Οι λέξεις έχουν τη δική τους ιστορία

Το ιστολόγιο του Νίκου Σαραντάκου, για τη γλώσσα, τη λογοτεχνία και… όλα τα άλλα

Posts Tagged ‘σχιζολεξία’

Κούφα μεζεδάκια

Posted by sarant στο 10 Ιουνίου, 2017

Ο τίτλος του σημερινού άρθρου της πιατέλας είναι παρμένος από το κύριο πιάτο του σημερινού μας μενού, που θα μπορούσε να αναπτυχθεί και σε ξεχωριστό άρθρο.

Στο χτεσινό μας άρθρο αναφερθήκαμε στο θέμα της Γλώσσας που έπεσε στις πανελλήνιες εξετάσεις των αποφοίτων Γενικού Λυκείου, και ειδικότερα σε ορισμένα λάθη στις ερωτήσεις, με έμφαση στο αντώνυμο της λέξης «ευθύνη». Στους αποφοίτους των Γενικών Λυκείων είχε δοθεί διασκευασμένο ένα κείμενο του ακαδημαϊκού Γρ. Σκαλκέα σχετικό με την επιστήμη.

Ωστόσο, στο μεταξύ ανέκυψε θέμα και για το κείμενο που δόθηκε την Τρίτη στις αντίστοιχες εξετάσεις των αποφοίτων ΕΠΑΛ, ένα κείμενο του συγγραφέα Γιωργου Θεοτοκά με παραινέσεις πατέρα προς γιο. Το πρωτότυπο κείμενο του Θεοτοκά, όπως δημοσιεύτηκε το 1956, περιείχε την πρόταση

«Ένας άξιος μαραγκός που κατέχει καλά τη δουλειά του και πιστεύει σ’ αυτήν είναι πολύ πιο ολοκληρωμένος και αξιοσέβαστος άνθρωπος από έναν κούφο πρύτανη ή έναν κακό πρωθυπουργό«

Το κείμενο που δόθηκε στους υποψήφιους ήταν κι αυτό διασκευασμένο. Ανάμεσα στις πολλές και ποικίλες αλλαγές του, η επίμαχη πρόταση είχε γίνει:

«Ενας άξιος μαραγκός που κατέχει καλά τη δουλειά του και πιστεύει σ’ αυτήν είναι πολύ πιο ολοκληρωμένος και αξιοσέβαστος άνθρωπος από έναν κακό επιστήμονα«

Την αλλαγή την επισήμαναν πρώτα, νομίζω, τα Νέα (η εφημερίδα) και υπονόησαν ότι οφείλεται σε (αυτο)λογοκρισία της Κεντρικής Εξεταστικής Επιτροπής για να μην θιγεί ο σημερινός πρωθυπουργός, οπότε έγινε σούσουρο στους ιστότοπους και στα κοινωνικά μέσα για την «δουλοπρεπή» εξεταστική επιτροπή που… λογοκρίνει τον Θεοτοκά.

Δεν είναι, βέβαια, έτσι. Όπως ξέρουν πολύ καλά οι φιλόλογοι που ασχολούνται με τις εξετάσεις, κάθε κείμενο που δίνεται στις πανελλήνιες εξετάσεις, είτε είναι λογοτεχνικό είτε δοκιμιακό, έχει υποστει διασκευή, όχι μόνο για να μειωθεί η έκτασή του στις περίπου 500-600 λέξεις αλλά και για να «στρογγυλέψουν γωνίες» -τόσο γλωσσικές, όσο και στο περιεχόμενο, όπου απαλείφεται κάθε πολιτική αναφορά. Δεν θεωρείται ασέβεια προς τον συγγραφέα. Και ο Παπανούτσος που πέφτει χρόνο παρά χρόνο διασκευάζεται, και ο Ιωάννου που είχε πέσει το 2010, και ο Καστοριάδης, όταν έπεσε κείμενό του το 2003, είχε διασκευαστεί και μάλιστα σε θέματα ουσίας.

Το 2011 που είχε δοθεί στους υποψηφίους ένα άρθρο του Πάσχου Μανδραβέλη, είχε επίσης υποστεί διασκευή -για παράδειγμα, είχε σβηστεί η λέξη «ταξικός» επειδή κρίθηκε φορτισμένη (εδώ ένα παλιότερο άρθρο του ιστολογίου που εξετάζει αναλυτικά τις αλλαγές που είχαν γίνει σε εκείνο το κείμενο).

Δεν αξίζει να σχολιάσω περισσότερο το θέμα αυτό -όποιος έχει έστω και λίγη πείρα από τον μηχανισμό των εξετάσεων ξέρει ότι δεν έχει καμιά βάση η κατηγορία περί λογοκρισίας στον Θεοτοκά. Όπως είπα χαριτολογώντας σε μια συζήτηση, «εδώ διασκεύασαν κοτζάμ Πάσχο Μανδραβέλη και θα άφηναν τον Θεοτοκά;»

* Ωστόσο, θέλω να σταθώ σε ένα εντυπωσιακό λάθος που ήρθε στην επιφάνεια. Το κείμενο του Θεοτοκά περιλαμβάνεται στο Ψηφιακό βιβλίο Νέων Ελληνικών του Λυκείου, που υπάρχει ονλάιν εδώ. Είναι το προτελευταίο κείμενο. (Αναζητήστε τη λέξη «Παραινέσεις»).

Όπως θα δείτε, η επίμαχη φράση, όπως παρατίθεται στο σχολικό βιβλίο, είναι:

Ένας άξιος μαραγκός που κατέχει καλά τη δουλειά του και πιστεύει σ’ αυτήν είναι πολύ πιο ολοκληρωμένος και αξιοσέβαστος άνθρωπος από έναν κουφό πρύτανη ή έναν κακό πρωθυπουργό

Μπλέξαμε! Κουφός είναι ο κωφός, αυτός που δεν ακούει. Να έγραψε τάχα αυτό ο Θεοτοκάς; Όχι βέβαια. Ο Θεοτοκάς έγραψε «κούφος», μια λέξη σπάνια, που θα πει «επιπόλαιος και ματαιόδοξος». Από τα σύγχρονα μεγάλα λεξικά μας, την έχει μόνο ο Μπαμπινιώτης (στις μεταγενέστερες εκδόσεις του), ενώ τα άλλα δύο, Χρηστικό και ΛΚΝ, έχουν μόνο το παράγωγο «κουφότητα» που πράγματι χρησιμοποιείται και σήμερα αρκετά.

Για του λόγου το αληθές, ιδού επάνω το κείμενο του Θεοτοκά όπως δημοσιεύτηκε στη Νέα Εστία το 1956 και κάτω το κείμενο όπως υπάρχει στην ιστοσελίδα του Υπουργείου Παιδείας. (Ευχαριστώ τον φίλο μας τον Jago που έκανε τη χαρτοκολλητική).

Είναι απίστευτο ότι ένα τέτοιο λάθος σέρνεται εδώ και χρόνια στο ψηφιακό (αλλά, αν δεν κάνω λάθος) και στο χάρτινο βιβλίο και δεν έχει διορθωθεί! Πόσα χρόνια; Σύμφωνα με φίλο εκπαιδευτικό που σχολίασε χτες, όταν πρωτομπήκε στο διδακτικό βιβλίο, το 2000, το κείμενο του Θεοτοκά, ηταν σωστό. Ωστόσο, στην ανατύπωση του 2005 έγινε το λάθος και κάποια στιγμή πέρασε και στην ψηφιακή έκδοση.

Παρατηρώ ότι το Word κοκκινίζει τη λέξη όταν γράφω «κούφος». Υποψιάζομαι ότι αυτό μπορεί να ήταν η αιτία για την αλλαγή από «κούφος» σε «κουφός»! Κουφαθήκατε;

* Και μια τελευταία παρατήρηση για την επίμαχη πρόταση. Μου λέει φίλη καθηγήτρια ότι υπήρξαν υποψήφιοι που ρώτησαν τι σημαίνει η λέξη… μαραγκός!

* Και προχωράμε στα υπόλοιπα μεζεδάκια της πιατέλας, ξεκινώντας από μιαν ακλισιά που μπορεί και να την έχετε ήδη προσέξει, αφού περιέχεται στο βίντεο της συνέντευξης του Κ. Καζάκου, που το συζητήσαμε εκτενώς με αφορμή τα περί προδοσίας των νέων. Στην αρχή της συνέντευξης, ο δημοσιογράφος του Άλφα λέει ότι η συνέντευξη πάρθηκε «με αφορμή τη συμμετοχή του Κ. στον Οιδίπους επί Κολωνώ«.

Στον «Οιδίποδα επί Κολωνώ», διότι κλίνεται, παρόλο που είναι τίτλος. Για να μείνει άκλιτος ο τίτλος θα πρέπει να πούμε κάτι σαν «τη συμμετοχή του στο έργο ‘Οιδίπους επί Κολωνώ'».

* Ένα ενδιαφέρον ορθογραφικό λάθος σε ρεπορτάζ για μια μακάβρια υπόθεση, για το πτώμα ενός άτυχου Κρητικού που βρέθηκε διαμελισμένο «μέσα σε αγωγό ομβρύων υδάτων«, όπου το λάθος σε κάνει να σκέφτεσαι έμβρυα. Και βέβαια, στο ρεπορτάζ οι μεν οικείοι του νεκρού μιλάνε για διαμελισμένο πτώμα, ο δε συντάκτης για.. σορό. Δημοσιογραφία του σωρού.

* Λίγες μέρες πριν εκπνεύσει η εξάμηνη προθεσμία, ο Μπομπ Ντίλαν έστειλε στην Ακαδημία της Στοκχόλμης τη διάλεξη που κανονικά θα είχε εκφωνήσει στην τελετή της απονομής, αν είχε παρευρεθεί εκεί. Η σύνταξη ομιλίας είναι απαραίτητος όρος για να εισπράξει ο βραβευμένος το χρηματικό έπαθλο που συνοδεύει το βραβείο.

Στο σχετικό ρεπορτάζ, διαβάζουμε ότι «ο τραγουδοποιός παρουσίασε μια ομιλία 4.000 λέξεων με αναφορές στον Θερβάντες, τον Τζόναθαν Σουίφτ, τον Ντάνιελ Ντεφόε, τον Μπόμπι Ντικ αλλά και την Οδύσσεια του Ομήρου, καθώς περιέλαβε στην πασίγνωστη εναρκτήρια φράση: «Ἄνδρα μοι ἔννεπε, Μοῦσα, πολύτροπον» »

Προσέξτε τις ψιλές και τις περισπωμένες, διότι προφανώς αν δεν τις έβαζαν δεν θα καταλαβαίναμε το νόημα. Προσέξτε επίσης τον… Μπόμπι Ντικ, που είναι ο Μόμπι Ντικ όταν ανακατευτεί στο μυαλό του συντάκτη μαζί με τον Μπομπ Ντίλαν.

* Και αφιέρωσα πέντε λεφτά για να σχολιάσω αυτή την ανοησία, αντί να ακούσω την ομιλία του Ντίλαν…

Οπότε με έπιασαν τύψεις, και κάθισα να την ακούσω. Δεν κρατάει ούτε μισή ώρα, και είναι ευχάριστο ν’ακούς τη φωνή του Ντίλαν.

