Οι λέξεις έχουν τη δική τους ιστορία

Το ιστολόγιο του Νίκου Σαραντάκου, για τη γλώσσα, τη λογοτεχνία και… όλα τα άλλα

Posts Tagged ‘ΣΥΡΙΖΑ’

Πολιτικοδημοσιογραφικό κλισεδολόγιο (συνεργασία του Αλέξη)

Posted by sarant στο 9 Μαρτίου, 2017

Το σημερινό άρθρο είναι συνεργασία: το έχει γράψει ο φίλος μας ο Αλέξης, στον οποίο το ιστολόγιο χρωστάει επίσης άλλα δυο πολύ καλά άρθρα, τη συλλογή ιστορικών λέξεων και φράσεων της μεταπολίτευσης, πριν από τρία χρόνια, και την ανασύσταση των Ομηρικών επών  το 2011.

Στο σημερινό άρθρο ο Αλέξης συγκέντρωσε 85 λέξεις και φράσεις που έχουν γίνει κλισέ τα τελευταία χρόνια στον πολιτικό-δημοσιογραφικό λόγο. Ο τίτλος του άρθρου είναι δικός μου: ο Αλέξης το είχε τιτλοφορήσει «Σύντομος πολιτικός λεξιλογικός οδηγός (για επίδοξους πολιτικούς και μη)». Ωστόσο, όλο το άρθρο είναι δική του δουλειά, εγώ δεν έχω αλλάξει ούτε ένα γιώτα, χωρίς αυτό να σημαίνει ότι συμφωνώ πάντοτε με τα γραφόμενα. Οπότε, ο έπαινος ανήκει στον Αλέξη.

Το θέμα ασφαλώς έχει πολύ ενδιαφέρον και ενδιαφέρει και πολύ το ιστολόγιό μας. Εννοείται ότι η κατάρτιση του καταλόγου ενέχει υποκειμενισμό: ο καθένας μας μπορεί να έκανε κάποιες διαφορετικές επιλογές αν κατάρτιζε έναν ανάλογο κατάλογο. Τα σχόλια ασφαλώς θα προσθέσουν πολλά.

Οι φράσεις είναι καταταγμένες σε απόλυτη αλφαβητική σειρά, ένας τρόπος με αφοπλιστική απλότητα, που όμως δεν βολεύει πάντοτε στην αναζήτηση -η κατάταξη με λέξεις-κλειδιά είναι σαφώς προτιμότερη από αυτή την άποψη. Βέβαια, ο κατάλογος έτσι κι αλλιώς δεν είναι πολύ μεγάλος, και υπάρχει πάντα και το Ctrl-F.

Δεν λέω περισσότερα διότι το άρθρο του Αλέξη είναι εκτενές. Ιδού λοιπόν ο……

ΣΥΝΤΟΜΟΣ ΠΟΛΙΤΙΚΟΣ ΛΕΞΙΛΟΓΙΚΟΣ ΟΔΗΓΟΣ

(για επίδοξους πολιτικούς και μη)

Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου »

Advertisements

Posted in Κλισέ, Λεξικογραφικά, Πολιτική, Συνεργασίες | Με ετικέτα: , , , , | 179 Σχόλια »

Το 18,33% του ουρανού

Posted by sarant στο 8 Μαρτίου, 2017

Το σημερινό άρθρο είναι επικαιροποιημένη επανάληψη ενός παλιότερου, προπέρσινου -και μάλιστα επανάληψη επανάληψης, αφού και το προπέρσινο ήταν επίσης επικαιροποιημένη επανάληψη ενός άρθρου του 2013. Αλλά αυτή η ανακύκλωση δεν γίνεται επειδή το παλιότερο άρθρο είχε περάσει απαρατήρητο, ούτε επειδή δεν προλαβαίνω να γράψω φρέσκο, αλλά επειδή πιστεύω ότι πρόκειται για ένα ζήτημα που εξακολουθεί να μην έχει διευθετηθεί και που πρέπει να διευθετηθεί, οπότε δεν βλάφτει να το επαναλαμβάνω. Βέβαια, πρέπει να το πω, λίγοι συμφωνούν μαζί μου -αλλά τι να κάνουμε, θα το αντέξω.

Σήμερα έχουμε 8 Μαρτίου, την παγκόσμια μέρα της γυναίκας, οπότε αναδημοσιεύω το προπέρσινο άρθρο μου. Επικαιροποιημένο, αφού τα στοιχεία σε σχέση με τη συμμετοχή των γυναικών στη Βουλή και στην κυβέρνηση έχουν αλλάξει από τότε, δεδομένου ότι μεσολάβησαν οι εκλογές του Σεπτεμβρίου 2015.  Βέβαια, οι ταχτικοί θαμώνες του ιστολογίου θα έχετε μάλλον τοποθετηθεί ήδη -αλλά τίποτα δεν σας εμποδίζει να επαναλάβετε την άποψή σας, αν δεν βαριέστε, χώρια που δεν αποκλείεται να έχετε σε κάποιο σημείο μεταβάλει άποψη.

Σύμφωνα με το γνωστό ρητό, «Οι γυναίκες είναι το μισό του ουρανού». Εδώ θα ταίριαζε το χαριτολόγημα που λέγαμε στα φοιτητικά μου χρόνια («το άλλο μισό στην Κίνα βρίσκεται»), και θα ταίριαζε επειδή το ρητό έχει κινέζικη προέλευση, αφού αν δεν κάνω λάθος το είπε ο Πρόεδρος Μάο. Μάλιστα, η αρχική μορφή είναι: «Οι γυναίκες κρατάνε το μισό του ουρανού». Είτε έτσι είτε αλλιώς, η φράση «μισό του ουρανού» έχει καθιερωθεί διεθνώς, μάλιστα μια διεθνής ΜΚΟ που προωθεί την ισότητα των φύλων λέγεται Half the sky movement. Το μισό του ουρανού στη θεωρία, στην πράξη αρκετά λιγότερο, καθώς σε όλες σχεδόν τις χώρες του κόσμου οι γυναίκες έχουν λειψή εκπροσώπηση στα κέντρα λήψης αποφάσεων και στους κρατικούς θεσμούς, ιδίως στα υψηλά κλιμάκια. Οπότε, δεν μπορούμε να μιλάμε για το μισό του ουρανού -ένα 20% μπορεί να είναι πιο κοντά στην πραγματικότητα.

Στη χώρα μας, η υποεκπροσώπηση των γυναικών είναι σοβαρή και μόνιμη. Ακόμα χειρότερα, στη Βουλή που προέκυψε από τις εκλογές του Σεπτεμβρίου 2015 ο αριθμός των γυναικών μειώθηκε αισθητά σε σύγκριση με τη Βουλή του Ιανουαρίου 2015: αυτή τη στιγμή έχουμε μόνο 55 γυναίκες επί συνόλου 300 βουλευτών (ποσοστό 18,33%), ενώ στη βραχύβια βουλή των πρώτων μηνών του 2015 είχαμε 70 (23,3%) που είναι και το ρεκόρ από καταβολής ελληνικού κράτους. Η σημερινή επίδοση είναι χειρότερη ακόμα και από τη Βουλή του Ιουνίου 2012, που είχε 63 γυναίκες (ποσοστό 21%) και λίγο μόνο καλύτερη από τον αριθμό του 2009 (52 γυναίκες). Εννοείται ότι στα παλαιότερα χρόνια ο αριθμός των γυναικών ήταν ακόμα μικρότερος.

Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου »

Posted in Βουλή, Δύο φύλα, Επαναλήψεις, Επετειακά | Με ετικέτα: , , , | 272 Σχόλια »

ΣΥΡΙΖΑ, δυο χρόνια μετά

Posted by sarant στο 26 Ιανουαρίου, 2017

Θα μου πείτε, και με το δίκιο σας, ότι το άρθρο αυτό έρχεται κατόπιν εορτής αφού η επέτειος της εκλογικής νίκης του ΣΥΡΙΖΑ τον Γενάρη του 2015 ήταν χτες. Έτσι είναι -ας πούμε ότι έγινε κακός προγραμματισμός. Από την άλλη, για μια μέρα καθυστέρηση δεν χάλασε ο κόσμος, οπότε και το σημερινό άρθρο, ένας απολογισμός των δύο ετών από την πρώτη εκλογική νίκη της Αριστεράς, έχει πιστεύω τη θέση του -ανάμεσα στ’ άλλα, για να μη νομιστεί ότι απέφυγα να γράψω επετειακό άρθρο για να μην συζητήσουμε εδώ. Δεν ισχύει κάτι τέτοιο, και επιπλέον με ενδιαφέρει και η γνώμη σας.

