Οι λέξεις έχουν τη δική τους ιστορία

Το ιστολόγιο του Νίκου Σαραντάκου, για τη γλώσσα, τη λογοτεχνία και… όλα τα άλλα

Posts Tagged ‘Σταύρος Θεοδωράκης’

Τωραρυθμιστικά μεζεδάκια

Posted by sarant στο 15 Δεκέμβριος, 2018

Αν δεν παρακολουθείτε την παραπολιτική ή τη μπλογκόσφαιρα, θα απορείτε με τη λέξη που έβαλα στον τίτλο του σημερινού μας πολυσυλλεκτικού άρθρου.

Οι άλλοι, θα υποθέσετε αμέσως, και σωστά, ότι γεννήθηκε από το πρόσφατο τιτίβισμα του Σταύρου Θεοδωράκη, αρχηγού του Ποταμιού, που το βλέπετε εδώ αριστερά. Μιλώντας σε παρουσίαση βιβλίου του Κ. Χατζηδάκη, πρότεινε «να αφαιρεθεί ο όρος μετά από το πολιτικό λεξιλόγιο. Η χώρα δεν χρειάζεται μεταρρυθμίσεις αλλά τωραρυθμίσεις».

Βέβαια, το «μετά» στη σύνθεση λέξεων δεν χρησιμοποιείται μόνο με χρονική σημασία, αλλά δηλώνει επίσης τη μεταβολή (ή «τωραβολή» αν επικρατήσει η άποψη του ΣΘ) ή τη μετάβαση (τωράβαση;). Πάντως, το λεκτικό εύρημα έδωσε αφορμή για πολλά ευφυολογήματα -όπως ότι παρατηρείται τωρατόπιση στις θέσεις του Ποταμιού. Γενικώς, χαθήκαμε στην τωράφραση.

(Παράπλευρο όφελος αυτής της πρότασης, αν επικρατήσει, είναι ότι με το πιτς φιτίλι θα δημιουργηθούν καμιά χιλιάδα νέες λέξεις κι έτσι θα έρθουμε πιο κοντά στον στόχο των 5 εκατομμυρίων λέξεων, οπότε θα μας διορίσει όλους στη Μάικροσοφτ ο Γκέιτς και θα τρώμε με χρυσά κουτάλια).

* Στα  σαββατιάτικα άρθρα μας σχολιάζουμε γλωσσικά ευτράπελα χωρίς να μπαίνουμε στην ουσία των ειδήσεων. Κι έτσι, θα δούμε τώρα ένα αστείο λάθος, ένα χοντρούτσικο μαργαριτάρι που όμως συνέβη κατά τον εξοργιστικό (κατά τη γνώμη μου) σχολιασμό μιας θλιβερής είδησης -και εννοώ τον τρόπο που αρκετά κανάλια και εν προκειμένω ο Σκάι πρόβαλαν την κακοποίηση του φερόμενου ως δολοφόνου της Ελένης Τοπαλούδη μέσα στις φυλακές.

Λοιπόν, σχολιάζοντας το βίντεο που δείχνει την κακοποίηση -και που κακώς προβλήθηκε- ο δημοσιογράφος λέει, περίπου στο 2.20 του αποσπάσματος, ότι αυτά συνέβησαν «κατά τη διάρκεια της μεσημεριανής κατάνυξης«.

Προφανώς ήθελε να πει «κατάκλισης» και δεν έβρισκε τη λέξη, και αφού τη νύχτα ο κόσμος κοιμάται, έβαλε την «κατάνυξη».

Βέβαια, κατάνυξη σημαίνει (σήμερα) κάτι εντελώς διαφορετικό, το «συναίσθημα βαθιάς ευλάβειας και ψυχικής ανάτασης, που συνοδεύει τις παραστάσεις και τις έννοιες του θείου και του μεταφυσικού κόσμου». Και ετυμολογικά δεν έχει άμεση σχέση με τη νύχτα αφού προέρχεται από το νύσσω (που σημαίνει κεντάω, τσιμπάω). Νυξ νιξ.

* Ωστόσο, αν θέλουμε να μπούμε και στην ουσία, δεν μπορεί να μη σχολιάσουμε ότι ο 19χρονος κατηγορούμενος κακοποιήθηκε στο κελί του (με βαρύτατες ευθύνες του σωφρονιστικού προσωπικού και της διεύθυνσηςπας των φυλακών) όχι μόνο και όχι τόσο επειδή φέρεται ως δράστης ενός στυγερού εγκλήματος αλλά και επειδή έχει καταγωγή από την Αλβανία.

