Οι λέξεις έχουν τη δική τους ιστορία

Το ιστολόγιο του Νίκου Σαραντάκου, για τη γλώσσα, τη λογοτεχνία και… όλα τα άλλα

Posts Tagged ‘Συρία’

Λαζαρομεζεδάκια

Posted by sarant στο 8 Απρίλιος, 2017

Σάββατο του Λαζάρου σήμερα. Τα περυσινά αντίστοιχα μεζεδάκια, τα είχα πει «Μεζεδάκια του Λαζάρου», οπότε φέτος που και πάλι το Σάββατο του Λαζάρου πέφτει Σάββατο ο τίτλος αλλάζει ελαφρά.

Και ξεκινάμε με ένα καθυστερημένο πρωταπριλιάτικο. Από το ιστολόγιο μιας Αμερικανίδας αρχαιολόγου, άρθρο για τη συγκλονιστική ανακάλυψη πήλινων πινακίδων με κείμενο στη Γραμμική Β στο κέντρο της Αθήνας, όπου περιγράφεται ένα περίεργο έθιμο των Μυκηναίων, να λένε εξωφρενικά ψέματα την πρώτη μέρα του τέταρτου μήνα. Το όνομα του διευθυντή των ανασκαφών, Ηλίθιος Απριλίου, μετάφραση του April Fool, ίσως να μην ήταν τόσο φανερό για τους μη ελληνόφωνους αναγνώστες.

* Το επόμενο μεζεδάκι δεν είναι φρέσκο, αλλά διατηρεί την αξία του. Τη φωτογραφία την τράβηξε φίλος του ιστολογίου στο Πήλιο τον Οκτώβριο -και αποτελεί παράδειγμα άχρηστων εισαγωγικών, εκτός βέβαια αν ο ιδιοκτήτης έχει κανένα τσιχουάχουα και σαρκάζει.

* Ένα προφορικό, τώρα, που το αναφέρω χωρίς τεκμηρίωση, όπως το είδα σε σχόλιο φίλου.

Ρεπόρτερ του Σκάι είπε «οι γονείς είχαν υποσχεθεί απ’ τον δήμο» (να τους φτιάξει νέο σχολείο).

Πρόκειται για το γνωστό ζητηματάκι με τα αποθετικά ρήματα μέσης φωνής αλλά ενεργητικής διάθεσης. Πολύ συνηθισμένο παράδειγμα είναι οι μετοχές «που διαπραγματεύτηκαν».

Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου »

Posted in Κοτσανολόγιο, Μαργαριτάρια, Μεταφραστικά, Μεταμπλόγκειν, Μεζεδάκια, Νομανσλάνδη | Με ετικέτα: , , , , | 143 Σχόλια »

Μεζεδάκια του Ευαγγελισμού

Posted by sarant στο 26 Μαρτίου, 2016

Και τα λέμε έτσι διότι γράφονται ανήμερα της 25ης Μαρτίου -αλλά εσείς βεβαίως θα τα διαβάσετε την επόμενη μέρα. Αν θέλαμε να κυριολεκτήσουμε, τα καθαυτό μεζεδάκια της ημέρας είναι ο μπακαλιάρος σκορδαλιά και η παντζαροσαλάτα, για τα λεξιλογικά των οποίων έχουμε μιλήσει μόνο κατά το ένα τρίτο, εδώ.

Και ξεκινάμε με ένα πρωθυπουργικό μεζεδάκι, αλιευμένο από πρόσφατη συνέντευξη τύπου του πρωθυπουργού, που δόθηκε μετά την υπογραφή της προβληματικής (και ήδη, μετά τα γεγονότα των Βρυξελλών, μετέωρης) συμφωνίας ΕΕ-Τουρκίας. Διαβάζουμε λοιπόν ότι: «Κι εκεί η Τουρκία δεσμεύεται να άρει τα προσχώματα που μέχρι στιγμής θέτει, ώστε η επιχείρηση του ΝΑΤΟ να είναι ουσιαστική και αποτελεσματική».

