Οι λέξεις έχουν τη δική τους ιστορία

Το ιστολόγιο του Νίκου Σαραντάκου, για τη γλώσσα, τη λογοτεχνία και… όλα τα άλλα

Posts Tagged ‘Στέλιος Καζαντζίδης’

Για μπάνιο πάω

Posted by sarant στο 6 Ιουλίου, 2017

Φέτος έτυχε να πάρω νωρίς την καλοκαιρινή μου άδεια, αλλά τον Αύγουστο που όλοι θα διακοπεύετε εγώ θα δουλεύω σκληρά. Οπότε, τη φράση του τίτλου θα μπορούσα να την πω κι εγώ, αν και την έχουν πει κι άλλοι πριν από μένα. Γενικά, ολόκληρο το σημερινό άρθρο θα έχει κάτι από ντεζαβούδι για τους ταχτικούς αναγνώστες του ιστολογίου, αφού αποτελεί, εν μέρει όμως μόνο, επανάληψη παλιότερου άρθρου -σας έχω προειδοποιήσει, άλλωστε, ότι ως τον Σεπτέμβρη το ιστολόγιο θα κινείται με πιο χαλαρούς ρυθμούς.

Το καλοκαίρι κάνουμε μπάνιο στη θάλασσα, αλλά η λέξη δεν αναφέρεται μόνο στο θαλασσινό λουτρό ούτε μόνο στο κολύμπι. Μπάνιο λέγεται και το πλύσιμο ολόκληρου του σώματος, κανονικά όταν γίνεται στη μπανιέρα, αλλά και στο ντους, ενώ συνεκδοχικά μπάνιο λέγεται και ο ειδικός χώρος του σπιτιού ή του ξενοδοχείου που είναι εφοδιασμένος με μπανιέρα ή/και ντουζιέρα και όλα τα απαραίτητα.

Ετυμολογικά, η λέξη «μπάνιο» είναι δάνειο από τα ιταλικά, και όπως θα δούμε είναι αντιδάνειο. Παράλληλα, έχουμε κρατήσει την παλιότερη λέξη, λουτρό, για όλες σχεδόν τις χρήσεις -έτσι, και το δωμάτιο του μπάνιου λέγεται και λουτρό, αλλά και για θαλάσσια λουτρά μιλάμε. Μάλιστα, λέμε μόνο «λουόμενοι» όταν θέλουμε να αναφερθούμε σε όσους βρίσκονται στην πλαζ και κάνουν μπάνιο, δεν έχουμε άλλη λέξη, από τη ρίζα του μπάνιου.

Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου »

Advertisements

Posted in Αντιδάνεια, Ετυμολογικά, Ιστορίες λέξεων, Τραγούδια | Με ετικέτα: , , , , , , | 185 Σχόλια »

Μηνολόγιον Ιουνίου για μιαν ακόμα φορά

Posted by sarant στο 1 Ιουνίου, 2017

Το Μηνολόγιο, που το δημοσιεύω εδώ στις αρχές κάθε μήνα (συνήθως την πρώτη του μηνός), ήταν ιδέα του πατέρα μου, του αξέχαστου Δημήτρη Σαραντάκου, ο οποίος αρχικά το δημοσίευε στο περιοδικό Φιστίκι, που έβγαζε επί πολλά χρόνια στην Αίγινα. Στο εδώ ιστολόγιο, το Μηνολόγιο άρχισε να δημοσιεύεται τον Οκτώβρη του 2010 και βέβαια μέσα σε 12 μήνες έκλεισε τον κύκλο. Τότε, αποφάσισα να εξακολουθήσω να το δημοσιεύω στις αρχές κάθε μήνα, επειδή έχει γίνει το σταθερό σημείο αναφοράς για τα γεγονότα του μήνα, που ενημερώνεται συνεχώς με δικά σας σχόλια μέσα στη διάρκεια του μήνα, σχόλια που συνήθως αφορούν επισήμανση ημερομηνιών, αν και κυρίως αγγελτήρια θανάτων.Οπότε, συνεχίζω τις δημοσιεύσεις όσο θα υπάρχει ενδιαφέρον, προσθέτοντας πάντοτε δικές σας προτάσεις από πέρυσι. Πάντως, σε κάποιες περιπτώσεις η επέτειος έχει εσκεμμένα μετατεθεί κατά μία ημέρα.

