Οι λέξεις έχουν τη δική τους ιστορία

Το ιστολόγιο του Νίκου Σαραντάκου, για τη γλώσσα, τη λογοτεχνία και… όλα τα άλλα

Posts Tagged ‘συνηρημένα ρήματα’

Το ωμέγα του κυβερνώντος κόμματος

Posted by sarant στο 6 Σεπτεμβρίου, 2017

Αν ο τίτλος του άρθρου ήταν «Το άλφα και το ωμέγα του κυβερνώντος κόμματος», το άρθρο θα ήταν πολιτικό και πιθανώς αφιερωμένο στο σπουδαιότερο στοιχείο του κυβερνητικού κόμματος, όποιο ή όποιος κι αν είναι αυτό(ς). Όμως, το άλφα λείπει και το ωμέγα μένει μόνο του, οπότε απομακρυνόμαστε από τη σφαίρα της πολιτικής και επιστρέφουμε στα γνώριμά μας γλωσσικά θέματα.

Χτες, σε μια συζήτηση στο Φέισμπουκ στην οποία με προσκάλεσαν έμμεσα να σχολιάσω, ο τοιχοδεσπότης, που είναι εκπαιδευτικός των θετικών επιστημών και δραστήριος κυβερνοπολίτης, αναρωτήθηκε: με βάση ποιον κανόνα της δημοτικής γλώσσας και για ποιο λόγο προβλέπεται να γράφουμε «το κυβερνών» και όχι το «κυβερνόν» όπως «το τρέχον», «το παρόν»;

Το ερώτημα δεν είναι άτοπο, διότι με μια πρώτη ματιά όπως λέμε «ο παρών, το παρόν» (ας μην επεκταθούμε τώρα στο ερώτημα αν δίνουμε το παρών ή το παρόν, πάντως το παρών δίνουμε) θα έπρεπε επίσης να λέμε «ο κυβερνών, το *κυβερνόν».

Αν γκουγκλίσετε, θα δείτε ότι ο τύπος «το *κυβερνόν» (που του βάζω αστερίσκο για να δείξω ότι είναι λανθασμένος) χρησιμοποιείται, αν και πολύ λιγότερο σε σύγκριση με τον σωστό «το κυβερνών». Μου έχει συμβεί μάλιστα να γράφω «το κυβερνών» και να σπεύσει κάποιος να με διορθώσει.

Αλλά και κοτζάμ ιστολόγιο που ασχολείται με ορθογραφικά θέματα είχε γράψει παλιότερα ότι «Λόγω μιας αδικαιολόγητης έλλειψης στο λεξικό του Microsoft Office, έχει σχεδόν επικρατήσει ο τύπος της μετοχής ενεστώτα της ενεργητικής φωνής του ρήματος «κυβερνώ» να γράφεται με -ω- (το κυβερνών κόμμα) αντί για το ορθό -ο- (το κυβερνόν κόμμα)» Φυσικά, αυτό είναι κωμικό και εντελώς ανακριβές (δείτε και τον σχολιασμό του Ν. Λίγγρη στη Λεξιλογία)

Οπότε, δεν είναι ίσως περιττό να πούμε δυο λόγια για το ωμέγα του κυβερνώντος κόμματος.

Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου »

Advertisements

Posted in Γραμματική, Μεταμπλόγκειν, Ορθογραφικά | Με ετικέτα: , , | 163 Σχόλια »

Ο κ. Γιανναράς και η Ανεξάρτητη Αρχή Γλωσσικής Προστασίας

Posted by sarant στο 22 Ιανουαρίου, 2016

Το ιστολόγιο κι άλλες φορές έχει σχολιάσει γλωσσικές απόψεις του κ. Χρήστου Γιανναρά, ο οποίος τα τελευταία χρόνια έχει θρηνήσει κατ’ επανάληψη την «αιωνίως θνήσκουσα» γλώσσα μας. Θα θυμάστε, ας πούμε, ότι είχε χαρακτηρίσει τη θέσπιση του μονοτονικού συστήματος συμφορά ασύγκριτα χειρότερη από τη μικρασιατική καταστροφή (εδώ το απαντητικό μας άρθρο). Στην Καθημερινή της περασμένης Κυριακής, ο κ. Γιανναράς επανέρχεται στα γλωσσικά, με μια πρόταση που δεν θυμάμαι να έχει διατυπώσει άλλη φορά, και που ίσως αξίζει να σχολιαστεί.

Ο κ. Γιανναράς διατυπώνει την πρότασή του στην αρχή κιόλας της επιφυλλίδας του: Θα ήταν ίσως συνετό (αν θυμόμαστε ακόμα τι σημαίνει η λέξη «σύνεση») να αποκτούσαμε στο ελλαδικό μας (τάχα και) κράτος μια επιπλέον «ανεξάρτητη αρχή»: αρχή «γλωσσικής προστασίας».

Ποια θα είναι η αποστολή αυτής της ανεξάρτητης αρχής; Μας το αναπτύσσει παρακάτω:

Mια «ανεξάρτητη αρχή γλωσσικής προστασίας» θα έδινε συντεταγμένη μάχη με θεσμικά μέτρα για την ποιοτική καλλιέργεια της γλωσσικής εκφραστικής. Θα μπορούσε να παρεμβαίνει και προληπτικά για τη μείωση βαρβαρισμών (παραβίασης γραμματικών κανόνων και γλωσσικής αισθητικής) ή σολοικισμών (παραβίασης συντακτικών κανόνων και γλωσσικής λογικής) στον δημόσιο λόγο: Nα εξετάζει σε προφορική δοκιμασία τους υποψήφιους να εργαστούν ως εκφωνητές ή παρουσιαστές ειδήσεων, συντονιστές συζητήσεων, πολιτικοί αγορητές, συνεντευξιαζόμενοι καλλιτέχνες, σχολιαστές παρελάσεων, δημόσιων τελετών, εόρτιων επετείων κ.τ.ό.

Ο κ. Γιανναράς μπαίνει ακόμα και σε λεπτομέρειες, δίνει παραδείγματα των… θεμάτων των εξετάσεων γλωσσικής επάρκειας: Nα τους ζητάει να διακρίνουν, π.χ., το σωστό από το λάθος: Oκτώ-βριος ή Oκτώμ-βριος, Σεπ-τέμβριος ή Σεμ-πτέβριος; «Oσον αφορά» ή «ως αναφορά»; «Aφήνω μια πληροφορία-φήμη-είδηση να διαρρεύσει» ή «διαρρέω» μια πληροφορία-φήμη-είδηση; Ποια είναι η σωστή προστακτική: «Eπανάλαβε» ή «επανέλαβε», «απόδειξέ το» ή «απέδειξέ το», «ανάπνεε κανονικά» ή «ανέπνεε κανονικά»;

Ας προσπαθήσουμε να σκεφτούμε πώς θα λειτουργεί η Ανεξάρτητη Αρχή Γλωσσικής Προστασίας της πρότασης Γιανναρά. Σύμφωνα με τα παραπάνω, η Αρχή δεν θα εξετάζει μόνο («προληπτικά») τους δημοσιογράφους της τηλεόρασης, αλλά και υποψήφιους να εργαστούν ως πολιτικοί αγορητές ή συνεντευξιαζόμενοι καλλιτέχνες.

Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου »

Posted in Αιωνίως θνήσκουσα γλώσσα, Γλωσσικό ζήτημα, Γλωσσική αλλαγή | Με ετικέτα: , , , | 226 Σχόλια »