Οι λέξεις έχουν τη δική τους ιστορία

Το ιστολόγιο του Νίκου Σαραντάκου, για τη γλώσσα, τη λογοτεχνία και… όλα τα άλλα

Posts Tagged ‘Σαράντος Καργάκος’

Και πάλι για το παραμύθι με την ΠΓΔΜ και την ένταξη της Μεγάλης Βρετανίας

Posted by sarant στο 15 Ιανουαρίου, 2018

Το ζήτημα του ονόματος της γειτονικής χώρας που έχει την προσωρινή ονομασία πΓΔΜ βρίσκεται εδώ και αρκετόν καιρό στην επικαιρότητα, αφού όλα δείχνουν ότι οδεύουμε προς μια συμφωνία έτσι ώστε να κλείσει αυτή η εικοσιπεντάχρονη εκκρεμότητα.

Όπως είναι φυσικό, αναζωπυρώθηκαν και οι συζητήσεις σχετικά με το αν είναι σκόπιμο και επιθυμητό να υπάρξει ένας συμβιβασμός για το όνομα ή αν πρέπει η Ελλάδα να εξακολουθήσει να μη δέχεται οποιοδήποτε όνομα περιέχει τον όρο Μακεδονία ή παράγωγά του. Αλλά και  συλλαλητήριο έχει αναγγελθεί, για την Κυριακή που μας έρχεται, με αίτημα να αποτραπεί η σύνθετη ονομασία (της γειτονικής χώρας, θυμίζω) που θα περιλαμβάνει τον όρο Μακεδονία.

Κοντά σ’ αυτά, ξεφύτρωσαν και πολιτικοί που προτείνουν ονόματα για τη γειτονική χώρα, Δακία ο κ. Μάρδας και Μοισία η κ. Καϊλή, χωρίς να αντιλαμβάνονται πόσο ανόητο είναι αυτό, πέρα από προσβλητικό για τη γειτονική χώρα. Ίσως ακόμα χειρότερη να είναι η τοποθέτηση του πρωην πρωθυπουργού Κ. Καραμανλή (αν ακριβολογεί το σχετικό ρεπορτάζ) ότι «δεν υφίσταται μακεδονικό έθνος» -αν από τους μετριοπαθείς της ΝΔ ακούς τόσο ακραίες τοποθετήσεις, δεν θα είναι περίεργο αν ο Κυριάκος Μητσοτάκης τελικά διαπράξει πολιτική πατροκτονία.

Προσωπικά, πιστεύω ότι το όνομα δεν είναι σημαντικό θέμα και η Ελλάδα όχι απλώς δεν κινδυνεύει, αλλά εχει συμφέρον να διατηρηθεί η κρατική υπόσταση της γειτονικής χώρας, να σταθεροποιηθεί ως κράτος ενταγμένο σε διεθνείς οργανισμούς και να ευημερήσει. Ασφαλώς η πολιτική της αρχαιοποίησης που ακολουθούσε η προηγούμενη εθνικιστική κυβέρνηση Γκρούεφσκι δεν έδινε εχέγγυα καλής γειτονίας αλλά η απειλή από την πΓΔΜ ή όπως ονομαστεί είναι πρακτικά ανύπαρκτη και πάντως πολλές τάξεις μεγέθους μικρότερη από την απειλή από τον ανατολικό μας γείτονα, με τον οποίο δεν έχουμε καμιά αντιδικία για το όνομά του.

Κατά τη γνώμη μου λοιπόν, και παιρνοντας υπόψη και την πειρα από την προηγούμενη 25ετία, μια σύνθετη ονομασία σαν κι αυτές που έχουν προταθεί (Νέα, Άνω ή Βόρεια) Μακεδονία ειναι λύση ικανοποιητική -προσωπικά θα είμαι πολύ ευχαριστημένος με οποιαδήποτε από αυτές τις ονομασίες αν και κάποιοι θεωρούν ότι η μία ή η άλλη αφήνουν περιθώρια αλυτρωτικών διεκδικήσεων. Το όνομα Νέα Μακεδονία είχε προταθεί στο περίφημο «πακέτο Πινέιρο» το 1992, που ήταν μια συνολική λύση που απορρίφθηκε από τη χώρα μας ύστερα από την προδοσία του υπουργού Εξωτερικών Αντώνη Σαμαρά και την ανεύθυνη στάση του Ανδρέα Παπανδρέου. Το είχαν απορρίψει και οι γείτονες, αλλά είναι μάλλον βέβαιο ότι αν το είχε δεχτεί η Ελλάδα θα το δέχονταν μάλλον και εκείνοι, χώρια που δεν θα είχαμε σπαταλήσει τόσο πολύτιμο πολιτικό κεφάλαιο.

Εγώ δεν έχω να πω περισσότερα και περιμένω τα σχόλιά σας, αλλά κρίνω σκόπιμο να δημοσιέψω ξανά ένα παλιότερο άρθρο μου (του 2009!) στο οποίο ανασκευάζω έναν μύθο σχετικό με τη διαμάχη για το όνομα, ο οποίος υποστηρίζει ότι τάχα η Μεγάλη Βρετανία υποχρεώθηκε να αλλάξει το όνομά της σε Ηνωμένο Βασίλειο  προκειμένου να ενταχθεί στην (τότε) ΕΟΚ, επειδή ο Ντε Γκολ έβαζε βέτο στην ένταξή της με το όνομα «Μεγάλη Βρετανία» λόγω της ύπαρξης της γαλλικής περιφέρειας Βρετάνης (Bretagne).

Ο λόγος που το ξαναδημοσιεύω είναι ότι τη βδομάδα που μας πέρασε, σε δύο διαφορετικές συζητήσεις σε κοινωνικά μέσα, άκουσα να αναφέρεται ο μύθος αυτός, αλλά επίσης για να ανανεώσω κάποιους συνδέσμους του παλιού αρθρου που δεν λειτουργούσαν και, γενικά, για να το επικαιροποιήσω.

Με την ευκαιρία, επειδή κι αυτός ο μύθος ακούστηκε, θυμίζω κι ένα άλλο παλιό άρθρο του ιστολογίου, για την ονομασία Βαρντάρσκα Μπανοβίνα.