  Πε 1 Εφεύρεσις ραδιοφώνου υπό Μαρκόνι

Πα 2

Τα ιερά Θαργήλια (και γενέθλια Γς)

Σα 3

Γεωργίου Μπιζέ και Ιωάννου Στράους του νεωτέρου

Κυ 4

Διεθνής Ημέρα των δικαιωμάτων των παιδίων

Δε 5

Παγκόσμια Ημέρα Περιβάλλοντος και γενέσιον Φεντερίκο Γκαρθία Λόρκα

Τρ 6

Πυρπόλησις ναυαρχίδος Καραλή υπό Κωνσταντίνου Κανάρη εν Χίω. Και αναχώρησις Ρέη Μπράντμπερη προς τα δίδυμα φεγγάρια του Άρη

Τε  7

Γενέσιον Παύλου Γκωγκέν

Πε  8

Γενέσιον Ροβέρτου Σούμαν, του συνθέτου

Πα 9

† Καρόλου Ντίκενς

Σα 10

Των εν Διστόμω υπό των χιτλερικών σφαγιασθέντων αθώων

Κυ 11

† Ανδρέου Μιαούλη

Δε 12

† Ρήγα Φερραίου, του εθνομάρτυρος, στραγγαλισμός

Τρ 13

† Νικηφόρου Λύτρα

Τε 14

 Γενέσιον Ερνέστου Τσε Γκεβάρα

Πε 15

† Κοίμησις Μάνου Χατζιδάκι

Πα 16

† Μάρκου Αυγέρη· αυτοκτονία Άρη Βελουχιώτη στη Μεσούντα

Σα 17

Δίωξις Ιωάννου Συκουτρή επί αθεϊα

Κυ 18

Διεθνής Ημέρα Διακηρύξεως των Δικαιωμάτων του Ανθρώπου

Δε 19

Ακριβής υπολογισμός της περιμέτρου της Γης υπό Ερατοσθένους

Τρ 20

Παγκόσμια ημέρα προσφύγων

Τε 21

Ευρωπαϊκή Ημέρα Μουσικής

Πε 22

Γαλιλαίου ταπείνωσις προ της Ιεράς Εξετάσεως

Πα 23

Ολυμπιακή ημέρα – Μνήμη βαρώνου Κουμπερτέν

Σα 24

Σύλληψις της ιδέας του Ερυθρού Σταυρού, υπό Ερρίκου Ντυνάν

Κυ 25

Γενέσιον Αντωνίου Γκαουντί, του εκκεντρικού αρχιτέκτονος

Δε 26

Παγκόσμια ημέρα κατά των ναρκωτικών

Τρ 27

Αρίωνος του κιθαρωδού διάσωσις υπό δελφίνων

Τε 28

Γενέσιον Λουδοβίκου Πιραντέλο

Πε 29

† Αιμιλίου Βεάκη

Πα 30

Θάνατος των τριών κοσμοναυτών του διαστημοπλοίου Σογιούζ ΧΙ

Ο Ιούνιος ετυμολογείται μάλλον από τη θεά Juno των Ρωμαίων, που είναι το αντίστοιχο της Ήρας. Η λαϊκή του ονομασία είναι Θεριστής, αλλά και Κερασάρης -ευεξήγητη και στις δυο περιπτώσεις η προέλευση του ονόματος.

Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου »

Posted in Δημήτρης Σαραντάκος, Επετειακά, Μηνολόγιο, Παροιμίες | Με ετικέτα: , , , , , | 130 Σχόλια »

Χρόνια πολλά στη Στέλλα και στον Στέλιο!

Posted by sarant στο 26 Νοέμβριος, 2015

Χτες γιόρταζε η Κατερίνα, σήμερα γιορτάζει η Στέλλα και ο Στέλιος. Δεν ξέρω αν έχουμε πολλές τέτοιες συνεχόμενες γιορτές στο εορτολόγιό μας. Βέβαια, κάθε μέρα κάμποσοι άγιοι γιορτάζουν, αλλά εννοώ συνεχόμενες μέρες που να γιορτάζουν συχνά ονόματα. Πρόχειρα θυμάμαι τα Νικολοβάρβαρα (4-5-6 Δεκεμβρίου, αλλά ο Σάββας είναι σχετικά σπάνιο όνομα) και τον Αντώνη με τον Θανάση (17-18 Ιανουαρίου).

Για την Κατερίνα έχω γράψει ευχετήριο άρθρο πρόπερσι, που λεξιλογεί για τ’ όνομά της. Οπότε, μια καλή φίλη του ιστολογίου χτες μού θύμισε πως είχα υποσχεθεί άρθρο και για τη σημερινή γιορτή, του Στέλιου και της Στέλλας. Μην τάξεις σ’ άγιο κερί και σε παιδί κουλούρι, λέει η παροιμία -για άρθρα δεν λέει, και είναι πολλές οι τέτοιες υποσχέσεις που έχω δώσει, καθώς τις δίνω εύκολα, και που δεν έχω τηρήσει -ωστόσο τούτην εδώ λέω να την τηρήσω, χωρίς να αποτελεί αυτό προηγούμενο.

Όμως, ενώ χτες γιόρταζαν μόνο κυρίες, σήμερα έχουμε και κυρίους: γιορτάζει και η Στέλλα αλλά κι ο Στέλιος, οπότε μοιραία το σημερινό άρθρο θα είναι δίκορκο, άρα δεν θα πάει σε μεγάλο βάθος.