Λέξη «προσχώματα» υπάρχει (αν πολύ συχνότερα χρησιμοποιούμε τις προσχώσεις), όμως εδώ εννοούνται τα «προσκόμματα», τα εμπόδια.

Πρέπει όμως το μαργαριτάρι να χρεωθεί στον Αλέξη Τσίπρα ή σε κάποιον υπεύθυνο της απομαγνητοφώνησης; Χωρίς καμιά διάθεση να κάνω τον δικηγόρο του πρωθυπουργού, νομίζω πως ο ίδιος λέει «προσκόμματα» -ακούστε τον κι εσείς, περίπου στο 12.25 του βιντεακιού, και γνωμοδοτήστε.

Αξίζει ίσως αρθράκι για το συχνό αυτό λάθος, που το έχουμε συζητήσει εδώ κάμποσες φορές (π.χ. το 2010) αλλά προς το παρόν καλόν είναι έστω και εκ των υστέρων οι υπεύθυνοι του πρωθυπουργικού ιστότοπου να κάνουν τη διόρθωση ώστε να μην επισημοποιείται το μαργαριτάρι. Προσκόμματα, είπαμε.

epatis* Ένα φοβερά γουστόζικο ορθογραφικό λάθος σε τουίτ του Κόκκινου 105.5 κάνει λόγο για επιφυλάξεις της Ήπατης Αρμοστείας του ΟΗΕ (στην ιστοσελίδα το λάθος διορθώθηκε).

Το χαρακτήρισα γουστόζικο επειδή δίνει λαβή για μποστικά λογοπαίγνια, με τα ήπατα αξιώματα και την… κύρωση του ύπατος. Έχουμε και ρίμα: Και είπα της, της ήπατης…

* Λεπτομέρεια ίσως. Φίλος παραπονιέται για τη φράση «Κάτω από την κουβέρτα των φρέσκων κεφαλαίων τα ρήγματα των ελληνικών τραπεζών παραμένουν», από άρθρο του Εκόνομιστ, όπως μεταφράστηκε από συντάκτη του Press Project. Το πρωτότυπο είναι: «But beneath the cushion of fresh capital, cracks remain.»

Εντάξει, εγώ θα έβαζα «κάτω από το μαξιλαράκι» και, κυρίως, «παραμένουν ρωγμές» -τα ρήγματα παραείναι μεγάλα.

Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου »

Posted in Ευπρεπισμός, Λαθροχειρίες, Μαργαριτάρια, Μεταφραστικά, Μεζεδάκια, Ορθογραφικά | Με ετικέτα: , , , | 97 Σχόλια »

Οι Βρυξέλλες λοιπόν…

Posted by sarant στο 23 Μαρτίου, 2016

Άλλο άρθρο θα ανέβαζα σήμερα, ένα επετειακό για την επανάσταση του 1821, μια και μεθαύριο έχουμε την επέτειο. Όμως το ιστολόγιο, όσο κι αν δεν παρακολουθεί δουλικά την επικαιρότητα, δεν είναι έξω του κόσμου τούτου -κι έτσι δεν θα μπορούσα να μην αφιερώσω άρθρο στο μακελειό των Βρυξελλών, παρόλο που το έχουμε ήδη συζητήσει με τα σχόλιά μας στο χτεσινό άρθρο.

Δυστυχώς, την αμηχανία και την απόγνωση θα μοιραστώ μαζί σας, μπροστά σ’ αυτό το καινούργιο τυφλό χτύπημα. Ούτε απάντηση έχω, ούτε μαγικές συνταγές, ούτε βολικές ρετσέτες που να ρίχνουν το φταίξιμο κάπου και να ξεμπερδεύουν. Μερικές αμήχανες σκέψεις θα διαβάσετε λοιπόν και μακάρι με τα σχόλιά σας να με φωτίσετε κι εμένα.