Αν πάλι είστε οπτικός τυπος, μπορείτε να τη διαβάσετε εδώ. Προσέξτε ότι ο Ντίλαν ξεχωρίζει τρία λογοτεχνικά έργα που τα αναλύει εκτενώς, τον Μόμπι Ντικ, το Ουδέν νεότερον από το δυτικό μέτωπο, του Ρεμάρκ, και την Οδύσσεια με την οποία και τελειώνει. Ενδιαφέρουσα επιλογή.

Αν αναζητάτε το «άνδρα μοι έννεπε…» είναι στο τέλος-τέλος, με αυτή τη φράση τελειώνει η διάλεξη. Μόνο που ο Ντίλαν τη λέει στα αγγλικά -και δεν βάζει και ψιλοπερισπωμένες.

* Σε άρθρο ημισυνδρομητικού ιστότοπου για τις βρετανικές εκλογές, διάβασα για μια οργάνωση φιλοευρωπαϊκού προσανατολισμού:

Δηλωμένη αποστολή της είναι η εκδίωξη των βουλευτών που στήριξαν το Brexit, ανεξαρτήτου κόμματος. Έχουν καταρτίσει μια λίστα με έδρες-στόχους όπου ο εγκαθήμενος είναι υποστηρικτής του Brexit, και μια δεύτερη με περιφέρειες που αντιπροσωπεύονται από φιλοευρωπαίους.

Σε ιστότοπο επιπέδου δεν θα περίμενα να δω το λαθάκι «ανεξαρτήτου» αντί «ανεξαρτήτως», πολύ περισσότερο που το «ανεξαρτήτου κόμματος» μπορεί και να μπερδέψει για λίγο τον αναγνώστη. Στέκομαι όμως στο «εγκαθήμενος», που θέλει να αποδώσει το incumbent, τον βουλευτή (ή γενικά αξιωματούχο) που κατέχει αυτή τη στιγμή το αξίωμα (εδώ, τη βουλευτική έδρα). Εφόσον γίνονται εκλογές, ο όρος που έχουμε είναι «απερχόμενος βουλευτής». Σε άλλες χρήσεις του όρου, η απόδοση είναι πιο ζόρικη. Πάντως «εγκαθήμενος» δεν νομίζω να υπάρχει στη σημερινή γλώσσα, μόνο στα αρχαία -και δεν έχει αυτή τη σημασία.

* Συχνά κοροϊδεύουμε μικροεπιχειρηματίες του Διαδικτύου που χρησιμοποιούν τις δωρεάν μεταφραστικές υπηρεσίες του Google translate ή άλλου αυτόματου μεταφραστηριού για να μεταφράσουν τα διαφημιστικά τους ή τον κατάλογο της πραμάτειας τους, αντί να πληρώσουν μεταφραστή, και βέβαια δεν αποφεύγουν τα ξεκαρδιστικά λάθη.

Και ο μεν εμποράκος του Διαδικτύου δεν έχει λεφτά, αλλά τι να πεις όταν βλέπεις αμερικάνικες σειρές, με παχύ προϋπολογισμό, να τσιγκουνεύονται ένα πενηντάρι ;

Η εικόνα είναι από το σίριαλ Prison Break. Η σκηνή υποτίθεται πως είναι από το αεροδρόμιο του Ηρακλείου. Το Terminal Α το μετέφρασαν…. Ακροδέκτη Α! (Στη συνέχεια η ηρωίδα μπαίνει στο ταξί και ζητάει να την πάει στα Χανιά).

Κι εμείς κατηγορούσαμε τον καημένο τον Μανουσάκη που γύρισε το Ουζερί Τσιτσάνης με τους ίδιους πέντε Γερμανούς κομπάρσους σε όλες τις σκηνές…

* Το επόμενο δεν είναι λάθος, αλλά έχει γούστο. Σε επιστημονικό άρθρο του in.gr διαβάζουμε:

Σε κάθε περίπτωση, με ή χωρίς στερεό πυρήνα, η τύχη του καυτού εξωπλανήτη μοιάζει μάλλον δυσοίωνη σε βάθος χρόνου, καθώς βρίσκεται τόσο κοντά στο άστρο του, που ολοκληρώνει μια πλήρη περιφορά γύρω από αυτό σε μόλις μιάμιση γήινη μέρα (η διάρκεια του έτους του). Έτσι, όταν το άστρο του αναπόφευκτα κάποια στιγμή -σε περίπου ένα δισεκατομμύριο χρόνια- «φουσκώσει» για να μετατραπεί σε ερυθρό γίγαντα, θα «καταπιεί» πάραυτα τον εξωπλανήτη.

Είπαμε, λάθος δεν έχει, αλλά το να μπαίνει δίπλα-δίπλα το «σε ένα δισεκατομμύριο χρόνια» και το «πάραυτα» μου φαίνεται αστείο. Για καλό και για κακό, μην αγοράσετε οικόπεδο στον εξωπλανήτη.

* Σχιζολεξία που δεν έχω ξαναδεί, σε άρθρο του Αντώνη Πανούτσου για το θέμα της έκθεσης των Πανελληνίων, που το κατηγορεί για τεχνοφοβικό:

Τεχνολογία; Μακριά από μας. Επιστήμη; Καλή αλλά να προσέχουμε μην βγάλουμε κα’ να μάτι.

Όχι, δεν υπάρχει κανένας λόγος για απόστροφο. Η αντωνυμία «κάνα» είναι μία λέξη και γράφεται τονισμένη. Το  γεγονός ότι προέρχεται από το «κανένα» δεν σημαίνει ότι πρέπει να δηλώσουμε την απλολογία.

Ούτε είναι σωστό αυτό που γράφουν άλλοι π.χ. έρμος επειδή προέρχεται από το έρημος. Αν ακολουθήσουμε αυτή τη λογική, πρέπει να γράψουμε και… «πού ‘πα»ς;», αφού προέρχεται από το «πού υπάγεις;»

* Προσέξτε ότι ο Πανούτσος υποθέτει ότι ο υποψήφιος βλέποντας το παρωχημένο πνεύμα από το οποίο διακατέχεται το κείμενο των εξετάσεων θα πει «ο παππούς σταμάτησε πριν από το ZX-Spectrum» Αλλά έτσι απλώς προδίδει την ηλικία του, μια και οι σημερινοί 18χρονοι δεν ξέρουν ούτε Spectrum, ούτε Commodore, ούτε Amstrad, μη σου πω ούτε Windows 95.

* Το «απέτυχε» ξαναχτυπά. Τίτλος άρθρου του in.gr: Η Ιταλία απέτυχε να λάβει μέτρα… (για μια ασθένεια που προσβάλλει τις ελιές). Αυτό είναι αγγλισμός, κακή μετάφραση του Italy has failed to take measures to combat… Στα ελληνικά λέμε «Η Ιταλία παρέλειψε/αμέλησε να πάρει μέτρα» ή, πιο απλά, «δεν πήρε μέτρα».

* Πορτοκάλοι δεν υπάρχουν μόνο στην Ελλάδα, αλλά και σε άλλες χώρες. Ο Ουκρανός ιστορικός και πρώην βουλευτής Πιότρ Γιούσενκο, αδελφός του πρώην προέδρου της χώρας Βικτόρ Γιούσενκο, σε πρόσφατη ομιλια του υποστήριξε ότι οι αρχαίοι Έλληνες φιλόσοφοι μιλούσαν ουκρανικά, ο δε Διογένης είχε συμβουλέψει τους αρχαίους Αθηναίους να κάνουν τα ουκρανικά επίσημη γλώσσα της χώρας! (να δεις που θα χάσανε την ψηφοφορία για μία ψήφο!)

Αυτά κυκλοφόρησαν σε κοινωνικά μέσα. Τα βλέπουμε και εδώ, από ρωσική ιστοσελίδα, που τα κοροϊδεύει. Οι ρωσομαθείς ας επιβεβαιώσουν.

* Κλείνω με ένα μαργαριταράκι σχετικό με τις βρετανικές εκλογές. Ο τύπος «(υφ)υπουργός παρά τω πρωθυπουργώ» αρκετές φορές αποδίδεται μπουρδουκλωμένος, όχι άδικα αφού η δοτική δεν υπάρχει στη σημερινή γλώσσα. Όταν ανέλαβε η κυβέρνηση Γ.Παπανδρέου το 2009 μάλιστα η θέση μετονομάστηκε σε «Υφυπουργός στον πρωθυπουργό», μια αλλαγή που με βρίσκει σύμφωνο. Και στην τωρινή κυβέρνηση νομίζω πως αυτός είναι ο επίσημος τίτλος του Δημ. Λιάκου, αν και πολύ συχνά βλέπουμε να αναφέρεται ως «υφυπουργός παρά τω πρωθυπουργώ».

Αλλά πλατειάζω. Λέγαμε για το μαργαριταράκι. Σε άρθρο του Σκάι λοιπόν διαβάσαμε ότι «Εκτός Βουλής των Κοινοτήτων μένουν επίσης τουλάχιστον δύο μέλη του υπουργικού συμβουλίου της κυβέρνησης, η Υφυπουργός Οικονομικών Τζέιν Έλισον και ένας από τους πιο έμπιστους συνεργάτες της Τερέζα Μέι, ο Υπουργός παρά τη Πρωθυπουργού Μπεν Γκάμερ.»

Μπορεί βέβαια να το διόρθωσε και ο κορέκτορας.

* Ή μάλλον κλείνω με μιαν αναγγελία.

Όταν ήμουν φοιτητής, η Αλκυονίδα ήταν σημείο αναφοράς. Με χαρά διάβασα πέρυσι ότι ο ιστορικός αυτός κινηματογράφος άρχισε να λειτουργεί ξανά.

Στην νέα Αλκυονίδα γίνονται και εκδηλώσεις. Φέτος ο κινηματογράφος κάνει σειρά εκδηλώσεων για να τιμήσει τα 100 χρόνια της Οκτωβριανής επανάστασης.

Την επόμενη Πέμπτη στην Αλκυονίδα θα παρουσιάσω το βιβλίο «Τι είδα εις την Ρωσσίαν των Σοβιέτ» του Κώστα Βάρναλη (Αρχείο, 2014) στο οποίο έχω κάνει την επιμέλεια.

Θα χαρώ να σας δω εκεί.

Advertisements

Posted in Γκας Πορτοκάλος, Εκπαίδευση, Εκλογές, Μαργαριτάρια, Μεταφραστικά, Μεζεδάκια, Ορθογραφικά | Με ετικέτα: , , , , , | 237 Σχόλια »

Μεταπολιτευτικά μεζεδάκια

Posted by sarant στο 23 Ιουλίου, 2016

Και τα λέω έτσι, βέβαια, επειδή σήμερα είναι η επέτειος από την πτώση της δικτατορίας το 1974, και ταυτόχρονα η ημερομηνία έναρξης της μεταπολίτευσης, μιας περιόδου που πολλοί βιάζονται πολύ να την τελειώσουν ή να της φορτώσουν όλα τα στραβά κουλούρια -ξεπλένοντας έτσι τη δικτατορία που προηγήθηκε.

