Οι λέξεις έχουν τη δική τους ιστορία

Το ιστολόγιο του Νίκου Σαραντάκου, για τη γλώσσα, τη λογοτεχνία και… όλα τα άλλα

Posts Tagged ‘Σταύρος Παύλου’

Δέκα χρόνια χωρίς τον Θανάση Βέγγο (μια συνεργασία του Σταύρου Παύλου)

Posted by sarant στο 3 Μαΐου, 2021

Δημοσιεύω σήμερα με πολλή χαρά μια συνεργασία που μου έχει στείλει ο φίλος μας ο Σταύρος, γνωστός και ως ΣΠ, για την επέτειο του θανάτου του κοσμαγάπητου Θανάση Βέγγου. Ο Σταύρος παλιότερα μας έχει δώσει άρθρα για διάφορα «εξωτικά» αθλήματα όπως το μπέιζμπολ. Το σημερινό έχει την ίδια πληρότητα στην προσέγγιση και τέχνη στη συγγραφή.

Η μέρα που πέθανε το γέλιο – 10 χρόνια χωρίς τον Θανάση Βέγγο

Ο τίτλος, βέβαια, θυμίζει τον στίχο the day the music died από το τραγούδι American pie του Don McLean, που αναφέρεται στην ημέρα που έχασαν την ζωή τους σε αεροπορικό δυστύχημα οι μουσικοί του ροκ εντ ρολ Buddy Holly, Ritchie Valens και J. P. Richardson. Τον δανείστηκα παραλλαγμένο για να χαρακτηρίσω την μέρα που πέθανε ο πολυαγαπημένος ηθοποιός Θανάσης Βέγγος. Ακριβώς δέκα χρόνια από τότε και μία μέρα μετά την Παγκόσμια Ημέρα Γέλιου θέλησα να γράψω κάτι για τον καλό μας άνθρωπο.

Όμως, τι θα μπορούσε να γράψει κανείς για τον Θανάση Βέγγο που να μην έχει γραφτεί ή ειπωθεί μέχρι τώρα; Υπάρχουν άρθρα στο Διαδίκτυο, τηλεοπτικά αφιερώματα, το βιβλίο του Γιάννη Σολδάτου Ένας άνθρωπος παντός καιρού, το ντοκιμαντέρ με τον ίδιο τίτλο, συνεντεύξεις κλπ. Σκέφτηκα λοιπόν να παρουσιάσω την κινηματογραφική πορεία του, επισημαίνοντας κάποια στοιχεία, κάποιες λεπτομέρειες που δεν έχουν προβληθεί και δεν είναι πολύ γνωστά. Ως οδηγό είχα τον ιστότοπο http://www.veggos.gr, που έχει τα πληρέστερα και ακριβέστερα στοιχεία για τον Θανάση Βέγγο. Έχω συμβάλει κι εγώ στην συμπλήρωση και την διόρθωση αυτών των στοιχείων μέσα από το φόρουμ του ιστότοπου, όταν αυτό λειτουργούσε.

Ο Βέγγος έκανε με επιτυχία και θέατρο και τηλεόραση και διαφημίσεις ακόμα και τραγούδι, όπως μπορεί να δει κανείς στον παραπάνω ιστότοπο, αλλά ήταν κατά βάση ηθοποιός του κινηματογράφου. Η λίστα με την φιλμογραφία του περιλαμβάνει 120 κινηματογραφικές ταινίες. Σε διάφορες ιστοσελίδες ίσως δει κανείς μικρότερα ή μεγαλύτερα νούμερα αλλά αυτό οφείλεται στο ότι δεν έχουν συμπεριλάβει όλες τις ταινίες ή έχουν προσθέσει και τις βιντεοταινίες ή τις τηλεταινίες. Στο τέλος έχω βάλει λίστα με τους τίτλους των ταινιών κατά χρονολογική σειρά.