Το χτεσινό διπλό χτύπημα, στο αεροδρόμιο Ζάβεντεμ των Βρυξελλών και σε σταθμό του μετρό, είχε πάνω από 30 νεκρούς και περίπου 190 τραυματίες. Τα αεροδρόμια είναι χώροι που φυλάσσονται, αλλά κυρίως με στόχο να εξασφαλιστεί η ασφάλεια των πτήσεων. Ως τώρα, σε κανένα αεροδρόμιο χώρας της ΕΕ δεν υπήρχε έλεγχος κατά την είσοδο στον χώρο των αναχωρήσεων. Στην αίθουσα αναχωρήσεων του «Ελευθέριος Βενιζέλος», για παράδειγμα, αλλά και του Ρουασί ή του Μαλπένσα ή του Χίθροου, μπαίνει όποιος θέλει, χωρίς τον παραμικρό έλεγχο -και μάλιστα μπαίνει άλλοτε τρέχοντας, άλλοτε μπουλουκηδόν κι άλλοτε κουβαλώντας αναρίθμητα μπαγκάζια και παρασυμπράγκαλα. Φοβάμαι ότι αυτό θα αλλάξει σύντομα και θα εγκατασταθούν μηχανήματα με ακτίνες και πριν από το τσεκ-ιν, όπως (μου λένε ότι) γίνεται στο Τελ Αβίβ, στην Κωνσταντινούπολη ή στη Μόσχα.

Οι σταθμοί του μετρό είναι χώροι πιο δυσκολοφύλαχτοι, επειδή είναι πάρα πολλοί, με πολλές εισόδους και εξόδους, με εξαιρετικά μεγάλο συνωστισμό βιαστικών ανθρώπων στις ώρες αιχμής. Δεν ξέρω να υπάρχει πουθενά έλεγχος στις εισόδους, αν και μια φίλη με πληροφόρησε ότι μηχανήματα με ακτίνες υπάρχουν στο μετρό της Σαγκάης.

Και επειδή σε μιαν ανοιχτή κοινωνία στις μεγάλες πόλεις υπάρχουν πολλά σημεία στα οποία μαζεύεται πολύς κόσμος -πλατείες, θέατρα, συναυλιακοί χώροι, γήπεδα ποδοσφαίρου- η κατακόρυφη αύξησης της αστυνόμευσης έχει όρια πέρα από τα οποία θα οδηγήσει σε ασφυξία ή και ακύρωση των δραστηριοτήτων που θέλει να διασφαλίσει. Έχει επίσης δυσβάστακτο κόστος στην ποιότητα ζωής, αλλά και οικονομικό κόστος έχει. Όχι, δεν μπορεί να είναι αυτή η λύση.

Ποια είναι όμως; Εδώ σηκώνω τα χέρια ψηλά.

Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου »

Posted in Επικαιρότητα, Ισλάμ, Λαθροχειρίες | Με ετικέτα: , , , , | 195 Σχόλια »

Πώς να δεθεί η Μεσόγειος με σκοινιά;

Posted by sarant στο 21 Απρίλιος, 2015

Όπως κάθε δεύτερη Τρίτη, κανονικά σήμερα ήταν να βάλω την επόμενη συνέχεια από το αυτοβιογραφικό αφήγημα του πατέρα μου, αλλά η επικαιρότητα με κάνει να το αναβάλω (μάλλον) για αύριο.

Χτες το πρωί, ένα καρυδότσουφλο που μετέφερε δεκάδες πρόσφυγες από τη Συρία προσάραξε σε βραχώδη παραλία πολύ κοντά στην πόλη της Ρόδου και βυθίστηκε μπροστά στα μάτια των περαστικών -παρά την άμεση παροχή βοήθειας, ένας άντρας, μια γυναίκα κι ένα παιδί βρήκαν τον θάνατο. Προχτές είχαμε το χειρότερο ναυάγιο του αιώνα στη Μεσόγειο, όταν στα ανοιχτά της Λιβύης βυθίστηκε σκάφος που μετέφερε ίσως και 900 πρόσφυγες -διασώθηκαν ελάχιστοι, κάτω από τριάντα. Και καθώς γράφω αυτές τις γραμμές, άλλα δυο σκάφη έχουν εκπέμψει σήμα κινδύνου, πάλι στα ανοιχτά της Λιβύης -κάπου 400 άνθρωποι κινδυνεύουν.

