Οι λέξεις έχουν τη δική τους ιστορία

Το ιστολόγιο του Νίκου Σαραντάκου, για τη γλώσσα, τη λογοτεχνία και… όλα τα άλλα

Posts Tagged ‘σχιζολεξία’

Ερωτοχτυπημένα μεζεδάκια

Posted by sarant στο 14 Φεβρουαρίου, 2015

Αφού σήμερα είναι η γιορτή των ζαχαρ… των ερωτευμένων, φαντάζομαι ότι δεν θα προκαλεί απορία ο τίτλος του άρθρου. Πράγματι, το μόνο δίλημμα που είχα ήταν αν θα τα πω «ερωτευμένα» ή «ερωτοχτυπημένα» τα σημερινά μεζεδάκια -κι επειδή νόμιζα ότι έχω χρησιμοποιήσει παλιότερα τον πρώτο τίτλο, διάλεξα τον δεύτερο, αν και τελικά αποδεικνύεται ότι δεν τον είχα ξαναβάλει.

Στο μεταξύ έγιναν και οι προγραμματικές δηλώσεις της κυβέρνησης, και η τριήμερη συζήτηση έδωσε μερικά μεζεδάκια -όχι πολλά όμως, επειδή το ένα από τα δύο χαρτάκια που είχα και σημείωνα το έχασα -κι έτσι απόμεινε μόνο το άλλο. Εσείς πάντως δεν χάσατε πολλά, θέλω να πω δεν θυμάμαι να είχα σημειώσει κανένα τρανταχτό μαργαριτάρι.

* Για να μην λέτε πως δεν τα λέω, ο Αλέξης Τσίπρας στην πρώτη ομιλία του την Κυριακή είπε «τον τρέχων προϋπολογισμό». Άκουσα επίσης τον Σπύρο Λυκούδη να λέει το (καθιερωμένο πια, θα έλεγε κανείς…) «να ενσκύψουν στα προβλήματα» (δεν ξέρω αν πρέπει να το γράψω έτσι. Το υπαρκτό «ενσκήπτω» γράφεται με ήτα, αλλά το ανύπαρκτο ενσκύπτω μάλλον με ύψιλον, αφού το σκύβω έχει στο μυαλό του όποιος το λέει.

* Ο δε πρώην (μ’ αρέσει να το ακούω) πρωθυπουργός κ. Αντώνης Σαμαράς ξεκίνησε την ομιλία του ως εξής: Ξεπερνώ Κυρίες και κύριοι συνάδελφοι τα φληναφήματα που μόλις ακούσαμε του Υπουργού Επικρατείας...

Δεν είναι σοβαρό λάθος αλλά δεν είναι και σωστό το «ξεπερνώ» στην πρόταση αυτή. Ολοφάνερα, «προσπερνώ» είναι το δόκιμο.

* Αλήθεια, ποιος είναι ο Υπουργός Επικρατείας; Τον Νίκο Παππά εννοεί εδώ ο πρώην (μ’ αρέσει είπαμε να τ’ ακούω) πρωθυπουργός, αλλά στον ιστότοπο του υπουργού αναφέρεται ακόμη το όνομα του πρώην υπουργού, του Δ. Σταμάτη! Εντάξει, δεν είναι το πρώτο μέλημα της κυβέρνησης, έχει άλλα ψάρια να τηγανίσει (με νύχια γαμψά μάλιστα), αλλά κάποια στιγμή ας το αλλάξουν.

* Δεν συνηθίζω να επισημαίνω μαργαριτάρια από τη zougla.gr, αλλά αυτό μού το έστειλαν κι έχει μια σύνταξη με γενική που δεν την έχω ξανασυναντήσει τόσα χρόνια που καταγράφω τις εξάρσεις της γενικομανίας. Σε άρθρο για το ουκρανικό, διαβάζουμε ότι «Σε μια ύστατη προσπάθεια να επιλυθεί ειρηνικά του ζητήματος της ανατολικής Ουκρανίας», ο Πρόεδρος Πούτιν δήλωσε αυτό που δήλωσε.

Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου »

Posted in Απορίες, Μαργαριτάρια, Μεταφραστικά, Μεζεδάκια | Με ετικέτα: , , | 172 Σχόλια »

αφενός ή εξ αδιαιρέτου;

Posted by sarant στο 2 Οκτωβρίου, 2014

Εντάξει, ο τίτλος είναι λιγάκι προβοκατόρικος, αφού τέτοιο δίλημμα δεν μπαίνει. Με το σημερινό άρθρο έρχομαι να εκπληρώσω κάτι που υποσχέθηκα προχτές, όταν συζητήσαμε για το φαινόμενο της σχιζολεξίας. Είχα πει ότι σχιζολεξία έχουμε όταν κάποιος χωρίζει λέξεις που είναι κοινώς αποδεκτό ότι γράφονται ενωμένες ή που γράφονταν πάντοτε ως μία λέξη (π.χ. *κατ’ επείγον), αλλά βέβαια υπάρχουν πολλές δεκάδες περιπτώσεις εκφωνημάτων που άλλοι τις γράφουν ως μία λέξη και άλλοι ως δύο (ή, σπάνια, περισσότερες), οπότε το πραγματικό δίλημμα διατυπώνεται με το ερώτημα «μία ή δύο λέξεις;«, όπως είναι και ένα σχετικό άρθρο του φόρουμ της Λεξιλογίας (βέβαια μερικές φορές δεν είναι δύο οι λέξεις, αλλά περισσότερες, π.χ. ειδεμή, εντωμεταξύ/εν τω μεταξύ.

Για να μη μπλέξουμε τα δύο ζητήματα (σχιζολεξία και μία ή δυο λέξεις) είχα υποσχεθεί να ανεβάσω σύντομα, ακόμα και μέσα στην εβδομάδα, ένα δεύτερο άρθρο αφιερωμένο στο δίλημμα «μία ή δυο λέξεις». Και αφού χτες ο πρωθυπουργός ανακοίνωσε ότι θα ζητήσει ψήφο εμπιστοσύνης αναζωπυρώνοντας την εκλογολογία, είπα κι εγώ να αρχίσω να τηρώ τις υποσχέσεις!

Γενικοί κανόνες για να απαντήσουμε στο δίλημμα υπάρχουν, αλλά έχουν εξαιρέσεις, οπότε χρήσιμο είναι να δοθεί ένας λίγο-πολύ εξαντλητικός κατάλογος, τουλάχιστον των εκφωνημάτων που γράφονται ως μία λέξη.

Από το καταπληκτικό βιβλίο Νεοελληνική ορθογραφία του Γ. Παπαναστασίου, που το είχε μοιράσει πρόσφατα σε δύο τομίδια το Βήμα, αντιγράφω τις «προτεινόμενες γραφές» με μία ή δύο λέξεις, όπου έχουν ληφθεί υπόψη οι συστάσεις της Γραμματικής Τριανταφυλλίδη, της Γραμματικής Τσοπανάκη και του Οδηγού της Άννας Ιορδανίδου. Στο τέλος, επισημαίνω ορισμένες διαφορές που έχει ο αντίστοιχος πίνακας του Μπαμπινιώτη.

