Οι λέξεις έχουν τη δική τους ιστορία

Το ιστολόγιο του Νίκου Σαραντάκου, για τη γλώσσα, τη λογοτεχνία και… όλα τα άλλα

Posts Tagged ‘Π. Δημητράς’

Η εχθροπάθεια, το μίσος κι ένα επικίνδυνο νομοσχέδιο

Posted by sarant στο 3 Μαρτίου, 2011

Μια προειδοποίηση: ακολουθεί σεντόνι. Προς  στιγμή σκέφτηκα να βάλω μόνο το πρώτο μισό, και το υπόλοιπο άλλη μέρα, αλλά θα ήταν αναπόφευκτο η συζήτηση να μην περιοριστεί εκεί, οπότε τελικά το έβαλα όλο. Δεύτερη προειδοποίηση: περισσότερο σκέψεις κάνω, έχω κι εγώ αμφιβολίες για κάποια από αυτά που λέω. Αν όμως διαφωνείτε, παρακαλώ να το πείτε ευθαρσώς, πάλι φίλοι θα είμαστε.

Η εχθροπάθεια μπήκε ορμητικά στη ζωή μας με το νέο νομοσχέδιο για την ποινική καταπολέμηση του ρατσισμού, που ετοιμάζει το Υπουργείο Δικαιοσύνης· αν δείτε τα σχόλια στη σχετική συζήτηση στον ιστότοπο opengov, ή και αλλού, θα προσέξετε ότι πολύς κόσμος θεωρεί πως πρόκειται για νεολογισμό, για λέξη που κατασκευάστηκε επί τούτου, ίσως και με πονηρό σκοπό. Ομολογώ ότι κι εγώ, μέχρι πρόσφατα, την αγνοούσα: πρώτη φορά διάβασα γι’ αυτήν στο εξαιρετικό σημείωμα της Λεξιλογίας, και ύστερα, σε κείμενο ειδικού, αλλά όχι απρόσιτο για τον αμύητο, στο σημείωμα του Ηλεδικηγόρου (εννοώ τον e-lawyer).

Η εχθροπάθεια λοιπόν, δεν είναι ανύπαρκτη λέξη. Την έχουν όλα τα μεγάλα λεξικά μας εκτός από ένα, το πιο διαδεδομένο, το λεξικό Μπαμπινιώτη. Σύμφωνα με τον Κουμανούδη, που συμπεριέλαβε τη λέξη στη Συναγωγή νεολογισμών του, το 1900, πρώτος φαίνεται να τη χρησιμοποίησε ο Ευγένιος Βούλγαρις, το 1817. Ο Κουμανούδης καταγράφει μερικές ανευρέσεις της λέξης τον 19ο αιώνα και μάλιστα ψέγει τον Βηλαρά ο οποίος, σε ένα ποίημά του, την μετέτρεψε σε οχτροπαθιά (πάντως δεν το έκανε από μαλλιαρικό avant la lettre φανατισμό, αλλά για να του βγει το μέτρο, βλ. εδώ Βατραχομυομαχία, στίχο 204).

Υπάρχει λοιπόν η εχθροπάθεια, αλλά τι σημαίνει; Σύμφωνα με το ΛΚΝ, που την χαρακτηρίζει «σπάνια», σημαίνει «πάθος εναντίον του εχθρού». Κατά το λεξικό του Παπύρου, εχθροπάθεια είναι «εχθρικό πάθος, εχθρική διάθεση εναντίον κάποιου, ισχυρή ή έμμονη έχθρα, μίσος». Τα ίδια περίπου (ή ακριβώς) με τον Πάπυρο λένε και τα παλιότερα λεξικά του Σταματάκου και του Δημητράκου. Ο ορισμός που δίνεται από το νομοσχέδιο δεν ξέρω αν βοηθάει και πολύ: Στον παρόντα νόμο, ο όρος «εχθροπάθεια» θα πρέπει να νοηθεί ως αναφερόμενος τόσο στην καλλιέργεια όσο και στην εξωτερίκευση αισθημάτων μίσους και αντιπαλότητας.

Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου »

Posted in Ελευθερία του λόγου, Ρατσισμός | Με ετικέτα: , , , , , , , , | 476 Σχόλια »

Οι εικόνες και τα ψέματα

Posted by sarant στο 5 Οκτωβρίου, 2010

Το θέμα που πήγε να  δημιουργηθεί με τη δήθεν «αποκαθήλωση» των θρησκευτικών εικόνων από το Θεαγένειο νοσοκομείο Θεσσαλονίκης δεν απασχόλησε καν την επικαιρότητα αφού, αν πιστέψω τα όσα διάβασα, οι εικόνες που αφαιρέθηκαν από τους διαδρόμους τοποθετήθηκαν σε άλλους χώρους, ακόμα και στο γραφείο του διευθυντή του νοσοκομείου, που πήρε την απόφαση, του κ. Μουσιώνη. Λέγεται μάλιστα ότι ο Άνθιμος Θεσσαλονίκης είχε ενημερωθεί για την απόφαση και την είχε εγκρίνει.

Στο μεταξύ όμως, πρόλαβαν και γράφτηκαν μερικά άρθρα για το θέμα στο Διαδίκτυο. Θα εξετάσω ένα από αυτά, του Γ. Σιδέρη προχτές στο protagon.gr,  διότι είναι χαρακτηριστικό παράδειγμα αναπαραγωγής μύθων, αναληθειών και ψεμάτων (και οι μύθοι είναι αγαπημένο θέμα τούτου του ιστολογίου), που επιπλέον εμφανίστηκε με την υπογραφή κανονικού δημοσιογράφου σε έναν ιστότοπο που θέλει να διεκδικεί εύσημα ποιότητας και όχι σε κάποιο ανυπόληπτο ιστολόγιο του εθνικιστικού χώρου.

Δυο διευκρινίσεις προκαταβολικά. Στην ουσία του θέματος, αν πρέπει να αφαιρεθούν από τα νοσοκομεία τα θρησκευτικά σύμβολα γενικώς ή τα χριστιανικά σύμβολα ειδικώς, δεν θα μπω. Είμαι υπέρ του χωρισμού της εκκλησίας από το κράτος, αλλά δεν θα ξεκινούσα από τα νοσοκομεία. Αν θέλετε στα σχόλια να θίξετε το θέμα, ευχαρίστως.

Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου »

Posted in Επικαιρότητα, Λαθροχειρίες, Μεταμπλόγκειν | Με ετικέτα: , , , , , | 475 Σχόλια »