Αντίθετα, ο 21χρονος κατηγορούμενος, ο γόνος καλής οικογενείας, όχι μόνο δεν υπέστη καμιά ενόχληση, αλλά και αποτελεί αντικείμενο μιας συντονισμένης, έστω και κραυγαλέας, προσπάθειας για ξέπλυμα και για να πέσει στα μαλακά -και να ξεχαστούν οι πολλαπλές μαρτυρίες για προηγούμενα επεισόδια που είχε προκαλέσει, με τραυματισμούς και βιαοπραγίες.

Πολύ χαρακτηριστικό το αγιοποιητικό ρεπορτάζ που δημοσιεύτηκε στο star.gr και σε άλλα μέσα, όπου μαθαίνουμε ότι ο 21χρονος Ροδίτης στρέφεται στον Θεό και ότι:

Όπως μάθαμε μάλιστα κατά την ολιγοήμερη παραμονή του στο Μεταγωγών, άρχισε να παίρνει φαρμακευτική αγωγή. Γεγονός που είναι πλέον εμφανές σε όλους όσοι τον βλέπουν από κοντά.

Αυτό που εντυπωσιάζει ωστόσο είναι η μεταστροφή που έχει συμβεί σ’ αυτόν τον νεαρό μετά τη στυγερή δολοφονία της Ελένης. Από μια ιδιαίτερα έντονη ζωή με ξενύχτια, ξέφρενα γλέντια, γυναίκες, γυμναστήρια, σούζες με μηχανές και επεισόδια, τώρα, σύμφωνα με μαρτυρίες, εμφανίζεται ως ενάρετος νέος και μιλάει συνέχεια για το θεό.

Χθες μάλιστα έλεγε στους αστυνομικούς του Μεταγωγών ότι, από εδώ και πέρα, θα υπάρχει πάντα μαζί του μόνο η Καινή Διαθήκη.

Θα είχε κανείς να παρατηρήσει πως όποιος κρατείται στο Μεταγωγών (κατηγορούμενος για βιασμό και δολοφονία, μάλιστα) είναι κομμάτι δύσκολο να επιδοθεί σε ξενύχτια, ξέφρενα γλέντια με γυναίκες και σούζες με μηχανές.

Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου »

Advertisements

Posted in Βουλή, Εκδηλώσεις, Μαργαριτάρια | Με ετικέτα: , , , , | 370 Σχόλια »

Τρολ και κατσαπλιάδες

Posted by sarant στο 10 Απρίλιος, 2014

Πολλά θέματα έχει η επικαιρότητα, αλλά θα προσπεράσω τον εθνικό θρίαμβο της Εξόδου στις Αγορές επειδή ένα άλλο θέμα της επικαιρότητας έχει και λεξιλογικό και ιντερνετικό ενδιαφέρον -στο κάτω-κάτω, τον θρίαμβο μπορούμε να τον συζητήσουμε και αύριο, και μεθαύριο, έτσι κι αλλιώς θα τον πληρώνουμε αρκετά χρόνια.

Αυτό το «άλλο» θέμα με το λεξιλογικό ενδιαφέρον είναι το αγανακτισμένο άρθρο που έγραψε προχτές στον ιστότοπο του κόμματός του ο αρχηγός του Ποταμιού κ. Σταύρος Θεοδωράκης, ένα άρθρο με τίτλο «Game of Trolls: Ρομαντικοί ναι, αφελείς όχι«, στο οποίο ο Ποταμάρχης ξιφουλκεί εναντίον των ψευδώνυμων «κατσαπλιάδων του διαδικτύου, που επιτίθενται στο κόμμα του στα κοινωνικά μέσα. Όπως λέει ο ίδιος: «Από τη μέρα που ξεκινήσαμε το Ποτάμι, στις 26 Φεβρουαρίου, κομματικά τρολλ δουλεύουν υπερωρίες. Καθημερινά στα κοινωνικά μέσα δικτύωσης εκατοντάδες κατσαπλιάδες του διαδικτύου με ψευδώνυμα βάζουν στο στόχαστρο τους επίσημους λογαριασμούς μας σε Facebook και Twitter και επιτίθενται με ανυπόστατες κατηγορίες, βρισιές, ακόμη και με ευθείες απειλές. «Ασπίδα» του ενός κόμματος, «ανάχωμα» του άλλου κόμματος, ό,τι θέλει λέει ο καθένας ανάλογα από πού βγαίνει το μεροκάματο. Κάποιοι έφτασαν μέχρι να μοντάρουν χοντροκομμένα άλλες ερωτήσεις με άλλες απαντήσεις από συνεντεύξεις δικές μου ή από παρεμβάσεις ανθρώπων που στηρίζουν το Ποτάμι«.

