Οι λέξεις έχουν τη δική τους ιστορία

Το ιστολόγιο του Νίκου Σαραντάκου, για τη γλώσσα, τη λογοτεχνία και… όλα τα άλλα

Posts Tagged ‘Πόρτες’

Το τάβλι του Βάρναλη

Posted by sarant στο 30 Μαΐου, 2019

Ετοιμάζω αυτόν τον καιρό τον τρίτο τόμο από τα χρονογραφήματα του Κώστα Βάρναλη, για να κυκλοφορήσει προς το τέλος του χρόνου. Μετά τα Αττικά και τα Αστυνομικά, ο προσωρινός τίτλος του τόμου αυτού είναι Συμποσιακά -και θα έχει χρονογραφήματα που μιλάνε για την ταβέρνα και το καφενείο, τα φαγητά, το κρασί και το τσιγάρο.

Λάτρης του παλιού αθηναϊκού καφενείου ο Βάρναλης, έχει γράψει μερικά εξαιρετικά κομμάτια γι’ αυτόν τον θεσμό. Το χρονογράφημα που θα παρουσιάσω σήμερα μιλάει ειδικά για το τάβλι. Από διηγήσεις άλλων ξέρουμε ότι ο Βάρναλης απολάμβανε όχι τόσο να παίζει ο ίδιος όσο να παρακολουθεί παρτίδες ταβλιού.

Μετά το χρονογράφημα έχω ορισμένα δικά μου λεξιλογικά σχόλια -και μια λεξικογραφική ταβλιστική πρόταση.

Το τάβλι

Ντάκα-ντούκα! ηχούν από μακρινή απόσταση όλοι οι δρόμοι κι οι πλατείες, όπου υπάρχουν καφενεία, αυτά τα δήθεν ησυχαστήρια, που είναι στην πραγματικότητα κέντρα παραγωγής θορύβου. Φαντασθείτε τι τραβάνε όσοι κάθονται μέσα! Αλλά δεν τραβάνε τίποτα. Έχουνε συνηθίσει, όπως ο μυλωνάς συνηθίζει τον κρότο του μύλου και μπορεί να κοιμάται βαθιά δίπλα στα τεράστια σαγόνια των πετρών, που αλέθουν και χαλάνε τον κόσμο, μαζί με όλα τ’ άλλα σύνεργα. Πολλοί από τους θαμώνες των θορυβητηρίων μοναχά τότε μπορούν να συγκεντρωθούνε στον εαυτό τους και να σκεφτούν ή να διαβάσουν με την ησυχία τους, όταν γύρω τους όλα τα τραπέζια βροντάνε σα δαιμονισμένα. Οι περισσότεροι μαζεύονται γύρω στους ταβλιτζήδες (αν μάλιστα τύχει να ’ναι μαστόροι) για να χαζεύουν.

Έτσι, αντί να θεωρείται πληγή αυτό το φοβερό κι εκνευριστικό παιχνίδι, διασκεδάζει και τους παίχτες και τους θεατές, αν και με τις απότομες και δραματικές του φάσεις δημιουργεί μιαν ατμόσφαιρα πάθους και αντεγκλήσεων.

Όλοι οι παίχτες, χωρίς εξαίρεση, πιστεύουν πως είναι μαστόροι. Γι’ αυτό άμα χάνουνε, θυμώνουν.

Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου »

Posted in Βάρναλης, Λαογραφία, Παιχνίδια, Φρασεολογικά, Χρονογραφήματα | Με ετικέτα: , , , | 205 Σχόλια »

Γύρω γύρω στην Αίγινα

Posted by sarant στο 8 Αυγούστου, 2016

Όπως έχω γράψει κι άλλες φορές, μου αρέσει να περπατάω, έχω κολλήσει ας πούμε το χόμπι της πεζοπορίας, αν και όχι για πολύ απαιτητικά πράγματα διότι έχουμε και μιαν άλφα ηλικία. Τώρα το καλοκαίρι, που παραθερίζω στην Αίγινα, είπα να κάνω τον γύρο του νησιού, όχι μονομιάς βέβαια παρά σε συνέχειες. Έτσι κι έγινε, και προχτές ολοκλήρωσα το εγχείρημα -σε πέντε επιμέρους πεζοπορίες, σε πέντε ετάπ θα λέγαμε αν είχαμε να κάνουμε με ποδηλατικόν αγώνα.