Η λίστα, από όσο μπορώ να γνωρίζω, είναι πλήρης. Δεν υπάρχει άλλη ταινία στην οποία να έχει συμμετάσχει. Όσο για το αν έχει συμμετάσχει σε όλες αυτές τις ταινίες, μπορώ να βεβαιώσω ο ίδιος την συμμετοχή του στις 114 από αυτές, αφού τις έχω δει. Οι έξι, που δεν έχω δει και ελπίζω κάποτε να τις βρω, είναι: Το εισπρακτοράκι (1958), Μηδέν πέντε (1958), Οι καυγατζήδες (1958), Ένας Έλληνας στο Παρίσι (1959), Ποιος θα κρίνει την κοινωνία (1961), Υπέροχη οπτασία (1962). Δυστυχώς δεν έχουν προβληθεί ποτέ στην τηλεόραση ούτε υπάρχουν στο Διαδίκτυο έστω και κάποιες σκηνές τους. Πάντως η συμμετοχή του στις πέντε από αυτές τεκμηριώνεται και από άλλες πηγές, όπως είναι το βιβλίο του Γιάννη Σολδάτου, παλιά δημοσιεύματα και αφίσες. Όμως, δεν έχω καταφέρει να βρω καμία τεκμηρίωση για την ταινία Μηδέν πέντε και έχω αμφιβολίες για την συμμετοχή του σε αυτή. Το γεγονός ότι το βιβλίο του Γ. Σολδάτου δεν περιλαμβάνει την ταινία στην φιλμογραφία του δεν σημαίνει κατ’ ανάγκη ότι ο Βέγγος δεν έπαιξε σ’ αυτή. Κάποιες ταινίες λείπουν από την λίστα του βιβλίου, παρ’ όλο που η συμμετοχή του σε αυτές είναι βεβαιωμένη. Οπότε, μέχρι να τεκμηριωθεί η συμμετοχή του στην συγκεκριμένη ταινία, ίσως πρέπει να θεωρούμε ότι οι ταινίες στις οποίες έχει εμφανιστεί είναι 119. Η τεκμηρίωση είναι δύσκολη δεδομένου ότι, σύμφωνα με την βάση κινηματογραφικών δεδομένων IMDb, η ταινία μάλλον έχει χαθεί.

Η φιλμογραφία του Βέγγου διακρίνεται σε τρεις περιόδους. Κατά την πρώτη περίοδο (1954-1963) ο Βέγγος εμφανίστηκε σε κάθε είδους μικρούς και δεύτερους ρόλους όχι μόνο σε κωμωδίες, αλλά και σε μελοδράματα, βουκολικά δράματα, περιπέτειες κλπ. Αξίζει όμως να αναφερθεί η συμμετοχή του στις σημαντικές ταινίες Μαγική πόλις (1954) – η πρώτη του εμφάνιση – και Ο δράκος (1956) του Ν. Κούνδουρου, Το κορίτσι με τα μαύρα (1956) του Μ. Κακογιάννη, Ποτέ την Κυριακή (1960) του Ζιλ Ντασέν. Ακόμα και σε δραματικές ταινίες είχε συχνά κωμικό ρόλο συμμετέχοντας με κάποιες αστείες ατάκες ή με σύντομες κωμικές σκηνές, που έμπαιναν για αποφόρτιση από την ένταση της κεντρικής ιστορίας (αυτό που στα αγγλικά περιγράφεται με τον όρο comic relief).

Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου »

Posted in Επετειακά, Εις μνήμην, Κινηματογράφος, Συνεργασίες | Με ετικέτα: , , | 186 Σχόλια »

Το ποδόσφαιρο που παίζεται με τα χέρια (μια συνεργασία του Σταύρου Παύλου)

Posted by sarant στο 14 Μαΐου, 2020

Με χαρά δημοσιεύω σήμερα ένα ακόμα άρθρο της σειράς «Εξωτικά αθλήματα», γραμμένο και αυτό από τον φίλο μας τον Σταύρο, στον οποίο χρωστάμε και τα δυο προηγούμενα άρθρα, για το σνούκερ και για το μπέιζμπολ. (Είχε προηγηθεί ένα δικό μου άρθρο για το ράγκμπι).

