Οι λέξεις έχουν τη δική τους ιστορία

Το ιστολόγιο του Νίκου Σαραντάκου, για τη γλώσσα, τη λογοτεχνία και… όλα τα άλλα

Posts Tagged ‘Σπέτσες’

Τρώνε σπετζοφάι οι Spice Girls;

Posted by sarant στο 7 Ιουλίου, 2017

Ομολογώ πως δεν μπορώ να απαντήσω στην ερώτηση του τίτλου αν και φαντάζομαι πως η απάντηση θα είναι αρνητική: αφενός, για να μάθουν το σπετζοφάι πρέπει να βρεθούν από τα μέρη μας, αν και όχι αναγκαστικά στο Πήλιο, και αφετέρου πάω στοίχημα ότι το χωριάτικο λουκάνικο δεν ικανοποιεί τις υγιεινιστικές προδιαγραφές που με θρησκευτική ευλάβεια πρέπει να τηρούν οι αστέρες του θεάματος. Υπάρχει κι άλλο ένα προβληματάκι, ότι το πενταμελές συγκρότημα έχει διαλυθεί και οι περσινές προσπάθειες να ανασυσταθούν με τρία από τα αρχικά μέλη δεν ευοδώθηκαν.

Αρνητική όμως είναι η απάντηση αν εννοήσουμε κυριολεκτικά την ερώτηση. Ωστόσο, εμείς εδώ λεξιλογούμε, κι έτσι το σημερινό άρθρο δεν θα είναι αφιερωμενο στο διαιτολόγιο του γνωστού συγκροτήματος, αλλά στο κατά πόσον υπάρχει ετυμολογική σχέση ανάμεσα στο σπετζοφάι και στη λέξη spice.

Αυτήν ακριβώς την ερώτηση την έθεσε σε σχόλιο ένας φίλος του ιστολογίου πριν από μερικές μέρες, σκέφτηκα λοιπόν ότι προσφέρεται για ένα σύντομο αρθράκι, τέτοιο που ταιριάζει σε μια καλοκαιρινή Παρασκευή.

Το σπετζοφάι λοιπόν, σύμφωνα με την επικρατέστερη εξήγηση, πήρε την ονομασία του από τις πιπεριές, που αποτελούν βασικό του συστατικό -οι δε καυτερές πιπεριές λέγονται και σπέντζες στο Πήλιο και σε άλλα πολλά σημεία της χώρας, αλλά και στα αρβανίτικα.

Στα Ρόδινα ακρογιάλια του, ο Παπαδιαμάντης, αντικρινός στο Πήλιο, παρουσιάζει έναν διάλογο με τον Κώστα, επιστάτη ενός κτήματος, που του αρέσει να ανακατεύει στην κουβέντα του τούρκικες λέξεις. Του λέει ο Κώστας, και μεταφράζει αμέσως ο αφηγητής:

― Σπέντζες ἰστέρσιν; μοῦ ἐφώναξε μακρόθεν ὁ Κώστας. Βὰρ τσόκ. (Πιπεριὲς θέλεις; Ἔχω πολλές.)

Επειδή η λέξη σπέντζα = πιπεριά δεν είναι πανελλήνια και επειδή σήμερα δεν είναι πια τόσο γνωστή, πολύς κόσμος το σπετζοφάι το παρετυμολογεί με τις Σπέτσες και το λέει σπετσοφάι -αλλά για τις Σπέτσες θα μιλήσουμε πιο κάτω.

Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου »

Posted in όπερα, Γλωσσικά συμπόσια, Ετυμολογικά, Ιστορίες λέξεων, Παπαδιαμάντης, Τοπωνύμια, νησιά | Με ετικέτα: , , , , , | 173 Σχόλια »

Τα έπη των Αριμασπών – 8 (Δημήτρης Σαραντάκος)

Posted by sarant στο 6 Σεπτεμβρίου, 2016

Εδώ και λίγο καιρό άρχισα να δημοσιεύω, σε συνέχειες, το μυθιστόρημα του αλησμόνητου πατέρα μου, του Δημήτρη Σαραντάκου, «Τα έπη των Αριμασπών» (2004). Η σημερινή συνέχεια είναι η όγδοη. Η προηγούμενη συνέχεια βρίσκεται εδώ. Μέχρι το τέλος του μήνα θα δημοσιεύουμε συνέχειες κάθε Τρίτη, μετά μάλλον θα επιστρέψουμε σε δεκαπενθήμερη συχνότητα.