Για του λόγου το αληθές, ο χάρτης της διαδρομής είναι αυτός:

Και τα πέντε ετάπ του Γύρου έχουν ως εξής:

Ετάπ 1: Λιβάδι-Άγιοι, 10,14 χλμ σε 1.52.45, υψομ. διαφορά 90μ.

Ετάπ 2: Λιβάδι-Πέρδικα, 11,53 χλμ σε 2.01.07, υψομ. διαφορά 137μ. (Βιαζόμουν και σχεδόν έτρεχα).

Ετάπ 3: Πόρτες-Πέρδικα, 11.50 χλμ. σε 3.02.29, υψομ.διαφορά 407μ., με μια ανάβαση 3ης κατηγορίας (κλίση 6.2%) και μια 5ης (κλίση 2,8%)

Ετάπ 4: Πόρτες-Αγία Μαρίνα, 7.74 χλμ σε 1.49.22, υψομ. διαφορά 240μ.

Ετάπ 5: Αγία Μαρίνα-Άγιοι μέσω Αφαίας, 8.35 χλμ σε 2.00.14, υψομ. διαφορά 205μ. Έχει και μια ανάβαση 4ης κατηγορίας, με κλίση 5.9%

 

monopati1Όπως βλέπετε και στον χάρτη, δεν πήγα κόστα-κόστα, εντελώς παραλιακά, παρά μόνο σε κάποια κομμάτια των δύο πρώτων διαδρομών -άφησα λεπτομέρειες για άλλη φορά. Εξάλλου, το νότιο άκρο του νησιού είναι πολύ δύσκολο να περπατηθεί, ενώ στη βορειοανατολική γωνία έχει κάτι εγκαταστάσεις το Ναυτικό και δεν ξέρω αν υπάρχει δρόμος κι αν επιτρέπεται το πέρασμα.

Όλες οι διαδρομές έγιναν σε ασφαλτόδρομο ή χωματόδρομο ή τσιμεντόδρομο, με εξαίρεση ένα μικρό κομμάτι της διαδρομής Πόρτες-Πέρδικα, λιγότερο από 3 χιλιόμετρα, από τον οικισμό Βλάχηδες έως το νεκροταφείο του Σφεντουριού, όπου πηγαίνεις από μονοπάτι, στενό και όλο κοτρόνες και αγκάθια.

To μονοπάτι είναι πολύ καλά σημαδεμένο στην αρχή, αλλά μετά τα σημάδια αραιώνουν -και παρόλο που είχα και τη χάραξη του μονοπατιού σε αρχείο gpx, κάποια στιγμή, ανάμεσα στο 5ο και στο 6ο χιλιόμετρο, τα κατάφερα να το χάσω για λίγο.

Επίσης, πρόσεξα μιαν ανακολουθία στη σήμανση. Ενώ monopati2στην αρχή-αρχή, στους Βλάχηδες, μια πινακίδα δίνει την απόσταση 2,7 χλμ και τη διάρκεια 1 ωρ. 15′, καμιά διακοσαριά μέτρα πιο πέρα μια δεύτερη πινακίδα δίνει την απόσταση μειωμένη (2,5 χλμ) αλλά τη διάρκεια αυξημένη, μιάμιση ώρα!

Μιάμιση ώρα για 2,5 χιλιόμετρα φαίνεται πολύ, αλλά σε ανώμαλο έδαφος, γενικά ανηφορικό, δεν πηγαίνεις με πέντε χιλιόμετρα την ώρα. Εγώ χρειάστηκα μια ώρα περίπου -και ομολογώ ότι σε κάποια σημεία ζορίστηκα, διότι έκαιγε και ο ήλιος. Το κακό με τις καλοκαιρινές πεζοπορίες αυτό είναι, ότι πρέπει να ξεκινάς πολύ νωρίς.

Επειδή όμως εδώ λεξιλογούμε, έβγαλα και μερικές φωτογραφίες με έμμεσο γλωσσικό ενδιαφέρον.