Γενικά κριτήρια:
α) Φωνητικά κριτήρια. Προτιμάται η γραφή με δύο λέξεις όταν ακούγονται σαφώς δύο τόνοι. Αυτό ισχύει ιδίως για δάνεια, π.χ. άφτερ σέιβ.

β) Λεξιλογικά-σημασιολογικά κριτήρια. Προτιμάται η γραφή με μία λέξη, όταν ένα από τα στοιχεία που την αποτελούν δεν απαντά μεμονωμένο, π.χ. ειδάλλως, δηλαδή. Επίσης, όταν η σύνδεση των στοιχείων είναι πολύ στενή: εξαιτίας.

γ) Κριτήρια γραφής. Προτιμάται η γραφή με δύο λέξεις όταν η μονολεκτική γραφή θα δημιουργούσε ακολουθία γραμμάτων που δεν είναι αποδεκτή, π.χ. εν γένει, εν μέρει.

Με βάση τα παραπάνω, προτείνονται τα εξής (συμπληρώνω τον κατάλογο του Παπαναστασίου με ορισμένες λογιότερες λέξεις, που τις σημειώνω με αστερίσκο για να ξεχωρίζουν).

Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου »

Posted in Γραμματική, Ορθογραφικά | Με ετικέτα: , , , | 124 Σχόλια »

Στον αστερισμό της σχιζολεξίας

Posted by sarant στο 29 Σεπτεμβρίου, 2014

Πολλές φορές έχω γράψει στο ιστολόγιο για το φαινόμενο της σχιζολεξίας, που είναι η τάση κάποιων να γράφουν χωριστά (ως δύο λέξεις δηλαδή) λέξεις που έχει καθιερωθεί εδώ και πολλά χρόνια να γράφονται ως μία, ή που ανέκαθεν γράφονταν ως μία, π.χ. “κατ’ επειγόντως“ (το γράφω διαγραμμένο για να μην μετρήσει στις γκουγκλιές). Έχω γράψει για το φαινόμενο αυτό κάμποσες φορές, και το έχω εντάξει και στον Δωδεκάλογο της νεοκαθαρεύουσας. Έχω γράψει κι άλλες φορές για το φαινόμενο αυτό (παράδειγμα).

Κάποιοι σχίζουν τις λέξεις από νεοκαθαρευουσιανισμό, επειδή πράγματι κάποιες λέξεις τον προπερασμένο αιώνα ή προπολεμικά γράφονταν χωριστά (π.χ. εν ω, δήλα δη) και τώρα «αποκαθιστούν» την «σωστή» (κούνια που τους κούναγε) μορφή τους. Τέτοια ήταν η Καλλίστη Δελαγραμμάτικα, που πριν από έξι χρόνια είχε γλωσσική (ναι, λόγω τιμής) και επιθετικά καθαρευουσιάνικη στήλη στο… Πρώτο Θέμα -δυστυχώς τη σταμάτησε πριν ανοίξω το ιστολόγιο. Τέτοια είναι και η περίπτωση της Φιλονόης του Πόντου, η οποία στο ιστολόγιό της χρησιμοποιεί ένα περίεργο ιδίωμα στο οποίο σχίζει ακόμα και το «άντε» (αν τε!).

Ωστόσο, όπως είχα επισημάνει κι άλλη φορά, η σχιζολεξία δεν είναι πια τόσο σπάνια. Ίσως να εξαπλώνεται επειδή κάποιοι πιστεύουν ότι με τον τρόπο αυτό (δηλαδή διαμελίζοντας μια σύνθετη λέξη στα συστατικά της μέρη) φτάνουν στην πραγματική, στην αληθινή μορφή των λέξεων.

Να διευκρινίσω ότι σχιζολεξία δεν εννοώ το να γράφει κανείς χωριστά λέξεις που διττογραφούνται δηλ. γράφονται και ενωμένες και χωριστά, π.χ. «καταρχήν/κατ’ αρχήν», εννοώ το να χωρίζονται σύνθετες λέξεις που όλες οι (σύγχρονες) πηγές τις γράφουν ενωμένες, π.χ. κατ’όπιν.

Η σχιζολεξία έρχεται σε στάδια. Πρώτο στάδιο είναι να χωρίζουμε τη σύνθετη λέξη με παύλα, π.χ. «αντι-σημίτης» (διαλέγω επίτηδες μια λέξη που πάντοτε γραφόταν ενωμένη κι έτσι θα τη βρείτε σε όλα τα λεξικά). Ως εδώ φαίνεται ανώδυνο, αλλά δεν είναι πάντοτε, διότι ακολουθεί το δεύτερο στάδιο, να μπαίνουν δύο τόνοι στα δυο συνθετικά, δηλ. αντί-σημίτης. Κι όταν μπει ο διπλός τονισμός, το τρίτο στάδιο δεν αργεί. Και το τρίτο στάδιο είναι να χωρίζονται εντελώς οι λέξεις: αντί σημίτης. Τη συγκεκριμένη λέξη τη διάλεξα και για έναν άλλο λόγο: τον χωρισμό με παύλα, αντι-σημίτης ή αντι-σημιτικός, θα τον δικαιολογούσαμε αν κάποιος, λογοπαίζοντας, δεν εννοούσε τη λέξη με την καθιερωμένη σημασία της, αλλά, έστω, την αντίθεση με… τον κ. Κ. Σημίτη και/ή το καθεστώς του ή τους οπαδούς του! Να λοιπόν που μερικές φορές η σχιζολεξία συσκοτίζει μια χρήσιμη δυνατότητα.

Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου »

Posted in Γενικά γλωσσικά, Νεοκαθαρεύουσα | Με ετικέτα: , , , | 102 Σχόλια »

Διακεκαυμένα μεζεδάκια

Posted by sarant στο 28 Ιουνίου, 2014

Και πώς αλλιώς να τα πω, καθώς από χτες είμαι στα πάτρια εδάφη και προσγειώθηκα απότομα στον μίνι καύσωνα (έτσι τον λένε τα δελτία, θαρρώ). Κάτι το ταξίδι, κάτι ο καύσωνας, το μενού μας το σημερινό θα είναι λίγο πιο ελαφρύ από τα συνηθισμένα, έτσι συμβουλεύουν οι διαιτολόγοι άλλωστε.

* Ξεκινάω μ’ ένα φρέσκο, χτεσινό, από την Εφημερίδα των Συντακτών, όπου κάνει πάλι την εμφάνισή του το ανύπαρκτο ή τέλος πάντων νεοσχηματισμένο (αλλά και κακοσχηματισμένο) ρήμα «υπερσκελίζω», που γεννήθηκε ως αντίθετο του «υποσκελίζω», από δημοσιογράφους που δεν έχουν αξιωθεί να μάθουν το «υπερφαλαγγίζω». Για το τερατάκι αυτό έχουμε ξαναγράψει, τότε όμως ήταν τουλάχιστο «ακριβής» η χρήση του (στη φράση «υπερσκέλισε τους αντιπάλους του»), ενώ τώρα, στην ΕφΣυν, διάβασα (ακόμα δεν υπάρχει ονλάιν) ότι η Μέρκελ «υπερσκέλισε τις αντιρρήσεις Κάμερον» και δεν ξέρω αν εννοεί ότι τις έκαμψε ή ότι τις υπερκέρασε, δηλαδή τώρα το τερατάκι είναι και άσκημο.