Καθώς μπήκε η άνοιξη και τα νερά καλοσύνεψαν, ξανάρχισαν πυκνά τα δρομολόγια των δουλεμπορικών από την Τουρκία και τη Λιβύη. Εκατομμύρια είναι οι πρόσφυγες των πολέμων που στοιβάζονται έξω από το κατώφλι της Ευρώπης, μηδαμινές οι δυνατότητες νόμιμης διέλευσης της Μεσογείου, αμείλικτη η προσφορά και ζήτηση ανεβάζει τις τιμές, βουλώνει στόματα, κλείνει μάτια.

Όταν τις προηγούμενες εβδομάδες τα δουλεμπορικά είχαν μπορέσει να ξεφορτώσουν κακήν κακώς αλλά σώους τους επιβάτες τους στην Κω, στη Γαύδο, στη Χίο, τη Λέσβο και άλλα ελληνικά νησιά, κάποιοι αχαρακτήριστοι πολιτικάντηδες σαν τον Άδωνη Γεωργιάδη είχαν βγει στα κεραμίδια και κατηγορούσαν την αρμόδια υπουργό Τασία Χριστοδουλοπούλου, ότι με την ανοχή που επιδεικνύει έχει μετατρέψει την Ελλάδα σε πόλο έλξης των προσφύγων (που τους αποκαλούν λαθρομετανάστες).

Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου »

Posted in Επικαιρότητα, Ευρωπαϊκή Ένωση, Μετανάστες | Με ετικέτα: , , , , | 305 Σχόλια »

Και πάλι για το φρούτο (ή τα φρούτα) απ’ τη Συρία

Posted by sarant στο 11 Αύγουστος, 2014

damasceneΑνοίγουμε τη βδομάδα της ραστώνης με ένα άρθρο ραστωνιάρικο, αφού είναι επανάληψη παλιότερου. Το ξαναδημοσιεύσω αφενός επειδή είχαμε πρόσφατα τη συζήτηση για κορόμηλα και συναφή, και αφετέρου επειδή, καλοκαίρι είναι, είχατε πει ότι καλό είναι να κερνάμε κανα φρουτάκι πότε-πότε.

Το παλιό εκείνο άρθρο ήταν ελαφρώς γρουσούζικο, μια και έτυχε να δημοσιευτεί τη μέρα που έγινε η φονική και καταστροφική έκρηξη στο Μαρί της Κύπρου, όπου ήταν αποθηκευμένα εκρηκτικά που αρχικά προορίζονταν για τη Συρία. Από τότε βέβαια, και η Κύπρος και πολύ περισσότερο η Συρία έχουν τραβήξει κι άλλα πολλά -αλλά ας μείνουμε στα φρούτα.

Η φωτογραφία που συνοδεύει το σημερινό άρθρο είναι καινούργια, πάντως, την έβγαλα τις προάλλες, αλλά το πιάτο δεν έχει μόνο «φρούτα από τη Συρία», αλλά και μούρα, κάτω αριστερά, όπως και κάτι μπέρια πάνω δεξιά. Βασικά να τα φάω ήθελα, και δεν κάνω ταξινομικές διακρίσεις.

Στη σημερινή αναδημοσίευση, έχω εμπλουτίσει το παλιό μου άρθρο με μερικά πράγματα που τα έβαλα εκ των υστέρων, όταν συμπεριέλαβα το άρθρο σε κεφάλαιο του βιβλίου «Οπωροφόρες λέξεις«.