Θα πείτε, αθλήματα στην εποχή της πανδημίας; Πράγματι, η αγωνιστική δραστηριότητα έχει σταματήσει και για το φούτμπολ, όπως και για το κανονικό ποδόσφαιρο. Αυτός ήταν ο ενδοιασμός του Σταύρου όταν μου έστειλε το άρθρο πριν από κανένα μήνα. Αφού όμως σιγά σιγά οι δραστηριότητες που είχαν ανασταλεί ξαναρχίζουν και γίνεται λόγος να ξαναρχισουν και (κάποιες) αθλητικές δραστηριότητες, έκρινα πως η δημοσίευση σήμερα δεν θα ήταν άτοπη -χώρια που, έτσι κι αλλιώς, πρόκειται για εξωτικό άθλημα.

Εγώ από το άθλημα δεν σκαμπάζω, οπότε δεν έχω τίποτ’ άλλο να προσθέσω. Δίνω τη σκυτάλη στον Σταύρο.

Να πω μόνο ότι με τη σημερινή δημοσίευση ο Σταύρος εξάντλησε το στοκ των εξωτικών αθλημάτων που ξέρει καλά. Αν κάποιος ξέρει και θέλει να γράψει για το κρίκετ ή για κάποιο άλλο άθλημα εξίσου διαδεδομένο σε άλλες χώρες αλλ’άγνωστο στα καθ’ ημάς, είναι καλοδεχούμενος.

Το ποδόσφαιρο που παίζεται με τα χέρια

Ο τίτλος ασφαλώς προκαλεί απορίες. Πώς είναι δυνατόν ένα παιχνίδι που παίζεται με τα χέρια να ονομάζεται ποδόσφαιρο; Τα συνθετικά της λέξης «ποδόσφαιρο» υποδηλώνουν το παίξιμο μιας μπάλας (σφαίρας) με τα πόδια. Κι όμως υπάρχει παιχνίδι που ονομάζεται football, δηλαδή ποδόσφαιρο, και παίζεται σχεδόν αποκλειστικά με τα χέρια. Πρόκειται για το American football ή απλώς football για τους Αμερικανούς. Αυτό το παιχνίδι δεν έχει καμία σχέση με αυτό που εμείς λέμε ποδόσφαιρο και οι Βρετανοί football. Οι Αμερικανοί το κανονικό ποδόσφαιρο το λένε soccer. Για το παιχνίδι που θα παρουσιάσω παρακάτω θα χρησιμοποιώ το όνομα φούτμπολ αμετάφραστο, ώστε να το διακρίνω από το ποδόσφαιρο, αλλά κυρίως επειδή υπάρχουν και όρια στο τι μπορεί να αποκληθεί ποδόσφαιρο.

To συγκεκριμένο παιχνίδι κληρονόμησε το όνομα φούτμπολ από το ράγκμπι, από το οποίο προέκυψε και εξελίχθηκε στις αρχές του 20ού αιώνα. Το ράγκμπι ονομαζόταν τότε Rugby football (σε αντιδιαστολή με το ποδόσφαιρο που ονομαζόταν και ονομάζεται Association football) και οι κανόνες του προέβλεπαν μεγαλύτερη χρήση των ποδιών απ’ ό,τι σήμερα. Σταδιακά οι κανόνες του ράγκμπι τροποποιήθηκαν, η λέξη football αφαιρέθηκε από την ονομασία του και έτσι έμεινε η διαμάχη για το τι είναι το football να αποτελεί μια ακόμα διαφωνία ανάμεσα σε τόσες άλλες μεταξύ Βρετανών και Αμερικανών.

Από το ράγκμπι, εκτός από το αμερικανικό φούτμπολ, προέκυψε και μία άλλη εκδοχή του φούτμπολ, η οποία εξελίχθηκε παράλληλα και έχει παρόμοιους κανόνες αλλά και κάποιες σημαντικές διαφορές: το καναδικό φούτμπολ. Μια γενική ονομασία που περιλαμβάνει αυτές τις δύο παραλλαγές είναι gridiron football. Στα αγγλικά gridiron σημαίνει σχάρα και η ονομασία οφείλεται στο ότι το γήπεδο του φούτμπολ θυμίζει σχάρα με τις παράλληλες γραμμές που είναι χαραγμένες κάθε πέντε γιάρδες (1 γιάρδα = 0,914 μέτρα). Στην εικόνα φαίνεται ένα σχεδιάγραμμα του γηπέδου του αμερικανικού φούτμπολ. Παρόμοιο με κάποιες διαφορές είναι και το γήπεδο του καναδικού φούτμπολ.