* Το μουντιάλ βεβαίως συνεχίζεται, αλλά ως τώρα δεν παρακολουθούσα ελληνικά κανάλια -και έτσι κι αλλιώς δεν παρακολουθούσα όλα τα ματς, πεντέξι έχω δει όλα κι όλα. Πάντως, ένα που είδα με την άκρη του ματιού μου (ενώ έκανα άλλα πράγματα) ήταν το Αργεντινή-Ιράν, όπου, σε μία παταγώδη διάψευση του νόμου του Μέρφι, είδα το γκολ του Μέσι δευτερόλεπτα πριν λήξει το ματς. Και, όπως μου είπαν, ο δημοσιογράφος της Νέριτ είπε ότι «η Αργεντινή πέτυχε μια Πύρρεια νίκη». Όμως, Πύρρεια δεν είναι η δύσκολη νίκη ούτε η νίκη της τελευταίας στιγμής. Πύρρεια είναι η νίκη που συνοδεύεται από πολλές απώλειες του νικητή, σε σημείο που να διακυβεύεται η τελική έκβαση της εκστρατείας. Αν θέλαμε να φέρουμε μιαν αναλογία, Πύρρεια θα χαρακτηρίζαμε τη φετινή νίκη του ΠΑΟΚ επί του Ολυμπιακού στο κύπελλο.

Ο Νόμος του Μέρφι όταν βλέπεις ποδόσφαιρο είναι το μοναδικό γκολ ενός κατά τα άλλα βαρετού αγώνα να μπει τη στιγμή που έχεις σηκωθεί για να πας να φτιάξεις καφέ. Η διάψευση του νόμου είναι να μην προσέχεις το ματς και να τύχει να παρακολουθήσεις αυτό το ένα γκολ.

* Με την ευκαιρία του Μουντιάλ, διαβάζω στην Εφημερίδα των Συντακτών ολοσέλιδο αφιέρωμα στην Κόστα Ρίκα, γραμμένο από τον κ. Γιάννη Ντεντόπουλο. Χρήσιμο και με ενδιαφέρουσες πινελιές, αν και με το περισσότερο υλικό στεγνά εγκυκλοπαιδικό. Προσέχω το εξής μαργαριταράκι: Καταρράκτες, άγρια ζούγκλα, 14 ηφαίστεια αλλά και πάρκα όπως το «Cocos Island», που βρίσκεται στις ακτές της χώρας και προστατεύεται από την UNESCO ως εθνικός θησαυρός, συνιστούν μια ανεκτίμητη φυσική ομορφιά…

Πού βρίσκεται το μαργαριταράκι; Όχι στο ότι το Cocos Island είναι η αγγλική ονομασία -Isla del Coco στα ντόπια, αλλά κομμάτια παγκοσμιοποιημένα να γίνει’ αλλά στο ότι το νησί, διότι για νησί πρόκειται, βρίσκεται 550 χιλιόμετρα μακριά από τις ακτές της χώρας, πολύ περισσότερο απ’ όσο απέχει η Κρήτη από τον Πειραιά.

* Υπάρχει όμως κάτι χειρότερο. Γκουγκλίζοντας για να βρω το απόσπασμα, διαπιστώνω ότι ακριβώς η ίδια διατύπωση, μαζί με το λάθος για τις ακτές της χώρας, υπάρχει σε άρθρο του Κ. Χανδρινού για το popaganda.gr, που φαίνεται να είναι παλιότερο (κατά μία μέρα, έστω). Ποιος έκλεψε ποιον; Διότι για λογοκλοπή πρόκειται. Μάλλον ο κ. Ντεντόπουλος.

Ή δεν είναι λογοκλοπή; Ή ασχολούμαι με το αν στάζει η ουρά του γαϊδάρου;

* Μου στέλνει ένας φίλος το εξής απόσπασμα από την Ελευθεροτυπία: Είναι η συμφωνία συνεργασίας Tripartite, αξίας 1,224 δισ. δολαρίων μεταξύ Terna Energy, ICBC και SINOHYDRO Corporation, που αναφέρεται στην κατασκευή υδροηλεκτρικών μονάδων.

Σχολιάζει ο φίλος: Αυτές οι συμφωνίες Tripartite βεβαίως είναι πολύ συνηθισμένες στη Νομανσλάνδη, εδώ τις λέμε τριμερείς.

Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου »

Posted in ποδόσφαιρο, Κοτσανολόγιο, Λογοκλοπή, Μαργαριτάρια, Μεζεδάκια, Νομανσλάνδη | Με ετικέτα: , , | 92 Σχόλια »

Τα τελευταία μεζεδάκια της χρονιάς

Posted by sarant στο 28 Δεκεμβρίου, 2013

Πολλές φορές δυσκολεύομαι να βρω τίτλο για τα σαββατιάτικα μεζεδάκια που σερβίρω, αλλά αυτή τη φορά, έτσι για αλλαγή, η επιλογή είναι εύκολη και προφανής -και τη βλέπετε εδώ πιο πάνω. Τα τελευταία λοιπόν μεζεδάκια του 2013, μιας χρονιάς αρκετά χορταστικής, αλλά σήμερα η πιατέλα δεν θα είναι ξέχειλη, δεν έχουμε μαζέψει πολλά ευρήματα: ούτε εγώ βρήκα πολλά, ούτε εσείς μού στείλατε -το ραστόνι που λέγαμε, η εορταστική ραστώνη του κλισέ δηλαδή (παλιά τη λέγαμε μουργέλα και δεν ήταν τόσο γκλάμορους).

Να ξεκινήσω με μια ανακοίνωση, ότι συνεχίζεται για σήμερα και για αύριο (και για μεθαύριο ως τις 6 μ.μ.) η ψηφοφορία για τη Λέξη της χρονιάς. Οι συμμετοχές είναι σχεδόν διπλάσιες από πέρυσι, αλλά οι διαφορές δεν είναι τόσο μεγάλες -ειδικά για την τρίτη θέση η μάχη είναι εξαιρετικά αμφίρροπη. Οπότε, αν δεν έχετε ψηφίσει, πρέπει να βιαστείτε!

Ξεκινάμε με ένα ορντέβρ. Διαβάζω στο Βήμα για τη «σύγκλιση της Κεντρικής Επιτροπής» του ΠΑΣΟΚ. Μάλλον για σύγκληση πρόκειται, αφού οι διαφωνούντες ζητούν να συγκληθεί η Κεντρική Επιτροπή -εκτός κι αν ο δημοσιογράφος θέλει να πει ότι επιβάλλεται η «σύγκλιση» ανάμεσα στις δυο μερίδες, τους βενιζελικούς και τους άλλους.