Ομολογώ ότι μου προκάλεσε έκπληξη το ξέσπασμα του κ. Θεοδωράκη. Επειδή τριγυρνάω αρκετά (κάποιοι θα έλεγαν πολύ) στις ρούγες και στα σοκάκια του διαδικτύου και των κοινωνικών μέσων, δεν έχω σχηματίσει την ίδια εικόνα. Οι χρήστες που ειρωνεύονται το Ποτάμι ή του κάνουν κριτική δεν είναι ούτε «κομματικά τρολ» ούτε δουλεύουν «με δελτίο παροχής», όπως λέει πιο κάτω στο άρθρο του ο νεόκοπος πολιτικός αρχηγός: είναι χρήστες που υπογράφουν οι περισσότεροι με ονοματεπώνυμο ή με κάποιο σταθερό και αναγνωρίσιμο ψευδώνυμο και, το κυριότερο, δεν εμφανίστηκαν στη μπλογκόσφαιρα στις 26 Φεβρουαρίου, όπως νομίζει ο κ. Θεοδωράκης, αντίθετα πρόκειται για παλιούς σχολιαστές των κοινωνικών μέσων, γνωστούς σε όσους παροικούν τη διαδικτυακή Ιερουσαλήμ.

Έπειτα, ο κ. Θεοδωράκης τσουβαλιάζει πολλά πράγματα, ισοπεδώνοντας τις μεταξύ τους διαφορές: άλλο είναι η πολιτική κριτική, άλλο είναι οι βρισιές, άλλο είναι η κοροϊδία, άλλο είναι τα μονταρισμένα στιγμιότυπα, αν υπάρχουν, και άλλο είναι το τρολάρισμα. Η εκτίμηση ότι το Ποτάμι θα λειτουργήσει σαν ανάχωμα για να συγκρατήσει τη μετακίνηση μιας μερίδας ψηφοφόρων προς τα αριστερά, μια εκτίμηση που την έκανα κι εγώ τις προάλλες, (ενυπόγραφα όμως, οπότε θα θεωρηθώ επώνυμος κατσαπλιάς και όχι ψευδώνυμος), δεν είναι ούτε βρισιά, ούτε χάλκευση, ούτε τρολάρισμα, είναι πολιτική εκτίμηση. Μπορεί να είναι άδικη, μπορεί να αποδειχτεί λαθεμένη, αλλά είναι εκτίμηση. Η κριτική ότι το Ποτάμι δεν έχει θέσεις για μια σειρά θέματα, είναι πολιτική κριτική’ ανάλογες κριτικές, συχνά πολύ πιο βίαιες, διατυπώνονται για όλα τα πολιτικά κόμματα, μια που η πολιτική αντιπαράθεση έχει οξυνθεί, αναπόφευκτα μάλλον, στα χρόνια της κρίσης. Δεν θα μπορούσε το Ποτάμι να προσδοκά ή να απαιτεί διαφορετική μεταχείριση απ’ ό,τι τα άλλα κόμματα. Κόμμα (θέλει να) είναι. Στο κάτω-κάτω, ένα νέο κόμμα που εξάπτει την περιέργεια είναι λογικό, για ένα διάστημα, να προσελκύει πάνω του τους προβολείς. Ε, δεν μπορεί η δημοσιότητα να είναι μόνο θετική -ακόμα και οι σταρ του σινεμά δέχονται και υβριστικές επιστολές καμιά φορά.

Και άλλα νέα κόμματα παρουσιάστηκαν τα τελευταία χρόνια, και μάλιστα κόμματα που έχουν δυσανάλογα μεγάλη παρουσία στο Διαδίκτυο και δέχτηκαν δριμύτατη κριτική και επιθέσεις -ας πούμε η Δημιουργία Ξανά του Θ. Τζήμερου. Ωστόσο, δεν θυμάμαι άλλον αρχηγό κόμματος να χάνει τόσο γρήγορα την ψυχραιμία του, σαράντα μόλις μέρες αφότου ανακοίνωσε με τυμπανοκρουσίες το εγχείρημά του. Τουλάχιστον ο κ. Τζήμερος το αντίστοιχο άρθρο (εκείνο που έλεγε πως είναι μικροτσούτσουνος) το έγραψε ύστερα από την εκλογική αποτυχία του κόμματός του, όχι πριν. Η πολιτική θέλει χοντρό πετσί -αν είναι να παθαίνεις έκρηξη επειδή κυκλοφόρησαν πέντε ανέκδοτα για σένα, δεν κάνεις για πολιτικός.