Θα μπορούσα να τα πω και «πραξικοπημένα» μεζεδάκια, μια και η βδομάδα που μας πέρασε κυριαρχήθηκε από την αντεπίθεση του καθεστώτος Ερντογάν που εκμεταλλεύτηκε την ευκαιρία που του πρόσφερε το πεντάωρο πραξικόπημα για να θέσει υπό τον ελεγχό του τη γειτονική μας χώρα -αλλά και «απλοαναλογικά» μεζεδάκια, αφού χτες ψηφίστηκε στη Βουλή η απλή αναλογική, έστω και με όριο εισόδου, αν και όχι με την ενισχυμένη πλειοψηφία που χρειαζόταν για να εφαρμοστεί από τις επόμενες εκλογές, όποτε γίνουν αυτές.

Έτσι κι αλλιώς, και τα δύο αυτά γεγονότα, πραξικόπημα και συζήτηση στη Βουλή, έδωσαν κάποια από τα μεζεδάκια της σημερινής μας πιατέλας.

* Και ξεκινάμε με ένα μαργαριταρένιο κολιεδάκι που βρέθηκε σε μιαν ανάλυση για την απόπειρα πραξικοπήματος στην Τουρκία. Γράφει ο, προσοχή, συγγραφέας Αλέξανδρος Μασαβέτας:

Αν πετύχαινε, θα ήταν το τέταρτο «κλασικό» πραξικόπημα της τουρκικής ιστορίας. Επίσης θα είχε –παρά τα όσα διατίθενται πολλοί εκ των υστέρων – σημαντικής στήριξης.

Ολοφάνερα, ήθελε να γράψει «διατείνονται» και έγραψε «διατίθενται», ενώ στο «θα είχε … σημαντικής στήριξης» ή είναι λάθος η πτώση ή, το πιθανότερο, δεν μπήκε το ρήμα (π.χ. θα είχε τύχει σημαντικής στήριξης).

Αλλά τόση τσαπατσουλιά πια; Κανείς στην εφημερίδα δεν διαβάζει τα κείμενα πριν δημοσιευτούν;

tzimerosiptikos* Συνεχίζουμε με μια τζημεριά, που όμως έχει ενδιαφέρον διότι είναι ενδεικτική της στάσης απέναντι στη γλώσσα. Ο Θάνος Τζήμερος δημοσίευσε στον τοίχο του στο Φέισμπουκ το σχόλιο που βλέπετε αριστερά, στο οποίο εξανίσταται με τον όρο «σηπτικό χειρουργείο», που φαίνεται πως τον θεωρεί οξύμωρο, και με την ευκαιρία επιτίθεται και στον υπουργό Παιδείας Νίκο Φίλη.

Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου »

Posted in Βουλή, Γιουτουμπάκια, Κοτσανολόγιο, Μαργαριτάρια, Μεταφραστικά, Μεζεδάκια, Χόακες | Με ετικέτα: , , , , , | 163 Σχόλια »

Παπικά μεζεδάκια

Posted by sarant στο 16 Απρίλιος, 2016

Το σημερινό μας άρθρο δημοσιεύεται σε μια μέρα που, σύμφωνα με το πρόγραμμα, προβλέπεται να επισκεφτεί τη Λέσβο ο Πάπας Φραγκίσκος και θα συναντηθεί με τον Οικουμενικό Πατριάρχη, τον Αρχιεπίσκοπο Αθηνών και τον Πρωθυπουργό -από εκεί λοιπόν και ο τίτλος «παπικά».

Προσέξατε ότι χρησιμοποίησα τη διατύπωση «σύμφωνα με το πρόγραμμα προβλέπεται». Το γράφω έτσι επιφυλακτικά, διότι διάβασα ότι ο μητροπολίτης Γλυφάδας προσεύχεται (εδώ και μερικές μέρες, μάλιστα) να αναβληθεί η επίσκεψη του ποντίφικα.

Ταυτόχρονα, ορισμένοι φοιτητές της Θεολογικής του ΑΠΘ που λένε ότι ανήκουν στον φοιτητικό σύλλογο του οσίου Πορφυρίου (αν υπάρχει -ο σύλλογος, όχι ο όσιος Πορφύριος) προειδοποίησαν ότι αν ο «αιρετικός» Πάπας επισκεφτεί τη χωρα μας, οι συνέπειες θα είναι ολέθριες: Με αφορμή την επίσκεψη του αιρετικού πάπα Ρώμης στην υπερευλογημένη μας Ελλάδα, μια επίσκεψη που ικετεύουμε με δάκρυα να ακυρωθεί διότι αλλιώς οι συνέπειες θα είναι ολέθριες, καλεσμένος μάλιστα του ιδίου του Μακαριωτάτου, ήρθε στο νου μας ένας άλλος αρχιεπίσκοπος, ο οποίος μάλιστα εκοιμήθη την 10 Απριλίου 1998, ο Μακαριώτατος Σεραφείμ Τίκας.

Όπως βλέπετε, η προφητεία των φοιτητών του οσίου Πορφυρίου επαληθεύτηκε ήδη -πριν ακόμα επισκεφτεί ο Πάπας την Ελλάδα, οι συνέπειες είναι ολέθριες για το συντακτικό των ανακοινώσεων του συλλόγου «Όσιος Πορφύριος», διότι βέβαια τέτοια τρικυμισμένη σύνταξη δεν είναι καθόλου… ορθόδοξη,

* Οπότε, την ώρα που θα διαβάζετε αυτές τις γραμμές θα ξέρουμε αν έπιασαν τόπο οι μισαλλόδοξες προσευχές του αγίου Γλυφάδας και των πορφυροφοιτητών.

* Η φίλη μας η Έφη πρότεινε χτες να ονομαστούν τα σημερινά μεζεδάκια «Εξεταστικά», επειδή χτες έγινε στη Βουλή η συζήτηση για τη σύσταση εξεταστικής επιτροπής για τα δάνεια των κομμάτων και των ΜΜΕ. Πράγματι, θα μπορούσα να τα ονομάσω και έτσι, επειδή όμως δεν παρακολούθησα αρκετά τη συνεδρίαση προτίμησα να μην της αφιερώσω τον τίτλο του άρθρου.

* Από το λίγο που παρακολούθησα, πρόσεξα στη δευτερολογία του πρωθυπουργού μια αναφορά στην εποχή των «παχυλών αγελάδων» που αμέσως διορθώθηκε σε «παχιών αγελάδων». Με τις παροιμιώδεις παχιές αγελάδες είναι πολύ συνηθισμένο ένα άλλου είδους λάθος. Πολλοί, επειδή θεωρούν ότι το «παχιών αγελάδων» παραείναι λαϊκό, το ευπρεπίζουν σε «παχέων αγελάδων». Έτσι όμως κάνουν γκάφα, διότι το «παχέων» είναι αρσενικό. Το θηλυκό είναι «παχειών» ή, πολύ πιο στρωτά, «παχιών».

* Στην ανταπάντησή του ο Κυριάκος Μητσοτάκης πέταξε ένα «της ΕΣΗΕΑς», που βέβαια δεν στέκει σε γραπτό λόγο, αλλά στον προφορικό θα το δεχτούμε. Δίνει μάλιστα στον αριστοκράτη αρχηγό της ΝΔ μια νότα λαϊκότητας, αφού φέρνει στο νου λαϊκές γενικές όπως «το παιδί της Έβγας».

Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου »

Posted in Απορίες, Βάρναλης, Βουλή, Λαθροχειρίες, Μαργαριτάρια, Μεζεδάκια, Ρατσισμός | Με ετικέτα: , , , , , | 549 Σχόλια »

Λογοκριμένα μεζεδάκια

Posted by sarant στο 30 Ιανουαρίου, 2016

Λογοκριμένα βεβαίως τα μεζεδάκια μας δεν είναι, απλώς το άρθρο παίρνει αυτόν τον τίτλο σε ένδειξη διαμαρτυρίας για τη διακοπή των παραστάσεων της Πειραματικής σκηνής του Εθνικού Θεάτρου ύστερα από την τρομοκρατική εκστρατεία των μεγάλων καναλιών και της δεξιάς εναντίον της παράστασης -αλλά γι’ αυτό το θέμα γράψαμε χτες.

Κάποιος κάθισε πάντως και συγκέντρωσε απόψεις που εκφράστηκαν για το θέμα από διάφορους αταλάντευτους υποστηρικτές της ελευθερίας της έκφρασης -όταν πρόκειται για κάτι που συμβαίνει στο Παρίσι. Διαβάστε τις, έχουν γούστο.

Πολύ γέλιο έχει η τοποθέτηση του ιού Πλεύρη, ο οποίος τουίταρε ότι η κυβέρνηση χρηματοδοτεί ταινία (!!) για τη δράση του Ξηρού. Τόσο κατάλαβε. Και μετά ελεεινολογούμε τους φανατικούς π.χ. στην Περσία, που ζητάνε να καεί ένα βιβλίο που δεν το έχουν διαβάσει.

*bogdan1 Έγινε χτες και μια αρκετά μεγάλη συγκέντρωση διαμαρτυρίας για το κατέβασμα της παράστασης. Πώς παρουσιάστηκε αυτή από τα δελτία ειδήσεων; Δείτε το σουπεράκι της εκπομπής του Σκάει Μπογδάνου.

Αφενός μιλάει για «παράσταση του Σ. Ξηρού», λες και έπαιζε ο ίδιος ή τη σκηνοθετούσε, και, το χειρότερο, λέει για πορεία «αντεξουσιαστών» -μπροστά του ο Γκέμπελς είναι μαθητούδι.

Παρεμπιπτόντως, έχω διαπιστώσει πως ο τύπος «αντεξουσιαστής» (αντί του: αντιεξουσιαστής) είναι δείκτης πολιτικής θέσης.

* Και μια και πιάσαμε τα μπογδανικά, ας συνεχίσω με ένα άλλο στιγμιότυπο από τη χτεσινή εκπομπή.

Ο λόγος ήταν για τη γνωστή διένεξη του Γιάννη Μουζάλα με τον Βέλγο υπουργό, η οποία παρουσιάστηκε σε πνεύμα μάλλον ευμενές προς τον Βέλγο. Τότε ο Σκάει Μπογδάνος ρώτησε την ανταποκρίτρια αν ο Βέλγος υπουργός είναι Φλαμανδός ή Βαλόνος, κι αυτή, άλλο μεγάλο αστέρι της δημοσιογραφίας, απάντησε «Μάλλον Βαλόνος, αλλά αυτά πάνε 50-50».

Προς ενημέρωσή τους. Ο Βέλγος υπουργός λέγεται Τέο Φράνκεν, που αν το ήξερε η δαιμόνια ρεπόρτερ θα καταλάβαινε πως δεν είναι Βαλόνος. Κι αφού είναι ανταποκρίτρια στις Βρυξέλλες και όχι, ας πούμε, στο Ουλάν Μπατόρ, θα έπρεπε να ξέρει πως ο Theo Franken είναι Φλαμανδός εθνικιστής, που αναδείχτηκε με ατζέντα τη σκληρή στάση σε ζητήματα ασύλου και μετανάστευσης. Και έχει επανειλημμένα δεχτεί κριτική στο Βέλγιο, π.χ. όταν παρευρέθηκε στα 90ά γενέθλια ενός Βέλγου δοσίλογου (ή δωσίλογου).

* Και περνάμε στα υπόλοιπα μεζεδάκια -κάνοντας γέφυρα με μιαν άλλη θεατρική παράσταση που παίζεται αυτές τις μέρες (και ως αύριο) στη Στέγη Γραμμάτων και Τεχνών, τη Μισαλλοδοξία (βασισμένη στο περίφημο κινηματογραφικό έργο του Γκρίφιθ, αν κατάλαβα καλά).