«Το παραμύθι για την ένταξη της Μεγάλης Βρετανίας»

Ένας επίμονος μύθος που κυκλοφορεί στο ελληνικό Διαδίκτυο αλλά και σε παραδοσιακά μίντια, είναι ότι, δήθεν, η Μεγάλη Βρετανία αναγκάστηκε να αλλάξει όνομα σε Ηνωμένο Βασίλειο προκειμένου να ενταχθεί στην ΕΟΚ, ύστερα από την επιμονή των Γάλλων.

Πέρα από διαδικτυακές αναφορές, ο μύθος περιλαμβάνεται στο βιβλίο «Η ελληνικότητα της Μακεδονίας» του Σαράντου Καργάκου (εδώ οι σχετικές σελίδες, 219-220, όπου αναφέρεται ότι οι Γάλλοι προέβαλλαν αντίσταση στη χρήση του όρου Μεγάλη Βρεττανία με το επιχείρημα ότι το όνομα αυτό μπορεί να δώσει λαβή για διεκδικήσεις της Βρεττανίας επί της δικής τους Βρεττάνης. Έτσι, όταν η Μεγάλη Βρεττανία έθεσε υποψηφιότητα για ένταξη στην Ευρωπαϊκή Ένωση, η Γαλλία προέβαλε veto και έτσι η χώρα του Μπάυρον μπήκε με την ονομασία Ηνωμένο Βασίλειο! Το βιβλίο του Καργάκου εκδόθηκε το 2006.

Τον ίδιο μύθο τον πλάσαρε το 2008 στους δημοσιογράφους ο Καρατζαφέρης ύστερα από συνάντησή του με την Ντόρα Μπακογιάννη: Ο Ντε Γκωλ από τη δική του την πλευρά επέβαλε στην αυτοκρατορία της Μ. Βρετανίας να μπει στην Ευρώπη με το όνομα Ηνωμένο Βασίλειο, επειδή είχε και αυτός τη Γαλλική Βρετάνη. Επίσης, ο Αντώνης Σαμαράς έχει αναφέρει τον ίδιο μύθο σε συνέντευξή του στους Φακέλου του Αλ. Παπαχελά το 2002 που προβλήθηκε ξανά σε νέα εκπομπή του ίδιου δημοσιογράφου στις 11 Μαρτίου 2008 (το απόσπασμα εδώ, στο 9.15): Ο ντε Γκωλ δεν άφησε την κραταιά Αγγλία να μπει στην Ευρωπαϊκη Ένωση με την ονομασία Μεγάλη Βρετανία διότι η Γαλλία είχε περιοχή Βρετάνη, και μπήκε η Αγγλία με την ονομασία Ηνωμένο Βασίλειο, όπως παραμένει και σήμερα. Υποτίθεται ότι αυτά τα είπε ο Αντ. Σαμαράς όταν ήταν υπουργός Εξωτερικών το 1992-3 στον Ιταλό ομόλογό του σε κάποια συνεδρίαση του Συμβουλίου Υπουργών. Επομένως, η παλαιότερη αναφορά του μύθου ανήκει στον Αντ. Σαμαρά.

Εννοείται ότι ούτε ο Καργάκος ούτε ο Σαμαράς ή ο Καρατζαφέρης κυριεύτηκαν από ξαφνικό καημό για την ιστορία των γαλλοβρετανικών σχέσεων· όπως και τα παπαγαλάκια που πλασάρουν το μύθο, σκοπός τους είναι παρέμβουν στην πολιτική συζήτηση για το όνομα της γειτονικής χώρας, ενισχύοντας τις θέσεις των αδιάλλακτων ενάντια σε μια σύνθετη ονομασία που θα μπορούσε να λύσει το πρόβλημα.

Ο μύθος είναι εντελώς ανυπόστατος και θα επιχειρήσω να το αποδείξω. Βέβαια, δεν είμαι ούτε ο πρώτος ούτε ο τελευταίος που ανασκευάζει τον μύθο αυτόν· έχουν γράψει προηγουμένως κι άλλοι πολλοί και καλοί, όπως π.χ. πολλοί ιστολόγοι (πρόχειρα: το jungle report, όπου και ηχητικό απόσπασμα από τον Καρατζαφέρη ή ο Dimitris Doctor ή ο Ακίνδυνος) ή, από τα έντυπα, ο Πάσχος Μανδραβέλης στην Καθημερινή (δεν έχω το λινκ) και ασφαλώς ξεχνάω αρκετούς άλλους). Επειδή όμως τα παπαγαλάκια που πλασάρουν το μύθο πάσχουν από εθνικιστική κουφαμάρα, καλό είναι να τα λέμε και να τα ξαναλέμε, δυνατά και καθαρά.

Λοιπόν, ο μύθος θέλει τη Μεγάλη Βρετανία να αλλάζει όνομα και να μπαίνει στην ΕΕ ως Ηνωμένο Βασίλειο ύστερα από αντιδράσεις της Γαλλίας η οποία φοβόταν πως το όνομα Μεγάλη Βρετανία θα έδινε λαβές για διεκδίκηση της γαλλικής Βρετάνης.

Ο μύθος αυτός είναι μια αρμαθιά από ψέματα, με έναν μόνο μικρούτσικο κόκκο αλήθειας: ο κόκκος αυτός αλήθειας είναι ότι πράγματι ο ντε Γκωλ πρόβαλε αντιρρήσεις στην ένταξη της Μεγάλης Βρετανίας (όχι στην ΕΕ που δεν υπήρχε τότε, αλλά) στην ΕΟΚ· και αυτές οι αντιρρήσεις, πράγματι, σε συνδυασμό ωστόσο με την αντίθεση των Εργατικών και μεγάλου τμήματος της βρετανικής κοινής γνώμης στην ένταξη, στάθηκαν υπεύθυνες για τη μεγάλη καθυστέρηση της βρετανικής ένταξης –θυμίζουμε πως οι σχετικές συζητήσεις άρχισαν στα μέσα της δεκαετίας του 1960 αλλά η ένταξη τελικά δεν έγινε παρά το 1973, ύστερα από τη μεταστροφή των Εργατικών και όταν πλέον ο ντε Γκωλ είχε φύγει από τον μάταιο τούτο κόσμο.