Πριν από δύο χρόνια λοιπόν, ο ΣΥΡΙΖΑ κέρδισε την πρώτη θέση στις εκλογές με 36% ποσοστό το οποίο, ελέω (εδώ ταιριάζει η λέξη!) του ληστρικού εκλογικού νόμου τού επέτρεψε να βγάλει 149 βουλευτές και να σχηματίσει κυβέρνηση με τους Ανεξάρτητους Έλληνες, ένα αντιμνημονιακό (τότε) κόμμα της λαϊκής δεξιάς (Ξέρω ότι πολλοί καλοπροαίρετοι θεωρούν τους ΑΝΕΛ ακροδεξιά, αλλά διαφωνώ -λαϊκή δεξιά είναι, όπως λαϊκή δεξιά είναι και ο νεοδημοκράτης κ. Γιακουμάτος, κι ας εξέφρασε πρόσφατα μια επιεικώς ακροδεξιά θέση για την «αρρώστια της ομοφυλοφιλίας»).

Η νέα κυβέρνηση εκλέχτηκε με εντολή τη σκληρή διαπραγμάτευση και αυτό έκανε τους πρώτους πέντε μήνες -αλλά δεν τα κατάφερε μπροστά στον συνθλιπτικό συσχετισμό των δυνάμεων διεθνώς. Επιχείρησε να βγει από το αδιέξοδο με μια κίνηση υψηλού ρίσκου, το δημοψήφισμα. Στις διαπραγματεύσεις που ακολούθησαν τη μεγαλειώδη νίκη του Όχι, έχοντας δώσει δύο δεσμεύσεις που εκ των πραγμάτων αποδείχτηκαν αλληλοαποκλειόμενες (α. Παραμονή στην ευρωζώνη και στην ΕΕ, β. Απαλλαγή από τα μνημόνια και τη λιτότητα) ο Αλέξης Τσίπρας προτίμησε να τιμήσει την πρώτη δέσμευση και να θυσιάσει τη δεύτερη. Κατά τη γνώμη μου, σωστά έπραξε, δεδομένου ότι οι συνέπειες της πρώτης αθέτησης θα ήταν αναντίστρεπτες. Έτσι είχαμε τον συμβιβασμό (και συνθηκολόγηση θα τον έλεγαν κάποιοι) του Ιουλίου που οδήγησε στο τρίτο μνημόνιο.

Αν η στάση του Τσίπρα σε εκείνη τη 17ωρη διαπραγμάτευση ήταν ψύχραιμη στάθμιση των συσχετισμών ή ασυγχώρητη δειλία, αυτό απόκειται στον καθέναν να το εκτιμήσει. Πάντως δεν πιστεύω αυτό που λένε κάποιοι πρώην Συριζαίοι, ότι ήταν προσυμφωνημένο ξεπούλημα, που μάλιστα προετοιμαζόταν από πολύν καιρό -την άποψη αυτή τη βρίσκω πιο εξωφρενική και από την αποκάλυψη ενός ταξιτζή που είχα πάρει πριν από λίγο καιρό, ο οποίος με διαβεβαίωσε ότι στην κηδεία του Μαντέλα όρκισαν τον Τσίπρα στον 33ο βαθμό των Μασόνων και του έκαναν το τατουάζ με τον Αντίχριστο.

Λυπηρή αλλά αναπόφευκτη συνέπεια του ιουλιανού συμβιβασμού (και ήττα θα τον έλεγαν κάποιοι) ήταν η διάσπαση του ΣΥΡΙΖΑ, με την αποχώρηση σημαντικής μερίδας βουλευτών, στελεχών και μελών (αναλογικά περισσότερες ήταν οι απώλειες σε επίπεδο στελεχών, επειδή οι αποχωρήσαντες είχαν μεγάλο ταλέντο στο να αποσπούν τα μέγιστα στις εσωκομματικές εκλογικές διαδικασίες). Χαρακτήρισα τη διάσπαση αναπόφευκτη ύστερα από τον ιουλιανό συμβιβασμό, αλλά στην πραγματικότητα, για να μην κρυβόμαστε πίσω από το δάχτυλό μας, η διάσπαση του ΣΥΡΙΖΑ ήταν αναπόφευκτη έτσι κι αλλιώς· ο παλιός ΣΥΡΙΖΑ είχε πολλά καλά, αλλά ενιαίο κόμμα δεν ήταν, μόνο ένα άθροισμα συνιστωσών· ανάμεσα στα στελέχη που ανήκαν σε διαφορετικές τάσεις δεν υπήρχε καμιά ψυχική ενότητα, καμιά συντροφικότητα. Αλλά σταματάω εδώ. Ή μάλλον να διευκρινίσω ότι δεν θεωρώ πως όσοι έφυγαν καλώς έφυγαν -ελπίζω πως με αρκετούς, τους περισσότερους, θα συμπορευτούμε ξανά στο μέλλον.

Ίσως πιο σοβαρή συνέπεια του ιουλιανού συμβιβασμού να ήταν ότι σχεδόν όλοι μας απογοητευτήκαμε, αισθανθήκαμε διαψευσμένοι, ξενερώσαμε αν θες, καθώς διαπιστώσαμε ότι το περιθώριο κινήσεων που έχουμε είναι πολύ μικρότερο απ’ όσο νομίζαμε. Ωστόσο, στις εκλογές που σωστά κάλεσε ο ΣΥΡΙΖΑ τον Σεπτέμβριο οι δυνάμεις του έμειναν ουσιαστικά αλώβητες (σε ποσοστά -η συμμετοχή ήταν γενικά μικρότερη) πράγμα που έδειξε ότι η σχετική πλειοψηφία προτιμούσε να εμπιστευτεί στον ΣΥΡΙΖΑ τη διαχείριση της ήττας αυτής.

Από τότε μέχρι σήμερα πέρασαν 16 μήνες, έκλεισε η πρώτη αξιολόγηση (κάτι στο οποίο είχε αποτύχει η προηγούμενη κυβέρνηση) ενώ η δεύτερη δεν έχει ακόμα κλείσει, κι αυτό προκαλεί ανησυχίες. Ψηφίστηκαν πολλά σκληρά μέτρα ενώ η υπερφορολόγηση ορισμένων κατηγοριών αποτελεί σοβαρότατο πρόβλημα. Πώς αποτιμούμε λοιπόν τη διετία ή έστω το 16μηνο;

9_17Για να κάνουμε συγκρίσεις που να έχουν νόημα, πρέπει να συγκρίνουμε ομοειδή πράγματα. Στην προκειμένη περίπτωση δεν μπορούμε να ξέρουμε πώς θα είχαν εξελιχθεί τα πράγματα αν στις 25 Ιανουαρίου (ή στις 20 Σεπτεμβρίου) είχε κερδίσει η προηγούμενη συγκυβέρνηση τις εκλογές, μόνο εκτιμήσεις και εικασίες μπορούμε να κάνουμε. Η δική μου αυστηρά προσωπική εκτίμηση είναι πως με τον ΣΥΡΙΖΑ τα πράγματα, που έτσι κι αλλιώς θα ήταν πάρα πολύ δύσκολα, είναι καλύτερα. Καλύτερα για ποιον; ρωτάει ο κύριος με το γενάκι. Καλύτερα για τα ασθενέστερα στρώματα, για την πλειοψηφία των Ελλήνων. Όχι καλύτερα απ’ όσο ήταν το 2014 ή το 2012 ή το 2008 -καλύτερα απ’ όσο θα ήταν χωρίς τη νίκη του ΣΥΡΙΖΑ πρόπερσι τον Γενάρη. Αλλιώς, αν συγκρίνουμε ανόμοια πράγματα, πέφτουμε στο λογικό σφάλμα που έξυπνα διακωμωδεί η σειρά των μιμιδίων «Χ με ΠΑΣΟΚ – Χ με ΣΥΡΙΖΑ» (και βάζω ένα που με πληγώνει πολύ).