Από τον Στέλιο θα ξεκινήσω για λόγους τεχνικούς. Ο Στέλιος στο επίσημο είναι Στυλιανός, και ο άγιος Στυλιανός είναι που γιορτάζει σήμερα. Ο άγιος Στυλιανός έδρασε στην Παφλαγονία ενώ είχε εδραιωθεί η χριστιανική θρησκεία, τον 5ο αιώνα περίπου, δεν μαρτύρησε δηλαδή -αλλά άγιασε επειδή μοίρασε την περιουσία του στους φτωχούς και βοηθούσε γυναίκες να τεκνοποιήσουν (με μια θαυματουργή προσευχή, να εξηγούμαστε), κι έτσι θεωρήθηκε προστάτης των νηπίων.

Το όνομα Στυλιανός ετυμολογείται από τη λέξη «στύλος», και αναφέρεται στους στυλίτες μοναχούς, όμως στα νεότερα χρόνια ερμηνεύτηκε ότι βοηθάει το νεογέννητο «να στυλώσει» -κι έτσι, καθώς η παιδική θνησιμότητα έκανε θραύση, σε πολλά παιδιά έδιναν αυτό το όνομα για να στυλωθούν, να μεγαλώσουν γερά.

Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου »

Posted in Γιουτουμπάκια, Ετυμολογικά, Εορτολόγιο, Κινηματογράφος, Ονόματα | Με ετικέτα: , , , , , , | 168 Σχόλια »

Το μετέωρο βήμα της κοτσάνας και άλλα μεζεδάκια

Posted by sarant στο 28 Ιανουαρίου, 2012

Πάει να καθιερωθεί το σαββατιάτικο μενού του ιστολογίου να αποτελείται από μεζεδάκια, ως επί το πλείστον ευτράπελα, οπότε και το σημερινό άρθρο ακολουθεί την πεπατημένη και αποτελείται από μικρά σημειώματα.

Ο τίτλος του άρθρου παραπέμπει βέβαια στον αναπάντεχο θάνατο του μεγάλου Θόδωρου Αγγελόπουλου. Για το γεγονός καθαυτό γράψαμε και συζητήσαμε προχτές, και η συζήτηση ακόμα συνεχίζεται όπως αρμόζει σε έναν δημιουργό πρώτης γραμμής. Γράφτηκαν πολλά στον Τύπο, μεταξύ των οποίων και μερικά μαργαριτάρια, ακόμα και σε σχετικά καλές οικογένειες, ας πούμε στο διάσημο Huffington Post, όπου πληροφορούμαστε πως μια από τις ταινίες του ήταν το «The Suspended Stride of the Stalk.» Το μετέωρο βήμα του πελαργού, λέτε; Αλλά ο πελαργός δεν είναι stalk στα αγγλικά, είναι stork. Ολοφάνερα, εδώ δούλεψε ο δαίμονας του σπασμένου τηλεφώνου -ή ίσως της υπαγόρευσης στον υπολογιστή. Και, όπως μας λέει το λεξικό, stalk είναι, στα φυτά, το κοτσάνι, το καλάμι, ο μίσχος. Το μετέωρο βήμα του κοτσανιού λοιπόν… ή της κοτσάνας, κι έτσι προέκυψε ο σημερινός μας τίτλος.

Τον τίτλο της ταινίας του Αγγελόπουλου τον παράλλαξε, αλλά εσκεμμένα, ο συντάκτης της ανακοίνωσης του ΛΑΟΣ: Το «μετέωρο βήμα του Πλούτωνα» στη μέση της οδού, μας πήρε έναν άνθρωπο που μας είχε συγκλονίσει, συγκινήσει και προβληματίσει βαθιά». Αμφίβολης ποιότητας γούστο’ πάντως, ο βουλευτής του κόμματος Πολατίδης δεν συμμερίστηκε το πνεύμα της ανακοίνωσης. Προφανώς ασυγκίνητος και απροβλημάτιστος, έσπευσε στη Βουλή να ξεκαθαρίσει πως άλλη είναι η δική του Ελλάδα και άλλη του Αγγελόπουλου. Όσο για τον Δημήτρη Δανίκα, που άκουσε πολλά τις τελευταίες μέρες επειδή έγραψε (και) για τα «κουσούρια» του Αγγελόπουλου, ας μάθει ότι το επίθετο «μεγιστοτεράστιος», (ενός μεγιστοτεράστιου στοχαστή και καλλιτέχνη που με το έργο του δόξασε την Ελλάδα…) για όποιον και να λέγεται, ακούγεται κωμικό!

Από τον Σ. Πολυμίλη στο ηλεΒήμα: Πώς αλλιώς να εξηγήσεις αυτά που συμβαίνουν στο ΠαΣοΚ κι αυτά που ακούμε τις τελευταίες μέρες από διάφορους φέρελπεις και μη δελφίνους; Ναι, αλλά αν είναι να βάλεις μεταξωτά παντελόνια βάζε τα σωστά: ο φέρελπις στον πληθυντικό κάνει «οι φερέλπιδες», δεν είναι δα και τόσο δύσκολο, ξέρουμε τη σχολή ευελπίδων.

Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου »

Posted in Δαίμων του τυπογραφείου, Κοτσανολόγιο, Μεζεδάκια, Περιαυτομπλογκίες | Με ετικέτα: , , , | 154 Σχόλια »