Κατά τα άλλα, ο μύθος περιέχει πολλά και μεγάλα ψέματα. Να τα πάρουμε με τη σειρά.

1)      Δεν είναι αλήθεια πως η αντίθεση του ντε Γκωλ στη βρετανική ένταξη είχε αιτία της την ονομασία της Βρετανίας· ο ντε Γκωλ ανησυχούσε για τις επιπτώσεις της ένταξης της Μ. Βρετανίας στην κοινή αγροτική πολιτική της ΕΟΚ, ενώ φοβόταν επίσης ότι με όχημα τη Βρετανία θα αυξανόταν η αμερικανική επιρροή στην Ευρώπη. Κάποιοι θα έλεγαν πως οι φόβοι αυτοί δεν ήταν αβάσιμοι.

2)      Δεν είναι αλήθεια ότι η Μ. Βρετανία υιοθέτησε το όνομα «Ηνωμένο Βασίλειο» για να μπει στην ΕΟΚ. Το όνομα «Ηνωμένο Βασίλειο» (United Kingdom) το είχε από πολύ παλιότερα. Το 1707, με την ένωση του Βασιλείου της Αγγλίας (που περιλάμβανε και την Ουαλία) και του Βασιλείου της Σκωτίας δημιουργήθηκε το Βασίλειο της Μεγάλης Βρετανίας. Το 1800, το Βασίλειο της Μεγάλης Βρετανίας ενώθηκε με το Βασίλειο της Ιρλανδίας και δημιουργήθηκε το Ηνωμένο Βασίλειο της Μεγάλης Βρετανίας και Ιρλανδίας (United Kingdom of Great Britain and Ireland). Όπως μπορείτε να δείτε και στην Βικιπαίδεια, αυτή ήταν η επίσημη ονομασία του κράτους από το 1801 έως το 1927. Τότε, σε αναγνώριση της ανεξαρτησίας της Ιρλανδίας, η ονομασία άλλαξε ελαφρά σε Ηνωμένο Βασίλειο της Μεγάλης Βρετανίας και Βόρειας Ιρλανδίας (United Kingdom of Great Britain and Northern Ireland). Φυσικά, ένα τέτοιο μακρινάρι δεν βολεύει στην καθημερινή χρήση, κι έτσι έξω από τη διπλωματική σφαίρα χρησιμοποιήθηκαν συντετμημένες μορφές, όπως United Kingdom – Ηνωμένο Βασίλειο, Great Britain – Μεγάλη Βρετανία ή, εντελώς ανεπίσημα από τον πολύ κόσμο, Αγγλία.

3)      Δεν είναι αλήθεια ότι η Μεγάλη Βρετανία μπήκε στην ΕΟΚ (μετέπειτα ΕΕ) ως Ηνωμένο Βασίλειο. Είναι πονηρή διαστρέβλωση. Η Μεγάλη Βρετανία μπήκε στην ΕΕ με το επίσημο όνομά της, που είναι Ηνωμένο Βασίλειο της Μεγάλης Βρετανίας και Βόρειας Ιρλανδίας. Στην καθημερινή κοινοτική χρήση, βέβαια, χρησιμοποιείται η σύντμηση United Kingdom/ Ηνωμένο Βασίλειο ή, ακόμα πιο οικονομικά, το ακρώνυμο UK. Κάτι τέτοιο είναι συνηθισμένη πρακτική. Ένα άλλο παράδειγμα: το επίσημο όνομα με το οποίο έχει μπει στην ΕΕ η Ολλανδία είναι «Βασίλειο των Κάτω Χωρών». Στην καθημερινή κοινοτική χρήση, χρησιμοποιείται ο συντετμημένος όρος «Κάτω Χώρες». Και βέβαια ο πολύς κόσμος στην Ελλάδα λέει Ολλανδία και είναι μεγάλη κουτοπονηριά να μπερδεύουν κάποιοι επιτήδειοι τη φραστική οικονομία της καθημερινής χρήσης με την επίσημη διπλωματική ορολογία.

Για να καταρρίψουμε μια και καλή τον καρατζαφέρειας ποιότητας μύθο, αρκεί να παραπέμψουμε στα επίσημα κοινοτικά έγγραφα. Λοιπόν, εδώ, στο τεύχος 73, σειρά L της Επίσημης Εφημερίδας της ΕΕ του 1972, μπορείτε να βρείτε όλη τη σειρά εγγράφων σχετικά με την προσχώρηση της Δανίας, της Ιρλανδίας και της Μεγάλης Βρετανίας στις Ευρωπαϊκές Κοινότητες, όπου φαίνεται ολοκάθαρα πως ο επίσημος τίτλος με τον οποίο έγινε η ένταξη περιείχε σαφώς τον όρο «Μεγάλη Βρετανία» και τα παράγωγά του: DOCUMENTS CONCERNING THE ACCESSION TO THE EUROPEAN COMMUNITIES OF THE KINGDOM OF DENMARK, IRELAND, THE KINGDOM OF NORWAY AND THE UNITED KINGDOM OF GREAT BRITAIN AND NORTHERN IRELAND. (Παρένθεση: θα προσέξατε ότι η συνθήκη προσχώρησης αναφέρει και τη Νορβηγία, αλλά ο νορβηγικός λαός είχε άλλη γνώμη και στο δημοψήφισμα που ακολούθησε απέρριψε την ένταξη, κάτι που άλλωστε επανέλαβε και το 1994).

Το λέει καθαρά, πιο καθαρά και πιο επίσημα δεν γίνεται· αλλά βέβαια οι Σαμαροκαρατζαφέρηδες πιάνονται από το γεγονός ότι σε άλλες ιστοσελίδες της ΕΕ χρησιμοποιείται η καθημερινή, τρέχουσα ονομασία Ηνωμένο Βασίλειο.