Όμως εμείς εδώ λεξιλογούμε, οπότε θέλω να ασχοληθώ με τις δυο λέξεις που ξεχωρίζουν από τον φιλιππικό του κ. Θεοδωράκη: κατσαπλιάδες και τρολ. Περισσότερο με τη δεύτερη από αυτές, γιατί με την πρώτη έχω ήδη ασχοληθεί, σε άρθρο στο οποίο εξετάζω τη λέξη όπως χρησιμοποιόταν στον Εμφύλιο (δείτε και τα σχόλια).

Ο κατσαπλιάς, λοιπόν, κανονικά είναι ο κλέφτης, που κάνει πλιάτσικο, αλλά κυρίως είναι μειωτικός χαρακτηρισμός που χρησιμοποιήθηκε για τους αντάρτες του Δημοκρατικού Στρατού κατά τον Εμφύλιο. (Κατά τον ορισμό του Στρ. Μυριβήλη: «Τι είναι ο κατσαπλιάς; Είναι αυτό το ον το άθλιο και άπατρι, το βρωμερό, το αιμοβόρο, το χωρίς συνείδηση και ανθρωπιά δίπουν, που χτυπά όταν σε βρει άοπλον και το βάζει στα πόδια»). Θ.Στη νεότερη χρήση, βέβαια, η λέξη σπάνια χρησιμοποιείται με την εμφυλιοπολεμική σημασία. Εικάζω ότι ο κ. Θ. τη χρησιμοποίησε σαν ασαφή μειωτικό χαρακτηρισμό, αλλά και πάλι με ενοχλεί το γεγονός ότι διάλεξε να χρησιμοποιήσει έναν διχαστικό χαρακτηρισμό, μια λέξη ιστορικά φορτισμένη, γεμάτη μίσος. (Ούτε είναι καθιερωμένος ή έστω συχνός ο όρος ΄κατσαπλιάδες του Διαδικτύου’. Εκτός από την αναφορά του κ. Θ. βρίσκω μόνο μία, σε ένα δύσοσμο δημοσιογραφικό ιστολόγιο, όπου γίνεται λόγος για ανώνυμους κατσαπλιάδες του Διαδικτύου.).

Ο κατσαπλιάς είναι λέξη που προβληματίζει τους λεξικογράφους, αφού είναι από τις δυσετυμολόγητες της γλώσσας μας (άγνωστης ετυμολογίας τη δίνει το ΛΚΝ). Κατά μία πειστική εκδοχή (που τη διατύπωσε ο γλωσσολόγος Θεόδωρος Μωυσιάδης στο επιστημονικό περιοδικό Γλωσσολογία) στην αρχή της λέξης πρέπει να βρίσκεται η λέξη πλιάτσικο (αλβανικής προέλευσης, plaçkë) και από τον τ. πλιάτσικας (που επιβιώνει ως επώνυμο) να έγινε εκφραστική αντιμετάθεση υπό την επίδραση των πολλών λέξεων και επωνύμων που αρχίζουν από κατσ- στην ελληνική γλώσσα (με έναν ενδιάμεσο τύπο όπως *κατσαπλιάτσικας). Μπορεί στο σχηματισμό να έχει επιδράσει και το τουρκικό kacak (φυγόδικος, δραπέτης), απ’ όπου και το κατσάκης.

Το τρολ, πάλι, είναι λέξη που μέσα σε λίγα χρόνια έγινε πασίγνωστη τουλάχιστον σε όσους κυκλοφορούν στο Διαδίκτυο. Θα περίμενε κανείς να μην υπάρχει αμφιβολία για την προέλευση και τις πρώτες εμφανίσεις μιας τέτοιας λέξης, που γεννήθηκε σε περιβάλλον αποκλειστικά γραπτής και μάλιστα καταγραμμένης επικοινωνίας, όπως ήταν το Διαδίκτυο στην εποχή των πιονιέρων της δεκαετίας του 80, όμως στη Βικιπαίδεια διαβάζω ότι δεν υπάρχει μία κοινώς αποδεκτή θεωρία για την εμφάνιση του όρου στην ιντερνετική σλανγκ.

