απόσπασμα που παράθεσα. Βλέπετε, δεν έχω γαλουχηθεί με τον Δωδεκάλογο (αντιθέτως, οι παλιότεροι τα καταφέρνουν καλύτερα· ο πατέρας μου, μια φορά που βρήκε ακροατήριο με αντοχή, είχε απαγγείλει ολόκληρο ένα άσμα του 12λογου). Δεν με ενοχλεί λοιπόν που η κ. Διαμαντοπούλου λάθεψε τους στίχους. Περισσότερο με ενοχλεί που είπε ότι είναι του Βιζυηνού· διότι, όπως και να το κάνουμε, καλλιέργεια είναι αυτό που μένει όταν έχεις ξεχάσει τα πάντα (έχει πει ένας Γάλλος, δεν θυμάμαι ποιος). Και δύσκολα θα μπορέσει να βρει κανείς περισσότερο διαφορετικούς ποιητές από τον Παλαμά και τον Βιζυηνό. Να έλεγε, λογουχάρη, πως είναι του Σικελιανού, θα έλεγα εντάξει, κάποια κοινά στοιχεία έχουν. Αλλά του Βιζυηνού; Σαν να ακούς, έστω, Κουγιουμτζή και να λες πως είναι του Μαχαιρίτσα το τραγούδι.

Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου »

Posted in Επικαιρότητα, Κοτσανολόγιο, Ποίηση | Με ετικέτα: , , , , , , , | 103 Σχόλια »

Παθανάρες, Όσιαν, Σλαβέικοφ: ανύπαρκτοι δημιουργοί

Posted by sarant στο 18 Σεπτεμβρίου, 2009

Το 1948, ο νεαρός ποιητής Τάσος Παππάς (1921-2001) παρουσίασε την ποιητική συλλογή «Τα τραγούδια του Παθανάρες», ποιήματα ενός Μεξικάνου ποιητή που τα είχε ο ίδιος μεταφράσει από τα ισπανικά. Τα ποιήματα έκαναν αίσθηση στη φιλολογική κοινότητα με τη δύναμη και τον εξωτισμό τους (λιγάκι σαν Καββαδίας με σομπρέρο), και άρεσαν πολύ. Λίγο αργότερα όμως μαθεύτηκε ότι επρόκειτο για φιλολογική «απάτη», ότι Παθανάρες δεν υπήρξε ποτέ και ότι τα ποιήματα τα είχε γράψει ο ίδιος ο Παππάς. Στο «Ποιείν», μάλιστα, η Σοφία Κολοτούρου λέει ότι μόλις μαθεύτηκε το τέχνασμα του Παππά, οι κριτικοί ψυχράνθηκαν και αγνόησαν τον ποιητή, ο οποίος έτσι έμεινε παραγνωρισμένος.

Ο Παππάς δεν ήταν ο πρώτος διδάξας. Πρέπει να υπάρχουν δεκάδες περιπτώσεις που ένας συγγραφέας κρύβεται και παρουσιάζει κάποιον άλλον, ένα ανύπαρκτο πρόσωπο, ως δημιουργό του έργου του. Προσοχή, δεν εννοούμε εδώ την ψευδωνυμία (που, παρεμπιπτόντως, ενώ ήταν πολύ διαδεδομένη παλιότερα, τώρα έχει πια σχεδόν εξαφανιστεί σαν φαινόμενο). Ο Οδυσσέας Αλεπουδέλης επέλεξε να χρησιμοποιήσει το ψευδώνυμο Ελύτης, αλλά δεν αποποιήθηκε ποτέ την πατρότητα των κειμένων του Ελύτη. Υπάρχει διαφορά. Ο Παππάς αποποιείται την πατρότητα του έργου του, τη μεταβιβάζει στον ανύπαρκτο, μακρινό Μεξικάνο ποιητή Παθανάρες, διατηρώντας την πολύ πιο ταπεινή ιδιότητα του μεταφραστή.

Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου »

Posted in Λογοτεχνία | Με ετικέτα: , , , , , , , , , | 102 Σχόλια »