4)      Για να προλάβω σαμαροκαρατζαφέρικες ενστάσεις. Η επίσημη ονομασία (Ηνωμένο Βασίλειο της Μεγάλης Βρετανίας και Βόρειας Ιρλανδίας) δεν χρησιμοποιήθηκε μία και μόνη φορά, στη συνθήκη προσχώρησης του 1972, αλλά χρησιμοποιείται κάθε φορά που υπογράφονται συνθήκες, επίσημες συμφωνίες και άλλα έγγραφα που απαιτούν διπλωματική επισημότητα και ακρίβεια. Ένα τυχαίο, από τα χιλιάδες παραδείγματα: παραθέτω εδώ το ελληνικό κείμενο συμφωνίας συνεργασίας ανάμεσα στην ΕΕ και στη Δημοκρατία του Αγίου Μαρίνου, όπου χρησιμοποιείται το επίσημο όνομα του Ηνωμένου Βασιλείου, δηλ. Ηνωμένο Βασίλειο της Μεγάλης Βρετανίας και Βόρειας Ιρλανδίας, όπως και για την Ελλάδα χρησιμοποιείται το επίσημο όνομα, Ελληνική Δημοκρατία. Αλλά και στις αποφάσεις του Δικαστηρίου της ΕΕ, όποτε είναι διάδικος το Ηνωμένο Βασίλειο, χρησιμοποιείται η πλήρης επίσημη ονομασία του, όπως σε μια πρόσφατη τυχαία απόφαση εδώ (στη δεξιά στήλη της σελίδας).

5)   Θα ρωτήσει όμως κανείς: εντάξει, καταλάβαμε ποιο είναι το επίσημο όνομα. Όμως, γιατί να μην χρησιμοποιείται, στα τρέχοντα έγγραφα της ΕΕ, η σύντομη μορφή Great Britain αντί για την United Kingdom; Μα, δεν είναι το ίδιο. Το Great Britain/Μεγάλη Βρετανία σημαίνει: Αγγλία, Ουαλία, Σκοτία. Το United Kingdom σημαίνει Αγγλία, Ουαλία, Σκοτία και Βόρεια Ιρλανδία. Όχι μόνο είναι ανακριβής η αναφορά σε Μεγάλη Βρετανία αλλά και θίγει τα συμφέροντα της χώρας, αφού αφήνει απέξω μια περιφέρεια του κράτους –και μάλιστα μια περιφέρεια με ισχυρότατο χωριστικό κίνημα. Ωστόσο, και σε κοινοτικά κείμενα, όταν γίνεται αναφορά ειδικώς στη Μεγάλη Βρετανία και όχι στη Βόρεια Ιρλανδία, τότε χρησιμοποιείται θαυμάσια ο όρος Great Britain, όπως σε αυτό το ανακοινωθέν στο οποίο γίνεται λόγος για τον αφθώδη πυρετό στη Μεγάλη Βρετανία (αλλά όχι στη Β. Ιρλανδία) όπου βέβαια γίνεται αναφορά στα μέτρα που πήραν οι αρχές του Ηνωμένου Βασιλείου (του κράτους, που περιλαμβάνει και τη Βόρεια Ιρλανδία).

Νομίζω πως κατέρριψα τον μύθο του Καρατζαφέρη ή του Σαμαρά. Ωστόσο, δεν θα αρνηθώ ότι υπάρχει ένα ιστορικό παράδειγμα κατά το οποίο ένα ανεξάρτητο κράτος αναγκάστηκε να αποποιηθεί το όνομα που επιθυμούσε. Πρόκειται για την Αυστρία όταν, μετά την ήττα της Αυστροουγγαρίας στον πρώτο πόλεμο και τη διάλυσή της, δεν επιτράπηκε (βάσει συνθήκης) στο νεοσύστατο αυστριακό κράτος  να ονομαστεί «Γερμανική Αυστρία». Ούτε αρνούμαι, εγώ προσωπικά, τη δυνατότητα να πεισθεί η πΓΔΜ να υιοθετήσει μια σύνθετη ονομασία που θα διευκολύνει την καλή γειτονία με την Ελλάδα. Άλλο αυτό κι άλλο τα ψέματα με τα οποία μας έχουν φλομώσει οι εθνικιστές στο εσωτερικό, ψέματα τα οποία άλλωστε καθόλου δεν διευκολύνουν την προσπάθεια συνεννόησης με τη γειτονική χώρα.

Αλλά μια και πιάσαμε τις κοινοτικές ονομασίες, να θυμίσω μια άλλη περίπτωση από δυο γειτονικές χώρες της ΕΕ, που επίσης αφορά τη χρήση ονομασιών. Ιδρυτικό μέλος της ΕΕ είναι το Μεγάλο Δουκάτο του Λουξεμβούργου, που είναι ανεξάρτητο κράτος, και το οποίο συνορεύει με το Βέλγιο, επίσης ιδρυτικό μέλος της ΕΕ, που είναι αρκετά μεγαλύτερο σε έκταση και πληθυσμό. Η επαρχία του Βελγίου με την οποία συνορεύει το Λουξεμβούργο λέγεται επαρχία Λουξεμβούργου. Αυτή η επαρχία Λουξεμβούργου, με πρωτεύουσα την Αρλόν, είναι αρκετά μεγαλύτερη σε έκταση από το κράτος Λουξεμβούργο (αν και έχουν περίπου ίσο πληθυσμό, γιατί η βελγική επαρχία Λουξεμβούργου έχει πολλά δάση και είναι αραιοκατοικημένη).

Τα εδάφη της επαρχίας Λουξεμβούργου πριν από το 1839 ανήκαν στο μεγάλο δουκάτο του Λουξεμβούργου, από το οποίο αποσπάστηκαν όταν φτιάχτηκε το Βέλγιο ως κράτος. Ο πληθυσμός τους είναι γαλλόφωνος αν και κοντά στα σύνορα με το κράτος του Λουξεμβούργου αρκετοί κάτοικοι μιλάνε λουξεμβουργιανά. Φυσικά, θα μου πείτε ότι παρά τις αναλογίες αυτές, οι συνθήκες που επικρατούν εκεί απέχουν έτη φωτός από τις δικές μας και θα συμφωνήσω. Ωστόσο, δεν άρχισα εγώ πρώτος: οι σαμαροκαρατζαφέρηδες επικαλέστηκαν τη διαστρεβλωμένη κοινοτική πραγματικότητα –κι εγώ παρέθεσα την αληθινή.