Παρατήρησα μιαν ενδιαφέρουσα ακλισιά στη διαδικτυακή διαφήμιση της παράστασης (στη σελίδα στο Φέισμπουκ, γι’ αυτό δεν μπορώ να βάλω λινκ):

Έτσι γράφονται τα μανιφέστο. Μισαλλοδοξία. Για 5 ακόμα παραστάσεις στην Κεντρική Σκηνή.

Γιατί όμως άκλιτο; Ναι μεν είναι δάνεια λέξη, έχει όμως ενσωματωθεί εδώ και δεκαετίες στο ελληνικό τυπικό, όπως και τόσες εκατοντάδες άλλες ιταλογενείς λέξεις, το πιάνο, το πόστο, το πέτο. Θα μου πείτε, ακολουθεί τον ακλισιάρικο δρόμο στον οποίο οι ημιμαθείς ήδη σέρνουν το τσίρκο και το καζίνο -αλλά κοτζάμ Στέγη να δίνει το κακό παράδειγμα; Κρίμα.

* Αλλά επιστρέφω στην παράσταση του Εθνικού ή μάλλον στις παραφυάδες της, για ένα μαργαριτάρι από την έγκριτη (μια φορά κι έναν καιρό) Καθημερινή. Σε άρθρο του Α. Λακασά όπου γίνεται λόγος για άλλες παραστάσεις με αμφιλεγόμενο θέμα, διαβάζουμε ότι «ο Ελβετός σκηνοθέτης Μίλο Ράου που αξιοποίησε την ομολογία του ακροδεξιού Αντερς Μπέρινγκ Μπρέιβικ, εκτελεστή της τρομοκρατικής επίθεσης στη Νορβηγία το 2011, σκοτώνοντας 77 άτομα».

Εξολοθρευτής ο Ελβετός σκηνοθέτης ή υποψήφιος για το βραβείο Τσαπατσούλιτζερ ο Έλληνας δημοσιογράφος;

*Έγινε χτες μια γιορτή για την έκδοση του καινούργιου βιβλίου του Νίκου Μπογιόπουλου, και διαβάζω σε ανακοίνωση του εκδοτικού οίκου ότι «Στην εκδήλωση, χωρίς καθόλου «από καθ’ έδρας» λόγια, θα μιλήσουν μόνο η μουσική και τα τραγούδια που ταιριάζουν στην (κανονική) Αριστερά».

Δεν ξέρω αν κριτήριο αριστεροσύνης είναι να διαμελίζει κανείς τις λέξεις, αλλά, βρε σύντροφοι, η έκφραση είναι «από καθέδρας», η λέξη «καθέδρα» είναι μία και ενιαία, και στα αρχαία έτσι γραφόταν, μην τη διασπάτε.

* Ένα ακόμα πρωτοποριακό εξώφυλλο της EloraIΕλεύθερης Ώρας, όπου αναγγέλλεται ότι καταργούνται (πώς, άραγε; ) η ελληνική ιστορία και η ελληνική σημαία. Αλλά εμείς φταίμε που δεν προσέχαμε τα προφητικά λόγια του γέροντος Νεκτάριου. Εκείνος, μια φορά, μας είχε προειδοποιήσει.

* Μέσα στη βδομάδα που μας πέρασε, όμως, έγινε στη Βουλή και η συζήτηση προ ημερησίας διατάξεως για το ασφαλιστικό. Από τα λίγα αποσπάσματα που παρακολούθησα, πρόσεξα ότι στη δευτερολογία του ο Κ. Μητσοτάκης, απευθυνόμενος στην κυβέρνηση, είπε «αυτά που διαρρέουν οι υπουργοί σας». Προηγουμένως τον ίδιο τύπο είχε χρησιμοποιήσει και ο πρωθυπουργός, αλλά δεν συγκράτησα ακριβώς τη φράση.

Δεν νομίζω ότι μπορούμε να το θεωρούμε πλέον λάθος.

Θα μου πείτε, επειδή το είπαν δυο, κορυφαίοι έστω, πολιτικοί παράγοντες; Δεν θα αρκούσε μόνο αυτό, αλλά παίζει και αυτό κάποιο ρόλο, αφαιρεί το στίγμα από το «λάθος».

* Αν πάλι ακούσατε την Τρίτη το απόγευμα έναν δυνατό θόρυβο από τη μεριά του Πρώτου Νεκροταφείου, ήταν επειδή στη δευτερολογία του ο Ν. Μιχαλολιάκος απάγγειλε Καρυωτάκη.

Αν έχετε απορία, ήταν οι πρώτοι στίχοι από τους «Υπάλληλους»: Οι υπάλληλοι όλοι λιώνουν και τελειώνουν σαν στήλες δύο- δύο μες στα γραφεία (ως εκεί το έφτασε).

* Σε κάποιο κανάλι η κυρία Άννα Μισέλ Ασημακοπούλου είπε ότι «ο κόσμος είναι εξαγριωμένος, γιατί κοροϊδεύτηκε δύο φορές». Με ρώτησαν αν στέκει το παθητικό «κοροϊδεύομαι». Χωρίς να είναι ξεκάθαρο λάθος, εγώ θα το απέφευγα, ίσως επειδή το «κοροϊδευόμαστε τώρα» έχει τη σημασία «δεν μιλάμε σοβαρά».

Πολύ καλύτερο είναι να πούμε «ο λαός εξαπατήθηκε/ξεγελάστηκε» ή «πιάστηκε κορόιδο» ή κάποιο άλλο από τα πολλά ρήματα που έχουμε για τις σημασίες αυτές, όπως οι Εσκιμώοι για το χιόνι.

telikoni* Το κείμενο που βλέπετε αριστερά κυκλοφορεί ευρέως στα κοινωνικά μέσα και αναδημοσιεύεται από πολλούς.

Ο συντάκτης του επαλαμβάνει τις γνωστές ανοησίες για οξυγόνωση του εγκεφάλου όταν προφέρουμε το νι (σαν τους γνωστούς ιππότες των Μόντι Πάιθον), στις οποίες έχουμε απαντήσει σε παλιότερα άρθρα (εδώ το πρώτο της σειράς), ενώ έχει κάνει ένα φοβερό μπέρδεμα στις περιπτώσεις της συμπροφοράς του νι με το αρχικό σύμφωνο της επόμενης λέξης.

Φαίνεται επίσης ότι αν το Ν διεγείρει τον εγκέφαλο θετικά, οι τόνοι τού κάνουν κακό, διότι ο συντάκτης του κειμένου αποφεύγει τους τόνους όσο ο διάβολος το λιβάνι.

Αλλά το χειρότερο, το απειλητικό και δυσοίωνο, είναι αυτό που γράφει στην αρχή: Όταν διδάσκω στα παιδιά … τα παιδιά απορούν.

Ελπίζω να λέει ψέματα -γιατί, αν λέει αλήθεια καήκαμε, έχει στραβώσει τόσα και τόσα παιδιά.

* Σε άρθρο για τον δάσκαλο και πώς πρέπει να είναι, διάβασα (όχι για πρώτη φορά) για τον… Σαραντάκο Καργάκο: Όπως διατείνεται και ο κος Σαραντάκος Ι. Καργάκος «στο παιδί δεν απλώνουμε το χέρι αλλά του δίνουμε το χέρι για να ταξιδέψουμε μαζί στον κόσμο της γνώσης».

Δηλώνω ότι καμιά ανάμιξη δεν έχω με το θέμα, και δεν διατείνομαι τίποτα!

Παρεμπιπτόντως, όταν χρησιμοποιούμε το «διατείνομαι» υποδηλώνουμε κάποια επιφύλαξη, ίσως έντονη, για τα λεγόμενα που μεταφέρουμε. Επειδή εδώ ολοφάνερα κάτι τέτοιο δεν συμβαίνει, εγώ θα έβαζα «υποστηρίζει» ή κάποιο άλλο ουδέτερο ρήμα.

* Στο μεταξύ ο Σαράντος Καργάκος έγραψε και για τον Τσε, αφηγούμενος μια ιστορία που φαίνεται μύθος, ότι εκεί που κειτόταν ετοιμοθάνατος πριν τον εκτελέσουν, σε μια σχολική αίθουσα, φώναξε τη δασκάλα για να της πει να διορθώσει ένα γλωσσικό λάθος στον μαυροπίνακα.

Καπηλεία δεν το λένε αυτό;

* Και κλείνω με μια φωτογραφία από τις αγροτικές κινητοποιήσεις, που τη δανείστηκα από τη Λεξιλογία -και που δείχνει ότι η Λέξη του Ζουράρη(*) έχει διαδοθεί πλατιά -όχι όμως και η ορθογραφία: Θα μας πάρεται τα μέζεα.

TamEzea(*) Λέξη του Ζουράρη, παρότι έχει πλάσει κι έχει αναστήσει πολλές, δεν μπορεί παρά να είναι μία, τα μέζεα -όπως λέξη του Καμπρόν το merde!

Posted in Βουλή, Λαθροχειρίες, Μαργαριτάρια, Μεζεδάκια, Φωτογραφίες | Με ετικέτα: , , , , | 169 Σχόλια »

Μεζεδάκια εκστρατείας

Posted by sarant στο 29 Αύγουστος, 2015

Οι αστροναύτες, τουλάχιστον έτσι θέλει το στερεότυπο, τρέφονται με τροφές σε πολτό, σε σωληνάρια σαν της οδοντόκρεμας -αν και πρόσφατα είδαμε ότι σε κάποιον διαστημικό σταθμό μπόρεσαν και καλλιέργησαν μαρούλια που τα έφαγαν και τα βρήκαν νοστιμότατα, ή τουλάχιστον έτσι δήλωσαν. Οι στρατιώτες που φεύγουν για εκστρατεία, παίρνουν μαζί τους ξηρά τροφή. Ο Νικοκύρης βρίσκεται κι αυτός σε εκστρατεία τούτες τις μέρες, κι έτσι τα σημερινά μεζεδάκια είναι μεζεδάκια εκστρατείας: λιγοστά και μαζεμένα εκ των ενόντων.

* Και ξεκινάω με ένα μεζεδάκι υποτιτλιστικό, που το βρήκα στον τοίχο ενός φίλου στο Φείσμπουκ. Ο φίλος παίνευε το κανάλι της Βουλής για την πρωτοβουλία του να δείχνει παλιές χολιγουντιανές ταινίες, αλλά, όπως λέει, «Αν πλήρωνε και ένα υποτιτλιστή της προκοπής,θα ήταν τέλεια. Η μετάφραση του «Florence Nightingale ως «Φλόρενς το αηδόνι» διαπερνά μάτι μαζί με εγκέφαλο«.

Αλλά η πρωτοπόρα νοσοκόμα έχει πάρει στο λαιμό της κι άλλους ατζαμήδες μεταφραστές και υποτιτλιστές (μεταφρατζήδες και υποτιτλιτζήδες). Σε μια παλιά μετάφραση είχε αποδοθεί «Φλωρεντινή αηδών».