Λοιπόν, το φρούτο -ή τα φρούτα;- από τη Συρία:

Μια από τις πιο παλιές πόλεις του μεσογειακού χώρου που κατοικούνται συνεχώς από την αρχαιότητα ως τα σήμερα, είναι κι η Δαμασκός, η πρωτεύουσα της Συρίας. Δαμασκός στα ελληνικά, Ντιμάσκ αλ-Σαμ στα αραβικά, Damas στα γαλλικά, πόλη που κάποτε ήταν ζηλευτή για τα πλούτη της και είχε δώσει τ’ όνομά της σε ένα σωρό περιζήτητα προϊόντα της, όπως είναι το δαμάσκο ύφασμα, πολύχρωμο μεταξωτό με αργυρά και χρυσά νήματα (damask στα αγγλικά),  ή το δαμασκηνό σπαθί, φτιαγμένο με μια ιδιαίτερη τεχνική (πλέγμα από ράβδους σίδερου και ατσαλιού). Αλλά εδώ δεν κάνουμε γεωγραφία· ταξιδεύουμε στον κόσμο των οπωρικών, και το κεφάλαιο αυτό είναι αφιερωμένο στο φρούτο από τη Δαμασκό, το δαμάσκηνο.

Είναι όμως ένα φρούτο το δαμάσκηνο ή μια οικογένεια; Τι γίνεται με τα κορόμηλα; Με τις μπουρνέλες ή βανίλιες; Πρόκειται για ποικιλίες που προέρχονται από πολύ συγγενικά δέντρα· εδώ θα τα εξετάσουμε όλα μαζί, και τα μοβ ελλειψοειδή μεσαίου μεγέθους  (τα δαμάσκηνα), και τα μικρά στρογγυλά πράσινα ή κόκκινα ή κίτρινα (τα κορόμηλα), και τα μεγάλα στρογγυλά μοβ ή κίτρινα (μπουρνέλες ή βανίλιες). Στη φωτογραφία, πέρα από τα μούρα και τα μπέρια, έχουμε τα εξής δαμασκηνοειδή: αριστερά τις (πράσινες) ρεγκλότες, πιο πάνω μια ποικιλία δαμάσκηνα που τα λένε κβετς (quetsche) εδώ στη Λοθαριγγία, αλλά νομίζω πως είναι πολύ παρόμοια με τα σκοπελίτικα. Βέβαια, δαμάσκηνα είναι και εκείνα κάτω δεξιά, που εδώ τα λένε «προεδρικά» (ποικιλία President), ενώ στο κέντρο είναι δυο μπουρνέλες, και δεξιά, τα κίτρινα, είναι μιραμπέλες, που κι αυτά είναι ποικιλία της Λοθαριγγίας, αν και πολύ όμοια με τα πράουστα της Σαμοθράκης. Παναπεί, τα φρούτα απ’ τη Συρία έχουν πολλές ποικιλίες και πολλά ονόματα.

Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου »

Posted in Επαναλήψεις, Ετυμολογικά, Ιστορίες λέξεων, Φρούτα εποχής | Με ετικέτα: , , , , , , | 69 Σχόλια »

Προσεπτεμβριανά μεζεδάκια

Posted by sarant στο 31 Αύγουστος, 2013

Τελευταία μέρα του Αυγούστου σήμερα, από αύριο Σεπτέμβρης που προμηνυόταν θερμός στο εσωτερικό μέτωπο αλλά υπάρχει σοβαρός φόβος ν’ αποδειχτεί καυτός στη γειτονιά μας, με τα σύννεφα του πολέμου να μαζεύονται πάνω από τη Συρία, καθώς οι ΗΠΑ και η Γαλλία φαίνονται αποφασισμένες να χτυπήσουν, ακόμα και χωρίς απόφαση του Συμβουλίου Ασφαλείας του ΟΗΕ. Προς το παρόν, εύχομαι να αποφευχθεί η καταστροφική αυτή κίνηση, αν και δεν το ελπίζω. Αλλά πίσω στα μεζεδάκια μας, που ευνόητο είναι να ονομαστούν ‘προσεπτεμβριανά’.