Για το κυβερνητικό έργο των 16 μηνών πολλά αρνητικά μπορούν να ειπωθούν -έχω γράψει κι εγώ κατά καιρούς, για παράδειγμα έχω επικρίνει έντονα την ταπεινωτική αποπομπή του Νίκου Φίλη ύστερα από τη σύγκρουση με την Εκκλησία, αν και με χαρά μου βλέπω ότι και ο καινούργιος υπουργός κάνει πράγματα που ενοχλούν μερικούς αγιατολάδες). Και η ατολμία της κυβέρνησης με ενοχλεί, όπως και κάποιες υποχωρήσεις προς τον ελάσσονα κυβερνητικό εταίρο, αν και σε μεγάλο βαθμό αυτές κινούνται στη σφαίρα του συμβολικού και του τελετουργικού. Η μη εξυγίανση της αστυνομίας είναι ενοχλητική, αλλά προσωπικά δεν ήλπιζα να γίνουν και πολλά σε αυτό το φοβερά δύσκολο θέμα.

Από την άλλη, σε τομείς που δεν άπτονται των μνημονιακών περιορισμών έχουν ψηφιστεί νομοσχέδια που καμιά άλλη κυβέρνηση δεν είχε ψηφίσει ή δεν θα ψήφιζε, και εννοώ την καθιέρωση της σχεδόν απλής αναλογικής, την ψήφιση του νόμου για την ιθαγένεια, το σύμφωνο συμβίωσης, τη βελτίωση της νομοθεσίας για τις φυλακές. Δεν είναι πολλά, θα έπρεπε να είναι πολύ περισσότερα.

Έχουν επίσης ανοίξει μερικά μεγάλα θέματα όπως η μεταρρύθμιση του εκπαιδευτικού συστήματος, που έπρεπε να ανοίξουν αλλά δεν είναι ακόμα καθαρό πώς θα εξελιχθούν. Η διαχείριση της προσφυγικής κρίσης έγινε με θετικά και αρνητικά, αλλά θα είχαμε μόνο αρνητικά αν πρωθυπουργός ήταν ακόμα εκείνος που έβλεπε τα νηπιαγωγεία να έχουν καταληφθεί από αλλοδαπούς, και που τα στελέχη του ήθελαν να γίνει κόλαση η ζωή των μεταναστών.

Στους τομείς που επηρεάζονται από μνημονιακούς περιορισμούς, τα περιθώρια είναι ίσως μηδαμινά, ωστόσο κατά τη γνώμη μου η σημερινή κυβέρνηση κινήθηκε με γνώμονα το συμφέρον των οικονομικά ασθενέστερων και την προάσπιση του δημόσιου τομέα, και ακριβώς αυτή η στάση τοποθετεί τον ΣΥΡΙΖΑ σταθερά στην Αριστερά, κι ας αναγκάζεται να εφαρμόσει μέτρα που μόνο αριστερά δεν είναι (Βέβαια, αφού ο ΣΥΡΙΖΑ είναι το πρώτο κόμμα της κομμουνιστογενούς αριστεράς που κέρδισε ποτέ βουλευτικές εκλογές στη Δυτική Ευρώπη, δεν υπάρχει και κανένα προηγούμενο, για να δούμε πώς πορεύονται χωρίς συμβιβασμούς οι καλές και άσπιλες αριστερές κυβερνήσεις).

Στο πεδίο της οικονομίας τα πράγματα είναι πολύ δύσκολα. Δεν θα παινέψω την κυβέρνηση για τα πρωτογενή πλεονάσματα που παρουσιάζει, αφού μπορεί κανείς να προβάλει την ένσταση ότι υπάρχουν καθυστερούμενες οφειλές του δημοσίου (χώρια την πιο ουσιαστική ένσταση, ότι το πλεόνασμα προέρχεται από την αφαίμαξη των λαϊκών μαζών). [*Προσθήκη: μου λένε ότι η πρώτη ένσταση δεν ισχύει, διότι οι καθυστερούμενες πληρωμές έχουν ήδη καταλογιστεί όταν έγιναν οι δαπάνες].

Πάντως, διαβάζω ότι η ανεργία έχει υποχωρήσει κατά τέσσερις ποσοστιαίες μονάδες στο διάστημα της διακυβέρνησης από τον ΣΥΡΙΖΑ (από 26,6% σε 22,6%), κάτι που, αν ισχύει, δεν ξέρω ποια άλλη ερμηνεία επιδέχεται.

Ωστόσο, τα πράγματα είναι πολύ δύσκολα διεθνώς, και στην Ευρώπη ακόμα περισσότερο, αφού ο συνδυασμός οικονομικής και προσφυγικής κρίσης είναι βούτυρο στο ψωμί της ξενοφοβικής δεξιάς. Δεν είμαι και πολύ αισιόδοξος, αν και τουλάχιστον (ασθενική ηλιαχτίδα μέσα στη μαυρίλα) φαίνεται να συντελείται σε πανευρωπαϊκό επίπεδο μια απαγκίστρωση των σοσιαλιστικών κομμάτων από τα κεντροδεξιά και η προοπτική της οικοδόμησης ενός προοδευτικού πόλου από αριστερούς, πράσινους και σοσιαλιστές, κάτι στο οποίο η συμβολή του ΣΥΡΙΖΑ υπήρξε ως τώρα καθοριστική. Όπως καθοριστική ήταν και η συμβολή της επιβίωσης του ΣΥΡΙΖΑ στο να κερδίσουν οι προοδευτικές δυνάμεις τις εκλογές στην Πορτογαλία και να σχηματίσουν κυβέρνηση -με την ανοχή του Κ.Κ. το οποίο εκεί έχει διαφορετική στάση επειδή επηρεάζεται από το βροχερό κλίμα.

Βέβαια, αυτός ο απολογισμός μπορεί να μην καλύπτει όσους προσέγγισαν τον ΣΥΡΙΖΑ μετά τις εκλογές του 2012 και ίσως είχαν αυξημένες προσδοκίες -και δεν έχω αμφιβολία ότι στις εκλογές που θα γίνουν, όποτε γίνουν, οι πολίτες θα τιμωρήσουν με την ψήφο τους τα κόμματα που ήταν στην κυβέρνηση, αυτό είναι αναμενόμενο. Από την άλλη, όσοι από εμάς ανήκαμε στο 10,93% ή στο 1,35% δεν έχουμε νομίζω να σκεφτούμε και πολλά, εδώ είναι το σπίτι μας -ή εδώ, ή δίπλα. Αυτή είναι η Αριστερά που μας έλαχε, όπως είχε πει ο Ελεφάντης, με αυτήν πορευόμαστε. Και ταυτόχρονα πολύ διασκεδάζουμε βλέποντας τους αφρούς που βγάζουν, έχοντας πάθει στερητικό σύνδρομο, εκείνοι που είχαν πιστέψει πως έχουν κληρονομικό δικαίωμα πάνω στην κυβερνητική εξουσία.

Posted in Απολογισμοί, Αριστερά, Επετειακά, Εκλογές | Με ετικέτα: , , | 281 Σχόλια »

Μια άβολη επέτειος

Posted by sarant στο 5 Ιουλίου, 2016

Συμπληρώνεται σήμερα ένας χρόνος από το δημοψήφισμα του 2015, το όγδοο δημοψήφισμα στην ιστορία του νεοελληνικού κράτους -αλλά το πρώτο και μοναδικό στο οποίο έχουν συμμετάσχει οι περισσότεροι από εμάς, αφού μόνο όσοι είναι πάνω από τα εξήντα πρόλαβαν να πάρουν μέρος στο δημοψήφισμα του 1974 με το οποίο απαλλαγήκαμε από το πολίτευμα της βασιλευομένης δημοκρατίας. Η άβολη αυτή επέτειος, που παρακάτω θα φανεί γιατί τη χαρακτηρίζω έτσι, μού δίνει την αφορμή για μερικές σκόρπιες σκέψεις. Με μεγάλο ενδιαφέρον θα διαβάσω τα σχόλιά σας.