Advertisements

Posted in Επαναλήψεις, Ευρωπαϊκή Ένωση, Μύθοι, Πρόσφατη ιστορία | Με ετικέτα: , , , , , , , | 250 Σχόλια »

Λογοκριμένα μεζεδάκια

Posted by sarant στο 30 Ιανουαρίου, 2016

Λογοκριμένα βεβαίως τα μεζεδάκια μας δεν είναι, απλώς το άρθρο παίρνει αυτόν τον τίτλο σε ένδειξη διαμαρτυρίας για τη διακοπή των παραστάσεων της Πειραματικής σκηνής του Εθνικού Θεάτρου ύστερα από την τρομοκρατική εκστρατεία των μεγάλων καναλιών και της δεξιάς εναντίον της παράστασης -αλλά γι’ αυτό το θέμα γράψαμε χτες.

Κάποιος κάθισε πάντως και συγκέντρωσε απόψεις που εκφράστηκαν για το θέμα από διάφορους αταλάντευτους υποστηρικτές της ελευθερίας της έκφρασης -όταν πρόκειται για κάτι που συμβαίνει στο Παρίσι. Διαβάστε τις, έχουν γούστο.

Πολύ γέλιο έχει η τοποθέτηση του ιού Πλεύρη, ο οποίος τουίταρε ότι η κυβέρνηση χρηματοδοτεί ταινία (!!) για τη δράση του Ξηρού. Τόσο κατάλαβε. Και μετά ελεεινολογούμε τους φανατικούς π.χ. στην Περσία, που ζητάνε να καεί ένα βιβλίο που δεν το έχουν διαβάσει.

*bogdan1 Έγινε χτες και μια αρκετά μεγάλη συγκέντρωση διαμαρτυρίας για το κατέβασμα της παράστασης. Πώς παρουσιάστηκε αυτή από τα δελτία ειδήσεων; Δείτε το σουπεράκι της εκπομπής του Σκάει Μπογδάνου.

Αφενός μιλάει για «παράσταση του Σ. Ξηρού», λες και έπαιζε ο ίδιος ή τη σκηνοθετούσε, και, το χειρότερο, λέει για πορεία «αντεξουσιαστών» -μπροστά του ο Γκέμπελς είναι μαθητούδι.

Παρεμπιπτόντως, έχω διαπιστώσει πως ο τύπος «αντεξουσιαστής» (αντί του: αντιεξουσιαστής) είναι δείκτης πολιτικής θέσης.

* Και μια και πιάσαμε τα μπογδανικά, ας συνεχίσω με ένα άλλο στιγμιότυπο από τη χτεσινή εκπομπή.

Ο λόγος ήταν για τη γνωστή διένεξη του Γιάννη Μουζάλα με τον Βέλγο υπουργό, η οποία παρουσιάστηκε σε πνεύμα μάλλον ευμενές προς τον Βέλγο. Τότε ο Σκάει Μπογδάνος ρώτησε την ανταποκρίτρια αν ο Βέλγος υπουργός είναι Φλαμανδός ή Βαλόνος, κι αυτή, άλλο μεγάλο αστέρι της δημοσιογραφίας, απάντησε «Μάλλον Βαλόνος, αλλά αυτά πάνε 50-50».

Προς ενημέρωσή τους. Ο Βέλγος υπουργός λέγεται Τέο Φράνκεν, που αν το ήξερε η δαιμόνια ρεπόρτερ θα καταλάβαινε πως δεν είναι Βαλόνος. Κι αφού είναι ανταποκρίτρια στις Βρυξέλλες και όχι, ας πούμε, στο Ουλάν Μπατόρ, θα έπρεπε να ξέρει πως ο Theo Franken είναι Φλαμανδός εθνικιστής, που αναδείχτηκε με ατζέντα τη σκληρή στάση σε ζητήματα ασύλου και μετανάστευσης. Και έχει επανειλημμένα δεχτεί κριτική στο Βέλγιο, π.χ. όταν παρευρέθηκε στα 90ά γενέθλια ενός Βέλγου δοσίλογου (ή δωσίλογου).

* Και περνάμε στα υπόλοιπα μεζεδάκια -κάνοντας γέφυρα με μιαν άλλη θεατρική παράσταση που παίζεται αυτές τις μέρες (και ως αύριο) στη Στέγη Γραμμάτων και Τεχνών, τη Μισαλλοδοξία (βασισμένη στο περίφημο κινηματογραφικό έργο του Γκρίφιθ, αν κατάλαβα καλά).

Παρατήρησα μιαν ενδιαφέρουσα ακλισιά στη διαδικτυακή διαφήμιση της παράστασης (στη σελίδα στο Φέισμπουκ, γι’ αυτό δεν μπορώ να βάλω λινκ):

Έτσι γράφονται τα μανιφέστο. Μισαλλοδοξία. Για 5 ακόμα παραστάσεις στην Κεντρική Σκηνή.

Γιατί όμως άκλιτο; Ναι μεν είναι δάνεια λέξη, έχει όμως ενσωματωθεί εδώ και δεκαετίες στο ελληνικό τυπικό, όπως και τόσες εκατοντάδες άλλες ιταλογενείς λέξεις, το πιάνο, το πόστο, το πέτο. Θα μου πείτε, ακολουθεί τον ακλισιάρικο δρόμο στον οποίο οι ημιμαθείς ήδη σέρνουν το τσίρκο και το καζίνο -αλλά κοτζάμ Στέγη να δίνει το κακό παράδειγμα; Κρίμα.

* Αλλά επιστρέφω στην παράσταση του Εθνικού ή μάλλον στις παραφυάδες της, για ένα μαργαριτάρι από την έγκριτη (μια φορά κι έναν καιρό) Καθημερινή. Σε άρθρο του Α. Λακασά όπου γίνεται λόγος για άλλες παραστάσεις με αμφιλεγόμενο θέμα, διαβάζουμε ότι «ο Ελβετός σκηνοθέτης Μίλο Ράου που αξιοποίησε την ομολογία του ακροδεξιού Αντερς Μπέρινγκ Μπρέιβικ, εκτελεστή της τρομοκρατικής επίθεσης στη Νορβηγία το 2011, σκοτώνοντας 77 άτομα».