Το καναδικό φούτμπολ είναι ελάχιστα γνωστό έξω από τον Καναδά. Από την άλλη, το αμερικανικό φούτμπολ, εκτός του ότι είναι το δημοφιλέστερο από όλα τα σπορ στις ΗΠΑ, έχει φίλους και σε πολλές άλλες χώρες.

Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου »

Posted in ποδόσφαιρο, Αθλήματα, Αμερική, Ηνωμένες Πολιτείες, Κινηματογράφος, Ορολογία, Συνεργασίες | Με ετικέτα: , , , | 98 Σχόλια »

Το μπιλιάρδο που το λένε σνούκερ (μια συνεργασία του Σταύρου Παύλου)

Posted by sarant στο 30 Ιανουαρίου, 2020

Με χαρά δημοσιεύω σήμερα ένα ακόμα άρθρο της σειράς «Εξωτικά αθλήματα», γραμμένο και αυτό από τον φίλο μας τον Σταύρο, στον οποίο χρωστάμε και το προηγούμενο άρθρο που αφορούσε το μπέιζμπολ. (Είχε προηγηθεί ένα δικό μου άρθρο για το ράγκμπι).

Το άρθρο είναι πληρέστατο -μέχρι και ασκήσεις έχει στο τέλος! Δεν έχω τίποτα να προσθέσω, διότι δεν σκαμπάζω και πολλά από το άθλημα, οπότε παραδίδω την σκυτάλη στον Σταύρο.

Να πω μόνο ότι ο φίλος μας ο Σταύρος δήλωσε πρόθυμος να γράψει και άλλο ένα άρθρο, για το αμερικάνικο φούτμπολ. Αν κανεις ξέρει και θέλει να γράψει για το κρίκετ ή για κάποιο άλλο άθλημα εξίσου διαδεδομένο σε άλλες χώρες αλλ’άγνωστο στα καθ’ ημάς, είναι καλοδεχούμενος.

Το μπιλιάρδο που το λένε σνούκερ

Όλοι λίγο-πολύ έχουν μια ιδέα τι είναι το μπιλιάρδο. Κι αν δεν έχουν παίξει, θα το έχουν δει τουλάχιστον στην τηλεόραση ή στον κινηματογράφο. Πρόκειται για ένα παιχνίδι που παίζεται πάνω σε ένα τραπέζι καλυμμένο με πράσινη συνήθως τσόχα και στο οποίο ο παίκτης χτυπάει μια μπάλα (μπάλα της στέκας, cue ball) με την μύτη της στέκας και αυτή συγκρούεται με άλλες μπάλες. Υπάρχει ένας αρκετά μεγάλος αριθμός παιχνιδιών και παραλλαγών τους, που εμπίπτουν σε αυτήν την πολύ γενική περιγραφή. Μπορούμε να τα κατατάξουμε σε δύο βασικές κατηγορίες:

1. Εκείνα που παίζονται σε τραπέζι χωρίς τρύπες στην περίμετρό του και που ο στόχος του παίκτη είναι να πετύχει καραμπόλες, δηλαδή να χτυπήσει με την μπάλα της στέκας τις άλλες (δύο συνήθως) μπάλες.
2. Εκείνα που παίζονται σε τραπέζι με τρύπες στην περίμετρό του και που ο στόχος του παίκτη είναι να ρίξει σε οποιαδήποτε από τις τρύπες την μια μπάλα μετά την άλλη χτυπώντας τις με την μπάλα της στέκας με συγκεκριμένη σειρά.

Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου »

Posted in Αθλήματα, Συνεργασίες | Με ετικέτα: , , , , | 148 Σχόλια »