Η επέτειος του ελληνικού δημοψηφίσματος έχει προσλάβει μιαν απροσδόκητη χροιά επικαιρότητας καθώς πριν από λίγες μέρες είχαμε το βρετανικό δημοψήφισμα για την έξοδο του Ηνωμένου Βασιλείου από την ΕΕ -και έγιναν πολλοί, εύστοχοι ή όχι, παραλληλισμοί ανάμεσα στις δύο εκλογικές μάχες, ιδίως όταν φάνηκε ότι η νικήτρια πλευρά, του Μπρέξιτ, δεν βιαζόταν καθόλου να κινήσει τη διαδικασία εξόδου από την Ένωση και όταν την εύλογη παραίτηση του Ντέιβιντ Κάμερον ακολούθησαν οι αναπάντεχες παραιτήσεις δυο πρωτοπαλίκαρων της παράταξης που πλειοψήφησε, του Μπόρις Τζόνσον που αρνήθηκε να διεκδικήσει την ηγεσία των Συντηρητικών, και του Νάιτζελ Φαράτζ που εγκατέλειψε την ηγεσία του UKIP για να… αφιερωθεί στην οικογένειά του και στην ιδιωτική του ζωή.

Γράφτηκε λοιπόν, σοβαρά ή αστεία, ότι οι Βρετανοί πολιτικοί πρέπει να δανειστούν τεχνογνωσία από τον Αλέξη Τσίπρα για να μάθουν πώς να μετατρέψουν το Όχι της λαϊκής ετυμηγορίας σε Ναι, έτσι ώστε να μην υλοποιηθεί το βρετανικό Μπρέξιτ. Η θέση αυτή θεωρει δεδομενο πως το περσινό ελληνικό Όχι μετατράπηκε σε Ναι, και με μια πρώτη ματιά τούτο επιβεβαιώνεται. Διότι, ναι μεν δεν εφαρμόστηκε η πρόταση Γιούνκερ (η οποία απορρίφθηκε στο δημοψήφισμα) αλλά ο συμβιβασμός που επιτεύχθηκε περιείχε διαφορετικούς αλλά σε αρκετά σημεία επαχθέστερους όρους.

Η σύγκριση αυτή ωστόσο παραβλέπει ότι η πρόταση Γιούνκερ είχε πολύ περιορισμένο χρονικόν ορίζοντα, λίγων μηνών, ενώ η σημερινή αναμφισβήτητα επώδυνη διευθέτηση είναι πιο μακροπρόθεσμη και αγκαλιάζει πολύ περισσότερα ζητήματα -οπότε, είναι άτοπο να γίνεται σύγκριση με την πρόταση Γιούνκερ, που αν την δεχόταν η ελληνική πλευρά είναι βέβαιο πως μετά τη λήξη της θα δεχόταν τελεσίγραφα να υλοποιήσει και όλα τα άλλα μέτρα.

Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου »

Posted in Επετειακά, Επικαιρότητα, Ευρωπαϊκή Ένωση, Εκλογές, Πολιτική | Με ετικέτα: , , , , | 365 Σχόλια »

Ένας χρόνος πρώτη φορά αριστερά

Posted by sarant στο 25 Ιανουαρίου, 2016

Τέτοια μέρα πέρυσι έγιναν οι εκλογές που ανέδειξαν μεγάλον νικητή τον ΣΥΡΙΖΑ και πρώτη φορά αριστερά» στην κυβέρνηση, όπως ήταν το σύνθημα, αν και όχι με αυτοδυναμία, οπότε σχηματίστηκε κυβέρνηση συνεργασίας με τους Ανεξάρτητους Έλληνες του Πάνου Καμμένου, κόμμα της λαϊκής δεξιάς, με κάποτε ακραίες ή/και εθνικιστικές θέσεις (όπως είναι όλα τα κόμματα της λαϊκής δεξιάς).

Σήμερα λοιπον έχουμε την πρώτη επέτειο της ιστορικής εκείνης μέρας, οπότε το επετειακό άρθρο επιβάλλεται αυτονόητα. Επέτειος βέβαια σημαίνει απολογισμός, οπότε θα κάνουμε και τον απολογισμό της εξαιρετικά πυκνής σε γεγονότα χρονιάς που πέρασε. Ο πληθυντικός αριθμός εδώ δεν είναι σχήμα λόγου: εγώ σκοπεύω να γράψω σχετικά λίγα και να ακούσω τη γνώμη σας -ενώ δεν ξεχνάω ότι εδώ λεξιλογούμε, όπως θα δείτε στο τέλος του άρθρου.

Εξαιρετικά πυκνή σε γεγονότα ήταν η χρονιά, ωστόσο όχι σε κυβερνητικό έργο, αφού πολύς χρόνος αναγκαστικά αναλώθηκε στην διαπραγμάτευση με τους δανειστές, ενώ, όπως όλοι ξέρουμε, μέσα στο 2015 δεν πήγαμε μία αλλά τρεις φορές στις κάλπες, και μάλιστα σε εθνικό επίπεδο, οπότε ουσιαστικά η κυβέρνηση μετά τον Σεπτέμβριο άρχισε να λειτουργεί σε κάπως ομαλό πεδίο, ενώ σε απόλυτα ομαλό πεδίο δεν έχει ακόμα βρεθεί, αφού εξακολουθεί να υπάρχει η δαμόκλειος σπάθη της αξιολόγησης.

Με μια πρώτη ματιά θα έλεγε κανείς ότι ο ΣΥΡΙΖΑ απέτυχε, αφού δεν κατάφερε να εφαρμόσει τις προεκλογικές του εξαγγελίες και να απαλλάξει τη χώρα από τη μνημονιακή λιτότητα, αντίθετα στη χώρα επιβλήθηκε ένα τρίτο μνημόνιο με αρκετές επαχθείς πρόνοιες. Επίσης, τα στελέχη του ΣΥΡΙΖΑ που ανέλαβαν κυβερνητικά πόστα θα διαπίστωσαν υποθέτω ότι η καθημερινή άσκηση της διακυβέρνησης κρύβει δυσκολίες που δεν τις έχει η βολική θέση της αντιπολίτευσης.

Από την άλλη, κανείς δεν μπορεί να πει ότι αν δεν αναλάμβανε ο ΣΥΡΙΖΑ θα ήταν τα πράγματα καλύτερα -προσωπικά μάλιστα πιστεύω ακράδαντα ότι θα ήταν χειρότερα, αν και αυτά τα επιρρήματα (καλύτερα, χειρότερα) ποτέ δεν ισχύουν για όλους: αυτό που είναι καλύτερο για τον ένα, είναι συμφορά για τον άλλον, και είναι κάτι που καθορίζεται ταξικά ή κοινωνικά. Οπότε, να το προσδιορίσω: ισχυρίζομαι ότι η θέση των οικονομικά ασθενέστερων στρωμάτων θα ήταν χειρότερη αν δεν νικούσε πέρσι τέτοια μέρα ο ΣΥΡΙΖΑ.

Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου »

Posted in Επετειακά, Εκλογές, Πολιτική | Με ετικέτα: , , | 286 Σχόλια »

Τη δεύτερη φορά…

Posted by sarant στο 21 Σεπτεμβρίου, 2015

Τα χτεσινά εκλογικά αποτελέσματα αποτέλεσαν, από κάποιες απόψεις, έκπληξη πολύ μεγαλύτερη από τη νίκη του ΣΥΡΙΖΑ τον Γενάρη, μια νίκη που τότε ήταν λίγο πολύ αναμενόμενη αλλά ίσως όχι τόσο ευρεία. Η χτεσινή καθαρή νίκη του ΣΥΡΙΖΑ ήταν εντελώς αναπάντεχη,  αφού τόσο η διαφορά από τον δεύτερο (7,5 μονάδες) όσο και το εκλογικό ποσοστό (35,5% τώρα που γράφω το άρθρο) ελάχιστα υπολείπονται από τα αντίστοιχα απάτου Γενάρη (8.5 μονάδες διαφορά και 36,3%). Να θυμίσω οτι οι εταιρείες δημοσκοπήσεων πρόβλεπαν αμφίρροπη μάχη, ενώ και οι δικές σας προβλέψεις, στο σχετικό άρθρο όπου σας είχα καλέσει να μαντέψετε εκλογικό αποτέλεσμα, έδιναν τον ΣΥΡΙΖΑ στο 30,5%.