Το επόμενο μού το έστειλε ένας φίλος και αποτελεί χαρακτηριστικό παράδειγμα του Τρόμου της Διπλής Άρνησης. Από ανακοίνωση του ΟΣΔΕΛ, του οργανισμού συλλογικής διαχείρισης των πνευματικών δικαιωμάτων, για συνάντηση με τον ΣΜΕΔ, τον Σύλλογο μεταφραστών-επιμελητώναγγελματιών-διορθωτών:

Από την πλευρά του ΟΣΔΕΛ έγινε σαφές ότι κάτι τέτοιο σε καμία περίπτωση αποτελεί επιδίωξη του Οργανισμού και επαναλήφθηκε η πάγια θέση του στο συγκεκριμένο ζήτημα…

Ίσως χρειάστηκε να το ξαναδιαβάσετε, όπως εγώ, παρόλο που ήξερα το θέμα. «Σε καμιά περίπτωση κάτι τέτοιο αποτελεί επιδίωξη» -είναι ελληνικά αυτά; Στα νέα ελληνικά, η διπλή άρνηση όχι απλώς δεν απαγορεύεται αλλά επιβάλλεται: «σε καμιά περίπτωση κάτι τέτοιο δεν αποτελεί επιδίωξη».

Σχολιάζει ο φίλος που μου έστειλε το αλίευμα: Μακάρι νάτανε αγγλισμός! Είναι «λογικισμός»! (επειδή στα μαθηματικά δύο αρνήσεις κάνουν μια κατάφαση κλπ) Μου φαίνεται τόσο απίστευτο που μοιάζει απίθανο να συνεννοηθώ με ανθρώπους που το κάνουν αυτό. Και η σέχτα έχει αρκετή πέραση τελευταία (όταν λέω σέχτα δεν εννοώ τον ΟΣΔΕΛ, μιλάμε για γλωσσική αίρεση). Είναι αρκετά συχνό,  μόνο που δεν το προσέχουμε πάντα – ε, το μυαλό βάζει αυτόματα ένα «δεν» στη σωστή θέση.

Πρόσφατα είδα στην Αυγή μια πρόταση (μικρή με πεντέξι λέξεις), στο στιλ του «Τίποτα μας σταματα» ή «Διόλου έκανε αυτό» (που εμένα μου φαίνονται ινδιάνικα-των-κόμιξ). Αλλά ήμουνα πιασμένος με κάτι και ξέχασα να σας το πω. Μη χειρότερα…

Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου »

Posted in Διαφημίσεις, Λαπαθιώτης, Μαργαριτάρια, Μεταφραστικά, Μεζεδάκια | Με ετικέτα: , , | 112 Σχόλια »

Καβαφικά μεζεδάκια

Posted by sarant στο 19 Οκτωβρίου, 2013

Καβαφικά τα σημερινά μεζεδάκια, επειδή τις προάλλες είχαμε στη μπλογκόσφαιρα τη φασαρία με τους στίχους του Καβάφη πάνω σε λεωφορεία και τρόλεϊ. Μάλιστα, όταν είδα τα επιχειρήματα ορισμένων υποστηρικτών του εγχειρήματος, ότι με τους τεμαχισμένους στίχους παρακινείται το κοινό να τρέξει στα βιβλιοπωλεία και να αγοράσει τα ποιήματα του Καβάφη, σκέφτηκα προς στιγμήν να αλλάξω τον τίτλο σε «βαφικά μεζεδάκια», ώστε να σας παρακινήσω διά του τεμαχισμού, αλλά τελικά δεν το έκανα. (Θυμίζω ότι ως Κ. Βάφης είχε υπογράψει μιαν έξοχη καβαφική παρωδία ο Ν. Καρβούνης).

Η ιστορία με τον ψιλοκομμένο Καβάφη πάντως έδωσε τη δυνατότητα να εκφραστεί το λαϊκό χιούμορ, με έξοχες φοτοσοπιές που όλοι θα είδατε (εδώ ένα δείγμα, αν και δεν είναι όλες εξίσου πετυχημένες). Έσπευσαν βέβαια κάποιοι να χαρακτηρίσουν «ασέλγεια» την αντίδραση της μπλογκόσφαιρας, πράγμα που το βρίσκω τερατώδες. Πάντως, οι υπεύθυνοι του Ιδρύματος Ωνάση είχαν τουλάχιστον την εντιμότητα να παραδεχτούν το λάθος τους με τον στίχο «είν’ επικίνδυνο πράγμα η βία» και (όπως υποσχέθηκαν) να τον συμπληρώσουν ώστε να μη φαλκιδεύεται το νόημα του ποιητή.

Για το ιστολόγιο πάντως, το άρθρο που έγραψα προχτές αναδημοσιεύτηκε αρκετά, με αποτέλεσμα η Πέμπτη που μας πέρασε να σπάσει το ρεκόρ επισκέψεων του ιστολογίου μέσα σε μια μέρα, με πάνω από 20.000 επισκέψεις. Για την ιστορία, το προηγούμενο ρεκόρ ήταν από τον Απρίλιο του 2012, τότε με την Κατερίνα Μουτσάτσου που δεν ήταν Χελίν, με 18900 επισκέψεις. Προτιμώ το ρεκόρ να το έχει ο Καβάφης, αν και, σε βάθος χρόνου, άλλα είναι τα άρθρα που συγκεντρώνουν το μεγαλύτερο ενδιαφέρον και τους περισσότερους επισκέπτες, εκείνα που έχουν σταθερή ροή επισκεπτών όλο τον χρόνο (με πρώτο το άρθρο για τα στιχάκια του στρατού).

Τέλος πάντων, ας αφήσουμε τις περιαυτομπλογκίες και ας περάσουμε στα μεζεδάκια.

* Διαβάζουμε σε ρεπορτάζ με τίτλο «Δικαιώθηκε η Κωνσταντίνα Κούνεβα» τα εξής:

Ευθύνες για τη δολοφονική επίθεση κατά της Κωνσταντίνας Κούνεβα, στις 22 Δεκεμβρίου του 2008, καταλόγισε στην εργοδότρια εταιρεία ΟΙΚΟΜΕΤ, με απόφαση που εκδόθηκε το Μονομελές Πρωτοδικείο Πειραιά, επιδικάζοντας στην εταιρεία το ποσό των 250.000 ευρώ, εκ των οποίων τα 80.000 είναι άμεσα καταβλητέα.

