Οι λέξεις έχουν τη δική τους ιστορία

Το ιστολόγιο του Νίκου Σαραντάκου, για τη γλώσσα, τη λογοτεχνία και… όλα τα άλλα

Posts Tagged ‘σελέμι’

Το σελέμι και η χιώνα (συνεργασία Μ. Μαρκάκη)

Posted by sarant στο 24 Νοεμβρίου, 2014

Την περασμένη βδομάδα είχαμε ένα άρθρο με κρητικές λέξεις τουρκικής προέλευσης και συνεχίζουμε κρητικά στο σημερινό μας άρθρο, που μου το έστειλε ο Μανώλης Μαρκάκης (παίρνοντας αφορμή από παλιότερο άρθρο του ιστολογίου για το κούρεμα), και παρουσιάζει ένα επεισόδιο από την ιστορία της Κρητικής Πολιτείας, από κείμενο του 1895 που έχει και τα αντισημιτικά στερεότυπα της εποχής εκείνης. Στο τέλος θα λεξιλογήσω.

Κόκκινα δάνεια, κούρεμα, διαγραφή χρέους, ιδιωτικού ή δημόσιου. Αν είναι δυνατόν ! Γίνονται τέτοια πράγματα; (…)

Κι όμως, όσο κι αν φαίνεται απίστευτο, όχι μόνο έχουν ξαναγίνει τέτοια πράγματα, αλλά και ένα από τα πρώτα εφαρμοσμένα παραδείγματα έγινε εδώ στον τόπο μας, στην Κρήτη.

Στις απαρχές της Κρητικής Πολιτείας, της γνωστής περιόδου της Αυτονομίας υπό την επικυριαρχία του Σουλτάνου, από τα πρώτα νομοθετήματα και μάλιστα με εισήγηση-σύνταξη του Ελ.Βενιζέλου (Εθνάρχη ή προδότη, διαλέξτε…) είναι αυτά «κατά των αισχροκερδών» (υπ΄ αριθμόν 153) και «κατά των κακόπιστων οφειλετών» (υπ’ αριθμόν 154).

Μεταφέρω μια σχετική ιστορία :

Τα χρέη, τα οποία βαρύνουσι και καταθλίβουσι τα ελαιοφόρα χωρία, τα μη παράγοντα επαρκή σιτηρά, δεν παρατηρούνται εις τα χωρία του λεκανοπεδίου Χανδρά. Αν εις αυτά δεν υπάρχωσι οι μεγάλοι των ελαιοφόρων χωρίων κεφαλαιούχοι, οίτινες εφαρμόζοντες και τα περίφημα σελέμια, την απαισιοτέραν ταύτην του εμπορίου μορφήν, υπερπλουτούσι, δεν υπάρχουσιν όμως ουδέ οι των χωρίων πάμπτωχοι, των οποίων και αυτή η πενιχρά καλύβη ανήκει εις τον σελεμιτζήν ελαιοέμπορον.

Σελέμι είναι λέξις τουρκική σημαίνουσα προπώλησις. Εις τι συνίσταται η επαίσχυντος αυτή του εμπορίου μέθοδος καταφαίνεται εκ του επομένου παραδείγματος. Αγοράζων τις επί πιστώσει κριθήν, από την έξωθεν εισαγομένην (η του τόπου παραγωγή δεν επαρκεί εις την κατανάλωσιν), ή άλλα εμπορεύματα αξίας γροσίων 200 (επί παραδείγματι), αναλαμβάνει δια σενετίου (γραμματίου) την υποχρεώσιν να παραδώση «όταν βγή το λάδι» οκάδας 80 εξ αυτού (υπολογίζεται εις το ήμισυ της συνήθους τιμής των 5 γροσίων).

Αν δε εξ αφορίας των ελαιών ή εξ άλλου λόγου δεν παραδωθή το έλαιον, υποχρεούται υπό του υπογραφέντος γραμματίου του να πληρώση αυτό προς την ακεραίαν την τρέχουσαν τιμήν ήτοι προς γρ.5 εκάστην οκάν, καταβαλλών εν όλο 400 γρόσια, το διπλάσιον δηλ. της αξίας του αγορασθέντος εμπορεύματος. Αν δε μηδέ το χρηματικόν τούτο ποσόν κατεβάλη, αναγκάζεται «ν΄αλλάξη σενέτι» και να «κόψη λάδι» πάλιν προς 2 ½ λογιζόμενον, οκάδας 160, υπό τον όρον πάντοτε να πληρώνη αυτό προς γρ.5, αν δεν το παραδώση, καταβαλών εν όλω γρ. 800, ή «ν΄αλλάξη σενέτι» πάλιν και να «κόψη λάδι».

Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου »

Posted in τούρκικα, Κρήτη, Ντοπιολαλιές, Συνεργασίες | Με ετικέτα: , , , , , | 129 Σχόλια »