Το αστείο είναι ότι η Φλόρενς όντως έχει σχέση με τη Φλωρεντία: γεννήθηκε στην ιταλική πόλη, όταν οι πλούσιοι γονείς της βρίσκονταν σε πολυετές ταξίδι στην Ευρώπη, και γι’ αυτό ονομάστηκε έτσι. Η μεγαλύτερη αδελφή της ήταν λιγότερο τυχερή: γεννήθηκε στη Νάπολη, κι έτσι πήρε το όνομα Παρθενόπη.

* Σε σχέση με τις ιδιωτικές συνεδριάσεις της Διάσκεψης των Προέδρων που έγιναν στις αρχές της εβδομάδας, το Βήμα έγραψε ότι: Στην αυριανή συνεδρίαση πάντως απαιτείται το 1/3 των παρόντων για να υπάρξει απαρτία... Ρωτάει ο φίλος που το έστειλε: Δηλαδή, αν εμφανιστούν εννέα άτομα, αρκούν οι τρεις και οι υπόλοιποι έξι μπορούν να αποχωρήσουν;

Τι να πω, θα περίμενα οι παρόντες να είναι κατά 100% παρόντες!

* Ο δαίμονας έχει πολλά ποδάρια, κατά την παροιμία, αλλά ο δαίμονας του τυπογραφείου, μετά την εμφάνιση των ψηφιακών τεχνολογιών, έχει αποκτήσει πολλά διαολάκια, για τα οποία γράφουμε κατά καιρούς εδώ.

Ένα ακόμα διαολάκι είναι ο δαίμονας της αναγνώρισης φωνής, όταν δηλαδή χρησιμοποιείται πρόγραμμα μετατροπής της φωνής σε κείμενο. Τουλάχιστον εγώ σε αυτόν τον δαίμονα αποδίδω το επόμενο μαργαριτάρι σε άρθρο του ΑΠΕ: Ο αντιπρόεδρος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής επαινεί την Ελλάδα για την απόφασή της να συμφωνήσει στις μεταρρυθμίσεις και τονίζει ότι η οικονομική βοήθεια θα παρέχεται στην Αθήνα ανάλογα με την εξέλιξη των μεταρρυθμίσεων και από το αν υπάρχει πραγματική πρόεδρος στον τομέα αυτό.

Επειδή η «πραγματική πρόεδρος» εδώ δεν βγάζει νόημα (λέτε να εννοούν τη Ζωή; ), υποθέτω πως ο συντάκτης είπε «πραγματική πρόοδος» και το μηχανάκι άκουσε «πρόεδρος».

* Η σχιζολεξία της εβδομάδας προέρχεται από εντελώς αναξιόπιστον ιστότοπο, αλλά είναι πρωτότυπη: ο αστυνομικός τον οποίο κατ’ονομάζει ο κ. Καμμένος…

Περιττό να πω ότι… κατά-δικάζω τέτοιες ενέργειες (ή εν-έργειες)!

* Σε άρθρο της Lifo για την κατάσταση των προσφύγων στην Ειδομένη διαβάζουμε ότι: Οι χιλιάδες πρόσφυγες που συρρέουν καθημερινά προκειμένου να περάσουν στη γειτονική χώρα, αφήνουν πίσω τους πολλά σκουπίδια και εφόσον δεν υπάρχουν συχνές διακομιδές, ο χώρος μετατρέπεται σε έναν απέραντο σκουπιδότοπο.

Πάμε πάλι γιατί τις… κομιδές τις μπερδεύουν πολλοί: Όταν μεταφέρουμε ασθενείς, εχουμε διακομιδή. Όταν μεταφέρουμε οστά σε άλλο τάφο ή σε άλλο τόπο έχουμε ανακομιδή. Όταν απομακρύνουμε απορρίμματα, έχουμε αποκομιδή.

Και βέβαια, υποψιάζομαι ότι ο τίτλος «ΟΗΕ: Οι πρόσφυγες μετέτρεψαν την Ειδομένη σε έναν απέραντο σκουπιδότοπο» είναι λαθροχειρία της εφημερίδας -αποκλείω την άποψη αυτή να την εξέφρασε κάποιο στέλεχος του ΟΗΕ και να εκφράζει τον Οργανισμό. Κρίμα για τη Lifo, που κάποτε πρόσεχε περισσότερο και δεν έπεφτε σε τέτοια ατοπήματα.

Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου »

Posted in Μαργαριτάρια, Μεταφραστικά, Μεζεδάκια, Υπότιτλοι | Με ετικέτα: , , | 102 Σχόλια »

Ευρετηριασμένα μεζεδάκια

Posted by sarant στο 25 Ιουλίου, 2015

Ο τίτλος είναι παραπλανητικός, για διαφημιστικούς λόγους και επειδή δεν έβρισκα άλλον καλύτερον. Τι διαφημίζει; Μα, τον νέο, επικαιροποιημένο και απαστράπτοντα πίνακα περιεχομένων του ιστολογίου, που τον έφτιαξε την περασμένη Κυριακή ο φίλος μας ο Στάζιμπος, γκουρού υπηρεσίας για θέματα πληροφορικής. Όπως βλέπετε, έχει τα 2373 (ζωή νάχουνε) άρθρα του ιστολογίου ως τις 18 Ιουλίου, σε αλφαβητική σειρά, ενώ προτάσσει τις 45 σελίδες «εκτός άρθρων». Εμένα με βολεύει πολύ αυτό το ευρετήριο, όταν θέλω να δω αν έχω ξαναγράψει για κάποιο θέμα, ή όταν θυμάμαι ότι κάτι έχω γράψει και θέλω να βρω το παλιότερο άρθρο. Θυμίζω επίσης ότι μπορείτε να δείτε ένα τυχαίο άρθρο του ιστολογίου κλικάροντας εδώ.

* Ξεκινάμε με ένα ορντέβρ, μικρό αλλά δίκροκο. Σε μεταφρασμένο άρθρο του Πολ Μέισον στο tvxs, διαβάζω ότι βρισκόμαστε «εν μέσω ωχρούς ανάκαμψης». Αν δεν είναι λάθος πληκτρολόγησης, απορώ πώς το σκέφτηκε ο συντάκτης. Η ωχρώ της ωχρούς μήπως; Αλλά λέω πως το μεζεδάκι είναι δίκροκο επειδή ακόμα και με τον σωστό τύπο, «εν μέσω ωχράς ανάκαμψης» (αφού είναι λόγιο το επίθετο, την αντέχει την καθαρευουσιάνικη κλίση) και πάλι κάτι δεν πάει καλά. Και δεν πάει διότι το «ωχρά ανάκαμψη» δεν μου αρέσει για απόδοση του pale recovery, που, πάω στοίχημα, θα είχε το πρωτότυπο. Ασθενική, εύθραυστη, χλωμή αν θέλετε. Θα μου πείτε, το ίδιο δεν είναι ωχρός και χλωμός; Στην κυριολεξία τους περίπου -αλλά το ένα έχει μεταφορικές χρήσεις που δεν έχει το άλλο. Ούτε είναι ίδιες οι συνάψεις τους, δεν θα πούμε «χλωμή σπειροχαίτη».

* Πολύς θόρυβος έγινε στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης την περασμένη εβδομάδα για μια συνέντευξη του Χρήστου Θηβαίου, στην οποία ο τραγουδιστής επιτέθηκε στη ραδιοφωνική παραγωγό που του έπαιρνε τη συνέντευξη. Αλλά δεν θα σταθώ στο περιεχόμενο των όσων είπε ο Θηβαίος, για τα οποία άλλωστε ζήτησε συγνώμη. Με ενδιαφέρει ο τίτλος του σχετικού άρθρου: Επίθεση-παραλήρημα σε γυναίκα δημοσιογράφο.

Δυο παρατηρήσεις έχω εδώ. Καταρχάς, όπως έχουμε ξαναγράψει, το «παραλήρημα» έχει γίνει κλισέ και χρησιμοποιείται αδιακρίτως -να δω τι θα γράψουν αν τύχει και κάποιος αρχίσει πράγματι να παραληρεί. Έπειτα, το «γυναίκα δημοσιογράφο» δείχνει το κουσούρι των επίκοινων τύπων (δηλαδή που έχουν ίδιο αρσενικό και θηλυκό). Αν δεν το προσδιόριζε και έλεγε «επίθεση σε δημοσιογράφο», όλοι θα σκέφτονταν άντρα δημοσιογράφο. Και βέβαια, ελάχιστοι θα έγραφαν «σε άντρα δημοσιογράφο». Οπότε, για να το τραβήξουμε λίγο, με τους επίκοινους τύπους διαιωνίζεται η ανδροκρατία.

Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου »

Posted in Μαργαριτάρια, Μεταφραστικά, Μεζεδάκια, Περιαυτομπλογκίες | Με ετικέτα: , , , | 151 Σχόλια »

Ιουνιάτικα μεζεδάκια

Posted by sarant στο 6 Ιουνίου, 2015

Ή ίσως Ιουνιανά, αφού είναι τα πρώτα του Ιούνη.

Σας προειδοποιώ πάντως ότι το σημερινό πιάτο δεν θα είναι και παραφορτωμένο -ίσως επειδή ταξίδευα, δεν μάζεψα πολλά. Στήριζα κάποιες ελπίδες στη συζήτηση μεταξύ αρχηγών στη Βουλή, που γίνεται καθώς γράφω αυτές τις γραμμές, και που την ακούω με ένα αυτί, αλλά προς το παρόν λίγα ψάρια έπιασα.

* Αλλά πάνω που τα λέω αυτά, γίνεται ένα φραστικό επεισόδιο με τον Άδωνη Γεωργιάδη, ο οποίος διακόπτει την ομιλία του Π. Καμμένου, και η Ζωή Κωνσταντοπούλου δίνει ένα καλό δείγμα ειρωνείας. «Υπενθυμίζω ότι η συζήτηση γίνεται σε επίπεδο πολιτικών αρχηγών, κύριε Γεωργιάδη. Κινδυνεύετε να παρεξηγηθείτε».

* Επίσης, σήμερα ήταν η τελευταία αγόρευση του Ευάγγ. Βενιζέλου με την ιδιότητα του αρχηγού του ΠΑΣΟΚ, αφού ήδη έχει αρχίσει το συνέδριο του κόμματος που θα εκλέξει τον διάδοχό του. Δεν τηρήθηκε ενός λεπτού σιγή, όμως.

* Νωρίτερα μέσα στη βδομάδα είχαμε και την ιστορία με την κ. Παναρίτη, που διορίστηκε και ξεδιορίστηκε εκπρόσωπος της χώρας στο ΔΝΤ. Από τη σχετική ειδησεογραφία, πρόσεξα μια ενδιαφέρουσα περίπτωση λανθασμένης χρήσης του ομοιόπτωτου με το ως:

Η Έλενα Παναρίτη ήταν προσωπική επιλογή του Γιάνη Βαρουφάκη, τόσο ως συμβούλου στο υπουργείο Οικονομικων και μέλους της αρχικής ομάδας διαπραγμάτευσης στο Brussels Group όσο και ως εκπροσώπου της Ελλάδας στο ΔΝΤ μετά την παραίτηση του Θάνου Κατσάμπα.

Επειδή συχνά μετά το «ως» χρειάζεται γενική, ο συντάκτης του άρθρου κοπάνησε κι εδώ τρεις γενικές να’χει να πορεύεται. Αλλά έτσι που είναι διατυπωμένη η πρόταση, σημαίνει ότι ο Βαρουφάκης, όταν ήταν σύμβουλος στο Υπουργείο Οικονομικών και εκπρόσωπος της Ελλάδας στο ΔΝΤ, επέλεξε την Παναρίτη!

