Οι λέξεις έχουν τη δική τους ιστορία

Το ιστολόγιο του Νίκου Σαραντάκου, για τη γλώσσα, τη λογοτεχνία και… όλα τα άλλα

Posts Tagged ‘Σαρλί Εμπντό’

Αντισημιτικές γελοιογραφίες, ισλαμοφοβικές γελοιογραφίες

Posted by sarant στο 29 Μαΐου, 2018

Πριν από ένα μήνα περίπου είχαμε συζητήσει δυο γελοιογραφίες του Μιχ. Κουντούρη στην ΕφΣυν, που είχαν κατηγορηθεί από κάποιους για αντισημιτικές και που είχαν προκαλέσει ενδιαφέρουσα ανταλλαγή απόψεων και μέσα στην εφημερίδα. Στο σημερινό άρθρο θα δούμε άλλες δύο γελοιογραφίες, από τον διεθνή Τύπο τούτη τη φορά, που συζητήθηκαν πολύ και που κατηγορήθηκαν η μία για αντισημιτική και η άλλη για ισλαμοφοβική.

Η πρώτη κατά σειρά δημοσίευσης γελοιογραφία δημοσιεύτηκε στη γερμανική Suddeutsche Zeitung, μια από τις κορυφαίες γερμανικές εφημερίδες, γύρω στις 15 Μαΐου, αμέσως μετά τη βράβευση της συμμετοχής του Ισραήλ στον διαγωνισμό της Γιουροβίζιον και τη δήλωση «Του χρόνου στην Ιερουσαλήμ» της νικήτριας, της Νέτας. Υπογράφεται από τον Ντίτερ Χάνιτς, βετεράνο γελοιογράφο και επί δεκαετίες συνεργάτη της εφημερίδας.

 

Ο Χάνιτς παρουσιάζει τον πρωθυπουργό του Ισραήλ ντυμένο σαν τη Νέτα (αναρωτιέμαι αν έκανε κάποιος το εύκολο λογοπαίγνιο ανάμεσα σε Νέτα και Νετανιάχου) να κραδαίνει πύραυλο και να δίνει ραντεβού του χρόνου στην Ιερουσαλήμ.

Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου »

Posted in Γαλλία, Γερμανία, Γελοιογραφίες, Δικαιώματα, Εβραϊσμός, Ισραήλ, Ισλάμ | Με ετικέτα: , , , , , , | 244 Σχόλια »

Και πάλι για το Σαρλί Εμπντό

Posted by sarant στο 21 Ιανουαρίου, 2016

Πάλι; -θα πείτε. Τι συμβαίνει πάλι με το Σαρλί Εμπντό, που να αξίζει κι άλλο άρθρο στο περιοδικό, έξι μέρες μετά το προηγούμενο άρθρο, στο οποίο συζητήσαμε το επίμαχο σκίτσο του Ρις με τον μικρό Αϊλάν;

Η απάντηση είναι πως με το Σαρλί Εμπντό καθαυτό δεν συνέβη τίποτα καινούργιο -βέβαια, το περιοδικό έβγαλε χτες το καινούργιο τεύχος του, αλλά δεν το αγόρασα, οπότε δεν ξέρω αν έχει κάτι που να είναι άξιο συζήτησης. Με το σημερινό άρθρο επανέρχομαι στο διάσημο πλέον σκίτσο του Ρις, παρόλο που το συζητήσαμε, εμείς εδώ αλλά και ο μισός πλανήτης, μέχρι κορεσμού.

Ο λόγος που επανέρχομαι είναι διότι χτες, σε σχόλιό του στο προηγούμενο άρθρο για το Σαρλί, ο φίλος μας ο Στέφανος έκανε μια επισήμανση σε σχέση με το επίμαχο σκίτσο του Ρις, που δεν είχα δει να την αναφέρει κανείς ως τώρα -και να σκεφτείτε ότι διάβασα (ή έστω διάτρεξα με το μάτι) πολλές δεκάδες άρθρα για το σκίτσο αυτό, πήρα μέρος σε κάμποσες αντιπαραθέσεις στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης, άκουσα τα σχολιανά μου από διάφορους λάβρους αντιμπεριαλιστές (οΘντκ) που έχουν βρει στους τζιχαντιστές τον νέο σύμμαχο κατά του ιμπεριαλισμού, κι όμως εδώ και μια βδομάδα πουθενά δεν είδα να μνημονεύεται το στοιχείο που επισήμανε ο φίλος Στέφανος, που νομίζω ότι παίζει κάποιο ρόλο στο πώς θα δούμε το σκίτσο.

