Οι λέξεις έχουν τη δική τους ιστορία

Το ιστολόγιο του Νίκου Σαραντάκου, για τη γλώσσα, τη λογοτεχνία και… όλα τα άλλα

Posts Tagged ‘πόλεμος 1940’

Ιστορικά διλήμματα, τα κείμενα του Νίκου Ζαχαριάδη

Posted by sarant στο 15 Ιανουαρίου, 2012

Με τον τίτλο «Ιστορικά διλήμματα – Ιστορικές απαντήσεις» κυκλοφόρησε πριν από λίγο καιρό από τις εκδόσεις Καστανιώτη ο πρώτος τόμος από τα δημοσιευμένα άπαντα του Νίκου Ζαχαριάδη, του παλιού ηγέτη του ΚΚΕ, που μας έχει απασχολήσει και στο ιστολόγιο άλλες δυο φορές, αφενός σε ένα άρθρο του πατέρα μου για την αποκατάσταση του Ζ. από το ΚΚΕ και αφετέρου κατά την παρουσίαση του βιβλίου του Αλέξη Πάρνη Γεια-χαρά Νίκος, που αφηγείται τη φιλία του συγγραφέα με τον Ζαχαριάδη και περιέχει τα γράμματά του.

Το βιβλίο του Ζαχαριάδη με ενδιαφέρει όχι μόνο για το περιεχόμενό του, αλλά και εκδοτικά, γιατί βάζει μερικά προβλήματα που απασχολούν όσους καταπιάνονται με παλιότερα κείμενα. Ο φίλος Γιώργος Πετρόπουλος, ιστορικός, που έκανε την επιμέλεια του κειμένου, επέλεξε να ξεκινήσει την παρουσίαση των κειμένων του Ζαχαριάδη όχι από την αρχή αλλά ιν μέντιας ρες, που λέμε, δηλαδή από το 1940. Αυτό του επιτρέπει να δώσει μερικά κείμενα με μεγάλη ιστορική βαρύτητα, ενώ αν ξεκινούσε από τη δεκαετία του 1920 η απήχηση του πρώτου τόμου θα ήταν σαφώς πιο περιορισμένη. Νομίζω ότι ο αρχικός του σχεδιασμός ήταν να συμπεριλάβει στον πρώτο τόμο τα κείμενα από το 1940 έως το 1947, αλλά τελικά άλλαξε γνώμη επειδή ο τόμος θα ξεπερνούσε τις 1000 σελίδες. Έτσι, κράτησε για τον πρώτο τόμο (κάτι παραπάνω από 400 σελίδες) τα κείμενα της περιόδου 1940-45 και ο δεύτερος τόμος, που είναι επίσης έτοιμος και θα κυκλοφορήσει τους επόμενους μήνες, θα έχει τα κείμενα 1946-47. Συνολικά, τα δημοσιευμένα άπαντα του Ζαχαριάδη υπολογίζεται να πιάσουν εφτά τόμους και του εύχομαι καλή δύναμη στο εγχείρημά του.

Το να πούμε ότι ο πρώτος τόμος περιλαμβάνει τα κείμενα της περιόδου 1940-1945 είναι μεν σωστό αλλά είναι και ελαφρώς παραπλανητικό, αφού ο Ζαχαριάδης ήταν έγκλειστος έως τον Μάιο του 1945 -έτσι, τα κείμενα του τόμου, με εξαίρεση τα γνωστά τρία γράμματά του της περιόδου του πολέμου του 1940-41, γράφτηκαν όλα στο εφτάμηνο Ιούνιος-Δεκέμβριος 1945. Θυμίζω πως ο πόλεμος του 1940 βρήκε τον Ζαχαριάδη φυλακισμένο στα κρατητήρια της Γενικής Ασφάλειας Αθηνών. Τον Απρίλιο του 1941, σε μια έσχατη ατιμία του, το τεταρταυγουστιανό καθεστώς τον παρέδωσε, όπως και τόσους άλλους κρατούμενους, στους Γερμανούς. Η Γκεστάπο τον μετέφερε στη Βιέννη, όπου κρατήθηκε έξι μήνες, και μετά, από τις 30 Νοεμβρίου 1941 στο Νταχάου, απ’ όπου απελευθερώθηκε στο τέλος του πολέμου, τον Μάιο του 1945 και επέστρεψε, στις 30 Μαΐου, στην Ελλάδα.

Ο Πετρόπουλος παρουσιάζει εκτενές επίμετρο, στο οποίο παρέχει πάρα πολλές πληροφορίες για τις συνθήκες υπό τις οποίες γράφτηκαν τα κείμενα του βιβλίου, και ιδίως τα περίφημα 3 γράμματα. Το κομμάτι αυτό του βιβλίου έχει πολύ μεγάλο ενδιαφέρον, γιατί συγκεντρώνει πολλά δυσεύρετα κείμενα, μεταξύ άλλων σε σχέση με την αλληλογραφία του έγκλειστου Ζαχαριάδη με τη διαβρωμένη από την ασφάλεια Προσωρινή Διοίκηση του ΚΚΕ. Πολύ ενδιαφέρον έχει επίσης η έκθεση του Μιχάλη Τυρίμου, που ήταν βουλευτής του ΚΚΕ και πέρασε με την ασφάλεια, για το πώς θα μπορούσε το καθεστώς της 4ης Αυγούστου να πάρει στα χέρια του όλον τον μηχανισμό του ΚΚΕ. (Για την περίπτωση Τυρίμου, που έχει συγκλονιστικές λεπτομέρειες, λογαριάζω να γράψω ειδικό άρθρο).

Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου »

Posted in Αριστερά, Πρόσφατη ιστορία, Παρουσίαση βιβλίου | Με ετικέτα: , , , | 420 Σχόλια »