Εξολοθρευτής ο Ελβετός σκηνοθέτης ή υποψήφιος για το βραβείο Τσαπατσούλιτζερ ο Έλληνας δημοσιογράφος;

*Έγινε χτες μια γιορτή για την έκδοση του καινούργιου βιβλίου του Νίκου Μπογιόπουλου, και διαβάζω σε ανακοίνωση του εκδοτικού οίκου ότι «Στην εκδήλωση, χωρίς καθόλου «από καθ’ έδρας» λόγια, θα μιλήσουν μόνο η μουσική και τα τραγούδια που ταιριάζουν στην (κανονική) Αριστερά».

Δεν ξέρω αν κριτήριο αριστεροσύνης είναι να διαμελίζει κανείς τις λέξεις, αλλά, βρε σύντροφοι, η έκφραση είναι «από καθέδρας», η λέξη «καθέδρα» είναι μία και ενιαία, και στα αρχαία έτσι γραφόταν, μην τη διασπάτε.

* Ένα ακόμα πρωτοποριακό εξώφυλλο της EloraIΕλεύθερης Ώρας, όπου αναγγέλλεται ότι καταργούνται (πώς, άραγε; ) η ελληνική ιστορία και η ελληνική σημαία. Αλλά εμείς φταίμε που δεν προσέχαμε τα προφητικά λόγια του γέροντος Νεκτάριου. Εκείνος, μια φορά, μας είχε προειδοποιήσει.

* Μέσα στη βδομάδα που μας πέρασε, όμως, έγινε στη Βουλή και η συζήτηση προ ημερησίας διατάξεως για το ασφαλιστικό. Από τα λίγα αποσπάσματα που παρακολούθησα, πρόσεξα ότι στη δευτερολογία του ο Κ. Μητσοτάκης, απευθυνόμενος στην κυβέρνηση, είπε «αυτά που διαρρέουν οι υπουργοί σας». Προηγουμένως τον ίδιο τύπο είχε χρησιμοποιήσει και ο πρωθυπουργός, αλλά δεν συγκράτησα ακριβώς τη φράση.

Δεν νομίζω ότι μπορούμε να το θεωρούμε πλέον λάθος.

Θα μου πείτε, επειδή το είπαν δυο, κορυφαίοι έστω, πολιτικοί παράγοντες; Δεν θα αρκούσε μόνο αυτό, αλλά παίζει και αυτό κάποιο ρόλο, αφαιρεί το στίγμα από το «λάθος».

* Αν πάλι ακούσατε την Τρίτη το απόγευμα έναν δυνατό θόρυβο από τη μεριά του Πρώτου Νεκροταφείου, ήταν επειδή στη δευτερολογία του ο Ν. Μιχαλολιάκος απάγγειλε Καρυωτάκη.

Αν έχετε απορία, ήταν οι πρώτοι στίχοι από τους «Υπάλληλους»: Οι υπάλληλοι όλοι λιώνουν και τελειώνουν σαν στήλες δύο- δύο μες στα γραφεία (ως εκεί το έφτασε).

* Σε κάποιο κανάλι η κυρία Άννα Μισέλ Ασημακοπούλου είπε ότι «ο κόσμος είναι εξαγριωμένος, γιατί κοροϊδεύτηκε δύο φορές». Με ρώτησαν αν στέκει το παθητικό «κοροϊδεύομαι». Χωρίς να είναι ξεκάθαρο λάθος, εγώ θα το απέφευγα, ίσως επειδή το «κοροϊδευόμαστε τώρα» έχει τη σημασία «δεν μιλάμε σοβαρά».

Πολύ καλύτερο είναι να πούμε «ο λαός εξαπατήθηκε/ξεγελάστηκε» ή «πιάστηκε κορόιδο» ή κάποιο άλλο από τα πολλά ρήματα που έχουμε για τις σημασίες αυτές, όπως οι Εσκιμώοι για το χιόνι.

telikoni* Το κείμενο που βλέπετε αριστερά κυκλοφορεί ευρέως στα κοινωνικά μέσα και αναδημοσιεύεται από πολλούς.

Ο συντάκτης του επαλαμβάνει τις γνωστές ανοησίες για οξυγόνωση του εγκεφάλου όταν προφέρουμε το νι (σαν τους γνωστούς ιππότες των Μόντι Πάιθον), στις οποίες έχουμε απαντήσει σε παλιότερα άρθρα (εδώ το πρώτο της σειράς), ενώ έχει κάνει ένα φοβερό μπέρδεμα στις περιπτώσεις της συμπροφοράς του νι με το αρχικό σύμφωνο της επόμενης λέξης.

Φαίνεται επίσης ότι αν το Ν διεγείρει τον εγκέφαλο θετικά, οι τόνοι τού κάνουν κακό, διότι ο συντάκτης του κειμένου αποφεύγει τους τόνους όσο ο διάβολος το λιβάνι.

Αλλά το χειρότερο, το απειλητικό και δυσοίωνο, είναι αυτό που γράφει στην αρχή: Όταν διδάσκω στα παιδιά … τα παιδιά απορούν.

Ελπίζω να λέει ψέματα -γιατί, αν λέει αλήθεια καήκαμε, έχει στραβώσει τόσα και τόσα παιδιά.

* Σε άρθρο για τον δάσκαλο και πώς πρέπει να είναι, διάβασα (όχι για πρώτη φορά) για τον… Σαραντάκο Καργάκο: Όπως διατείνεται και ο κος Σαραντάκος Ι. Καργάκος «στο παιδί δεν απλώνουμε το χέρι αλλά του δίνουμε το χέρι για να ταξιδέψουμε μαζί στον κόσμο της γνώσης».

Δηλώνω ότι καμιά ανάμιξη δεν έχω με το θέμα, και δεν διατείνομαι τίποτα!

Παρεμπιπτόντως, όταν χρησιμοποιούμε το «διατείνομαι» υποδηλώνουμε κάποια επιφύλαξη, ίσως έντονη, για τα λεγόμενα που μεταφέρουμε. Επειδή εδώ ολοφάνερα κάτι τέτοιο δεν συμβαίνει, εγώ θα έβαζα «υποστηρίζει» ή κάποιο άλλο ουδέτερο ρήμα.