Και σε άλλα απέτυχαν οι δημοσκοπήσεις. Για παράδειγμα, οι περισσότερες εταιρείες έδιναν τους ΑΝΕΛ σαφώς εκτός Βουλής -κι ομως, κατάφεραν να περάσουν το όριο του 3% με σχετική άνεση, αν και με πτώση από τον Γενάρη. Θυμίζω ότι και στο δημοψήφισμα οι δημοσκόποι είχαν πέσει έξω -και δεν θα ήταν αδιάφορο να διερευνηθεί η αιτία της αποτυχίας αυτής.

Όποιος μελετάει τα εκλογικά αποτελέσματα, δεν πρέπει να παραβλέψει το εντυπωσιακά μεγάλο ποσοστό της αποχής, που έφτασε στο 43,3%. Πάντως, τον αριθμό αυτό πρέπει να τον δεχτούμε με κάποια περίσκεψη, διότι βλέπω ότι στις εκλογές του Γενάρη (όταν η αποχή ήταν 35,1%) είχαμε 9.911.495 εγγεγραμμένους, και μάλιστα χωρίς τους 18ρηδες -αν υπολογίσουμε ότι ο πληθυσμός της χώρας ανέρχεται σε 10.846.000 άτομα, είναι φανερό πως οι εκλογικοί κατάλογοι περιλαμβάνουν και αρκετούς συμπολίτες μας που έχουν αφήσει τον μάταιο τούτο κόσμο.

Πάντως, κι αν ακόμα η αποχή δεν είναι 43%, παραμένει βέβαιο οτι αυξήθηκε από τον Γενάρη. Σε κάποιον βαθμό η επιπρόσθετη αυτή αποχή οφειλόταν σε οικονομικούς λόγους (γι’ αυτό και είναι μεγαλύτερη στους ακριτικούς νομούς) ιδίως σε μια χρονιά που οι πολίτες κλήθηκαν για τρίτη φορά στις κάλπες. Αλλά να μην εθελοτυφλούμε, υπήρξαν αρκετοί συμπολίτες μας που επέλεξαν συνειδητά την αποχή, περισσότεροι από κάθε άλλη φορά σε εθνικές εκλογές (σε ευρωπαϊκές εκλογές, το 2009 είχαμε ακόμα μεγαλύτερη αποχή).

Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου »

Posted in Επικαιρότητα, Εκλογές, Πολιτική | Με ετικέτα: , , , | 343 Σχόλια »

Απ’ τ’ ολότελα, καλή και η υπηρεσιακή

Posted by sarant στο 31 Αύγουστος, 2015

Την Πέμπτη που μας πέρασε ορκίστηκε υπηρεσιακή πρωθυπουργός, με αποστολή να οδηγήσει τη χώρα στις εκλογές  η κυρία Βασιλική Θάνου, πρόεδρος του Αρείου Πάγου -αφού, σύμφωνα με το Σύνταγμα, ο υπηρεσιακός πρωθυπουργός πρέπει να είναι ένας από τους τρεις ανώτατους δικαστικούς της χώρας. Προηγούμενη φορά που είχε γίνει αυτό ήταν μετά τις εκλογές του Μαΐου 2012, όταν είχε οριστεί υπηρεσιακός πρωθυπουργός ο Παναγιώτης Πικραμμένος, ως τότε πρόεδρος του Συμβουλίου της Επικρατείας, και οδήγησε τη χώρα στις εκλογές του Ιουνίου 2012. Το ιστολόγιο είχε σχολιάσει τότε την κυβέρνηση Πικραμμένου, μια και το όνομα έδινε αρκετές λαβές για σχολιασμό, από ορθογραφική, λεξιλογική ή φρασεολογική άποψη. Θα αφιερώσουμε άρθρο και στη νέα υπηρεσιακή πρωθυπουργό, αλλά το ενδιαφέρον δεν θα εστιαστεί στα λεξιλογικά.

Ωστόσο, η ανάδειξη της Βασιλικής Θάνου σε υπηρεσιακή πρωθυπουργό σηματοδοτεί μια καινοτομία ιστορικής σημασίας για την Ελλάδα. Έστω και όχι εκλεγμένη από τους πολίτες, η κυρία Θάνου είναι η πρώτη Ελληνίδα που αναδεικνύεται στη θέση του πρωθυπουργού, η πρώτη Ελληνίδα αρχηγός κράτους ή κυβέρνησης -και αυτό πρέπει να το χαιρετίσουμε, ακόμα κι αν δεν ήταν αποτέλεσμα της λαϊκής εντολής αλλά απόφαση του απερχόμενου πρωθυπουργού Αλέξη Τσίπρα και του Προέδρου της Δημοκρατίας.

Φυσικά, η υπηρεσιακή κυβέρνηση θα έχει (εκτός απροόπτου, τουλάχιστον) ζωή λίγων εβδομάδων -εκ των πραγμάτων δεν πρόκειται να πάρει σημαντικές αποφάσεις και ο ρόλος της θα είναι καθαρά διεκπεραιωτικός. Γι’ αυτό και δεν έχει και πολύ μεγάλη σημασία η επιλογή των προσώπων που την στελέχωσαν, ιδίως στα υπουργεία που δεν έχουν άμεση σχέση με την εκλογική διαδικασία.

Έλεγα πιο πάνω ότι η ανάδειξη της Βασιλικής Θάνου στον πρωθυπουργικό θώκο δεν είναι αποτέλεσμα της λαϊκής εντολής. Έτσι, δεν ξεπλένεται εντελώς ο ντροπιαστικός λεκές, το στίγμα που βαραίνει τη χώρα μας, να είναι μια από τις καθυστερημένες χώρες του κόσμου που δεν είχαν ποτέ γυναίκα πρωθυπουργό ή πρόεδρο -τα προσχήματα σώζονται πιο πολύ, να λέμε ότι είχαμε την κυρία Θάνου, έστω και μη εκλεγμένη.

Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου »

Posted in Βουλή, Δύο φύλα, Επικαιρότητα | Με ετικέτα: , , , , | 128 Σχόλια »

Εφταμηνίτικη πρώτη φορά

Posted by sarant στο 21 Αύγουστος, 2015

Αυτοί οι Συριζαίοι δεν σεβάστηκαν ούτε τα μπάνια του λαού, ούτε τις διακοπές του υπεύθυνου του ιστολογίου. Οπότε, ενώ κάτι άλλο είχα σκοπό να ανεβάσω σήμερα, το αλλάζω εξαιτίας της επικαιρότητας. Στην αρχή σκέφτηκα να βάλω απλώς μια παράγραφο και μετά να ακούσω τις δικές σας γνώμες, αλλά παρασύρθηκα κι έγραψα λίγο περισσότερα. Περιμένω όμως τα σχόλιά σας.

Τελικά, η πρώτη αριστερή κυβέρνηση της Ελλάδας δεν πρόλαβε να συμπληρώσει τον έβδομο μήνα της, αφού χτες ο Αλέξης Τσίπρας ανακοίνωσε την παραίτηση της κυβέρνησής του και επισκέφτηκε τον Πρόεδρο της Δημοκρατίας προκειμένου να δρομολογηθούν οι διαδικασίες που προβλέπει το Σύνταγμα, διαδικασίες που φαίνεται πως θα οδηγήσουν σε εκλογές μέσα στον Σεπτέμβριο ή έστω την πρώτη Κυριακή του Οκτώβρη.

Ταυτόχρονα, επιταχύνθηκαν οι διαδικασίες της διάσπασης του ΣΥΡΙΖΑ, αφού η Αριστερή Πλατφόρμα ανακοίνωσε ότι θα κατεβεί στις εκλογές με ένα πλατύ, αντιμνημονιακό, προοδευτικό, δημοκρατικό μέτωπο -και όπως συμβαίνει με όλα τα διαζύγια, ακόμα και σε αγαπημένες σχέσεις (κάποιοι θα έλεγαν «ιδίως στις αγαπημένες») θα ακούσουμε στις επόμενες μέρες πικρά λόγια που χαρά θα φέρουν μόνο στους αντιπάλους (ή, μόνο στους άλλους αντιπάλους).

Το ρίσκο που πήρε ο πρωθυπουργός με τις πρόωρες εκλογές δεν είναι καθόλου βέβαιο ότι θα αποδώσει -υπάρχουν αρκετά ιστορικά προηγούμενα που τέτοιες κινήσεις μετατρέπονται σε μπούμεραγκ. Από την άλλη, μετά τη διαφοροποίηση τόσο μεγάλου αριθμού βουλευτών του ΣΥΡΙΖΑ, που ονομάστηκε, ίσως καταχρηστικά, «απώλεια της δεδηλωμένης», η εξέλιξη αυτή ήταν περίπου προδιαγραμμένη.

Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου »

Posted in Επικαιρότητα, Εκλογές, Πολιτική | Με ετικέτα: , , , | 225 Σχόλια »

Πλατφόρμες και κόμματα

Posted by sarant στο 23 Ιουλίου, 2015

Καθώς γράφω το σημερινό σημείωμα μόλις αρχίζει στη Βουλή η συνεδρίαση για την έγκριση της δεύτερης δέσμης των νεομνημονιακών προαπαιτούμενων, και ενώ για την έκβαση της ψηφοφορίας δεν υπάρχει σχεδόν καμιά αμφιβολία, αφού εκτός συγκλονιστικού απροόπτου το νομοσχέδιο θα εγκριθεί με πάνω από 200 ψήφους, μεγαλύτερη είναι η αβεβαιότητα ως προς τον αριθμό των ψήφων που θα συγκεντρώσει η πρόταση ή ακριβέστερα ως προς τον αριθμό των βουλευτών του ΣΥΡΙΖΑ που θα διαφοροποιηθούν και δεν θα ψηφίσουν την πρόταση. Στην ψηφοφορία της προηγούμενης εβδομάδας, θυμίζω, είχαν διαφοροποιηθεί 39 βουλευτές (32 με Όχι, 6 με παρών και μία απουσία) και θα έχει ενδιαφέρον να δούμε αν θα αυξηθεί ή θα μειωθεί ο αριθμός αυτός και αν θα υπάρξουν διαφοροποιήσεις των διαφοροποιήσεων.

Αλλά, τώρα που διαβάζετε τις γραμμές αυτές, θα έχουν γίνει γνωστές οι απαντήσεις οπότε δεν έχει νόημα να κάνουμε εικασίες και προβλέψεις. Οπότε θα πολιτικολεξιλογήσω. Εξηγούμαι. Ανάμεσα στους βουλευτές που είχαν διαφοροποιηθεί την προηγούμενη φορά ήταν βουλευτές από μικρές πρώην συνιστώσες του ΣΥΡΙΖΑ (ή και νυν, που συνεχίζουν να λειτουργούν παρά τη συνεδριακή απόφαση για διάλυσή τους, όπως η ΔΕΑ)  καθώς και πολλοί βουλευτές της «Αριστερής Πλατφόρμας», με κορυφαίο τον (τέως, πια) υπουργό Παναγιώτη Λαφαζάνη. Η Αριστερή Πλατφόρμα δεν είναι συνιστώσα, είναι τάση του κόμματος, που συγκεντρώνει μια ισχυρή μειοψηφία της Κεντρικής Επιτροπής, γύρω στο ένα τρίτο.

Εξαιτίας της διαφοροποίησής της, η Αριστερή Πλατφόρμα έχει βρεθεί στα πρωτοσέλιδα των εφημερίδων (και του ηλεκτρονικού τύπου) τον τελευταίο καιρό, και έχει δεχτεί, τόσο ως σύνολο όσο και τα κορυφαία στελέχη της, μύδρους από τα μεγάλα ιδιωτικά κανάλια, σε ένα μπαράζ αθλιότητας και γελοιότητας με τίτλους όπως «Τις θυρίδες του κοσμάκη έβαλαν στο μάτι οι θιασώτες του Στάλιν» (Αντένα, γιατί και η αθλιότητα πρέπει να αναγνωρίζεται).

Δυστυχώς αυτό δεν σημαίνει πως η Αριστερή Πλατφόρμα έχει δίκιο στην εσωκομματική αντιπαράθεση -εγώ τουλάχιστον θεωρώ ότι δεν έχει να προτείνει εναλλακτική λύση και η διαφοροποίησή της στην προηγούμενη ψηφοφορία (και, μάλλον, σε αυτήν που θα γίνει σε λίγο) ήταν ένα εγκληματικό λάθος που βαραίνει κάθε βουλευτή ατομικά και ειδικά τον Παναγιώτη Λαφαζάνη.

Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου »

Posted in Αριστερά, Επικαιρότητα, Ιστορίες λέξεων, Πολιτική | Με ετικέτα: , , | 211 Σχόλια »

Τρίτο και αριστερό

Posted by sarant στο 20 Ιουλίου, 2015

Ο αριθμός τρία είναι συνδεδεμένος με αμέτρητες λαϊκές και θρησκευτικές δοξασίες και άλλους τόσους συμβολισμούς, έτσι που μήτε βιβλίο δεν θα έφτανε για να καλύψουμε το θέμα, πόσο μάλλον άρθρο, οπότε θα περιοριστούμε σήμερα σε ένα υποσύνολο: στην τρίτη προσπάθεια, στην τρίτη φορά.

Έχει κι αυτή τις δικές της δοξασίες, αφού γενικά πιστεύεται ότι η τρίτη επανάληψη ενός πράγματος είναι σημαδιακή, η καθοριστική, η «καλή».

Ο Νικόλαος Πολίτης, στις Παροιμίες του, ασχολείται με τη βυζαντινή παροιμία «έως το τρίτον και η αλήθεια» και σημειώνει ότι απηχεί τη δοξασία ότι μόνο με τριπλό έλεγχο μπορείς να είσαι βέβαιος ότι έφτασες στην αλήθεια. Αναφέρει επίσης φράσεις από παιδικά παιχνίδια όπως «τρεις κι η ζαβολιά» ή «κάθε τρίτη και καλή», που όμως τις αναλύει πιο διεξοδικά στο ανέκδοτο τμήμα του μνημειώδους έργου του, διότι το εθνικό αυτό αγκωνάρι έχει εκδοθεί μόνο κατά το 1/5 του το 1900 και από τότε μένει να σκονίζεται σε κάποια υπόγεια αφού το ελληνικό κράτος στις εποχές της πλαστής ευμάρειας προτιμούσε να σπαταλάει υπερπολλαπλάσια σε μίζες πράσινων και γαλάζιων παιδιών.

Υπάρχουν πάντως κι άλλες παρόμοιες φράσεις, όπως η πασίγνωστη «τρίτη και φαρμακερή», που τη λέμε την τρίτη φορά που κάνουμε μια προσπάθεια, αλλά και όταν, σε επιτραπέζια ή άλλα παιχνίδια, ο κάθε αντίπαλος έχει κερδίσει από μια παρτίδα (παιχνίδι, αγώνα κτλ.) και η τρίτη φορά θα κρίνει τον οριστικό νικητή. Στα κιτάπια μου βρίσκω και μερικές ακόμα παραλλαγές: τρεις κι αλήθεια (πολύ όμοια με τη βυζαντινή του Πολίτη), τρεις κι ο κάβαλος, τρεις κι η αγιά Τριάδα.

Επίσης, το τρίτο πλήγμα πιστεύεται ότι είναι το τελειωτικό, μια αντίληψη που υπάρχει από τα αρχαία, πρβλ. του Αισχύλου «τρίτην επενδίδωμι» (εννοώντας: τρίτη πληγή), στον Αγαμέμνονα.

Υπάρχει και η πρόληψη πως δεν κάνει να ανάβουν τσιγάρο τρεις από το ίδιο σπίρτο, διότι «ο τρίτος πεθαίνει». Η εξήγηση που συχνά δίνεται, είναι πως η δοξασία προέρχεται από τον στρατό και έχει ορθολογική βάση: όταν στα χαρακώματα ή στη γραμμή του μετώπου ανάψεις τσιγάρο, ο εχθρός με την πρώτη φωτιά αντιλαμβάνεται την παρουσία κάποιων, με τη δεύτερη σημαδεύει, και με την τρίτη πυροβολεί -τετέλεσται. Μπορεί να ισχύει αυτό, αλλά μπορεί να είναι απλώς πρόληψη συνδεδεμένη με τον αριθμό τρία και την τρίτη φορά.

Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου »

Posted in Αναδημοσιεύσεις, Επικαιρότητα, Λαογραφία, Παροιμίες, Πολιτική, Φρασεολογικά | Με ετικέτα: , , | 271 Σχόλια »

Μπρος γκρεμός και πίσω βράχια;

Posted by sarant στο 9 Ιουλίου, 2015

Ο τίτλος παραλλάζει μια πασίγνωστη παροιμία, βάζοντας τα βράχια στη θέση του ρέματος -τα βράχια, που εδώ και μερικά χρόνια χρησιμοποιούνται από δημοσιογράφους και πολιτικούς σαν μεταφορά για τη χρεοκοπία της χώρας, όμοια καράβι που τα μανιασμένα κύματα ή η ατζαμοσύνη του καπετάνιου το ρίχνουν πάνω στα βράχια, και ναυαγεί (είχαμε αφιερώσει άρθρο σ’ αυτή τη λέξη).

Την έκφραση «μπρος γκρεμός και πίσω ρέμα» τη χρησιμοποιούμε όταν κανείς βρίσκεται ανάμεσα σε δύο επιλογές που φαίνονται εξίσου δυσάρεστες ή επικίνδυνες, σαν τον καταδιωκόμενο που έχει να διαλέξει ανάμεσα στον γκρεμό και στον ορμητικό χείμαρρο. Η εικόνα υπάρχει στη γλώσσα μας από παλιά, π.χ. στον μεσαιωνικό Λίβιστρο και Ροδάμνη: «Εμπρός μας έναι θάλασσα, κρεμνός απέκει πάλιν». Παλιότερα έλεγαν επίσης «μπρος βαθύ και πίσω ρέμα», ή και «μπρος φωτιά…», αλλά σε μερικές παραλλαγές υπάρχει και το «μπρος γκρεμός και πίσω βράχος», όχι βέβαια βράχος της θάλασσας αλλά απόκρημνος πέτρινος όγκος που δεν μπορείς να τον σκαρφαλώσεις, οπότε και η αντικατάσταση του ρέματος στον τίτλο δεν είναι τόσο αυθαίρετη.

Φυσικά, στη γλώσσα έχουμε κι άλλες εκφράσεις για να περιγράψουν παρεμφερείς καταστάσεις όπου κάποιος καλείται να διαλέξει ανάμεσα σε δυο δυσάρεστες επιλογές -λέμε, για παράδειγμα, ότι κάποιος βρίσκεται «στα δυο στενά» ή, από τη μυθολογία, «ανάμεσα στη Σκύλλα και στη Χάρυβδη», ή, σε λογιότερο ύφος, «μεταξύ σφύρας και άκμονος» (ανάμεσα σφυρί κι αμόνι είναι η λαϊκή παραλλαγή).

Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου »

Posted in Επικαιρότητα, Παροιμίες, Πολιτική, Σκάκι | Με ετικέτα: , , | 402 Σχόλια »

Πασοκοποίηση και Pasokification

Posted by sarant στο 9 Ιουνίου, 2015

synedrioΓίνεται αυτές τις μέρες το Συνέδριο του ΠΑΣΟΚ, του Πανελλήνιου Σοσιαλιστικού Κινήματος, του κόμματος που σημάδεψε τα χρόνια από τη μεταπολίτευση ίσαμε σήμερα, που κυβέρνησε τη χώρα επί 21 από τα 30 χρόνια ανάμεσα στο 1981 και το 2011, και που κατρακύλησε στις τελευταίες εκλογές στην έβδομη θέση -με αποτέλεσμα σήμερα να βρίσκεται μεταξύ φθοράς και αφθαρσίας. Στα κοινωνικά μέσα δημοσιεύτηκαν φωτογραφίες από το συνέδριο του κόμματος, που έδιναν την εντύπωση ότι επικρατούσε πένθιμη μάλλον ατμόσφαιρα, και που έγιναν δεκτές με δηκτικά σχόλια -σαν κι αυτήν που έχω βάλει στο άρθρο.

Πριν από εννιά μήνες, το ΠΑΣΟΚ,  που τότε  συγκυβερνούσε ακόμα, είχε γιορτάσει (αν και όχι με πολύ ενθουσιασμό) τα τεσσαρακοστά του γενέθλια, και με την ευκαιρία εκείνη είχα γράψει, ανάμεσα στ’ άλλα: Αν ήταν άνθρωπος, το ΠΑΣΟΚ θα βρισκόταν σήμερα στο απόγειο της δύναμής του, συνδυάζοντας πείρα με ορμή -αλλά είναι συλλογικότητα και βρίσκεται ημιθανής, σε σημείο που η επέτειος των σαράντα (χρόνων) να παραπέμπει εξίσου στα σαράντα των πεθαμένων. Καλώς ή κακώς, η κρίση έσκασε στα χέρια του ΠΑΣΟΚ και καθώς το κόμμα αυτό διακυβέρνησε τη χώρα πάνω από το μισό των τεσσάρων προηγούμενων δεκαετιών θεωρείται βασικός υπεύθυνος για όλα τα δεινά που περνάμε τώρα.

Αλλά δεν έχω σκοπό να γράψω πάλι τη γνώμη μου για το ΠΑΣΟΚ, η οποία δεν άλλαξε άλλωστε μέσα στους εννιά μήνες που μεσολάβησαν από το προηγούμενο άρθρο -αν και βέβαια στα σχόλιά σας μπορείτε να γράψετε τη δική σας γνώμη. Εμείς εδώ, ως γνωστόν, λεξιλογούμε. Και αν στο προηγούμενο άρθρο είχα καταγράψει τα «λεξιλογικά του ΠΑΣΟΚ» (Πασοκτζής, Πασόκος κτλ.), σήμερα θα επικεντρωθώ σε μία από αυτές τις λέξεις, που έχει στο μεταξύ αξιωθεί διεθνή καριέρα, αν και με μια μεταβολή της σημασίας.

Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου »

Posted in Επικαιρότητα, Νεολογισμοί, Πολιτική | Με ετικέτα: , , , , | 123 Σχόλια »

Το 18,18% του ουρανού

Posted by sarant στο 6 Μαρτίου, 2015

Το σημερινό άρθρο είναι επικαιροποιημένη επανάληψη ενός παλιότερου -και μάλιστα όχι και τόσο παλιού, προπέρσινου, που μάλιστα το είχατε σχολιάσει δεόντως αφού είχε συγκεντρώσει 283 σχόλια. Αλλά αυτή η ανακύκλωση δεν γίνεται επειδή το παλιότερο άρθρο είχε περάσει απαρατήρητο, ούτε επειδή δεν προλαβαίνω να γράψω φρέσκο, αλλά επειδή πιστεύω ότι πρόκειται για ένα ζήτημα που εξακολουθεί να μην έχει διευθετηθεί και που πρέπει να διευθετηθεί, οπότε δεν βλάφτει να το επαναλάβω. Βέβαια, πρέπει να το πω, πολύ λίγοι συμφωνούν μαζί μου -αλλά τι να κάνουμε, θα το αντέξω.

Μεθαύριο έχουμε 8 Μαρτίου, την παγκόσμια μέρα της γυναίκας, οπότε σήμερα αναδημοσιεύω επικαιροποιημένο ένα άρθρο που είχα δημοσιεύσει πρόπερσι στις 8 Μαρτίου, ένα μάλλον σύντομο άρθρο, στο οποίο ζητούσα κυρίως τη γνώμη σας. (Βέβαια, οι ταχτικοί θαμώνες του ιστολογίου θα έχετε μάλλον τοποθετηθεί στο προπέρσινο άρθρο -αλλά τίποτα δεν σας εμποδίζει να επαναλάβετε την άποψή σας, αν δεν βαριέστε, χώρια που δεν αποκλείεται να έχετε κάπως μεταβάλει άποψη.

Σύμφωνα με το γνωστό ρητό, «Οι γυναίκες είναι το μισό του ουρανού». Εδώ θα ταίριαζε το χαριτολόγημα που λέγαμε στα φοιτητικά μου χρόνια («το άλλο μισό στην Κίνα βρίσκεται»), και θα ταίριαζε επειδή το ρητό έχει κινέζικη προέλευση, αφού αν δεν κάνω λάθος το είπε ο Πρόεδρος Μάο. Μάλιστα, η αρχική μορφή είναι: «Οι γυναίκες κρατάνε το μισό του ουρανού». Είτε έτσι είτε αλλιώς, η φράση «μισό του ουρανού» έχει καθιερωθεί διεθνώς, μάλιστα μια διεθνής ΜΚΟ που προωθεί την ισότητα των φύλων λέγεται Half the sky movement. Το μισό του ουρανού στη θεωρία, στην πράξη αρκετά λιγότερο, καθώς σε όλες σχεδόν τις χώρες του κόσμου οι γυναίκες έχουν λειψή εκπροσώπηση στα κέντρα λήψης αποφάσεων και στους κρατικούς θεσμούς, ιδίως στα υψηλά κλιμάκια. Οπότε, δεν μπορούμε να μιλάμε για το μισό του ουρανού -ένα 20% μπορεί να είναι πιο κοντά στην πραγματικότητα.