Αξίζει τάχα χωριστό άρθρο για αυτό το νέο στοιχείο; Δεν θα μπορούσε να προστεθεί στο προηγούμενο άρθρο; Θα μπορούσε, αλλά οι περισσότεροι (το 95%) δεν θα έβλεπαν την προσθήκη, ούτε θα νοιάζονταν για το σχόλιο αριθ. 300 στο προηγούμενο άρθρο. Κακά τα ψέματα, τα σχόλια τα διαβάζουν ως το τέλος μόνο όσοι συμμετέχουν στη συζήτηση -και όχι όλοι.

Μπορεί βέβαια να πείτε ότι κρυφός μου σκοπός είναι να «λουφάρω άρθρο», δηλαδή να εκμεταλλευτώ την προσφορά του Στέφανου και να γλιτώσω από την αγγαρεία ενός νέου άρθρου. Σας πληροφορώ ότι το είχα σχεδόν έτοιμο (ήταν για γλωσσικό θέμα) και το ανάβαλα για αύριο.

Λοιπόν, ο φίλος μας ο Στέφανος επισήμανε ότι το επίμαχο σκίτσο του Ρις δεν ήταν μόνο του σε μια σελίδα του περιοδικού αλλά ήταν ενταγμένο σε μια τετράδα σκίτσων για την επικαιρότητα. Μου έστειλε τη στήλη (έστω και κακοφωτογραφημένη με το κινητό, φαίνεται καλούτσικα) και τη δημοσιεύω πιο κάτω, συνοδευόμενη από τα σχόλιά του. Δεν ξέρω αν τα νέα στοιχεία είναι τέτοια που να σας κάνουν να αλλάξετε γνώμη για το επίμαχο σκίτσο, αλλά ήθελα να υπάρχει κάπου ολόκληρη η στήλη του περιοδικού, έτσι που την είδαν οι αναγνώστες του, και όχι το σκίτσο του Ρις ξεκομμένο όπως το είδαμε όλοι οι άλλοι.

Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου »

Posted in Γελοιογραφίες, Ελευθερία του λόγου, Συνεργασίες | Με ετικέτα: , , , | 187 Σχόλια »

Η σάτιρα και τα όριά της

Posted by sarant στο 15 Ιανουαρίου, 2016

Κάπως αθόρυβα, διότι έπεσε στο τέλος του γιορταστικού δωδεκάμερου, αλλά κι επειδή από τότε έχουν συμβεί άλλα κι άλλα, συμπληρώθηκε πριν από μια βδομάδα ένας χρόνος από το μακελειό στο Σαρλί Εμπντό, όταν δυο τρελαμένοι ισλαμοφασίστες μπήκαν στα γραφεία του σατιρικού περιοδικού και εκτέλεσαν όσους βρήκαν μπροστά τους, ανάμεσά τους τον Σαρμπ, τον διευθυντή του περιοδικού, τον Βολίνσκι, μια από τις κορυφαίες μορφές της γαλλικής γελοιογραφίας, και άλλους, που το μόνο έγκλημά τους ήταν ότι συμμετείχαν στην έκδοση ενός περιοδικού που με τη σάτιρά του ενοχλούσε.