Βέβαια, η λέξη τρολ μας φέρνει στη σκανδιναβική μυθολογία, όπου τα τρολ ήταν μυθολογικά όντα. Στην αρχή ήταν γίγαντες, ύστερα η λέξη έφτασε να δηλώνει όντα μικρόσωμα, ανάλογα με τα ξωτικά ή τους καλικαντζάρους τους δικούς μας, κάποτε χαζά, κάποτε πονηρά, πάντοτε ενοχλητικά. Η λέξη πέρασε και στα αγγλικά όπου συνέπεσε με το ρήμα to troll, γαλλικής μάλλον ετυμολογίας, που έχει ποικίλες σημασίες (από εκεί, ας πούμε, είναι και το τρόλεϊ-trolley), μία από τις οποίες είναι ένα συγκεκριμένο είδος ψαρέματος, ίσως το ψάρεμα με συρτή.

Σύμφωνα με μια πειστική θεωρία, αρχή του ιντερνετικού τρολ είναι εκφράσεις όπως η trolling for newbies / for suckers, ψαρεύω για νιούμπηδες / για κορόιδα, που χρησιμοποιήθηκαν στις ομάδες του Usenet το 1990 για τις πονηρές ερωτήσεις παλιών μελών της ομάδας, για θέματα πολυσυζητημένα, που είχαν σκοπό να κάνουν τους νέους χρήστες να εκδηλώσουν ενδιαφέρον (να «τσιμπήσουν»), αφού οι άλλοι παλιοί ήξεραν ότι το θέμα έχει συζητηθεί μέχρι τελικής πτώσεως στην ομάδα. Αν είναι έτσι, αρχικά το τρολάρισμα ήταν μια μάλλον θετική συνεισφορά, όμως με την αύξηση των συζητήσεων η δραστηριότητα αυτή άρχισε να ενοχλεί άλλους χρήστες, ώσπου τελικά πήρε ολοφάνερα αρνητική απόχρωση.

Πράγματι, σήμερα το τρολ είναι ο χρήστης που συμμετέχει σε μια ιντερνετική κοινότητα «με πονηρά προκλητικές, σκόπιμα ανόητες ή επιτηδευμένα εκτός θέματος θέσεις και απόψεις …  με πρωταρχική πρόθεση να προκαλέσει και να ερεθίσει άλλους χρήστες ή με κάθε τρόπο να επιφέρει διαταραχή σε μια διαδικτυακή συζήτηση» -αντιγράφω τον ορισμό της Βικιπαίδειας. Σκοπός του τρολ είναι λοιπόν να προκαλέσει τα άλλα μέλη της κοινότητας και να αποπροσανατολίσει τη συζήτηση και τελικά να κάνει κακό στην κοινότητα -γι’ αυτό και η αποτελεσματικότερη αντίδραση στα τρολ είναι να μην τους απαντάμε, ή, όπως λέει και η παροιμιώδης ιντερνετική εντολή: Don’t feed the trolls, μην ταΐζετε τα τρολ, όπου βεβαίως τάισμα είναι να πάρεις μέρος σε συζήτηση μαζί του. Αυτό βέβαια ευκολότερα λέγεται παρά γίνεται, αφού οι τοποθετήσεις του τρολ είναι εσκεμμένα προκλητικές -κι έπειτα, το αν κάποιος είναι τρολ ή όχι είναι θέμα υποκειμενικής εκτίμησης.

Πάντως, στα κοινωνικά μέσα υπάρχει και μια πιο θετική χρήση αν όχι της λέξης τρολ, πάντως του τρολαρίσματος: τρολάρισμα εννοείται η έξυπνη απομίμηση του ύφους κάποιου προσώπου ή εντύπου, με σκοπό τη σάτιρα και την παρωδία. Παράδειγμα έξοχης τρολιάς ήταν οι σατιρικοί ψευτολογαριασμοί του Λευτέρη Παπαδόπουλου και εκείνου του ευσεβούς τραγουδιστή. Τρολιά, και μάλιστα ιστορική, ή ίσως ιστρολική, ήταν βέβαια και η σατιρική σελίδα για τον γέροντα Παστίτσιο ή, για να έρθουμε στα δικά μας, η φάρσα του Σοφοκλή Καλλιμάνη (για την οποία είχα γράψει πριν ανοίξω το ιστολόγιο, οπότε σκέφτομαι ότι δεν είναι ίσως περιττό να την παρουσιάσω κι εδώ κάποια στιγμή, ίσως και αύριο-μεθαύριο).