Ο αφηγητής, ο Νίκος, σε μια σύσκεψη στο γραφείο του μεγαλοεκδότη Βελή, αναγνωρίζει στο πρόσωπο ενός νεοφερμένου συνεργάτη τον παλιό του φίλο Χρήστο, συναγωνιστή του από την ΕΠΟΝ και αναλαμβάνει να συνεργαστεί μαζί του για την έκδοση ενός τόμου. Ο Χρήστος κάνει λόγο για τον Αριστέα τον Προκοννήσιο και το χαμένο έργο του Αριμάσπεια έπη και αποκαλύπτει ότι έχει στα χέρια του την αραβική μετάφραση των Επών αλλά ότι σκοπεύει να την πουλήσει ακριβά. Στην ομάδα τους προστίθεται και ένας τρίτος, ο πολιτικός μηχανικός Δημήτρης Γερμιώτης.

Με τη σημερινή συνέχεια μπαίνουμε στο τρίτο κεφάλαιο του βιβλίου, που έχει τίτλο «Η πρώτη γεύση από τα Αριμάσπεια» -αλλά για τη γεύση αυτή θα περιμένετε, βρίσκεται στο τέλος του κεφαλαίου.

ΤΡΙΑ
Η ΠΡΩΤΗ ΓΕΥΣΗ ΑΠΟ ΤΑ ΑΡΙΜΑΣΠΕΙΑ

mimis_jpeg_χχsmallΎστερα από τη δεύτερη συνάντησή μου με το Χρήστο, αποφάσισα να αποκαταστήσω και να αναβαθμίσω  τις ψυχραμένες, πλην φιλικές, σχέσεις μας, οργανώνοντας τον Δεκαπενταύγουστο, που συνέπεσε Παρασκευή και συνεπώς είχαμε  τριήμερη αργία, μιαν εκδρομή στις Σπέτσες. Θά ΄μασταν οι δυό μας κι οι γυναίκες μας μόνο. Έκλεισα δυο δίκλινα δωμάτια σ’ ένα ξενοδοχείο στο Παλιό Λιμάνι.

Πέμπτη μεσημέρι πήραμε το καράβι από τον Πειραιά κι αφού πιάσαμε Αίγινα, Μέθανα, Πόρο, Ύδρα  και Ερμιόνη, φτάσαμε καμιά φορά στις Σπέτσες. Στις έξι ώρες του ταξιδιού, μας δόθηκε η ευκαιρία σε μένα και την Μαργαρίτα να γνωρίσουμε τη γυναίκα του Χρήστου. Ήταν μια παχουλή, μελαχρινή, νόστιμη γυναίκα,  γύρω στα σαρανταπέντε. Δεν ήταν φυσικά πολιτικός πρόσφυγας, ούτε και παιδί πολιτικών προσφύγων, παρά Κυπρία γεννημένη στο Λονδίνο, που ο Χρήστος γνώρισε και παντρεύτηκε εκεί.

Η Μαργαρίτα κατά τη διάρκεια του ταξιδιού φερόταν από την αρχή στη Ρούλα (έτσι τη λέγανε τη γυναίκα του Χρήστου) με ευγένεια και εγκαρδιότητα, αλλά και με άκραν επιφυλακτικότητα, όπως κάνει πάντοτε όταν μια νέα γνωριμία δεν της πάει.  Αντίθετα όταν συμπαθήσει κάποιον το εκδηλώνει αμέσως, έτσι ζεστός άνθρωπος και πολιτισμένος άνθρωπος που είναι. Εμπιστεύομαι απόλυτα την κρίση της.

Η Ρούλα μας μίλησε με καμάρι για το γιο τους, που τελειώνει  το γυμνάσιο στην Αγγλία και μένει κοντά στους δικούς της και ενδιαφέρθηκε να μάθει για τα παιδιά μας

“Εχετε τρία παιδιά και εργάζεστε; Μπράβο, σας θαυμάζω”, είπε στην Μαργαρίτα.

Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου »

Posted in Δημήτρης Σαραντάκος, Μυθιστόρημα | Με ετικέτα: , | 183 Σχόλια »