Από τότε, κύλησε πολύ αίμα στο αυλάκι, με αποκορύφωμα τις φονικές επιθέσεις των τζιχαντιστών στο Παρίσι στις 13 Νοεμβρίου, ενώ στο δεύτερο μισό της περασμένης χρονιάς είχαμε την όξυνση της προσφυγικής κρίσης και τη συνακόλουθη εκμετάλλευσή της από πολιτικάντες και ακροδεξιά κινήματα -που ταυτίζουν πρόσφυγες με τζιχαντιστές. Στο μεταξύ το περιοδικό, αφού πρόσκαιρα έγινε αντικείμενο ειλικρινούς τιμής από ανθρώπους σε όλο τον κόσμο και ξεδιάντροπης καπηλείας από πολιτικούς ηγέτες, αφού πούλησε ένα τεύχος σε αστρονομικό τιράζ, διέκοψε την έκδοσή του για κάμποσο καιρό, προσπάθησε να επουλώσει τις πληγές του και ξανάρχισε να εκδίδεται -και να ενοχλεί.

Charlie-Hebdo-janvier-2016-un-anΓια να τιμήσει τον ένα χρόνο από το μακελειό, το περιοδικό κυκλοφόρησε με ένα άσεβο εξώφυλλο, στο οποίο παρουσιάζει έναν ηλικιωμένο με μακριά γενειάδα, τρελό βλέμμα και ματωμένα ράσα, ολοφάνερα τον Θεό, οπλισμένο με καλάσνικοφ, να τρέχει, και με τη λεζάντα «Ο δολοφόνος παραμένει ασύλληπτος» (L’assassin court toujours, κατά λέξη: τρέχει πάντοτε).

Διαμαρτυρήθηκαν κάποιοι για το εξώφυλλο αυτό, αλλά όχι πολλοί και όχι πολύ. Αντίθετα, ένα σκίτσο του επόμενου (θαρρώ) τεύχους έχει προκαλέσει μεγάλο θόρυβο.

Θα το παρουσιάσω στη συνέχεια και θα ζητήσω τη γνώμη σας, αν και κάποιοι τακτικοί φίλοι του ιστολογίου ήδη έκαναν χτες λόγο για το σκίτσο, με σχόλιά τους στο χτεσινό άρθρο, και εξέφρασαν τη γνώμη τους -διότι, είπαμε, η υπόθεση συζητιέται πολύ. Με τα δόντια τούς κράτησα να μην δώσουν συνέχεια στη συζήτηση αφού είχα σκοπό να το συζητήσουμε σήμερα -και τους ευχαριστώ για την αυτοσυγκράτηση που έδειξαν.

Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου »

Posted in Γελοιογραφίες, Επικαιρότητα, Ελευθερία του λόγου, Σατιρικά | Με ετικέτα: , , , , | 314 Σχόλια »

Τζιχαντιστές και μουτζαχεντίν

Posted by sarant στο 21 Ιανουαρίου, 2015

Στο άρθρο που είχα γράψει πριν από μερικές μέρες για τη βάρβαρη δολοφονική επίθεση των φανατικών εναντίον του περιοδικού Σαρλί Εμπντό, είχα χρησιμοποιήσει για τους δολοφόνους τον όρο «ισλαμοφασίστες», αναγνωρίζοντας παράλληλα ότι ήταν προβληματικός. Είχα αποφύγει τον όρο «τζιχαντιστές», επειδή θεωρούσα ότι είναι προτιμότερο να χρησιμοποιείται για όσους πολεμούν στη Συρία ή στο Ιράκ, ιδίως για όσους φεύγουν από ευρωπαϊκές χώρες για να πολεμήσουν στη Συρία και στο Ιράκ.

Τελικά όμως πείστηκα ότι η διάκριση αυτή δεν είναι και τόσο χρήσιμη, οπότε δεν έχω πια ενδοιασμούς αυτής της τάξεως να χρησιμοποιήσω τον όρο «τζιχαντιστής» για τους δολοφόνους του Σαρλί Εμπντό. Ωστόσο, υπάρχουν άλλες ενστάσεις για τη χρήση αυτού του όρου.

Αλλά ας δούμε πρώτα από πού προέρχεται ο όρος. Προφανώς, ο τζιχαντιστής είναι αυτός που επιδίδεται σε τζιχάντ. Η λέξη τζιχάντ, jihad στα αγγλικά, جهاد‎ στα αραβικά, σημαίνει «αγώνας, προσπάθεια, μάχη», ωστόσο στις μέρες μας συνήθως  αποδίδεται «ιερός πόλεμος». Αν και οι θρησκείες δεν είναι το φόρτε μου, διαβάζω ότι η τζιχάντ είναι σημαντικό θρησκευτικό καθήκον του μουσουλμάνου, αλλά δεν σημαίνει ότι πρέπει να πάρει βίαιη μορφή.

