Οι λέξεις έχουν τη δική τους ιστορία

Το ιστολόγιο του Νίκου Σαραντάκου, για τη γλώσσα, τη λογοτεχνία και… όλα τα άλλα

Posts Tagged ‘Προκόπης Παυλόπουλος’

Χρήματα και νομίσματα

Posted by sarant στο 6 Μαΐου, 2016

Συζητήθηκε αρκετά χτες και προχτές μια φράση του Προέδρου της Δημοκρατίας, και επειδή η σχετική συζήτηση είχε και γλωσσική διάσταση σκέφτηκα πως δεν θα ήταν άσκοπο να τη σχολιάσουμε εδώ, ανακυκλώνοντας εν μέρει υλικό από παλιότερο άρθρο.

Τις προάλλες, λοιπόν, στο Άργος, κατά την τελετή ανακήρυξής του σε επίτιμο Δημότη του Δήμου Άργους-Μυκηνών, ο Προκόπης Παυλόπουλος στην ομιλία του, ξεκίνησε παινεύοντας αρκετά την ομολογουμένως πλούσια ιστορία των οικοδεσποτών του. Ανέφερε, ας πούμε, ότι το Άργος είναι η αρχαιότερη πόλη του κόσμου, που φαίνεται υπερβολή αν σκεφτούμε το Τσατάλ Χουγιούκ, αλλά ίσως εννοούσε η αρχαιότερη που εξακολουθεί να κατοικείται. Πάντως, σε σχετικόν κατάλογο με τις 16 αρχαιότερες πόλεις της Ευρώπης, όσην εγκυρότητα έχει, το Άργος είναι όντως η αρχαιότερη -και βέβαια στις 16 οι εννιά είναι ελληνικές και άλλες τρεις γεωργιανές. Αλλά πλατειάζω, διότι η φράση που συζητήθηκε πολύ ειπώθηκε προς το τέλος της ομιλίας του Προέδρου.

Προς το τέλος, λοιπόν, ο Προκόπης Παυλόπουλος είπε:

Εμείς, οι σύγχρονοι Έλληνες, ως άξιοι συνεχιστές της παράδοσης των Προγόνων μας και του Πολιτισμού και της Δημοκρατίας που θεμελίωσαν, οφείλουμε να συμβάλλουμε, ως μέλη της Ευρωπαϊκής Ένωσης, ώστε αυτή η μεγάλη Ευρωπαϊκή Οικογένεια να συνειδητοποιήσει πως το μέλλον της εξαρτάται από την υπεράσπιση του βασικού της μεγέθους, όπως αυτό προσδιορίσθηκε από τις ιδρυτικές αρχές και αξίες της. Και το μέγεθος αυτό είναι ο Άνθρωπος, η αξία του και η ελεύθερη ανάπτυξη της προσωπικότητάς του ως συστατικά στοιχεία της πραγματικώς φιλελεύθερης ιδεολογίας. Η οικονομία και το νόμισμα αποκτούν νόημα μόνον όταν υπηρετούν τον Άνθρωπο. Η ρήση του Πρωταγόρα συνιστά τον κοινό ευρωπαϊκό δείκτη πορείας: «Πάντων χρημάτων μέτρον άνθρωπος».

Η αντιπολίτευση θεώρησε ότι η φράση «η οικονομία και το νόμισμα αποκτούν νόημα μόνον όταν υπηρετούν τον Άνθρωπο» αποτελεί υπαινιγμό για ενδεχόμενη αλλαγή νομίσματος, ενώ ο Στ. Κασιμάτης στην Καθημερινή έγραψε ότι ο ΠτΔ έπρεπε να σκεφτεί ότι το ακροατήριό του δεν γνωρίζει ότι η αρχαία λέξη «χρήματα», όπως θα δούμε παρακάτω, δεν σήμαινε «χρήματα» με τη σημερινή σημασία, αλλά «πράγματα». Ίσως η γειτνίαση των δύο φράσεων, της μίας νεοελληνικής και της επόμενης με αρχαίο παράθεμα, να προκάλεσε το μπέρδεμα -διότι όταν πηγαίνουμε μπρος πίσω στην τρισχιλιετή γλώσσα μας που τη θέλουμε ενιαία, νομίζουμε ότι οι λέξεις μένουν ίδιες ενώ στην πραγματικότητα η σημασία τους αλλάζει.

Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου »

Posted in Αρχαία ελληνικά, Επικαιρότητα, Φρασεολογικά | Με ετικέτα: , , , , , | 302 Σχόλια »

Athenae delenda est λοιπόν;

Posted by sarant στο 17 Φεβρουαρίου, 2015

Άλλο άρθρο λογάριαζα να ανεβάσω σήμερα, εκτός επικαιρότητας, αλλά η περίεργα σκληρή στάση των εταίρων μας στην χτεσινή συνεδρίαση του Γιούρογκρουπ, με την αντικατάσταση του κειμένου στο οποίο ήταν έτοιμη να συμφωνήσει η ελληνική πλευρά με ένα άλλο που ήταν αδύνατο να το δεχτεί, με αναγκάζει να… αντικαταστήσω κι εγώ το δικό μου κείμενο και να αφήσω το ανεπίκαιρο για άλλη μέρα.

