Οι λέξεις έχουν τη δική τους ιστορία

Το ιστολόγιο του Νίκου Σαραντάκου, για τη γλώσσα, τη λογοτεχνία και… όλα τα άλλα

Posts Tagged ‘Πορφυρογέννητος’

Ο κοντόσταβλος δεν είναι κοντός

Posted by sarant στο 5 Δεκεμβρίου, 2014

Την Κυριακή που μας πέρασε έγιναν επαναληπτικές εκλογές σε τρεις δήμους της χώρας, στους οποίους το εκλογοδικείο είχε ακυρώσει τα αποτελέσματα των εκλογών του Μαΐου. Στον δήμο Καισαριανής το εκλογοδικείο δικαίωσε τον συνδυασμό του κ. Σταμέλου, που είχε έρθει τρίτος την πρώτη Κυριακή του Μαΐου με διαφορά 2 ψηφοδελτίων από τον δεύτερο, ανέτρεψε το αποτέλεσμα εκείνο, και διέταξε να επαναληφθεί ο δεύτερος κύκλος των εκλογών, ανάμεσα στον κ. Κοντόσταυλο, που υποστηριζόταν από τον ΣΥΡΙΖΑ και στον κ. Σταμέλο που είχε την υποστήριξη του ΚΚΕ. Και ενώ τον Μάιο ο κ. Κοντόσταυλος είχε επικρατήσει εύκολα με αντίπαλο τον τότε απερχόμενο δήμαρχο που στηριζόταν από το ΠΑΣΟΚ, προχτές νικητής αναδείχτηκε, με σχετικά μικρή διαφορά, ο υποψήφιος του ΚΚΕ.

Η ήττα του προηγούμενου νικητή οπωσδήποτε δεν οφείλεται στα όσα πρόλαβε ή δεν πρόλαβε να κάνει στους ούτε τρεις μήνες της θητείας του ο κ. Κοντόσταυλος (ανέλαβε καθήκοντα την 1η Σεπτεμβρίου). Η αποχή ήταν βεβαίως πολύ μεγάλη (67%) και αυτό αποτελεί μια πιθανή εξήγηση, ότι δηλαδή οι ψηφοφόροι του ΣΥΡΙΖΑ είναι πιο επιρρεπείς σε χαλαρή ψήφο, αλλά αυτό από μόνο του δεν εξηγεί πολλά πράγματα -άλλωστε και τη δεύτερη Κυριακή του Μαΐου είχε φτάσει στο 43%.

Παρόλο που το ιστολόγιο αρέσκεται στην ανάλυση εκλογικών αποτελεσμάτων, αυτό δεν έχει νόημα να γίνει από μακριά, μόνο με βάση τους αριθμούς και χωρίς να ξέρει κανείς την επιτόπου κατάσταση κι έτσι δεν θα το επιχειρήσω. Εξάλλου, εμείς εδώ λεξιλογούμε και το ενδιαφέρον μου λεξιλογικό είναι, είχα μάλιστα σκοπό να γράψω το άρθρο ανεξάρτητα από το αποτέλεσμα της εκλογικής αναμέτρησης.

Το θέμα μου, δηλαδή, είναι ο κοντόσταβλος. Όχι ο Γιώργος Κοντόσταυλος, ο επί τρεις μήνες δήμαρχος Καισαριανής, και επικεφαλής πλέον της αντιπολίτευσης στον δήμο, αλλά ο κοντόσταβλος σαν λέξη -θα προσέξατε άλλωστε ότι γράφω τη λέξη με β, όχι με αυ.

Αν ετυμολογούσαμε πρόχειρα τη λέξη, θα συμπεραίναμε μάλλον ότι ο κοντόσταβλος είναι ένας κοντός στάβλος, όπως το κοντογούνι είναι ένα κοντό πανωφόρι με γούνινη επένδυση ή το κοντόξυλο ένα κοντό ρόπαλο. Όμως κάτι τέτοιο είναι παράλογο, και ούτε θα βγάλουμε νόημα αν σκεφτούμε άλλες πιθανές σημασίες του πρώτου συνθετικού -ο κοντοχωριανός είναι ο κοντινός μας χωριανός, αλλά ο κοντόσταβλος δεν είναι ο διπλανός στάβλος. Γενικά, ο κοντόσταβλος δεν είναι κοντός, ούτε κοντινός, ούτε έχει κάποια ετυμολογική ή άλλη σχέση με αυτή την οικογένεια λέξεων.

Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου »

Posted in Βυζάντιο, Επώνυμα, Επαγγελματικά θηλυκά, Ετυμολογικά, Εκλογές, Ιστορίες λέξεων | Με ετικέτα: , , , , , , | 93 Σχόλια »

Ραμαζάνι και κασιδιάρηδες

Posted by sarant στο 13 Αυγούστου, 2012

Αυτόν τον καιρό, οι μουσουλμάνοι σε όλο τον κόσμο έχουν ραμαζάνι, τον μήνα της νηστείας, που διαφέρει κάπως από τη δική μας Σαρακοστή αφού η δική τους νηστεία ισχύει μόνο την ημέρα, από την ανατολή ως τη δύση του ήλιου δηλαδή, αλλά είναι απόλυτη: δεν τρώνε και δεν πίνουν τίποτε. Εξαιρούνται ασθενείς, οδοιπόροι, έγκυες και θηλάζουσες, καθώς και όσοι θα μπορούσε να κινδυνέψει η υγεία τους από τη νηστεία. Το τέλος του ραμαζανιού, του μήνα της νηστείας, είναι το Εΐντ-ουλ-Φιτρ, μεγάλη γιορτή, η πρώτη από τις δίδυμες μουσουλμανικές γιορτές της χρονιάς. Η δεύτερη, εβδομήντα μέρες αργότερα, είναι το Εΐντ-αλ-αντά, περίπου το ανάλογο του δικού μας Πάσχα. Οι γιορτές αυτές στα τούρκικα λέγονται bayram, που έχει περάσει και στα ελληνικά, μπαϊράμι. Την Κυριακή, στις 19 του μήνα, τελειώνει το ραμαζάνι και οι μουσουλμάνοι γιορτάζουν -στα τούρκικα θα λέγαμε σεκέρ μπαϊράμ, που λέγεται έτσι επειδή μοιράζουν γλυκά.

Επειδή το μουσουλμανικό ημερολόγιο είναι σεληνιακό, δηλαδή έχει 12 μήνες των 29-30 ημερών, και επειδή δεν υπάρχει εμβόλιμος μήνας να παίρνει τα μπόσικα, το σεληνιακό έτος κρατάει γύρω στις 11 ημέρες λιγότερο από το δικό μας με αποτέλεσμα κάθε χρόνο το τέλος του ραμαζανιού, όπως και όλες οι άλλες γιορτές, να πέφτει περίπου 11 μέρες νωρίτερα από την προηγούμενη χρονιά. Έτσι, φέτος το ραμαζάνι τελειώνει στις 19 Αυγούστου ενώ του χρόνου στις 9 Αυγούστου, και μέσα σε 33 χρόνια θα έχει κάνει τον κύκλο της χρονιάς. Δηλαδή, το ραμαζάνι πότε πέφτει καλοκαίρι, πότε άνοιξη, πότε χειμώνα ή φθινόπωρο. Και το εβραϊκό ημερολόγιο είναι σεληνιακό, όμως έχει εμβόλιμο μήνα.

Εμείς λέμε ραμαζάνι, αλλά στα αραβικά είναι ramadan -εμείς το πήραμε από τα τούρκικα, όπου είναι ramazan, όπως και στα περσικά. Ramadan είναι στα αραβικά ο ένατος μήνας του ημερολογίου, από ρίζα r-m-d π.χ. ramida (καμένος), δηλαδή «ο καυτός μήνας». Παλιότερα υπήρχαν εμβόλιμες ημέρες και στο μουσουλμανικό ημερολόγιο και ο μήνας αυτός έπεφτε πάντοτε καλοκαίρι.

Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου »

Posted in Δικαιώματα, Επικαιρότητα, Ισλάμ | Με ετικέτα: , , , | 265 Σχόλια »