Πολλοί μελετητές υποστηρίζουν ότι στην ουσία της η τζιχάντ είναι κάτι που έχει να κάνει με τον προσωπικό αγώνα που [πρέπει να] δίνει ο κάθε άνθρωπος απέναντι στα «κατώτερά» του ένστικτα και απέναντι στα θανάσιμα αμαρτήματα (απληστία, πλεονεξία, αχαριστία κλπ). Υπάρχουν πολλών ειδών «τζιχάντ» (π.χ. του λόγου, της πράξης) και μία μόνο από αυτές είναι η τζιχάντ του «σπαθιού», ο ιερός πόλεμος, που την έχουν υιοθετήσει οι βαχαμπιστές κι έτσι η λέξη τζιχάντ έχει αποκτήσει αρνητικό φορτίο. Αυτά όμως που γράφω τα μεταφέρω από αλλού διότι, όπως είπα, δεν είμαι ειδήμονας στα θρησκευτικά.

Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου »

Posted in Επικαιρότητα, Ετυμολογικά, Ιστορίες λέξεων, Ισλάμ | Με ετικέτα: , , , | 120 Σχόλια »

Το χιούμορ πέθανε όρθιο

Posted by sarant στο 8 Ιανουαρίου, 2015

220px-CharliehebdoΣτο Παρίσι, οι ισλαμοφασίστες σκότωσαν το χιούμορ. Οι γελοιογράφοι δουλεύουν με όπλο το πενάκι τους και αμύνονται με έξυπνες ατάκες, κι έτσι οι θρασύδειλοι εκτελεστές μπόρεσαν εύκολα, οπλισμένοι σαν αστακοί, να θερίσουν τον 80χρονο Βολίνσκι, τον Καμπύ, τον διευθυντή έκδοσης Σαρμπ και τους άλλους, και να φύγουν σαν κύριοι. (Κι αν αναρωτιέστε, πώς έγινε και βρήκαν όλα τα επιφανή στελέχη του Charlie Hebdo στα γραφεία, η απάντηση είναι απλή: ήξεραν ότι εκείνη τη μέρα και ώρα γινόταν η εβδομαδιαία σύσκεψη του επιτελείου του περιοδικού).

Η ελευθερία της έκφρασης δοκιμάζεται σκληρά τα τελευταία χρόνια στην ευρωπαϊκή ήπειρο -κι όσο κι αν δεν γίνεται σύγκριση ανάμεσα στη φονική βία των ισλαμοφασιστών και στη νόμιμη βία του νόμου περί βλασφημίας, το αποτέλεσμα είναι τελικά το ίδιο, η αυτολογοκρισία.

Κάποιοι έσπευσαν να εκμεταλλευτούν το γεγονός: «Και μερικοί δεν θέλουν τον φράχτη» σχολίασε ο Άδωνης -δεν ξέρει ότι όλοι οι προηγούμενοι ισλαμοφασίστες εγκληματίες είναι γέννημα-θρέμμα της Ευρώπης; Ή μήπως είναι προτιμότερος για τον Άδωνη ο ισλαμοφοβικός φονιάς Μπρέιβικ επειδή είναι ξανθός;

Αυτά τα έγραψα χτες στο Φέισμπουκ, σαν μια πρώτη αντίδραση στο απαίσιο αυτό χτύπημα. Εδώ θα πω λίγο περισσότερα και ευχαρίστως θα ακούσω τη γνώμη σας και τις αντιρρήσεις σας.

Θυμίζω ότι κι άλλη μια φορά, πριν από δυο χρόνια, είχα γράψει για το ηρωικό Σαρλί Εμπντό και τις απειλές που τότε δεχόταν.

Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου »

Posted in Ελευθερία του λόγου, Θρησκεία, Ισλάμ | Με ετικέτα: , , , , , | 568 Σχόλια »