Οι λέξεις έχουν τη δική τους ιστορία

Το ιστολόγιο του Νίκου Σαραντάκου, για τη γλώσσα, τη λογοτεχνία και… όλα τα άλλα

Posts Tagged ‘προκλιτικά’

Μετακατακλυσμιαία μεζεδάκια

Posted by sarant στο 23 Φεβρουαρίου, 2013

Τα σημερινά μεζεδάκια γράφονται μερικές ώρες μετά την πρωτοφανή νεροποντή που έπνιξε το Λεκανοπέδιο, οπότε εύλογα θα τα πούμε μετακατακλυσμιαία. Τις φράσεις τις σχετικές με τη δυνατή βροχή τις είχαμε συζητήσει πριν από κανα μήνα περίπου, και ως απόρροια εκείνου του πρώτου άρθρου είχα ανεβάσει κι ένα δεύτερο, ειδικά για τις φονικές πλημμύρες του 1961. Κάποιος ειδικός είπε ότι η χτεσινή βροχή ήταν η χειρότερη από το 1961, αλλά αυτό δεν το ξέρω -πάντως, δεν θυμάμαι να έχω ξαναδεί τέτοια ένταση. Προχωράμε όμως στη συγκομιδή της εβδομάδας.

Το πρώτο μεζεδάκι δεν μπορώ να το τεκμηριώσω γραπτώς, αλλά το άκουσα με τ’ αυτιά μου και μου το επισήμαναν και άλλοι. Σε δελτίο ειδήσεων του Σκάι αυτής της εβδομάδας, μετά την επίθεση στις Σκουριές, ο Τάσος Τέλλογλου, που κλήθηκε να αναλύσει τι συμβαίνει, εξήγησε ότι «οι αντιδράσεις για τα ορυχεία χρυσού στη Χαλκιδική οφείλονται στην προσδοκία των κατοίκων ότι θα πέσει η αξία των ακινήτων τους. Προσδοκία όμως, σύμφωνα με τα ελληνικά που ξέρουμε, και σύμφωνα με τα λεξικά, είναι η αναμονή με ελπίδα για κάτι θετικό (ορισμός από το ΛΚΝ, παρόμοια στον Μπαμπινιώτη). Λέτε οι κάτοικοι να ελπίζουν πως θα πέσει η αξία της περιουσίας τους; Τίποτα δεν αποκλείεται βέβαια, αλλά η λογική λέει πως μάλλον θα φοβούνται ένα τέτοιο ενδεχόμενο. Μακάρι όμως να ήταν αυτό το μοναδικό φάουλ στην δήθεν αντικειμενική ανάλυση του κ. Τέλλογλου.

Και από τον Τ. Τέλλογλου στον Αλ. Παπαχελά, που νομίζω ότι συνεργάζονται κιόλας σε τηλεοπτικά και άλλα εγχειρήματα. Μας έχει συνηθίσει σε αγγλισμούς ο κ. Παπαχελάς, αλλά εδώ δεν πρόκειται γι’ αυτό, αλλά για σκέτη ασάφεια -διαβάστε και κρίνετε, από άρθρο της περασμένης εβδομάδας: Τον δικό τους ιστορικό ρόλο έπαιζαν βέβαια και τα συνδικάτα, τα οποία ήλεγχαν τα κόμματα και λειτουργούσαν ως πολιορκητικοί κριοί κάθε φορά που έπρεπε να πάρουμε μια κρίσιμη απόφαση. Κορυφαίο παράδειγμα, η τραγωδία της μεταρρύθμισης του ασφαλιστικού επί Σημίτη, η οποία τορπιλίσθηκε εκ των έσω. Και ρωτάω εγώ: ποιος έλεγχε ποιον; Τα συνδικάτα ασκούσαν έλεγχο πάνω στα κόμματα ή τα κόμματα πάνω στα συνδικάτα; Από τη δομή της φράσης (σκυλάκι δάγκωσε παιδάκι) φαίνεται πως τα συνδικάτα ασκούσαν έλεγχο πάνω στα κόμματα, όμως από τη γνώση που έχουμε για τα πράγματα και κυρίως για τον αρθρογράφο εικάζουμε πως ήθελε να γράψει ότι τα συνδικάτα βρίσκονταν υπό τον έλεγχο των κομμάτων. Να προσέξουμε ότι η γλώσσα, που δεν ανέχεται την ασάφεια, έχει μηχανισμούς για να φανερώνει το σωστό νόημα. Η φράση του κ. Παπαχελά, σε κανονικά ελληνικά, είναι: Τον δικό τους ιστορικό ρόλο έπαιξαν τα συνδικάτα, που ελέγχονταν από τα κόμματα… ή, με τη σοφή επανάληψη του προκλιτικού: τα συνδικάτα, που τα έλεγχαν τα κόμματα και λειτουργούσαν… Φαίνεται όμως ότι τύποι όπως το ήλεγχαν στομώνουν τη ζωντανή αίσθηση της γλώσσας.

Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου »

Posted in Κοτσανολόγιο, Μαργαριτάρια, Μεζεδάκια, Ορθογραφικά | Με ετικέτα: , , , , | 220 Σχόλια »