Οι λέξεις έχουν τη δική τους ιστορία

Το ιστολόγιο του Νίκου Σαραντάκου, για τη γλώσσα, τη λογοτεχνία και… όλα τα άλλα

Posts Tagged ‘Πολ Νορ’

Υπό εχεμύθειαν με την Έλλη Αλεξίου

Posted by sarant στο 5 Απριλίου, 2020

Μια και η επικαιρότητα στους πανδημικούς καιρούς μας είναι ζοφερή και καταθλιπτική, σκέφτομαι σήμερα να βάλω κάτι ανάλαφρο. Θα δημοσιεύσω μερικά ανέκδοτα. Όχι όμως ανέκδοτα με την τρέχουσα σημασία της λέξης («Ήταν μια φορά ένας Άγγλος, ένας Γάλλος κι ένας Έλληνας, και λέει ο Άγγλος…») αλλά με την παλαιότερη, δηλαδή ένα συμβάν που αναφέρεται σε ιστορικό πρόσωπο αλλά που η αλήθεια του δεν επιβεβαιώνεται από έγκυρες ιστορικές πηγές [ορισμός από το ΛΚΝ]).

Και αυτά τα ανέκδοτα βέβαια συνήθως είναι αστεία ή πνευματώδη, κι αν δεν είναι αληθινά είναι μπεντροβάτα (όπως λέμε στο ιστολόγιο).

Η Έλλη Αλεξίου (1894-1988), η μικρότερη αδελφή της Γαλάτειας Καζαντζάκη, από σημαντική οικογένεια λογίων του Ηρακλείου Κρήτης, είναι γνωστή για το λογοτεχνικό και το εκπαιδευτικό της έργο και για τη συμμετοχή της στην Εθνική Αντίσταση και στους κοινωνικούς αγώνες. Η Λιλίκα, όπως την έλεγαν οι φίλοι της, είχε επίσης έφεση στα ανέκδοτα και το 1976 εξέδωσε στη Σύγχρονη Εποχή τη συλλογή «Υπό εχεμύθειαν» στην οποία παρουσιάζει εκατοντάδες ανέκδοτα λογοτεχνών και γενικά ανθρώπων της τέχνης και των γραμμάτων, αλλά και της πολιτικής, πολλά από τα οποία της τα αφηγήθηκαν οι ίδιοι οι πρωταγωνιστές.

Tο βιβλίο αργότερα επανεκδόθηκε από τις εκδόσεις Καστανιώτης, όπου έχει εκδοθεί το σύνολο των έργων της Έλλης Αλεξίου, αλλά είναι προ πολλού εξαντλημένο και στην επανέκδοση.

Η Αλεξίου δημοσιεύει τα ανέκδοτα στη συλλογή της με τυχαία σειρά, έχει όμως ευρετήριο στο τέλος ώστε να βρίσκει εύκολα ο αναγνώστης ποια ανέκδοτα αναφέρονται σε κάθε πρόσωπο. Επίσης, για κάθε ανέκδοτο υπάρχει μνεία του προσώπου που το αφηγήθηκε.

Διάλεξα λοιπόν κάμποσα ανέκδοτα που μου άρεσαν από τα πολλά ωραία που έχει το βιβλίο στις 200 σελίδες του, αν και έδειξα κάποια προτίμηση στα πιο σύντομα. Σε κάποιες περιπτώσεις, θα μπορούσε κανείς να πει για κουτσομπολιό, αλλά όπως έλεγε κάποιος «Τίποτα το ανθρώπινο δεν μου είναι ξένο».

* Του Ναπολέοντα Λαπαθιώτη

Κατά τη διάρκεια ενός δείπνου συστήσανε τον Ναπολέοντα Λαπαθιώτη σε κάποιον γνωστό μεγαλέμπορο, ο οποίος είχε μεσάνυχτα από ποίηση και φυσικά αγνοούσε και το όνομα του ποιητή. Κάποια στιγμή, που ο καλός άνθρωπος είχε στριμώξει τον Λαπαθιώτη σε μια γωνιά και του μιλούσε ασταμάτητα για την αγορά, το εμπόριο και τις δουλειές του, αντιλήφθηκε την απόγνωση και την αμηχανία του συνομιλητή του κι έσπευσε να τον ρωτήσει:

Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου »

Posted in Ανέκδοτα, Λογοτεχνία, Παρουσίαση βιβλίου, Φιλολογία | Με ετικέτα: , , , , , , , | 136 Σχόλια »

Ο άγνωστος ποιητής Άχθος Αρούρης: Ξανά στη Μυτιλήνη

Posted by sarant στο 12 Αυγούστου, 2014

Εδώ και κάμποσο καιρό έχω αρχίσει να δημοσιεύω, κάθε δεύτερη Τρίτη, αποσπάσματα από το βιβλίο του πατέρα μου, του Δημήτρη Σαραντάκου, “Ο άγνωστος ποιητής Άχθος Αρούρης” (εκδ. Ερατώ, 1995, εξαντλημένο), που είναι μια βιογραφία του παππού μου, του Νίκου Σαραντάκου (1903-1977), ο οποίος είχε το ψευδώνυμο Άχθος Αρούρης (που είναι ομηρική έκφραση και σημαίνει ‘βάρος της γης’). Η σημερινή συνέχεια είναι η εικοστή δεύτερη. Η προηγούμενη συνέχεια βρίσκεται εδώ. Βρισκόμαστε στο καλοκαίρι του 1936 και ο ποιητής, ο παππούς μου δηλαδή, επιστρέφει στη Μυτιλήνη ως υπάλληλος της ΑΤΕ, με μετάθεση από την Κρήτη.