Αν κυριολεκτεί η είδηση, μαύρη δικαίωση είναι για την Κούνεβα, αφού το δικαστήριο αποφάσισε ότι η εργοδότρια εταιρεία πρέπει να εισπράξει αυτό το μεγάλο ποσόν. Ευτυχώς όμως, απλώς ο δημοσιογράφος δεν ξέρει τι σημαίνει «επιδικάζω». Όταν το δικαστήριο μας επιδικάζει ένα ποσό, αναγνωρίζει ως βάσιμη την απαίτησή μας και αποφαίνεται ότι πρέπει να το πάρουμε (από τον αντίδικό μας συνήθως). Για την περίπτωση της εταιρείας που καταδικάστηκε να πληρώσει, το σωστό ρήμα είναι «καταλογίζω». Την ίδια είδηση, με το λάθος ρήμα, την είχαν και τα Νέα (και το είχε επισημάνει στη Λεξιλογία η φίλη Αλεξάνδρα) αλλά μετά το διόρθωσαν.

Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου »

Posted in Ακλισιά, Θηλυκό γένος, Μαργαριτάρια, Μεταφραστικά, Μεζεδάκια, Μουστάκια της Τζοκόντας | Με ετικέτα: , , , , , | 179 Σχόλια »

Παρακυπριακά μεζεδάκια

Posted by sarant στο 23 Μαρτίου, 2013

Όπως (σχεδόν) κάθε Σάββατο, έτσι και σήμερα το μενού γράφει μεζεδάκια, δηλαδή πολλά μικρά θέματα, κυρίως γλωσσικά ή μεταφραστικά μαργαριτάρια, αλιευμένα από τα έντυπα και ηλεκτρονικά μέσα την προηγούμενη βδομάδα. Και είναι κυπριακά, ή μάλλον παρακυπριακά, τα μεζεδάκια, όχι επειδή έχουν αλιευτεί σε κυπριακά μέσα, αλλά απλώς λόγω της επικαιρότητας, επειδή αυτές τις μέρες η Κύπρος διαπιστώνει ότι δεν είν’ εύκολες οι θύρες εάν η χρεία τες κουρταλεί. Βέβαια, αρκετά από αυτά εντοπίστηκαν σε κείμενα σχετικά με την κυπριακή κρίση.

Και με ένα από αυτά ξεκινάμε, τη μετάφραση που έκανε η ηλεκτρονική έκδοση του Βήματος στο άρθρο του Πολ Κρούγκμαν, που είχε τίτλο Cyprus: the sum of all FUBAR. Σύμφωνα με το Βήμα, αυτό αποδίδεται: «Κύπρος: το άθροισμα όλης της γα**μένης κατάστασης», και ακολουθεί η επεξήγηση: -όπου F.U.B.A.R. είναι αρκτικόλεξο των λέξεων «Fucked up beyond all recognition» που σε ελεύθερη μετάφραση σημαίνει «γα**μένοι άνευ προηγουμένου»-. Το fubar είναι αμερικάνικη στρατιωτική σλανγκ, με πρώτη καταγραφή το 1944 -όλοι οι στρατοί αγαπάνε τα αρκτικόλεξα. Αλλά δεν μου αρέσει καθόλου η απόδοση του Βήματος.  Πολλές φορές το αμερικάνικο fuck και κυρίως τα παράγωγά του (fucking, fuck up κτλ.) δεν αντιστοιχεί στο ελληνικό γμτ, και εδώ θα ήταν πολύ καλύτερη μια απόδοση με σκατά, με μπάχαλο ή με χάος μέσα. Κάπου διάβασα «το απόλυτο μπάχαλο». Ακούω άλλες ιδέες.

Και πάλι για την Κύπρο, άκουσα σε ένα κανάλι τον καθηγητή Γιάννη Βαρουφάκη να υποστηρίζει ότι το Γιούρογκρουπ «διέβη τον Ρουβικώνα», αλλά ο ποταμός της Βόρειας Ιταλίας, που τον διάβηκε με τις λεγεώνες του ο Καίσαρας κι έτσι παραβίασε τον νόμο της Συγκλήτου λεγόταν Ρουβίκων, Ρουβίκωνας σήμερα, και «τον Ρουβίκωνα» στην αιτιατική. Στην ίδια συνέντευξη, ο καθηγητής είπε ότι «οι καταθέσεις κάτω από 100.000 εγγυώνται». Μόνο που το «εγγυώμαι» είναι ρήμα αποθετικό (σαν τα επεξεργάζομαι, διαπραγματεύομαι κτλ.). Τα κράτη εγγυώνται τις καταθέσεις, οι καταθέσεις είναι εγγυημένες. Ή δεν είναι (πια).

Δύο μαργαριτάρια στη συσκευασία του ενός είχε το άρθρο του skai.gr πριν από μερικές μέρες: Στον μεν τίτλο, το συνηθισμένο με την ακλισιά της τρόικας («εντός ή εκτός τρόικα η Κύπρος») και στην αρχή του άρθρου «Τα δύο ευρεία σενάρια». Δεν καταλαβαίνω γιατί ένα σενάριο να είναι «ευρύ», αλλά αν έχουμε δύο σενάρια θα είναι «ευρέα», όχι «ευρεία». Όχι ότι διορθώνεται πολύ η κατάσταση αν γράψουμε το γραμματικά σωστό «ευρέα σενάρια», που είναι σχεδόν κωμικό. Καλύτερα να έλεγε κάτι σαν: Σε αδρές γραμμές, τα δυο σενάρια….

Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου »

Posted in Μεταφραστικά, Μεζεδάκια | Με ετικέτα: , , | 104 Σχόλια »

Το κοφίνι του Μπάμπη και άλλα ετεροχρονισμένα μεζεδάκια

Posted by sarant στο 2 Δεκεμβρίου, 2012

Ετεροχρονισμένα είναι τα μεζεδάκια μας επειδή χτες που ήταν η κανονική τους μέρα έπεφτε πρωτομηνιά κι έτσι έδωσαν τη θέση τους στο Μηνολόγιο του Δεκέμβρη. O Μπάμπης του τίτλου είναι ο Μπάμπης Παπαδημητρίου, ο γνωστός δημοσιογράφος της Καθημερινής. Το κοφίνι θα το δούμε σε λίγο, σαν κυρίως πιάτο δεν κάνει να το βάλουμε στην αρχή.

Το πρώτο μεζεδάκι μού το έστειλε ένας φίλος που μου έχει ξαναστείλει μαργαριτάρια και αναρωτιέται μήπως γερνάει ή τον πιάνουν γλωσσικές παραξενιές. Τον ενόχλησε ο τίτλος Στη φάκα 13 ποντικοί που «ξάφριζαν» βαλίτσες στο Σαρλ ντε Γκωλ του Παρισιού, σε άρθρο του in.gr, που τον χαρακτηρίζει «αποτυχημένο τίτλο, αντάξιο Σόμπολου παλαιάς κοπής», καθώς και τα εισαγωγικά στο «ξάφριζαν» -και εδώ έχει απόλυτο δίκιο, διότι με το να βάζει ο υλατζής εισαγωγικά στο «ξάφριζαν» είναι σαν να υπονοεί ότι οι αρχές έπιασαν πραγματικούς ποντικούς με πραγματική φάκα!