Φυσικά, ξέρουμε ότι δεν συμβαίνει κάτι τέτοιο, και δεν ήθελε να πει αυτό ο συντάκτης. Ατυχία, εδώ ήταν σωστές οι ονομαστικές: Η Έλενα Παναρίτη ήταν προσωπική επιλογή του Βαρουφάκη, τόσο ως σύμβουλος όσο και ως εκπρόσωπος στο ΔΝΤ.

* Διαβάζω δήλωση του κ. Στουρνάρα, σύμφωνα με την οποία: «…ουδείς έχει λάβει πολιτική εντολή για Grexit, είτε εξαιτίας ατυχήματος, είτε από πρόθεση».

Εντολή για ατύχημα; Σκηνοθετημένο ατύχημα δηλαδή;

* Τις προάλλες είχαμε την επέτειο του θανάτου του Φραντς Κάφκα και με αφορμή γράφτηκε στο tvxs ένα άρθρο στο οποίο πρόσεξα κάμποσα μεταφραστικά ψεγάδια.

Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου »

Posted in Μαργαριτάρια, Μεταφραστικά, Μεζεδάκια | Με ετικέτα: , , | 188 Σχόλια »

Ερωτοχτυπημένα μεζεδάκια

Posted by sarant στο 14 Φεβρουαρίου, 2015

Αφού σήμερα είναι η γιορτή των ζαχαρ… των ερωτευμένων, φαντάζομαι ότι δεν θα προκαλεί απορία ο τίτλος του άρθρου. Πράγματι, το μόνο δίλημμα που είχα ήταν αν θα τα πω «ερωτευμένα» ή «ερωτοχτυπημένα» τα σημερινά μεζεδάκια -κι επειδή νόμιζα ότι έχω χρησιμοποιήσει παλιότερα τον πρώτο τίτλο, διάλεξα τον δεύτερο, αν και τελικά αποδεικνύεται ότι δεν τον είχα ξαναβάλει.

Στο μεταξύ έγιναν και οι προγραμματικές δηλώσεις της κυβέρνησης, και η τριήμερη συζήτηση έδωσε μερικά μεζεδάκια -όχι πολλά όμως, επειδή το ένα από τα δύο χαρτάκια που είχα και σημείωνα το έχασα -κι έτσι απόμεινε μόνο το άλλο. Εσείς πάντως δεν χάσατε πολλά, θέλω να πω δεν θυμάμαι να είχα σημειώσει κανένα τρανταχτό μαργαριτάρι.

* Για να μην λέτε πως δεν τα λέω, ο Αλέξης Τσίπρας στην πρώτη ομιλία του την Κυριακή είπε «τον τρέχων προϋπολογισμό». Άκουσα επίσης τον Σπύρο Λυκούδη να λέει το (καθιερωμένο πια, θα έλεγε κανείς…) «να ενσκύψουν στα προβλήματα» (δεν ξέρω αν πρέπει να το γράψω έτσι. Το υπαρκτό «ενσκήπτω» γράφεται με ήτα, αλλά το ανύπαρκτο ενσκύπτω μάλλον με ύψιλον, αφού το σκύβω έχει στο μυαλό του όποιος το λέει.

* Ο δε πρώην (μ’ αρέσει να το ακούω) πρωθυπουργός κ. Αντώνης Σαμαράς ξεκίνησε την ομιλία του ως εξής: Ξεπερνώ Κυρίες και κύριοι συνάδελφοι τα φληναφήματα που μόλις ακούσαμε του Υπουργού Επικρατείας...

Δεν είναι σοβαρό λάθος αλλά δεν είναι και σωστό το «ξεπερνώ» στην πρόταση αυτή. Ολοφάνερα, «προσπερνώ» είναι το δόκιμο.

* Αλήθεια, ποιος είναι ο Υπουργός Επικρατείας; Τον Νίκο Παππά εννοεί εδώ ο πρώην (μ’ αρέσει είπαμε να τ’ ακούω) πρωθυπουργός, αλλά στον ιστότοπο του υπουργού αναφέρεται ακόμη το όνομα του πρώην υπουργού, του Δ. Σταμάτη! Εντάξει, δεν είναι το πρώτο μέλημα της κυβέρνησης, έχει άλλα ψάρια να τηγανίσει (με νύχια γαμψά μάλιστα), αλλά κάποια στιγμή ας το αλλάξουν.

* Δεν συνηθίζω να επισημαίνω μαργαριτάρια από τη zougla.gr, αλλά αυτό μού το έστειλαν κι έχει μια σύνταξη με γενική που δεν την έχω ξανασυναντήσει τόσα χρόνια που καταγράφω τις εξάρσεις της γενικομανίας. Σε άρθρο για το ουκρανικό, διαβάζουμε ότι «Σε μια ύστατη προσπάθεια να επιλυθεί ειρηνικά του ζητήματος της ανατολικής Ουκρανίας», ο Πρόεδρος Πούτιν δήλωσε αυτό που δήλωσε.

Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου »

Posted in Απορίες, Μαργαριτάρια, Μεταφραστικά, Μεζεδάκια | Με ετικέτα: , , | 172 Σχόλια »

αφενός ή εξ αδιαιρέτου;

Posted by sarant στο 2 Οκτώβριος, 2014

Εντάξει, ο τίτλος είναι λιγάκι προβοκατόρικος, αφού τέτοιο δίλημμα δεν μπαίνει. Με το σημερινό άρθρο έρχομαι να εκπληρώσω κάτι που υποσχέθηκα προχτές, όταν συζητήσαμε για το φαινόμενο της σχιζολεξίας. Είχα πει ότι σχιζολεξία έχουμε όταν κάποιος χωρίζει λέξεις που είναι κοινώς αποδεκτό ότι γράφονται ενωμένες ή που γράφονταν πάντοτε ως μία λέξη (π.χ. *κατ’ επείγον), αλλά βέβαια υπάρχουν πολλές δεκάδες περιπτώσεις εκφωνημάτων που άλλοι τις γράφουν ως μία λέξη και άλλοι ως δύο (ή, σπάνια, περισσότερες), οπότε το πραγματικό δίλημμα διατυπώνεται με το ερώτημα «μία ή δύο λέξεις;«, όπως είναι και ένα σχετικό άρθρο του φόρουμ της Λεξιλογίας (βέβαια μερικές φορές δεν είναι δύο οι λέξεις, αλλά περισσότερες, π.χ. ειδεμή, εντωμεταξύ/εν τω μεταξύ.

Για να μη μπλέξουμε τα δύο ζητήματα (σχιζολεξία και μία ή δυο λέξεις) είχα υποσχεθεί να ανεβάσω σύντομα, ακόμα και μέσα στην εβδομάδα, ένα δεύτερο άρθρο αφιερωμένο στο δίλημμα «μία ή δυο λέξεις». Και αφού χτες ο πρωθυπουργός ανακοίνωσε ότι θα ζητήσει ψήφο εμπιστοσύνης αναζωπυρώνοντας την εκλογολογία, είπα κι εγώ να αρχίσω να τηρώ τις υποσχέσεις!

Γενικοί κανόνες για να απαντήσουμε στο δίλημμα υπάρχουν, αλλά έχουν εξαιρέσεις, οπότε χρήσιμο είναι να δοθεί ένας λίγο-πολύ εξαντλητικός κατάλογος, τουλάχιστον των εκφωνημάτων που γράφονται ως μία λέξη.

Από το καταπληκτικό βιβλίο Νεοελληνική ορθογραφία του Γ. Παπαναστασίου, που το είχε μοιράσει πρόσφατα σε δύο τομίδια το Βήμα, αντιγράφω τις «προτεινόμενες γραφές» με μία ή δύο λέξεις, όπου έχουν ληφθεί υπόψη οι συστάσεις της Γραμματικής Τριανταφυλλίδη, της Γραμματικής Τσοπανάκη και του Οδηγού της Άννας Ιορδανίδου. Στο τέλος, επισημαίνω ορισμένες διαφορές που έχει ο αντίστοιχος πίνακας του Μπαμπινιώτη.

Γενικά κριτήρια:
α) Φωνητικά κριτήρια. Προτιμάται η γραφή με δύο λέξεις όταν ακούγονται σαφώς δύο τόνοι. Αυτό ισχύει ιδίως για δάνεια, π.χ. άφτερ σέιβ.

β) Λεξιλογικά-σημασιολογικά κριτήρια. Προτιμάται η γραφή με μία λέξη, όταν ένα από τα στοιχεία που την αποτελούν δεν απαντά μεμονωμένο, π.χ. ειδάλλως, δηλαδή. Επίσης, όταν η σύνδεση των στοιχείων είναι πολύ στενή: εξαιτίας.

γ) Κριτήρια γραφής. Προτιμάται η γραφή με δύο λέξεις όταν η μονολεκτική γραφή θα δημιουργούσε ακολουθία γραμμάτων που δεν είναι αποδεκτή, π.χ. εν γένει, εν μέρει.

Με βάση τα παραπάνω, προτείνονται τα εξής (συμπληρώνω τον κατάλογο του Παπαναστασίου με ορισμένες λογιότερες λέξεις, που τις σημειώνω με αστερίσκο για να ξεχωρίζουν).

Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου »

Posted in Γραμματική, Ορθογραφικά | Με ετικέτα: , , , | 124 Σχόλια »

Στον αστερισμό της σχιζολεξίας

Posted by sarant στο 29 Σεπτεμβρίου, 2014

Πολλές φορές έχω γράψει στο ιστολόγιο για το φαινόμενο της σχιζολεξίας, που είναι η τάση κάποιων να γράφουν χωριστά (ως δύο λέξεις δηλαδή) λέξεις που έχει καθιερωθεί εδώ και πολλά χρόνια να γράφονται ως μία, ή που ανέκαθεν γράφονταν ως μία, π.χ. “κατ’ επειγόντως“ (το γράφω διαγραμμένο για να μην μετρήσει στις γκουγκλιές). Έχω γράψει για το φαινόμενο αυτό κάμποσες φορές, και το έχω εντάξει και στον Δωδεκάλογο της νεοκαθαρεύουσας. Έχω γράψει κι άλλες φορές για το φαινόμενο αυτό (παράδειγμα).

Κάποιοι σχίζουν τις λέξεις από νεοκαθαρευουσιανισμό, επειδή πράγματι κάποιες λέξεις τον προπερασμένο αιώνα ή προπολεμικά γράφονταν χωριστά (π.χ. εν ω, δήλα δη) και τώρα «αποκαθιστούν» την «σωστή» (κούνια που τους κούναγε) μορφή τους. Τέτοια ήταν η Καλλίστη Δελαγραμμάτικα, που πριν από έξι χρόνια είχε γλωσσική (ναι, λόγω τιμής) και επιθετικά καθαρευουσιάνικη στήλη στο… Πρώτο Θέμα -δυστυχώς τη σταμάτησε πριν ανοίξω το ιστολόγιο. Τέτοια είναι και η περίπτωση της Φιλονόης του Πόντου, η οποία στο ιστολόγιό της χρησιμοποιεί ένα περίεργο ιδίωμα στο οποίο σχίζει ακόμα και το «άντε» (αν τε!).