Στα άρθρα του βετεράνου Άγγλου δημοσιογράφου Ρόμπερτ Φισκ για τη Συρία βρίσκει κανείς μια λογική φωνή που λέει τα αυτονόητα, και σε ένα από τα άρθρα αυτά ψάρεψα το πρώτο σημερινό μεζεδάκι. Σε χτεσινό άρθρο, ο Φισκ χαρακτηρίζει ηλίθιο τον επικείμενο πόλεμο. Σύμφωνα με τη μετάφραση που δημοσιεύεται στο Βήμα: η επικείμενη επίθεση στη Συρία είναι κάτι που όλοι μας πλέον πρέπει να «καταπιούμε» ως γεγονός, παρά το ότι θα πρόκειται για τον πιο ανόητο πόλεμο που έχει διεξάγει η Δύση στη σύγχρονη ιστορία της. Οι πύραυλοι Κρουζ που θα πλήξουν μια από τις αρχαιότερες πόλεις του κόσμου [σ.σ. εννοεί τη Δαμασκό] δεν έχει να κάνει με το θέμα της ΣυρίαςΤελικά ίσως είναι καλύτερο να διαβάσετε το πρωτότυπο άρθρο, διότι η «μετάφραση» στο Βήμα είναι συντομευμένη, αφυδατωμένη και άτεχνη, και έχει και τη συνήθη χοντράδα, το «έχει διεξάγει». Ειδικά στον παρακείμενο, τα’χουμε ξαναγράψει αυτά, δεν χωράει αμφιβολία, διαρκής τύπος ΔΕΝ μπαίνει, ή θα πείτε «έχει διεξαγάγει» ή, οι τολμηρότεροι ή οι Κύπριοι, «έχει διεξάξει».

Με αφορμή τη Συρία και το επόμενο. Έλληνας συγγραφέας και υποψήφιος βουλευτής (του Πασόκ) δημοσίευσε στο έως εχτές ανοιχτό προφίλ του στο Φέισμπουκ την εξής βαρυσήμαντη πολιτική ανάλυση: Η επικείμενη εισβολή στη Συρία θα κριθεί εκ του αποτελέσματος. Όλα τα άλλα είναι π@@@@ες μπλε.  Πέρα από το ότι, απ’ όσο ξέρουμε, δεν επίκειται εισβολή στη Συρία (εκτός αν ο Θ.Χ. ξέρει κάτι παραπάνω), με ενοχλεί πολύ η περιττή αθυροστομία έστω και με φερετζέ. Μια βρισιά για να δικαιώνεται πρέπει να είναι εύστοχη -κι εδώ, θα το κρίνετε κι εσείς, δεν νομίζω πως είναι.

oksop

Γουστόζικο τυπογραφικό λαθάκι σε άρθρο του Βήματος πριν από μερικές μέρες: Η κινητικότητα θετικό εργαλείο για καλύτερη οξοποίηση του εργατικού δυναμικού, κι άντε να μην πάει ο νους σου στο κακό. Υπεύθυνος για το λάθος είναι ο καινούργιος διορθωτής του Βήματος, κάποιος κ. Σπελ Τσέκερ. Πράγματι, αν γράψετε στο Γουόρντ «αξοποίηση» και το περάσετε από αυτόματον ορθογραφικό έλεγχο, η λύση που σας προτείνει το πρόγραμμα δεν είναι «αξιοποίηση» αλλά «οξοποίηση» (ο αλγόριθμός του μάλλον προκρίνει τις λύσεις με ίδιο αριθμό γραμμάτων, διότι προφανώς δεν παίρνει υπόψη του συχνότητα των λεκτικών τύπων).

Το λάθος δεν θα το βρείτε πια στη σελίδα του Βήματος, αφού το σχετικό άρθρο έχει τροποποιηθεί και διορθωθεί, αλλά, όπως συχνά συμβαίνει, η παλιά εκδοχή έχει αναπαραχθεί σε άλλους ιστότοπους, οπότε το εργατικό δυναμικό δεν έχει διαφύγει τον κίνδυνο της οξοποίησης!

Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου »

Posted in Κοτσανολόγιο, Μύθοι, Μαργαριτάρια, Μεταμπλόγκειν, Μεζεδάκια | Με ετικέτα: , , , , | 143 Σχόλια »