Ο δεύτερος τίτλος που παραξένεψε τον φίλο μου, πάλι από το in.gr, με έχει μπερδέψει λίγο: Η «μητέρα λιτότητα» Μέρκελ επικεφαλής στην γερμανική προεκλογική κούρσα. Όπως λέει και μέσα στο άρθρο, πολλοί αποκαλούν τη Μέρκελ «μητέρα λιτότητα» της Ευρ. Ένωσης. Έχω δει αρκετές φορές να αποκαλούν τη Μέρκελ μητέρα (Mutter Merkel) αλλά όταν είδα το «μητέρα λιτότητα» σκέφτηκα ότι θα είναι λογοπαίγνιο με τη Μάνα κουράγιο, τη Mutter Courage του Μπρεχτ -οπότε καλύτερα θα ήταν να αποδοθεί Μάνα λιτότητα. Όμως δεν βρίσκω στο γκουγκλ κανένα Mutter Austerität/Austerity, οπότε μάλλον λάθος υπέθεσα, και ούτε βρήκα το πρωτότυπο άρθρο για να δω πούθε εμπνεύστηκε ο συντάκτης τον τίτλο του.

Η σχιζολεξία της εβδομάδας από τον skai.gr, που έγραψε ότι η εκταμίευση της δόσης θα εγκριθεί από τη γερμανική βουλή «με τη διαδικασία του κατ’ επείγοντος«. Εκτός κι αν δεν είναι σχιζολεξία και απλώς σβήστηκε από λάθος μια λέξη, αν δηλαδή η αρχική φράση ήταν «με τη διαδικασία του κατ’ επίφαση επείγοντος».

Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου »

Posted in Μαργαριτάρια, Μεζεδάκια, Φρασεολογικά | Με ετικέτα: , , , , , , | 167 Σχόλια »

Ισημεριακά μεζεδάκια

Posted by sarant στο 22 Σεπτεμβρίου, 2012

Σήμερα, και μάλιστα στις 17:49 ώρα Ελλάδος αν είδα καλά, έχουμε τη φθινοπωρινή ισημερία, μπαίνουμε δηλαδή επίσημα και στο φθινόπωρο κι οι μέρες αρχίζουν να είναι μικρότερες από τις νύχτες, κάτι που πολύ με μελαγχολούσε όταν ήμουν μικρός. Λογικό είναι λοιπόν τα καθιερωμένα σαββατιάτικα μεζεδάκια μας να τα αποκαλέσουμε «Ισημεριακά». Ομολογώ ότι δεν ήξερα αν υπάρχει τέτοια λέξη, βλέπω όμως με κάποιαν έκπληξη πως βγάζει κάμποσες γκουγκλιές, βέβαια σε συγγράμματα αστρολογικά, έναν τομέα της ανθρώπινης δραστηριότητας που μου είναι ξένος.

Ωστόσο, το ορντέβρ της πιατέλας μας δεν είναι γλωσσικό μαργαριτάρι όπως συνηθίζουμε, είναι μια είδηση που διάβασα και που δυσκολεύομαι να την πιστέψω, οπότε σας ζητάω να μου πείτε πού είναι το λάθος. Σύμφωνα λοιπόν με κάποια δημοσιεύματα (η αρχική πηγή φαίνεται να είναι το HotDoc, όπως βλέπω εδώ), μια εταιρεία του ομίλου Ξυνή, που χρωστάει εκατοντάδες εκατομμύρια στο ΙΚΑ, έκανε ρύθμιση των χρεών της ώστε να πληρώσει με δόσεις τα οφειλόμενα ποσά. Ώς εδώ τίποτα παράξενο, αλλά ύστερα διαβάζω ότι η καταβολή δόσεων θα διαρκέσει…. 392 χρόνια και θα ολοκληρωθεί το 2404! Η είδηση βέβαια μας γεμίζει αισιοδοξία για το μέλλον και διαλύει την αβεβαιότητα και την ανασφάλεια που μας καθήλωναν. Μπορεί εμείς να μην υπάρχουμε, αλλά σε τέσσερις αιώνες από σήμερα θα υπάρχει αφενός ΙΚΑ και αφετέρου Όμιλος Ξυνή! Πολύ πιθανόν μάλιστα ο διακανονισμός να έγινε σκόπιμα, έτσι που να συμπέσει με την Πλατινένια Ολυμπιάδα του 2404, εκατό Ολυμπιάδες μετά την Χρυσή (που χρυσοπληρώσαμε) Ολυμπιάδα του 2004 -ώστε να φτάσουμε να χρωστάμε και στο Άλφα του Κενταύρου. Αλλά επειδή ακόμα δεν το πιστεύω, πείτε μου πού είναι το λάθος.

Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου »

Posted in Μαργαριτάρια, Μεταφραστικά, Μεζεδάκια, Μουστάκια της Τζοκόντας | Με ετικέτα: , , | 138 Σχόλια »

Ο στρατηγός Φλίγκερ και άλλα μεσοϊουλιανά μεζεδάκια

Posted by sarant στο 14 Ιουλίου, 2012

Αν αναρωτιέστε ποιος είναι ο στρατηγός θα πρέπει να περιμένετε λίγο, όσο για το δεύτερο σκέλος του τίτλου δεν πρέπει να σας προκαλεί απορία, στα μέσα του μήνα βρισκόμαστε. Θα μπορούσα να τα πω και σκέτα «ιουλιανά» αλλά τότε θα θύμιζαν τα Ιουλιανά του 1965, την αποστασία, που την επέτειό της την έχουμε αύριο. Για το θέμα αυτό έχω γράψει κάμποσες φορές, οπότε φέτος είπα να μη γράψω, αλλά αν ενδιαφέρεστε σας παραπέμπω στα προηγούμενα άρθρα του ιστολογίου με θέμα τα Ιουλιανά, δίνουν νομίζω μια καλή εικόνα (και ίσως καλύτερα ν’ αρχίσετε από τα παλιότερα).

Βέβαια, όλο το άρθρο θα μπορούσα να τ’ αφιερώσω ολόκληρο σε σταχυολόγηση απόψεων που εκφράστηκαν, άλλες αξιοσχολίαστες και άλλες να τραβάς τα μαλλιά σου, σε σχέση με το «σκάνδαλο» του νέου βιβλίου Γραμματικής, αλλά επειδή ελπίζω να σταματήσει επιτέλους αυτή η ανοησία προτίμησα να μην τριτώσω τα άρθρα μου για το θέμα· ελπίζω να σταματήσει, αλλά ποιος ξέρει αν αύριο κάποια κυριακάτικη εφημερίδα δεν το αναζωπυρώσει. Από τις αξιοσχολίαστες τοποθετήσεις ήταν και του Στάθη (Σταυρόπουλου) ο οποίος, παρά την παλιά βεντέτα που έχει, εδώ και καμιά δεκαριά χρόνια, με το Παιδαγωγικό Ινστιτούτο, στο άρθρο του έχει και κάμποσα σωστά, ιδίως προς το τέλος.