Ωστόσο, όπως είχα επισημάνει κι άλλη φορά, η σχιζολεξία δεν είναι πια τόσο σπάνια. Ίσως να εξαπλώνεται επειδή κάποιοι πιστεύουν ότι με τον τρόπο αυτό (δηλαδή διαμελίζοντας μια σύνθετη λέξη στα συστατικά της μέρη) φτάνουν στην πραγματική, στην αληθινή μορφή των λέξεων.

Να διευκρινίσω ότι σχιζολεξία δεν εννοώ το να γράφει κανείς χωριστά λέξεις που διττογραφούνται δηλ. γράφονται και ενωμένες και χωριστά, π.χ. «καταρχήν/κατ’ αρχήν», εννοώ το να χωρίζονται σύνθετες λέξεις που όλες οι (σύγχρονες) πηγές τις γράφουν ενωμένες, π.χ. κατ’όπιν.

Η σχιζολεξία έρχεται σε στάδια. Πρώτο στάδιο είναι να χωρίζουμε τη σύνθετη λέξη με παύλα, π.χ. «αντι-σημίτης» (διαλέγω επίτηδες μια λέξη που πάντοτε γραφόταν ενωμένη κι έτσι θα τη βρείτε σε όλα τα λεξικά). Ως εδώ φαίνεται ανώδυνο, αλλά δεν είναι πάντοτε, διότι ακολουθεί το δεύτερο στάδιο, να μπαίνουν δύο τόνοι στα δυο συνθετικά, δηλ. αντί-σημίτης. Κι όταν μπει ο διπλός τονισμός, το τρίτο στάδιο δεν αργεί. Και το τρίτο στάδιο είναι να χωρίζονται εντελώς οι λέξεις: αντί σημίτης. Τη συγκεκριμένη λέξη τη διάλεξα και για έναν άλλο λόγο: τον χωρισμό με παύλα, αντι-σημίτης ή αντι-σημιτικός, θα τον δικαιολογούσαμε αν κάποιος, λογοπαίζοντας, δεν εννοούσε τη λέξη με την καθιερωμένη σημασία της, αλλά, έστω, την αντίθεση με… τον κ. Κ. Σημίτη και/ή το καθεστώς του ή τους οπαδούς του! Να λοιπόν που μερικές φορές η σχιζολεξία συσκοτίζει μια χρήσιμη δυνατότητα.

Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου »

Posted in Γενικά γλωσσικά, Νεοκαθαρεύουσα | Με ετικέτα: , , , | 102 Σχόλια »

Διακεκαυμένα μεζεδάκια

Posted by sarant στο 28 Ιουνίου, 2014

Και πώς αλλιώς να τα πω, καθώς από χτες είμαι στα πάτρια εδάφη και προσγειώθηκα απότομα στον μίνι καύσωνα (έτσι τον λένε τα δελτία, θαρρώ). Κάτι το ταξίδι, κάτι ο καύσωνας, το μενού μας το σημερινό θα είναι λίγο πιο ελαφρύ από τα συνηθισμένα, έτσι συμβουλεύουν οι διαιτολόγοι άλλωστε.

* Ξεκινάω μ’ ένα φρέσκο, χτεσινό, από την Εφημερίδα των Συντακτών, όπου κάνει πάλι την εμφάνισή του το ανύπαρκτο ή τέλος πάντων νεοσχηματισμένο (αλλά και κακοσχηματισμένο) ρήμα «υπερσκελίζω», που γεννήθηκε ως αντίθετο του «υποσκελίζω», από δημοσιογράφους που δεν έχουν αξιωθεί να μάθουν το «υπερφαλαγγίζω». Για το τερατάκι αυτό έχουμε ξαναγράψει, τότε όμως ήταν τουλάχιστο «ακριβής» η χρήση του (στη φράση «υπερσκέλισε τους αντιπάλους του»), ενώ τώρα, στην ΕφΣυν, διάβασα (ακόμα δεν υπάρχει ονλάιν) ότι η Μέρκελ «υπερσκέλισε τις αντιρρήσεις Κάμερον» και δεν ξέρω αν εννοεί ότι τις έκαμψε ή ότι τις υπερκέρασε, δηλαδή τώρα το τερατάκι είναι και άσκημο.

* Το μουντιάλ βεβαίως συνεχίζεται, αλλά ως τώρα δεν παρακολουθούσα ελληνικά κανάλια -και έτσι κι αλλιώς δεν παρακολουθούσα όλα τα ματς, πεντέξι έχω δει όλα κι όλα. Πάντως, ένα που είδα με την άκρη του ματιού μου (ενώ έκανα άλλα πράγματα) ήταν το Αργεντινή-Ιράν, όπου, σε μία παταγώδη διάψευση του νόμου του Μέρφι, είδα το γκολ του Μέσι δευτερόλεπτα πριν λήξει το ματς. Και, όπως μου είπαν, ο δημοσιογράφος της Νέριτ είπε ότι «η Αργεντινή πέτυχε μια Πύρρεια νίκη». Όμως, Πύρρεια δεν είναι η δύσκολη νίκη ούτε η νίκη της τελευταίας στιγμής. Πύρρεια είναι η νίκη που συνοδεύεται από πολλές απώλειες του νικητή, σε σημείο που να διακυβεύεται η τελική έκβαση της εκστρατείας. Αν θέλαμε να φέρουμε μιαν αναλογία, Πύρρεια θα χαρακτηρίζαμε τη φετινή νίκη του ΠΑΟΚ επί του Ολυμπιακού στο κύπελλο.

Ο Νόμος του Μέρφι όταν βλέπεις ποδόσφαιρο είναι το μοναδικό γκολ ενός κατά τα άλλα βαρετού αγώνα να μπει τη στιγμή που έχεις σηκωθεί για να πας να φτιάξεις καφέ. Η διάψευση του νόμου είναι να μην προσέχεις το ματς και να τύχει να παρακολουθήσεις αυτό το ένα γκολ.

* Με την ευκαιρία του Μουντιάλ, διαβάζω στην Εφημερίδα των Συντακτών ολοσέλιδο αφιέρωμα στην Κόστα Ρίκα, γραμμένο από τον κ. Γιάννη Ντεντόπουλο. Χρήσιμο και με ενδιαφέρουσες πινελιές, αν και με το περισσότερο υλικό στεγνά εγκυκλοπαιδικό. Προσέχω το εξής μαργαριταράκι: Καταρράκτες, άγρια ζούγκλα, 14 ηφαίστεια αλλά και πάρκα όπως το «Cocos Island», που βρίσκεται στις ακτές της χώρας και προστατεύεται από την UNESCO ως εθνικός θησαυρός, συνιστούν μια ανεκτίμητη φυσική ομορφιά…

Πού βρίσκεται το μαργαριταράκι; Όχι στο ότι το Cocos Island είναι η αγγλική ονομασία -Isla del Coco στα ντόπια, αλλά κομμάτια παγκοσμιοποιημένα να γίνει’ αλλά στο ότι το νησί, διότι για νησί πρόκειται, βρίσκεται 550 χιλιόμετρα μακριά από τις ακτές της χώρας, πολύ περισσότερο απ’ όσο απέχει η Κρήτη από τον Πειραιά.

* Υπάρχει όμως κάτι χειρότερο. Γκουγκλίζοντας για να βρω το απόσπασμα, διαπιστώνω ότι ακριβώς η ίδια διατύπωση, μαζί με το λάθος για τις ακτές της χώρας, υπάρχει σε άρθρο του Κ. Χανδρινού για το popaganda.gr, που φαίνεται να είναι παλιότερο (κατά μία μέρα, έστω). Ποιος έκλεψε ποιον; Διότι για λογοκλοπή πρόκειται. Μάλλον ο κ. Ντεντόπουλος.

Ή δεν είναι λογοκλοπή; Ή ασχολούμαι με το αν στάζει η ουρά του γαϊδάρου;

* Μου στέλνει ένας φίλος το εξής απόσπασμα από την Ελευθεροτυπία: Είναι η συμφωνία συνεργασίας Tripartite, αξίας 1,224 δισ. δολαρίων μεταξύ Terna Energy, ICBC και SINOHYDRO Corporation, που αναφέρεται στην κατασκευή υδροηλεκτρικών μονάδων.

Σχολιάζει ο φίλος: Αυτές οι συμφωνίες Tripartite βεβαίως είναι πολύ συνηθισμένες στη Νομανσλάνδη, εδώ τις λέμε τριμερείς.

Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου »

Posted in ποδόσφαιρο, Κοτσανολόγιο, Λογοκλοπή, Μαργαριτάρια, Μεζεδάκια, Νομανσλάνδη | Με ετικέτα: , , | 92 Σχόλια »

Τα τελευταία μεζεδάκια της χρονιάς

Posted by sarant στο 28 Δεκέμβριος, 2013

Πολλές φορές δυσκολεύομαι να βρω τίτλο για τα σαββατιάτικα μεζεδάκια που σερβίρω, αλλά αυτή τη φορά, έτσι για αλλαγή, η επιλογή είναι εύκολη και προφανής -και τη βλέπετε εδώ πιο πάνω. Τα τελευταία λοιπόν μεζεδάκια του 2013, μιας χρονιάς αρκετά χορταστικής, αλλά σήμερα η πιατέλα δεν θα είναι ξέχειλη, δεν έχουμε μαζέψει πολλά ευρήματα: ούτε εγώ βρήκα πολλά, ούτε εσείς μού στείλατε -το ραστόνι που λέγαμε, η εορταστική ραστώνη του κλισέ δηλαδή (παλιά τη λέγαμε μουργέλα και δεν ήταν τόσο γκλάμορους).

Να ξεκινήσω με μια ανακοίνωση, ότι συνεχίζεται για σήμερα και για αύριο (και για μεθαύριο ως τις 6 μ.μ.) η ψηφοφορία για τη Λέξη της χρονιάς. Οι συμμετοχές είναι σχεδόν διπλάσιες από πέρυσι, αλλά οι διαφορές δεν είναι τόσο μεγάλες -ειδικά για την τρίτη θέση η μάχη είναι εξαιρετικά αμφίρροπη. Οπότε, αν δεν έχετε ψηφίσει, πρέπει να βιαστείτε!

Ξεκινάμε με ένα ορντέβρ. Διαβάζω στο Βήμα για τη «σύγκλιση της Κεντρικής Επιτροπής» του ΠΑΣΟΚ. Μάλλον για σύγκληση πρόκειται, αφού οι διαφωνούντες ζητούν να συγκληθεί η Κεντρική Επιτροπή -εκτός κι αν ο δημοσιογράφος θέλει να πει ότι επιβάλλεται η «σύγκλιση» ανάμεσα στις δυο μερίδες, τους βενιζελικούς και τους άλλους.