* Στο μεταξύ ο Σαράντος Καργάκος έγραψε και για τον Τσε, αφηγούμενος μια ιστορία που φαίνεται μύθος, ότι εκεί που κειτόταν ετοιμοθάνατος πριν τον εκτελέσουν, σε μια σχολική αίθουσα, φώναξε τη δασκάλα για να της πει να διορθώσει ένα γλωσσικό λάθος στον μαυροπίνακα.

Καπηλεία δεν το λένε αυτό;

* Και κλείνω με μια φωτογραφία από τις αγροτικές κινητοποιήσεις, που τη δανείστηκα από τη Λεξιλογία -και που δείχνει ότι η Λέξη του Ζουράρη(*) έχει διαδοθεί πλατιά -όχι όμως και η ορθογραφία: Θα μας πάρεται τα μέζεα.

TamEzea(*) Λέξη του Ζουράρη, παρότι έχει πλάσει κι έχει αναστήσει πολλές, δεν μπορεί παρά να είναι μία, τα μέζεα -όπως λέξη του Καμπρόν το merde!

Posted in Βουλή, Λαθροχειρίες, Μαργαριτάρια, Μεζεδάκια, Φωτογραφίες | Με ετικέτα: , , , , | 169 Σχόλια »

Φωνηεντικά μεζεδάκια

Posted by sarant στο 21 Ιουλίου, 2012

Και πώς αλλιώς θέλατε να τα πω, αφού συνεχίζεται και μπήκε στην τρίτη βδομάδα της η Φωνηεντιάδα, δηλαδή η σκοταδιστική επίθεση που ξεκίνησε με αφορμή το γράμμα μιας (καθόλου τυχαίας, όπως αποδεικνύεται) δασκάλας από τη Ραφήνα εναντίον της νέας Γραμματικής, και γενικεύτηκε σε επίθεση εναντίον της δημοτικής, του μονοτονικού και της γλωσσικής διδασκαλίας στο σχολείο -τώρα μάλιστα που μετά τον Πολύδωρα έκανε επερώτηση και ο Κασιδιάρης, το γλυκό έδεσε! Μεζεδάκια λοιπόν, αν και δεν θα είναι όλα (ούτε καν τα περισσότερα) αφιερωμένα στη Φωνηεντιάδα.

Ξεκινάω μ’ ένα κάπως μπαγιάτικο μεζεδάκι, της προηγούμενης εβδομάδας από τα Νέα. Βέβαια, τα γλωσσικά θέματα δεν χάνουν την επικαιρότητά τους. Τέλος πάντων, στο ρεπορτάζ για την απόδραση της Σέρβας μπασκετμπολίστριας από τις φυλακές Κορυδαλλού, διαβάσαμε ότι προηγουμένως «ο συνεργός της είχε χτυπήσει μια σωφρονιστικό υπάλληλο». Πολύ άτυχη η σωφρονιστική υπάλληλος. Πρώτα τη χτύπησε ο συνεργός τής υπόδικης, μετά την έθεσε ο υπουργός σε διαθεσιμότητα, και για να τριτώσει το κακό ήρθε και ο συντάκτης των Νέων να της φορέσει μουστάκια!

Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου »

Posted in Γλωσσικό ζήτημα, Κοτσανολόγιο, Μεταφραστικά, Μεζεδάκια, Μουστάκια της Τζοκόντας | Με ετικέτα: , , , , , | 147 Σχόλια »

Αγιοπνευματικά μεζεδάκια

Posted by sarant στο 2 Ιουνίου, 2012

Παρόλο που πολύς κόσμος θα βρίσκεται είτε στις παραλίες είτε εκτός δικτύου για το τριήμερο, τα μεζεδάκια πρέπει να σερβιριστούν γιατί αλλιώς θα μπαγιατέψουν. Σήμερα η πιατέλα έχει μάλλον πολλά, και μερικά από αυτά θα μπορούσαν ίσως να δώσουν αφορμή και για κυρίως πιάτο, δηλαδή για άρθρο ειδικά αφιερωμένο, αλλά τέλος πάντων, ας βγει χορταστικό το άρθρο, γιατί τη Δευτέρα μπορεί και να μη γράψω. Να σημειωθεί πάντως ότι δεν σχολιάζω καθόλου την πολιτική επικαιρότητα των δύο τελευταίων ημερών, διότι, απλώς, η πιατέλα είχε ήδη γεμίσει.

Το πρώτο μεζεδάκι το προσθέτω επί του πιεστηρίου, που λέμε. Δείτε την εικόνα αριστερά. είναι σκαναρισμένη σελίδα από το καινούργιο εβδομαδιαίο περιοδικό PRESSing, που κυκλοφόρησε προχτές το πρώτο τεύχος του (δεν υπάρχει ονλάιν, ούτε έχει ακόμα ανοίξει ο ιστότοπός τους). Βλέπετε τη φωτογραφία του κ. Σαράντου Καργάκου, για τον οποίο έχουμε γράψει στο ιστολόγιο με αφορμή την εξωφρενική προσπάθειά του να βγάλει οπαδό φασιστικού κόμματος τον Κ. Καβάφη. Βλέπουμε λοιπόν τον κ. Σαράντο Καργάκο να απαντά στον Θ.Π. της Χρυσής Αυγής. Ο τίτλος όμως του άρθρου ίσως κάτι να θυμίζει στους ταχτικούς επισκέπτες του ιστολογίου, έτσι δεν είναι; Πριν από καμιά εικοσαριά μέρες είχαμε κι εμείς άρθρο με τον ίδιο τίτλο -πολύ απίθανη δεν είναι η σύμπτωση;

Φυσικά, δεν πρόκειται για σύμπτωση. Ο συντάκτης του περιοδικού PRESSing, θέλοντας να ετοιμάσει αφιέρωμα στη Χρυσή Αυγή, βρήκε κάπου στο Διαδίκτυο το άρθρο μου, είτε στο ιστολόγιό μας είτε σε κάποιαν αναδημοσίευση και θέλησε να το συμπεριλάβει στο αφιέρωμα του περιοδικού του. Και «φυσικά» ούτε που του πέρασε από το μυαλό να ζητήσει την άδεια του φουκαρά που έγραψε το άρθρο, λες και ό,τι βγαίνει στο Διαδίκτυο γίνεται αυτομάτως κοινό κτήμα! Με τη δεοντολογία να του τρέχει από τα μπατζάκια, δεν είναι παράξενο που μπέρδεψε τον Νίκο Σαραντάκο με τον Σαράντο Καργάκο και που πρόσθεσε φωτογραφία του Καργάκου (και αναφορά του ιστοτόπου του στη δεύτερη σελίδα). Κι έτσι το περιοδικό κάλυψε δυο σελίδες του (μάλιστα κάποιες «ωραίες φράσεις» του άρθρου αναδημοσιεύονται με μεγάλα γράμματα σε άλλα σημεία του αφιερώματος), ενώ ο Καργάκος βρέθηκε να υπογράφει ένα άρθρο που δεν το έχει δει -και που πιθανώς δεν το εγκρίνει!