Το αν μόνο τα τούρκικα έχουν φωνητική ορθογραφία, όπως λέει (με επιφύλαξη) ο Στάθης, είναι κάτι που σηκώνει πολλή κουβέντα. Ούτε τα τούρκικα έχουν απόλυτη φωνητική ορθογραφία (υπάρχει π.χ. ένα προβληματάκι με το ğ), ούτε είναι μόνα τους, αφού κι άλλες πολλές γλώσσες έχουν «σχεδόν φωνητική» ορθογραφία -όπως τα ιταλικά ή πολλές σλάβικες (της ακατονόμαστης συμπεριλαμβανομένης).

Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου »

Posted in Εφημεριδογραφικά, Κοτσανολόγιο, Μεζεδάκια | Με ετικέτα: , , , | 136 Σχόλια »

Μεζεδάκια πριν από την κάλπη

Posted by sarant στο 16 Ιουνίου, 2012

Τελευταία μεζεδάκια σήμερα πριν από την κάλπη, μοιραία θα εστιαστούμε κυρίως στην προεκλογική κίνηση των τελευταίων ημερών -αλλά όχι μόνο. Να σημειώσω πάντως ότι το χτεσινό πρωτοσέλιδο της Financial Times Deutschland, που αρχικά είχα σκεφτεί να το κρατήσω για τα σημερινά μεζεδάκια, τελικά αποφάσισα να του αφιερώσω ολόκληρο άρθρο, γιατί, εδώ που τα λέμε, άξιζε για κυρίως πιάτο, αν μη τι άλλο επειδή είχε και το μεταφραστικό λαθάκι στον τίτλο.

Ένα άλλο θέμα που θα μπορούσε, από τη δική μου σκοπιά, να προαχθεί σε κανονικό άρθρο, αλλά τελικά φιλοξενείται στα μεζεδάκια, και μ’ αυτό θ’ αρχίσουμε, είναι τα «κολομπαρίστικα» της Ντόρας Μπακογιάννη. Εννοώ την εκ πρώτης όψεως απίστευτη φράση που ξεστόμισε σε τηλεοπτική συζήτηση, και όχι μόνο μία φορά, ότι τα στελέχη του ΣΥΡΙΖΑ λένε λίγο «κολομπαρίστικα» τη θέση του κόμματος για την καταγγελία του μνημονίου ή ότι έχουν «κολομπαρέψει» τη θέση τους. Το μυαλό όλων πήγε στον κολομπαρά, λέξη που δεν συνηθίζεται να ακούγεται στις προεκλογικές αντιπαραθέσεις, ο δε κολομπαράς γράφεται με όμικρον επειδή η σχέση του με τον κώλο είναι μόνο παρετυμολογική· παρόλο που ο Λαπαθιώτης σ’ ένα άσεμνο στιχούργημά του τον ετυμολογούσε «εκ του κώλος και παράς«, στην πραγματικότητα είναι δάνειο από το τουρκικό kulampara (και αυτό από τα περσικά).

Κάποιοι σκέφτηκαν ότι η κυρία Μπακογιάννη εννοούσε ότι ο Σύριζα έχει νοθέψει τις θέσεις του, δηλαδή χρησιμοποίησε το «κολομπαρίστικα» σαν ηπιότερο συνώνυμο του «πούστικα», και σ’ αυτό συνηγορεί το ότι ζήτησε συγνώμη λέγοντας την επίμαχη λέξη. Προσωπικά τείνω να πιστέψω ότι ήθελε να χρησιμοποιήσει μια από τις λέξεις-κλισέ των φετινών εκλογών, την κωλοτούμπα, που αυτή το θέλει το ωμέγα γιατί πράγματι προέρχεται από τον κώλο, και το μπέρδεψε, και στην ίδια γνώμη έχει καταλήξει και το slang.gr, το οποίο, δείχνοντας ρεφλέξ Κερβέρογλου, έσπευσε να καταγράψει το νέο λήμμα. Είναι πάντως διασκεδαστικό πόσο κωμικοί γίνονται οι πολιτικοί παλαιάς κοπής όταν θέλουν να χρησιμοποιήσουν μια λέξη της αργκό· σ’ αυτές τις εξορμήσεις τους στη λαϊκή πλευρά του λεξιλογίου αισθάνονται το ίδιο αμήχανα όπως και στις εξερευνητικές επισκέψεις που κάνουν, κάθε προεκλογική περίοδο, στις υποβαθμισμένες γειτονιές, πολύ μακριά από τις πανάκριβες συνοικίες όπου κατοικούν.

Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου »

Posted in Εφημεριδογραφικά, Κοτσανολόγιο, Μαργαριτάρια, Μεζεδάκια | Με ετικέτα: , , , , | 55 Σχόλια »

Η αντιβασιλεία του Άρμστρονγκ και άλλα προαπριλιάτικα μεζεδάκια

Posted by sarant στο 31 Μαρτίου, 2012

Σάββατο σήμερα, η μέρα που το κατάστημα σερβίρει μεζεδάκια. Και καθώς σήμερα είναι και η τελευταία μέρα του Μάρτη, τα μεζεδάκια μας είναι προαπριλιάτικα (να κι άλλη λέξη που δεν γκουγκλίζεται). Προσοχή, όχι πρωταπριλιάτικα -τέτοια θα είχαμε φέτος αν δεν ήταν δίσεκτος ο χρόνος. Πρωταπριλιά έχουμε αύριο, αν και έχει χάσει το νόημά της η μέρα: σάμπως τις άλλες μέρες του χρόνου μας λένε αλήθεια;

Αλλά εμείς στα μεζεδάκια, και ξεκινάω μ’ ένα φρέσκο, που μόλις το σέρβιρε ο Άρης Σπηλιωτόπουλος, τομεάρχης Παιδείας της ΝΔ, καλεσμένος στο χτεσινό (30.3.2012) βραδινό δελτίο ειδήσεων του Σκάι. (Το βιντεάκι είναι εδώ, και το στιγμιότυπο που μας ενδιαφέρει είναι λίγο πριν από το 12ο λεπτό του δελτίου). Θέλοντας να δείξει πόσο κοσμοϊστορικό γεγονός ήταν ότι ο νόμος για τα ΑΕΙ ψηφίστηκε από ευρεία κοινοβουλευτική πλειοψηφία, εφόσον τον υποστήριξαν οι 250 από τους 300 βουλευτές, ο κ. Σπηλιωτόπουλος επισήμανε ότι στην παιδεία τέτοια συναίνεση επιτυγχάνεται πρώτη φορά «από την εποχή της αντιβασιλείας του Άρμστρονγκ πρό Όθωνα».

Εδώ έχω ένα πρόβλημα, γιατί η αντιβασιλεία στην Ελλάδα επί Όθωνα ήταν ίσαμε το 1835, κι έτσι κι αλλιώς, τουλάχιστον μέχρι το 1843, Βουλή δεν υπήρχε, οπότε δεν καταλαβαίνω πώς χωράνε συγκρίσεις με ένα καθεστώς απόλυτης μοναρχίας (και μη μου πείτε: και τώρα τι έχουμε; ). Κι έπειτα, εκείνος ο ρημάδης ο αντιβασιλέας Άρμανσμπεργκ λεγόταν. Ο Άρμστρονγκ ήταν ο άλλος, εκείνος που έκανε ένα μικρό βήμα για τον εαυτό του κι ένα μεγάλο για την ανθρωπότητα.

Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου »

Posted in Κοτσανολόγιο, Λαθολογία, Μεζεδάκια, Μουστάκια της Τζοκόντας | Με ετικέτα: , , , , | 78 Σχόλια »

Το μετέωρο βήμα της κοτσάνας και άλλα μεζεδάκια

Posted by sarant στο 28 Ιανουαρίου, 2012

Πάει να καθιερωθεί το σαββατιάτικο μενού του ιστολογίου να αποτελείται από μεζεδάκια, ως επί το πλείστον ευτράπελα, οπότε και το σημερινό άρθρο ακολουθεί την πεπατημένη και αποτελείται από μικρά σημειώματα.

Ο τίτλος του άρθρου παραπέμπει βέβαια στον αναπάντεχο θάνατο του μεγάλου Θόδωρου Αγγελόπουλου. Για το γεγονός καθαυτό γράψαμε και συζητήσαμε προχτές, και η συζήτηση ακόμα συνεχίζεται όπως αρμόζει σε έναν δημιουργό πρώτης γραμμής. Γράφτηκαν πολλά στον Τύπο, μεταξύ των οποίων και μερικά μαργαριτάρια, ακόμα και σε σχετικά καλές οικογένειες, ας πούμε στο διάσημο Huffington Post, όπου πληροφορούμαστε πως μια από τις ταινίες του ήταν το «The Suspended Stride of the Stalk.» Το μετέωρο βήμα του πελαργού, λέτε; Αλλά ο πελαργός δεν είναι stalk στα αγγλικά, είναι stork. Ολοφάνερα, εδώ δούλεψε ο δαίμονας του σπασμένου τηλεφώνου -ή ίσως της υπαγόρευσης στον υπολογιστή. Και, όπως μας λέει το λεξικό, stalk είναι, στα φυτά, το κοτσάνι, το καλάμι, ο μίσχος. Το μετέωρο βήμα του κοτσανιού λοιπόν… ή της κοτσάνας, κι έτσι προέκυψε ο σημερινός μας τίτλος.

Τον τίτλο της ταινίας του Αγγελόπουλου τον παράλλαξε, αλλά εσκεμμένα, ο συντάκτης της ανακοίνωσης του ΛΑΟΣ: Το «μετέωρο βήμα του Πλούτωνα» στη μέση της οδού, μας πήρε έναν άνθρωπο που μας είχε συγκλονίσει, συγκινήσει και προβληματίσει βαθιά». Αμφίβολης ποιότητας γούστο’ πάντως, ο βουλευτής του κόμματος Πολατίδης δεν συμμερίστηκε το πνεύμα της ανακοίνωσης. Προφανώς ασυγκίνητος και απροβλημάτιστος, έσπευσε στη Βουλή να ξεκαθαρίσει πως άλλη είναι η δική του Ελλάδα και άλλη του Αγγελόπουλου. Όσο για τον Δημήτρη Δανίκα, που άκουσε πολλά τις τελευταίες μέρες επειδή έγραψε (και) για τα «κουσούρια» του Αγγελόπουλου, ας μάθει ότι το επίθετο «μεγιστοτεράστιος», (ενός μεγιστοτεράστιου στοχαστή και καλλιτέχνη που με το έργο του δόξασε την Ελλάδα…) για όποιον και να λέγεται, ακούγεται κωμικό!

Από τον Σ. Πολυμίλη στο ηλεΒήμα: Πώς αλλιώς να εξηγήσεις αυτά που συμβαίνουν στο ΠαΣοΚ κι αυτά που ακούμε τις τελευταίες μέρες από διάφορους φέρελπεις και μη δελφίνους; Ναι, αλλά αν είναι να βάλεις μεταξωτά παντελόνια βάζε τα σωστά: ο φέρελπις στον πληθυντικό κάνει «οι φερέλπιδες», δεν είναι δα και τόσο δύσκολο, ξέρουμε τη σχολή ευελπίδων.

Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου »

Posted in Δαίμων του τυπογραφείου, Κοτσανολόγιο, Μεζεδάκια, Περιαυτομπλογκίες | Με ετικέτα: , , , | 154 Σχόλια »

Ποδαρικό στα μεζεδάκια

Posted by sarant στο 14 Ιανουαρίου, 2012

Κι ενώ ο Γενάρης κοντεύει πια να μεσιάσει, βγάζω το πρώτο πιάτο με μεζεδάκια για το 2012, όπως κάνω ταχτικά δυο-τρεις φορές το μήνα.

Και ξεκινάω με ένα υπουργικό μεζεδάκι. Κατά τη συζήτηση του αθλητικού νομοσχεδίου στην Επιτροπή Μορφωτικών Υποθέσεων της Βουλής, ο υπουργός Πολιτισμού κ. Παύλος Γερουλάνος, τουλάχιστον όπως μεταδίδεται από τα μέσα ενημέρωσης, δήλωσε: «Είπα στους ανθρώπους του ποδοσφαίρου να μη μου φέρουν αλλαγές για το νομοσχέδιο με επίφαση το αυτοδιοίκητο». Θέλω να πιστεύω ότι το λάθος το έκανε ο συντάκτης που έκανε το ρεπορτάζ (από όπου το πήραν και όλοι οι υπόλοιποι) και ότι έχουμε υπουργό Πολιτισμού που ξέρει τη διαφορά ανάμεσα σε επίφαση και σε πρόφαση. Φοβάμαι όμως πως όχι.

Προχωράμε στο πρώτο κρούσμα σχιζολεξίας για την καινούργια χρονιά. Ξέρετε, σχιζολεξία είναι η ψύχωση εκείνη που αναγκάζει κάποιους να χωρίζουν «εις τα εξ ων συνετέθησαν» τις σύνθετες λέξεις, ίσως επειδή φαντάζονται ότι έτσι αποκαθιστούν κάποιαν αγνή, πρωτογενή μορφή τους. Παλιότερα οι σχιζολέκτες χώριζαν με ενωτικό (παύλα) ή με απόστροφο τις λέξεις που τόσο άσπλαχνα διαμέλιζαν (π.χ. «κατ’ επείγον»!), τώρα τελευταία όμως επικρατεί η τάση του ολοκληρωτικού χωρισμού τους. Στο τελευταίο κρούσμα, διάβασα στο ηλεΒήμα ότι δικάζεται ένας Αμερικανός πεζοναύτης για τη δολοφονία αμάχων στο Ιράκ. Ο πεζοναύτης κατηγορείται για «φόνο εκ προ μελέτης» -ο δημοσιογράφος του Βήματος, που κατακρεούργησε εν ψυχρώ τη λέξη «προμελέτη» θα τη σκαπουλάρει.

Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου »

Posted in Μαργαριτάρια, Μεταφραστικά, Μεζεδάκια, Ποίηση | Με ετικέτα: , , , , , | 112 Σχόλια »