Στον παραλιακό δρόμο που πάει στη Σουβάλα, πινακίδα σε γκρίκλις για την Odos Hrodotou, που αναρωτιέμαι πώς θα τη διαβάσει ο ξένος. Αποδοκιμάζω, απ’ όπου κι αν προέρχεται.

erodotou

Βέβαια, ο Ηρόδοτος είναι γνωστός συκοφάντης της ελληνικότητας του αλφαβήτου, οπότε μπορεί ο επιγραφοποιός να μην τον έκρινε άξιο να τον γράψει με το ελληνικό αλφάβητο.

axoibadakiΕνδιαφέρουσα παραβίαση της ορθογραφίας για χάρη της αισθητικής: τίτλος εστιατορίου στο δρόμο της Πέρδικας, Το αχοιβαδάκι, όπου ένα ζωγραφισμένο κοχύλι παίρνει τη θέση του όμικρον.

Και λέω για παραβίαση της ορθογραφίας, διότι κανονικά η λέξη «αχιβάδα» (άρα και το αχιβαδάκι) γράφονται χωρίς όμικρον.

Πώς όμως γράφεται η αχιβάδα;

Όλος σχεδόν ο κόσμος τη γράφει «αχιβάδα», αλλά τα λεξικά, και η σχολική ορθογραφία υποθέτω, τη γράφουν «αχηβάδα», μια και προέρχεται από το μεσαιωνικό «χηβάδιον».

Αλλά επειδή το θέμα έχει ενδιαφέρον και δεν έχω γράψει για κοχύλια και αχι(η)βάδες, σταματάω εδώ και ελπίζω την άλλη βδομάδα να γράψω κάτι.

auleiosΡεκλάμα σε όλο το νησί για μια παράσταση Θεάτρου Σκιών.

Μέχρι πέρσι ή πρόπερσι, αν θυμάμαι καλά, οι εκδηλώσεις γίνονταν στην αυλή του δημοτικού σχολείου (ή, άλλες, στην αυλή του Λαογραφικού Μουσείου).

Φαίνεται όμως ότι τώρα μας φαίνεται μπανάλ η αυλή, κι έτσι μόνον ο ένδοξος «αύλειος χώρος» μπορεί να φανεί αντάξιος να φιλοξενήσει εκδηλώσεις, είτε για Καραγκιόζη πρόκειται είτε για Ραχμάνινοφ.

(Ραχμάνινοφ δεν έχουμε, έτσι το έγραψα -ωστόσο αυτή την περίοδο γίνονται στην Αίγινα τρία φεστιβάλ, ένα θεατρικό, με παραστάσεις στην αυλή του Λαογραφικού Μουσείου, όπου πήγα τις προάλλες και είδα τη Φαλακρή τραγουδίστρια, ένα μουσικό με πολύ αξιόλογες εκδηλώσεις στην Παχιαράχη, και το κινηματογραφικό στο χτήμα του Δημήτρη Κολλάτου). (Επίτηδες το γράφω ‘χτήμα’, για να πατσίσω τον αύλειο χώρο).

mpoliaΚαι τελειώνω με μια ειδοποίηση έξω από τους Άλωνες, πάνω σε ένα βαρέλι.

Προσοχή μαλακα τα μπόλια.

Επειδή όμως γράφει με κεφαλαία, δεν ξέρουμε αν εννοεί «μαλακά τα μπόλια» ή αν προειδοποιεί κάποιον μαλάκα να προσέξει τα μπόλια.

Μια ακόμα απόδειξη για την αξία του τονισμού, κυρίες και κύριοι!

Ποκεμανιακό υστερόγραφο: Στην πόλη της Αίγινας έχει τουλάχιστον δέκα Ποκεσταθμούς (τρεις στον αρχαιολογικό χώρο της Κολώνας, τρεις στο λιμάνι, τρεις σε εκκλησίες, μία στον Πύργο του Μάρκελλου). Στην Αγιαμαρίνα έχει δύο, κι άλλους δύο στην Αφαία. Στη Βαγία έναν. Στη Σουβάλα δεν έχει, στην Πέρδικα δεν είδα. Στην παραλία έχει έναν στο μουσείο Καπράλου. Πρέπει νάχει καναδυό μεσογειακά, στον Άγιο Νεκτάριο.

Περιέργως, εκεί που πεζοπορούσα στην άκρη του πουθενά, από Πόρτες προς ΑγιαΜαρίνα, εντόπισα έναν Ποκεσταθμό που υποτίθεται ότι ήταν ο Άγιος Νεκτάριος. Μπαγκ της εταιρείας. Αποδοκιμάζω.

 

Posted in Αίγινα, Προσωπικά, Ταξιδιωτικά, Φωτογραφίες, Χόμπι | Με ετικέτα: , , , , , , | 137 Σχόλια »