Έξυπνα ανέκδοτα, αν και όχι τρολιές, κυκλοφόρησαν και για το Ποτάμι του κ. Θεοδωράκη, όπως για παράδειγμα τις μέρες του δημοψηφίσματος στην Κριμαία, ότι τάχα έγιναν δημοσκοπήσεις που έδιναν, έστω, 5% στην παραμονή της περιοχής στην Ουκρανία, 25% στην ένωση με τη Ρωσία και 70% στο Ποτάμι -ειρωνεία για τα μεγάλα δημοσκοπικά ποσοστά του νεοπαγούς κόμματος. Αλλά ελπίζω να μην ενόχλησαν αυτά τον κ. Θεοδωράκη. Θα του δώσω δίκιο στο σημείο όπου διαμαρτύρεται για την παραπλανητική χρήση αποσπασμάτων από συνεντεύξεις -σε μία περίπτωση, η φράση του Ν. Δήμου «θα βρούμε χρηματοδότες από το εξωτερικό» πράγματι παρουσιάστηκε κακόβουλα και παραπλανητικά, αλλά αυτό δεν έγινε από ψευδώνυμους χρήστες, έγινε από επώνυμους ιστότοπους. Άλλωστε, αν ο κ. Θεοδωράκης δεν είχε κατεβεί από άλλον πλανήτη, θα ήξερε ότι στην οξυμένη πολιτική αντιπαράθεση των τελευταίων ετών έχουν σημειωθεί πάμπολλα ‘χτυπήματα κάτω από τη ζώνη’ με χαλκευμένα ντοκουμέντα και ψέματα -να θυμίσω το παραπλανητικό μοντάρισμα των δηλώσεων του βουλευτή Διαμαντόπουλου από τη «γαλάζια μονταζιέρα» ή, για να πάμε πολύ πιο πίσω, τη φωτογραφία του Μητσοτάκη με τους ναζί στη δεκαετία του 1980, ή το «Γαργάλατα» που δήθεν έγραψε ο αποστάτης Νόβας το 1965. Και πάλι όμως, αυτές οι ενέργειες δεν γίνονται από ψευδώνυμους σχολιαστές.

Οπότε, νομίζω ότι ο εκνευρισμός του κ. Θεοδωράκη έχει αιτία του την κριτική που δέχεται στα κοινωνικά μέσα. Επειδή έχει γαλουχηθεί στο αποστειρωμένο περιβάλλον της μονοφωνικής τηλεόρασης, όπου κάθε αντίθετη άποψη απλώς αγνοείται, θα πρέπει πράγματι να του είναι αφόρητη η έκθεση στην ανελέητη κριτική των πολλών, σε σχετικά ισότιμη βάση. Στον δικό του ιστότοπο, το protagon.gr, είχε τη δυνατότητα να λογοκρίνει τις ενοχλητικές τοποθετήσεις σχολιαστών -και το έκανε πολύ συχνά: είμαι παθών πάνω από μία φορά (παρόλο που σχολίαζα επώνυμα). Δυστυχώς γι’ αυτόν, στο ανοιχτό πέλαγος της μπλογκόσφαιρας δεν υπάρχει τέτοια δυνατότητα φίμωσης -μακάρι νάσαι και ο σουλτάνος Ερντογάν.

Δεν είναι όλα καλά και άγια στην κριτική και στις επιθέσεις των κοινωνικών μέσων. Πλάι στο πηγαίο χιούμορ βρίσκουμε τη χυδαιότητα και την κακογουστιά, άλλοτε το μίσος ή τον κοινωνικό αυτοματισμό· λιγότερες είναι οι νηφάλιες τοποθετήσεις και οι οξυδερκείς αναλύσεις από τις υστερικές κραυγές και τις χονδροειδείς υπερβολές -όμως είναι πολύ γελασμένος όποιος πιστεύει πως η κριτική αυτή γίνεται από αμειβόμενους νεαρούς με «δελτίο παροχής». Άλλωστε, τουλάχιστον στο Φέισμπουκ, είναι πολύ εύκολο με ένα κλικ να μάθεις πάρα πολλά για όποιον χρήστη σε επικρίνει, να δεις τι του αρέσει και τι δεν του αρέσει, ποιους έχει φίλους, από πότε συχνάζει στη μπλογκόσφαιρα. Και υπάρχουν πολλοί που έχουν πάθος με την πολιτική, που συζητούν με τις ώρες χωρίς να πληρώνονται γι’ αυτό -τόσο εξωπραγματικό φαίνεται στον κ. Θεοδωράκη κάτι τέτοιο;

Ωστόσο, πρέπει να ομολογήσω ότι τον λυπήθηκα τον κ. Θεοδωράκη, διότι το προχτεσινό άρθρο του αποδείχτηκε γρουσούζικο. Ενώ προσπάθησε να ξορκίσει τα τρολ, έπεσε θύμα μιας αριστουργηματικής τρολιάς, που έχει επιπλέον το πλεονέκτημα πως είναι πέρα για πέρα αληθινή: εννοώ τη δήλωση του Θ. Πάγκαλου ότι είναι πολύ πιθανό να ψηφίσει το Ποτάμι.