Το επεισόδιο με τις ακροστιχίδες του Πολ Νορ το έχουμε συζητήσει κι άλλη φορά στο ιστολόγιο (π.χ. εδώ).

mimis_jpeg_χχsmallΣτη Μυτιλήνη γύρισαν οικογενειακώς τον Ιούνιο του ’36. Ο ποιητής ξανάρχισε να γράφει ποιήματα για τον «Τρίβολο» και χρονογραφήματα για το «Δημοκράτη». Την πικρία του για τη διακοπή τής πολλά υποσχόμενης σταδιοδρομίας του στην Κρήτη, τη γλύκανε το ξαναντάμωμά του με τους παλιούς κι αγαπημένους του φίλους. Όντας φιλοσοφημένος άνθρωπος αντιμετώπισε το πράγμα στωικά.

«Τι σημασία έχει να ’σαι πρώτος ή τελευταίος, όταν βρίσκεσαι ήδη ανάμεσα στους τελευταίους».

Από πολιτικής πλευράς τα πράγματα χειροτέρευαν συνεχώς. Ο βασιλιάς επιστρέφοντας ετοίμαζε απροκάλυπτη δικτατορία, ορίζο­ντας πρωθυπουργό τον Μεταξά, αρχηγό ενός πολύ μικρού κόμματος, που πήρε εντούτοις ψήφο εμπιστοσύνης, γιατί τον στήριξαν τα δύο μεγάλα κόμματα, οι Λαϊκοί και οι Φιλελεύθεροι. Στις 4 Αυγούστου κηρύχθηκε όντως δικτατορία. Στη Μυτιλήνη έγιναν αρκετές συλλή­ψεις αριστερών. Τον ίδιο η Ασφάλεια δεν τον ενόχλησε. Έλειπε αρκετά χρόνια από το νησί και δεν ήταν μέλος του κόμματος, με το οποίο μετά το 1926 διατηρούσε χαλαρές μόνο επαφές.

Παρ’ όλα αυτά την επομένη της 4ης Αυγούστου ο διευθυντής της Τράπεζας τον κάλεσε και του ’πε:

«Άκου δω, κύριε Σαραντάκο, ξέρουμε πως είσαι κομμουνιστής και θα ’χουμε το μάτι μας επάνω σου. Πρόσεξε, γιατί δε θα περάσουμε καθόλου καλά».

Άγνωστο για ποιο λόγο όμως δεν ανακάτεψε την Ασφάλεια. Ίσως δεν είχε συγκεκριμένα στοιχεία σε βάρος του ποιητή, ίσως τον χρεια­ζόταν για την εργατικότητα και τις ικανότητές του. Ανάθεσε όμως σε έναν υπάλληλο της εμπιστοσύνης του να παρακολουθεί στενά τον Νίκο, ιδίως τα γραφτά του και τις επαφές του. Ο εν λόγω προσπάθη­σε να αναπτύξει φιλικές σχέσεις με τον ποιητή, καθώς μάλιστα παρίστανε τον φιλολογούντα. Η καθαρίστρια όμως του υποκαταστή­ματος, που συμπαθούσε τον Νίκο, τον πληροφόρησε ότι ο Βασίλης όταν σχολούσαν έψαχνε στα συρτάρια και στο γραφείο του «ακόμα και στο καλάθι των αχρήστων χώνει τη μούρη του».

Ο ποιητής αποφάσισε να το γλεντήσει το πράγμα. Όταν αντιλαμ­βανόταν το βλέμμα του Βασίλη να τον παρακολουθεί, έγραφε με ύφος περίφροντι και συνωμοτικό κάτι σε ένα χαρτί, το οποίο κατόπιν φρό­ντιζε να σκίσει σε μικρά κομματάκια. Όπως μάθαινε την άλλη μέρα από την κυρά Μυρσίνη, ο Βασίλης ξόδευε αρκετή ώρα για να συναρ­μολογήσει το σκισμένο έγγραφο, που περιείχε κατά κανόνα φράσεις όπως «ο Βασίλης είναι μάπας» και άλλες χειρότερες.

Πολύ σύντομα η εργατικότητα, οι ικανότητες και το ήθος του τον επέβαλαν όχι μόνο στους συναδέλφους του αλλά και στον ίδιο το διευθυντή, που αποφάσισε να τον αφήσει ήσυχο.

Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου »

Posted in Άχθος Αρούρης, Αναμνήσεις, Βιογραφίες, Δημήτρης Σαραντάκος, Μυτιλήνη | Με ετικέτα: , , , | 50 Σχόλια »