Στη χώρα μας, η υποεκπροσώπηση των γυναικών είναι σοβαρή. Στη Βουλή που προέκυψε από τις πρόσφατες εκλογές έχουμε μόνο 70 γυναίκες επί συνόλου 300 βουλευτών (ποσοστό 23,3%) -και πάλι καλά να λέμε, αφού πρόκειται για ρεκόρ από καταβολής ελληνικού κράτους. Ρεκόρ, αλλά με μικρή πρόοδο σε σχέση με την προηγούμενη Βουλή, του 2012, που είχε 63 γυναίκες (ποσοστό 21%). Η άνοδος οφείλεται κυρίως στη νέα εκλογική εκτίναξη του ΣΥΡΙΖΑ. Στη Βουλή του 2009 είχαμε 52 μόνο γυναίκες, και στα παλιότερα χρόνια ακόμα λιγότερες.

Η αύξηση της εκπροσώπησης των γυναικών στη Βουλή ήταν σχετικά μικρή από το 2012 στο 2015 επειδή, αν και ο ΣΥΡΙΖΑ εξέλεξε αρκετά περισσότερες γυναίκες (45 έναντι 26 το 2012, ποσοστό 30,2%), στη ΝΔ το ποσοστό των γυναικών είναι ντροπιαστικά χαμηλό, μόνο 10 σε 76 (13,2%). Τα άλλα κόμματα έχουν ολιγομελείς κοινοβουλευτικές ομάδες, οπότε είναι λιγότερο ασφαλής η εξαγωγή συμπερασμάτων, πάντως το καλύτερο ποσοστό γυναικείας εκπροσώπησης το έχει το ΚΚΕ (με 4/15) και το χειρότερο η ναζιστική συμμορία με 2/17. Πάντως, για να λέμε και τα στραβά της Αριστεράς, ο ΣΥΡΙΖΑ μπορεί να εξέλεξε πολλές γυναίκες σε απόλυτο αριθμό, αλλά σε ποσοστό σημείωσε πτώση σε σχέση με το 2012 (τότε είχε 26/71, ποσοστό 36,6%, τώρα έχει 45/149, ποσοστό 30,2%).

Παρ’ όλ’ αυτά, το ποσοστό μας στη Βουλή, το σημερινό, το 23,3%, δεν μας ντροπιάζει στην παγκόσμια κατάταξη. Ο πίνακας στο λινκ που έδωσα δίνει τα στοιχεία για την 1η Ιανουαρίου, δεν παίρνει δηλαδή υπόψη του τις πρόσφατες εκλογές. Αν τις υπολογίσουμε, ανεβαίνουμε στην 55η παγκόσμια θέση ξεπερνώντας με βραχεία κεφαλή το Ηνωμένο Βασίλειο και βρισκόμαστε στην 18η θέση από τις 28 χώρες της ΕΕ αλλά δεν απέχουμε πολύ από αρκετές άλλες χώρες όπου το ποσοστό των γυναικών στη βουλή βρίσκεται κάτω από το 30% (από τις σκανδιναβικές χώρες απέχουμε έτη φωτός). Από την άλλη, αν η Ελλάδα υστερεί σε ευρωπαϊκή κλίμακα, βρίσκεται περίπου στον παγκόσμιο μέσο όρο και αφήνει πίσω της πολλές συντηρητικές χώρες, όπως τις ισλαμικές, τις ΗΠΑ ή την Ιαπωνία, όπου το ποσοστό γυναικών στη Βουλή είναι ακόμα χαμηλότερο.

Αυτό που μας ντροπιάζει πραγματικά είναι το ποσοστό γυναικών στην κυβέρνηση, όπου και η νέα κυβέρνηση, αν και με κορμό την Αριστερά, έχει χαμηλότατο ποσοστό γυναικών, μόλις 6 σε 45 υπουργικούς θώκους συν την Πρόεδρο της Βουλής. Κάτι τέτοιο κανονικά θα έπρεπε να απαγορεύεται από το Σύνταγμα.

Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου »

Posted in Βουλή, Δύο φύλα, Επαναλήψεις, Επετειακά | Με ετικέτα: , , , | 193 Σχόλια »

Kolotumba, a Greek word

Posted by sarant στο 9 Φεβρουαρίου, 2015

Πολύ σπάνια βάζω τίτλο αμιγώς σε ξένη γλώσσα, αλλά νομίζω ότι δικαιολογείται. Βλέπετε, ενώ στο λεξιλόγιο των ευρωπαϊκών γλωσσών είναι πάμπολλες οι λέξεις ελληνικής προέλευσης, στη συντριπτική τους πλειοψηφία πρόκειται για γλωσσικά δάνεια από την κλασική ή τη μεταγενέστερη αρχαιότητα, ή έστω από τα βυζαντινά χρόνια -και βέβαια για νεολογισμούς φτιαγμένους με ελληνογενή δομικά στοιχεία του τύπου telephone.

Μετρημένες είναι οι νεοελληνικές λέξεις που έχουν περάσει στα αγγλικά ή σε άλλες μεγάλες ευρωπαϊκές γλώσσες στον εικοστό και τον εικοστό πρώτο αιώνα. Συνήθως πρόκειται για πολιτισμικά δάνεια, λέξεις που περιγράφουν πράγματα της ελληνικής ζωής που εξάγονται στο εξωτερικό, κυρίως στον τομέα των τροφίμων και ποτών (moussaka, feta cheese, ouzo, retsina, gyros: να προσεχτεί ότι δεν εξετάζω την απώτερη προέλευση της λέξης) ή γενικά της διασκέδασης και του πολιτισμού (π.χ. syrtaki παλιότερα).

Άλλοτε πρόκειται για λέξεις που περιγράφουν καταστάσεις και θεσμούς της ελληνικής πραγματικότητας, που (υποτίθεται ότι) δεν έχουν εύκολο αντίστοιχο στη γλώσσα υποδοχής ή απλώς για να δοθεί στην αφήγηση αυτό που λέμε κουλέρ λοκάλ. Για παράδειγμα, όταν πήγαινα στην Αγγλική Φιλολογία έβλεπα ανακοινώσεις του τύπου «Certificate for  frontistirio», ίσως επειδή ήταν δύσκολο να βρεθεί η αντίστοιχη αγγλική μονολεκτική απόδοση.

Μια άλλη ελληνική λέξη που εμφανίστηκε σε ρεπορτάζ του ξένου τύπου αυτή τη φορά, είναι το fakelaki. Εδώ βρισκόμαστε ανάμεσα στη δυσκολία απόδοσης και στο κουλέρ λοκάλ. Ασφαλώς ο Άγγλος έχει δεκάδες όρους για να αποδώσει τη γενική έννοια της δωροδοκίας και του δωροδοκήματος, αλλά μπορεί να βρήκε ότι σε ορισμένα συμφραζόμενα δεν του ταιριάζει κανείς -ή απλώς να ήθελε να δώσει το τοπικό χρώμα, όπως θα έγραφε baksheesh (μια λέξη που έχει λεξικογραφηθεί στα αγγλικά) αν αναφερόταν στη Μέση Ανατολή. (Παρεμπιπτόντως, το φακελάκι δεν είναι ελληνική αποκλειστικότητα. Μάλιστα, σύμφωνα με το ΛΚΝ πρόκειται για μεταφραστικό δάνειο από το ιταλικό bustarella, που θα πει ακριβώς το ίδιο, φάκελος και μέσο δωροδοκίας, παρά το γεγονός ότι οι Ιταλοί έχουν περάσει διαφωτισμό).

Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου »

Posted in Επικαιρότητα, Ετυμολογικά, Ιστορίες λέξεων, Λεξικογραφικά | Με ετικέτα: , , | 96 Σχόλια »