Τέτοιοι υποστηρικτές, κυρ Σταύρο μου, κάνουν περισσότερη ζημιά κι από δέκα λόχους «ψευδώνυμους κατσαπλιάδες» και «διαδικτυακά τρολ»!

 

Posted in Επικαιρότητα, Ετυμολογικά, Ιστορίες λέξεων, Μεταμπλόγκειν, Πολιτική | Με ετικέτα: , , , , , , , , | 186 Σχόλια »

Και Ποτάμι μας έφτιαξαν…

Posted by sarant στο 5 Μαρτίου, 2014

Ο τίτλος βέβαια παραπέμπει στο γνωστό ανέκδοτο με τον πολιτικάντη, ο οποίος από το μπαλκόνι τάζει στο πόπολο να «φτιάξει γεφύρια», κι όταν από κάτω του φωνάζουν ότι στην περιοχή  δεν υπάρχει ποτάμι προθυμοποιείται να φτιάξει και ποτάμι· ωστόσο, το λογοπαίγνιο δεν είναι δικό μου εύρημα, από κάπου το ξεσήκωσα (αν και, περιέργως, δεν γκουγκλίζεται), απ’ όσα ευρηματικά γράφτηκαν τις τελευταίες μέρες για το Ποτάμι, το νέο κόμμα ή κίνημα ή κάτι άλλο που ίδρυσε τις προάλλες ο γνωστός δημοσιογράφος Σταύρος Θεοδωράκης και που χτες είχε αναγγείλει πως θα ανακοινώσει τους πρώτους υποψηφίους του σε συνέντευξη τύπου.

Το όνομα του κόμματος είναι η γνωστή λέξη με τους πάμπολλους συμβολισμούς της, δεν πρόκειται δηλαδή για αρκτικόλεξο (αν και μπορούν να γίνουν αρκετές χιουμοριστικές προσπάθειες να κατασκευαστεί ένα εκ των υστέρων αρκτικόλεξο, backronym που το λένε στ’ αγγλικά). Αν μάλιστα ευοδωθούν οι προσπάθειες του ΠΑΣΟΚ να παρουσιαστεί μεταμφιεσμένο αλά ιταλικά ως Ελιά, θα έχουμε δύο κόμματα με «μη πολιτικούς τίτλους» (δηλαδή που η ονομασία τους δεν είναι αρκτικόλεξο ή ακρωνύμιο, ούτε περιέχει λέξεις όπως κόμμα, κίνημα, συμμαχία, δημοκρατικός, δημοκρατία, ελληνικός, Ελλάδα, κτλ.) ή και τρία αν μετρήσουμε και τη Χρυσή Αυγή.

Εδώ θα ήθελα να κάνω μια παρένθεση, που ίσως αξίζει χωριστό άρθρο: έγραψα πιο πάνω «αρκτικόλεξο ή ακρωνύμιο»· τα λεξικά που κοίταξα δεν κάνουν διάκριση ανάμεσα σε αρκτικόλεξο και ακρώνυμο/ακρωνύμιο, αν και θα μπορούσε να πει κανείς ότι αλλιώς θα έπρεπε να ονομάζονται τα ονόματα που σχηματίζονται από μόνο το αρχικό γράμμα λέξεων, π.χ. ΚΚΕ, ΔΕΗ, ΟΤΕ, και αλλιώς όσα περιλαμβάνουν και άλλα γράμματα πλην του αρχικού, για παράδειγμα ΣΥΡΙΖΑ, ΠΑΣΟΚ, ΕΥΔΑΠ. Όποιος ξέρει κάτι περισσότερο, ας διαφωτίσει. Κλείνει η παρένθεση και πάμε στο ποτάμι.

Η λέξη ποτάμι πράγματι κουβαλάει μέσα της πλήθος συμβολισμούς, τους οποίους ασφαλώς θέλει να εκμεταλλευτεί το νεοσύστατο κόμμα, και ίσως όχι τυχαία η συνέντευξη δόθηκε στην οδό Πειραιώς δηλαδή σχετικά κοντά στο ποτάμι της Αθήνας. Πάντως, η πρώτη συγκέντρωση του νέου κόμματος θα γίνει σε μερικές μέρες στα Χανιά, και όχι στα Τρίκαλα που, αν δεν κάνω λάθος, είναι η μόνη πρωτεύουσα νομού που τη διασχίζει ποτάμι –η Άρτα έχει διασημότερο αν όχι ποτάμι, πάντως γεφύρι, ωστόσο ο Άραχθος δεν τη διασχίζει παρά περνάει από την είσοδό της. [Με ειδοποιούν από το κοντρόλ ότι έκανα λάθος. Της Λαρίσης το ποτάμι το λένε Πηνειό, αλλά και στη Φλώρινα υπάρχει ο Σακουλέβας].

Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου »

Posted in Επικαιρότητα, Εκλογές, Ιστορίες λέξεων, Πολιτική, Φρασεολογικά | Με ετικέτα: , , , , , , | 205 Σχόλια »

Ποδαρικό στα μεζεδάκια

Posted by sarant στο 4 Ιανουαρίου, 2014

Πρώτο Σάββατο του 2014 σήμερα και κάνουμε ποδαρικό στα μεζεδάκια. Βέβαια, κάποια από τα μεζεδάκια της πιατέλας έχουν μαζευτεί από… πέρσι, από τις τελευταίες φυσικά μέρες του 2013.

Και ξεκινάω με ένα περσινό, μια τραγική είδηση με κωμικό πλεονασμό στη διατύπωσή της: Πρόκειται για 56χρονο επιχειρηματία, ο οποίος αυτοπυροβολήθηκε με όπλο μέσα στο διαμέρισμα όπου διέμενε… Μήπως «αυτοπυροβολήθηκε με πυροβόλο όπλο»;

Κι ένα άλλο, ακόμα πιο παλιό, αλλά τώρα το είδαμε, διότι, όπως ξέρετε, και το φως θέλει κάμποσο καιρό για να ταξιδέψει. Νέος υπερκαινοφανής αστέρας (ελληνιστί σουπερνόβα) εμφανίστηκε στο στερέωμα της Νομανσλάνδης, ονομαζόμενος Νεφέλωμα Καβούρι. Οι κοινοί θνητοί το ξέρουν ως «νεφέλωμα Καρκίνος» ή «νεφέλωμα του Καρκίνου».

Με εκνευρίζει που διάφοροι γράφουν στο λατινικό αλφάβητο απλούστατες ξένες λέξεις για να δείξουν ότι ξέρουν πώς γράφονται, αλλά το βρίσκω κωμικό όταν τις γράφουν λάθος, αποδεικνύοντας πως είναι ημιμαθείς. Τελευταίο παράδειγμα, από το προπύργιο της ημιμάθειας, το protagon, όπου και ο τίτλος: Michele εναντίον Τομπούλογλου. Αν όμως αναφέρεστε στον Μιχάλη Λιάπη, κι αν θεωρείτε βλαχουριά να γράψετε «Μισέλ», τουλάχιστον γράψτε τον σωστά, Michel, όχι Michele, που είναι γυναικείο όνομα (με αξάν, Michèle, αν είναι γαλλικό, με ένα ή δύο l στα αγγλικά). Προσέξτε πάντως ότι με τη λατινογραφή δεν ξεμπερδεύουμε, διότι ένα σκέτο Michel δεν ξέρουμε αν εννοεί τον Μισέλ ή τον Μίτσελ (τον προπονητή του Ολυμπιακού, ας πούμε).

* Το πρωτοχρονιάτικο κύριο άρθρο του Βήματος (τουλάχιστον στην ηλέκδοση) είχε τον τίτλο «Από την επανεθεμελείωση στην ανοικοδόμηση«.  Στο μεταξύ το είδαν και το διόρθωσαν, αν και ο μαργαριταρένιος τίτλος έχει αναπαραχθεί σε άλλους ιστότοπους. Ωστόσο, μέσα στο άρθρο δεν διόρθωσαν την «επαναθεμελείωση», ούτε το φοβερό «νέα οικονομική βάση,υγιέστερη της προηγούμενης προβληματικής και μη υπερασπιζόμενης από οπουδήποτε και από οποιονδήποτε». (Από τη στιγμή που το υπερασπίζομαι έχει ενεργητική σημασία δεν μπορείς να χρησιμοποιήσεις τη μετοχή με παθητική σημασία). Όσο για το περιεχόμενο του άρθρου, αξίζει να αναδημοσιεύσω το σχόλιο ενός αναγνώστη:

‘Στις υπερβολές σας κυριολεκτικά ξεπεράσατε κι εμένα…’ Hieronymus Carl Friedrich von Münchhausen

Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου »

Posted in Εκδηλώσεις, Κοτσανολόγιο, Μαργαριτάρια, Μεζεδάκια | Με ετικέτα: , , , , | 151 Σχόλια »