Ο τίτλος δεν είναι δικός μου, τουλάχιστον όχι οι τρεις πρώτες λέξεις. ‘Ετσι διάλεξε να τιτλοφορήσει το άρθρο που ανέβασε στο ιστολόγιό του στη Νιου Γιορκ Τάιμς ο νομπελίστας Πολ Κρούγκμαν -Κρούγκερ τον είπε, δυο φορές, η Σία Κοσιώνη στο δελτίο ειδήσεων του Σκάι (εφιάλτης στο δρόμο με τις φιλύρες).

Περιττό να σας πω ότι ο τίτλος κάνει ευθεία παραπομπή στο «Carthago delenda est», πρέπει να καταστραφεί η Καρχηδών, φράση με την οποία λέγεται ότι τελείωνε όλους τους λόγους του στη ρωμαϊκή Σύγκλητο ο Κάτων ο πρεσβύτερος, ακόμα κι αν το θέμα της αγόρευσής του ήταν το αίτημα των αλλαντοπωλών της Λουκανίας για μείωση του φόρου επιτηδεύματος. Ακριβέστερα, ο Κάτωνας έλεγε κάτι σαν Ceterum censeo Carthaginem esse delendam (Και εκτός αυτού, φρονώ ότι πρέπει να καταστραφεί η Καρχηδών), φράση που συντομεύτηκε στην πιο επιγραμματική που αναφέραμε πρωτύτερα. Αυτό το delenda είναι ρηματικό επίθετο του ρήματος deleo (καταστρέφω), στο θηλυκό γένος για να συμφωνεί με τη θηλυκού γένους Καρχηδόνα. Οπότε, αρχαιοπρεπώς ή αρχαιοφανώς θα το αποδίδαμε «η Καρχηδών καταστρεπτέα εστί».

Εγώ δεν θα πω πολλά -θα ακούσω τη γνώμη σας πιο πολύ για την κατάσταση και για το πρακτέο. Όμως, έτσι πυκνές που είναι οι εξελίξεις, σήμερα έχουμε κι άλλη μια σημαντική απόφαση που πρόκειται να ανακοινωθεί, το πρόσωπο που πρόκειται να προτείνει η κυβέρνηση για το αξίωμα του Προέδρου της Δημοκρατίας. Μέχρι πρόσφατα, φαινόταν βέβαιο ότι θα ο ΣΥΡΙΖΑ θα πρότεινε τον κ. Δημήτρη Αβραμόπουλο, και δεν αποκλείω να είναι πράγματι αυτή η επιλογή του.

Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου »

Posted in Αναδημοσιεύσεις, Επικαιρότητα | Με ετικέτα: , , , | 377 Σχόλια »

Το άσυλο, αρχαιοελληνικός θεσμός

Posted by sarant στο 1 Φεβρουαρίου, 2011

Το άρθρο αυτό του πατέρα μου, Δημήτρη Σαραντάκου, δημοσιεύτηκε σήμερα, 1.2.2011, στην  εφημερίδα ΕΜΠΡΟΣ της Μυτιλήνης. Βέβαια, τις προάλλες είχαμε κι εδώ ένα ακόμα άρθρο για το άσυλο, αλλά η οπτική γωνία νομίζω ότι είναι διαφορετική.
Η προχθεσινή αναίμακτη και με νηφάλιο τρόπο αντιμετώπιση της κατάληψης του κτηρίου της Νομικής ξανάφερε στην επικαιρότητα το θέμα του πανεπιστημιακού ασύλου. Βεβαίως τα κόμματα των εθνικοφρόνων κ.κ. Σαμαρά και Καρατζαφέρη φέρανε ξανά στο προσκήνιο το πάγιο αίτημά τους: να καταργηθεί το άσυλο, παραβλέποντας, οι ανιστόρητοι, πως πρόκειται για ελληνικότατο θεσμό και μάλιστα με υπερτρισχιλιετή ιστορία. Βλέπετε, οι κύριοι αυτοί μπορεί να πιπιλάνε κοινοτοπίες για την ένδοξη ιστορία μας ή για την υπεροχή της ελληνικής γλώσσας και τις συναφείς φλυαρίες, αλλά στην πραγματικότητα και την ιστορία αγνοούν και τη γλώσσα μας κακοποιούν (θυμηθείτε τους «εδώδιμους» = εντόπιους του κ. Καρατζαφέρη).
Αυτά που θα διαβάσετε παρακάτω αγαπητοί αναγνώστες, δεν τα υποστηρίζω μόνο εγώ. Τα έχουν πει πολλοί αρμοδιότεροί μου, ιστορικοί και ερευνητές και τα επαναλαμβάνει σε άρθρο του στην ιστοσελίδα της «Καθημερινής» τής 25ης-11-10 ο κ. Προκόπης Παυλόπουλος, βουλευτής ως γνωστόν της Ν.Δ. και καθηγητής του Δημοσίου Δικαίου στο Πανεπιστήμιο Αθηνών:

Posted in Αρχαίοι, Δημήτρης Σαραντάκος, Φιλοξενίες | Με ετικέτα: , , , | 20 Σχόλια »