Τηλεφώνησα στον κ. Μάκη Δεληπέτρο που είναι διευθυντής σύνταξης του περιοδικού -φυσικά μου ζήτησε συγνώμη, και περιμένω να επανορθώσει στο επόμενο τεύχος. Από μια άποψη, δεν με πείραξε και πολύ, μάλλον χάρηκα που διαβάστηκε το άρθρο και από κάποιους που δεν θα επισκέπτονταν το ιστολόγιό μας, μια και το περιοδικό δεν φαίνεται ν΄ απευθύνεται στο ίδιο κοινό. Με εξόργισε όμως η άποψη πως οτιδήποτε δημοσιεύεται σε ιστολόγια θεωρείται από κάποιους ως υλικό ελεύθερο πνευματικών δικαιωμάτων. Θέλω να πω, θα με ενοχλούσε η αναδημοσίευση ακόμα κι αν αναφερόταν το όνομά μου κι έμπαινε η φωτογραφία μου, διότι δεν μου ζήτησαν την άδεια και διότι δημιουργείται η εντύπωση πως το άρθρο γράφεται από συνεργάτη του περιοδικού.

Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου »

Posted in Γκάφες, Κοτσανολόγιο, Μεταφραστικά, Μεζεδάκια | Με ετικέτα: , , , , , , | 196 Σχόλια »

Η ψιλή της Υόρκης, η δήθεν φασιστική στροφή του Καβάφη και η τσαπατσουλιά του Σ. Καργάκου

Posted by sarant στο 16 Ιανουαρίου, 2012

Πριν από δυο χρόνια περίπου, είχα γράψει ένα άρθρο στο οποίο ανασκεύαζα την δήθεν ανακάλυψη του φιλόλογου Σ. Καργάκου ότι ο μεγάλος ποιητής Κ. Καβάφης ήταν, τάχα, οπαδός του φασισμού και είχε υπογράψει υμνητική επιστολή προς τον αρχηγό των ελλήνων φασιστών. Το άρθρο εκείνο είχε γραφτεί εν θερμώ, χωρίς να έχω δει το βιβλίο που έγραψε ο Καργάκος για τον Καβάφη, και χωρίς να έχω διερευνήσει όσο θα ήθελα το θέμα, ωστόσο σε γενικές γραμμές όσα λέει ισχύουν απόλυτα. Στο μεταξύ, μπόρεσα να δω το βιβλίο του Καργάκου και διερεύνησα περισσότερο την προϊστορία του ζητήματος, αλλά δεν έβρισκα αφορμή να ξαναπιάσω το θέμα. Ήλπιζα μάλιστα ότι ο κ. Καργάκος θα είχε αντιληφθεί το λάθος του και θα είχε μετανιώσει, οπότε δεν ήθελα να ανακινήσω το θέμα.

Όμως, πριν από μερικές μέρες, στην εκπομπή του… Λεωνίδα Γεωργιάδη (ναι, του αδελφού του Άδωνη) στο… ΤηλεΆστυ ο κ. Καργάκος επανέλαβε τις ανυπόστατες ανακαλύψεις του για τον φασισμό του Καβάφη, και το θέμα συζητήθηκε ξανά στο Διαδίκτυο (π.χ. στο phorum.gr, όπως με ενημέρωσε ένας φίλος που μου έστειλε ηλεμήνυμα) οπότε βρίσκω την ευκαιρία να παρουσιάσω ξανά την υπόθεση, με ορισμένα νέα στοιχεία. Το άρθρο είναι μεγάλο και οι παλιοί αναγνώστες θα το έχουν ξαναδιαβάσει (αν και γράφω από την αρχή, δεν κοπυπαστώνω το παλιό άρθρο παρά μόνο ενμέρει). Τέλος πάντων, στο τέλος, για να τους αποζημιώσω, έχω εντελώς καινούργιο υλικό. Βέβαια, έτσι το άρθρο μακραίνει πολύ, οπότε σας προειδοποιώ ότι ακολουθεί σεντόνι τρίδιπλο.

Καταρχάς, τα περιστατικά. Καθώς ξεφύλλιζε το σώμα της εφημ. Σκριπ για να βρει στοιχεία για τον μεγάλο σεισμό της Κορίνθου, το 1928, ο Σ. Καργάκος έπεσε τυχαία πάνω σε ένα ψήφισμα Ελλήνων της Αλεξανδρείας υπέρ του φασισμού, στο οποίο περιλαμβανόταν και το όνομα του Καβάφη. Εντυπωσιασμένος από αυτή την ανακάλυψη, λέει, άρχισε να μελετά τον Καβάφη κάτω από μιαν άλλη οπτική. Ο Καργάκος διατυπώνει διάφορες υποθέσεις για να δικαιολογήσει την (ανύπαρκτη, όπως θα δούμε) προσχώρηση του Καβάφη στον φασισμό: ότι επηρεάστηκε από τον Μαρινέτι, ότι το έκανε για να μη δυσαρεστήσει κάποιους φίλους του, ότι το έκανε από πικρία για την απόρριψη από τους δημοτικιστές. Αλλά τον αφήνω να τα πει ο ίδιος.

Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου »

Posted in Γκάφες, Καβαφικά, Λαθροχειρίες, Ποίηση | Με ετικέτα: , , , , , , | 293 Σχόλια »