Το επόμενο μού το έστειλε ένας φίλος και αποτελεί χαρακτηριστικό παράδειγμα του Τρόμου της Διπλής Άρνησης. Από ανακοίνωση του ΟΣΔΕΛ, του οργανισμού συλλογικής διαχείρισης των πνευματικών δικαιωμάτων, για συνάντηση με τον ΣΜΕΔ, τον Σύλλογο μεταφραστών-επιμελητώναγγελματιών-διορθωτών:

Από την πλευρά του ΟΣΔΕΛ έγινε σαφές ότι κάτι τέτοιο σε καμία περίπτωση αποτελεί επιδίωξη του Οργανισμού και επαναλήφθηκε η πάγια θέση του στο συγκεκριμένο ζήτημα…

Ίσως χρειάστηκε να το ξαναδιαβάσετε, όπως εγώ, παρόλο που ήξερα το θέμα. «Σε καμιά περίπτωση κάτι τέτοιο αποτελεί επιδίωξη» -είναι ελληνικά αυτά; Στα νέα ελληνικά, η διπλή άρνηση όχι απλώς δεν απαγορεύεται αλλά επιβάλλεται: «σε καμιά περίπτωση κάτι τέτοιο δεν αποτελεί επιδίωξη».

Σχολιάζει ο φίλος που μου έστειλε το αλίευμα: Μακάρι νάτανε αγγλισμός! Είναι «λογικισμός»! (επειδή στα μαθηματικά δύο αρνήσεις κάνουν μια κατάφαση κλπ) Μου φαίνεται τόσο απίστευτο που μοιάζει απίθανο να συνεννοηθώ με ανθρώπους που το κάνουν αυτό. Και η σέχτα έχει αρκετή πέραση τελευταία (όταν λέω σέχτα δεν εννοώ τον ΟΣΔΕΛ, μιλάμε για γλωσσική αίρεση). Είναι αρκετά συχνό,  μόνο που δεν το προσέχουμε πάντα – ε, το μυαλό βάζει αυτόματα ένα «δεν» στη σωστή θέση.

Πρόσφατα είδα στην Αυγή μια πρόταση (μικρή με πεντέξι λέξεις), στο στιλ του «Τίποτα μας σταματα» ή «Διόλου έκανε αυτό» (που εμένα μου φαίνονται ινδιάνικα-των-κόμιξ). Αλλά ήμουνα πιασμένος με κάτι και ξέχασα να σας το πω. Μη χειρότερα…

Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου »

Posted in Διαφημίσεις, Λαπαθιώτης, Μαργαριτάρια, Μεταφραστικά, Μεζεδάκια | Με ετικέτα: , , | 112 Σχόλια »

Καβαφικά μεζεδάκια

Posted by sarant στο 19 Οκτώβριος, 2013

Καβαφικά τα σημερινά μεζεδάκια, επειδή τις προάλλες είχαμε στη μπλογκόσφαιρα τη φασαρία με τους στίχους του Καβάφη πάνω σε λεωφορεία και τρόλεϊ. Μάλιστα, όταν είδα τα επιχειρήματα ορισμένων υποστηρικτών του εγχειρήματος, ότι με τους τεμαχισμένους στίχους παρακινείται το κοινό να τρέξει στα βιβλιοπωλεία και να αγοράσει τα ποιήματα του Καβάφη, σκέφτηκα προς στιγμήν να αλλάξω τον τίτλο σε «βαφικά μεζεδάκια», ώστε να σας παρακινήσω διά του τεμαχισμού, αλλά τελικά δεν το έκανα. (Θυμίζω ότι ως Κ. Βάφης είχε υπογράψει μιαν έξοχη καβαφική παρωδία ο Ν. Καρβούνης).

Η ιστορία με τον ψιλοκομμένο Καβάφη πάντως έδωσε τη δυνατότητα να εκφραστεί το λαϊκό χιούμορ, με έξοχες φοτοσοπιές που όλοι θα είδατε (εδώ ένα δείγμα, αν και δεν είναι όλες εξίσου πετυχημένες). Έσπευσαν βέβαια κάποιοι να χαρακτηρίσουν «ασέλγεια» την αντίδραση της μπλογκόσφαιρας, πράγμα που το βρίσκω τερατώδες. Πάντως, οι υπεύθυνοι του Ιδρύματος Ωνάση είχαν τουλάχιστον την εντιμότητα να παραδεχτούν το λάθος τους με τον στίχο «είν’ επικίνδυνο πράγμα η βία» και (όπως υποσχέθηκαν) να τον συμπληρώσουν ώστε να μη φαλκιδεύεται το νόημα του ποιητή.

Για το ιστολόγιο πάντως, το άρθρο που έγραψα προχτές αναδημοσιεύτηκε αρκετά, με αποτέλεσμα η Πέμπτη που μας πέρασε να σπάσει το ρεκόρ επισκέψεων του ιστολογίου μέσα σε μια μέρα, με πάνω από 20.000 επισκέψεις. Για την ιστορία, το προηγούμενο ρεκόρ ήταν από τον Απρίλιο του 2012, τότε με την Κατερίνα Μουτσάτσου που δεν ήταν Χελίν, με 18900 επισκέψεις. Προτιμώ το ρεκόρ να το έχει ο Καβάφης, αν και, σε βάθος χρόνου, άλλα είναι τα άρθρα που συγκεντρώνουν το μεγαλύτερο ενδιαφέρον και τους περισσότερους επισκέπτες, εκείνα που έχουν σταθερή ροή επισκεπτών όλο τον χρόνο (με πρώτο το άρθρο για τα στιχάκια του στρατού).

Τέλος πάντων, ας αφήσουμε τις περιαυτομπλογκίες και ας περάσουμε στα μεζεδάκια.

* Διαβάζουμε σε ρεπορτάζ με τίτλο «Δικαιώθηκε η Κωνσταντίνα Κούνεβα» τα εξής:

Ευθύνες για τη δολοφονική επίθεση κατά της Κωνσταντίνας Κούνεβα, στις 22 Δεκεμβρίου του 2008, καταλόγισε στην εργοδότρια εταιρεία ΟΙΚΟΜΕΤ, με απόφαση που εκδόθηκε το Μονομελές Πρωτοδικείο Πειραιά, επιδικάζοντας στην εταιρεία το ποσό των 250.000 ευρώ, εκ των οποίων τα 80.000 είναι άμεσα καταβλητέα.

Αν κυριολεκτεί η είδηση, μαύρη δικαίωση είναι για την Κούνεβα, αφού το δικαστήριο αποφάσισε ότι η εργοδότρια εταιρεία πρέπει να εισπράξει αυτό το μεγάλο ποσόν. Ευτυχώς όμως, απλώς ο δημοσιογράφος δεν ξέρει τι σημαίνει «επιδικάζω». Όταν το δικαστήριο μας επιδικάζει ένα ποσό, αναγνωρίζει ως βάσιμη την απαίτησή μας και αποφαίνεται ότι πρέπει να το πάρουμε (από τον αντίδικό μας συνήθως). Για την περίπτωση της εταιρείας που καταδικάστηκε να πληρώσει, το σωστό ρήμα είναι «καταλογίζω». Την ίδια είδηση, με το λάθος ρήμα, την είχαν και τα Νέα (και το είχε επισημάνει στη Λεξιλογία η φίλη Αλεξάνδρα) αλλά μετά το διόρθωσαν.

Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου »

Posted in Ακλισιά, Θηλυκό γένος, Μαργαριτάρια, Μεταφραστικά, Μεζεδάκια, Μουστάκια της Τζοκόντας | Με ετικέτα: , , , , , | 179 Σχόλια »

Παρακυπριακά μεζεδάκια

Posted by sarant στο 23 Μαρτίου, 2013

Όπως (σχεδόν) κάθε Σάββατο, έτσι και σήμερα το μενού γράφει μεζεδάκια, δηλαδή πολλά μικρά θέματα, κυρίως γλωσσικά ή μεταφραστικά μαργαριτάρια, αλιευμένα από τα έντυπα και ηλεκτρονικά μέσα την προηγούμενη βδομάδα. Και είναι κυπριακά, ή μάλλον παρακυπριακά, τα μεζεδάκια, όχι επειδή έχουν αλιευτεί σε κυπριακά μέσα, αλλά απλώς λόγω της επικαιρότητας, επειδή αυτές τις μέρες η Κύπρος διαπιστώνει ότι δεν είν’ εύκολες οι θύρες εάν η χρεία τες κουρταλεί. Βέβαια, αρκετά από αυτά εντοπίστηκαν σε κείμενα σχετικά με την κυπριακή κρίση.

Και με ένα από αυτά ξεκινάμε, τη μετάφραση που έκανε η ηλεκτρονική έκδοση του Βήματος στο άρθρο του Πολ Κρούγκμαν, που είχε τίτλο Cyprus: the sum of all FUBAR. Σύμφωνα με το Βήμα, αυτό αποδίδεται: «Κύπρος: το άθροισμα όλης της γα**μένης κατάστασης», και ακολουθεί η επεξήγηση: -όπου F.U.B.A.R. είναι αρκτικόλεξο των λέξεων «Fucked up beyond all recognition» που σε ελεύθερη μετάφραση σημαίνει «γα**μένοι άνευ προηγουμένου»-. Το fubar είναι αμερικάνικη στρατιωτική σλανγκ, με πρώτη καταγραφή το 1944 -όλοι οι στρατοί αγαπάνε τα αρκτικόλεξα. Αλλά δεν μου αρέσει καθόλου η απόδοση του Βήματος.  Πολλές φορές το αμερικάνικο fuck και κυρίως τα παράγωγά του (fucking, fuck up κτλ.) δεν αντιστοιχεί στο ελληνικό γμτ, και εδώ θα ήταν πολύ καλύτερη μια απόδοση με σκατά, με μπάχαλο ή με χάος μέσα. Κάπου διάβασα «το απόλυτο μπάχαλο». Ακούω άλλες ιδέες.

Και πάλι για την Κύπρο, άκουσα σε ένα κανάλι τον καθηγητή Γιάννη Βαρουφάκη να υποστηρίζει ότι το Γιούρογκρουπ «διέβη τον Ρουβικώνα», αλλά ο ποταμός της Βόρειας Ιταλίας, που τον διάβηκε με τις λεγεώνες του ο Καίσαρας κι έτσι παραβίασε τον νόμο της Συγκλήτου λεγόταν Ρουβίκων, Ρουβίκωνας σήμερα, και «τον Ρουβίκωνα» στην αιτιατική. Στην ίδια συνέντευξη, ο καθηγητής είπε ότι «οι καταθέσεις κάτω από 100.000 εγγυώνται». Μόνο που το «εγγυώμαι» είναι ρήμα αποθετικό (σαν τα επεξεργάζομαι, διαπραγματεύομαι κτλ.). Τα κράτη εγγυώνται τις καταθέσεις, οι καταθέσεις είναι εγγυημένες. Ή δεν είναι (πια).

Δύο μαργαριτάρια στη συσκευασία του ενός είχε το άρθρο του skai.gr πριν από μερικές μέρες: Στον μεν τίτλο, το συνηθισμένο με την ακλισιά της τρόικας («εντός ή εκτός τρόικα η Κύπρος») και στην αρχή του άρθρου «Τα δύο ευρεία σενάρια». Δεν καταλαβαίνω γιατί ένα σενάριο να είναι «ευρύ», αλλά αν έχουμε δύο σενάρια θα είναι «ευρέα», όχι «ευρεία». Όχι ότι διορθώνεται πολύ η κατάσταση αν γράψουμε το γραμματικά σωστό «ευρέα σενάρια», που είναι σχεδόν κωμικό. Καλύτερα να έλεγε κάτι σαν: Σε αδρές γραμμές, τα δυο σενάρια….

Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου »

Posted in Μεταφραστικά, Μεζεδάκια | Με ετικέτα: , , | 104 Σχόλια »