Οι λέξεις έχουν τη δική τους ιστορία

Το ιστολόγιο του Νίκου Σαραντάκου, για τη γλώσσα, τη λογοτεχνία και… όλα τα άλλα

Posts Tagged ‘Τάκης Θεοδωρόπουλος’

Σοβατζίδικα μεζεδάκια

Posted by sarant στο 9 Σεπτεμβρίου, 2017

.Οι περισσότεροι θα απορείτε με τον τίτλο του σημερινού πολυσυλλεκτικού μας σημειώματος. Ας πούμε ότι μυγιάστηκα και γι’ αυτό διάλεξα αυτόν τον τίτλο -και θα σας εξηγήσω αμέσως τι εννοώ.

Την περασμένη Κυριακή, στην επιφυλλίδα του στην Καθημερινή, ο συγγραφέας Τάκης Θεοδωρόπουλος δημοσίευσε ένα μάλλον ανερμάτιστο κείμενο με τον προκλητικό τίτλο «Και αν καταργούσαμε τα Ελληνικά;» στο οποίο υπήρχε και ένα απόσπασμα που φαίνεται να εννοεί την αφεντιά μου. Το παραθέτω:

Κι όμως, σε ορισμένους κύκλους η ορθή χρήση των ελληνικών είναι του συρμού. Λεξικά εκδίδονται και μοσχοπουλιούνται σαν ζεστά ψωμάκια, και κάτι ονόματα στις μαρκίζες του Διαδικτύου σιτίζονται αλιεύοντας σολοικισμούς και γραμματικές παρεκτροπές. Ελληνομαθείς οι μεν, γλωσσολόγοι οι δε, ελληνοπρεπείς εκ των ων ουκ άνευ και οι μεν και οι δε. Το πνεύμα του Μιστριώτη παραμένει ζωντανό, κι ας μη μιλάει καθαρεύουσα. Η λατρεία του ορθοδόξου σχήματος. Ο κ. Μπαμπινιώτης παρασκευάζει λέξεις βάσει κανόνων, και κάποιος κύριος στο Διαδίκτυο περνάει τις μέρες του σοβατίζοντας ρωγμές στους τοίχους των κειμένων.

Δεν είμαστε σίγουροι, διότι η μπηχτή είναι «αμένσιωτη» (για να χρησιμοποιήσω τον ιντερνετικό νεολογισμό), αλλά αρκετοί φίλοι θεώρησαν πως το απόσπασμα με φωτογραφίζει -και την ίδια γνώμη έχω κι εγώ.

Το κείμενο του κ. Τάκη είναι τόσο μπερδεμένο και ασύνδετο, που θα ήταν άθλος να επιχειρήσει κανείς είτε να του κάνει περίληψη είτε να το αντικρούσει.

Ωστόσο, φίλος στο Φέισμπουκ κατάφερε να κάνει την εξής περίληψη: Νεο-και-αρχαιο-ελληνική γραμματεία είναι άξιοι να διδαχθούν μόνο οι άριστοι που πιστεύουν ότι όταν χτίζαμε Παρθενώνες οι κουτόφραγκοι έτρωγαν βελανίδια, και επειδή αυτούς τους αρίστους τους καταδιώκουμε πάθαμε κοινωνική αφασία και έτσι φτώχυνε η γλώσσα, γι’ αυτό δεν κάνει να μας παίρνουν στον μεζέ οι χημικοί μηχανικοί, ότι μπερδεύουμε τον Μπουρντιέ με τον Μπαντιού, σημασία έχει ότι εμείς είμαστε με τους αρίστους που λέγαμε προηγουμένως.

Ένας άλλος φίλος, που σχολιάζει και εδώ, παρατήρησε: «όποιος κύριος (ή κυρία) σιτίζεται αλιεύοντας ορθογραφικές παρεκτροπές, ας καταγράψει ότι ο κ. Θ. γράφει «τα Gaellic» με δύο «l» ενώ η λέξη θέλει ένα μόνο«.

Εγώ από την πλευρά μου δεν έχω τίποτε να απαντήσω, πέρα από το ότι, απ’ όσο ξέρω, οι ρωγμές στους τοίχους δεν σοβαντίζονται· μόνο τα σκασίματα.

Και μετά από αυτό το αυτοαναφορικό πρώτο πιάτο, ας περάσουμε στα κανονικά μας μεζεδάκια. Τα οποία, αν δεν ήταν οι σοβάδες του κ. Τάκη, πιθανόν να είχαν τίτλο σχετικό με την επίσκεψη του Εμανουέλ Μακρόν. Και πάλι καλά, επειδή αλλιώς ο τίτλος μάλλον θα επαναλάμβανε κάποιο χιλιοειπωμένο λογοπαίγνιο για το όνομα του Γάλλου Προέδρου. Για να παραφράσω μιαν ατάκα που είδα κάπου, «Ήρθε ο Πρόεδρος της Γαλλίας συνοδευόμενος από τη σύζυγό του, 40 επιχειρηματίες και 36.578 λογοπαίγνια σχετικά με το όνομά του».

* Αλλά ας μείνουμε στην επίσκεψη του Μακρόν. Σε ρεπορτάζ της Καθημερινής, διαβάζουμε:

Φόρο τιμής στην ελληνική νεολαία «που βλέπει τις προοπτικές της να συρρικνώνονται» επέτεινε ο Γάλλος Πρόεδρος…

Παρντόν; Επέτεινε φόρο τιμής; Αλλά το επέτεινε μόνο του «επιτείνω» μπορεί να είναι αόριστος. Τον φόρο τιμής δεν τον επιτείνουμε, τον αποτίουμε ή, αν ενστερνιζόμαστε τη μπαμπινιωτική μόδα, τον αποτίνουμε. (Καθιερωμένο είναι το αποτίω. Ο Μπαμπινιώτης ξέθαψε το αρχαίο αποτίνω, και κάποιοι το υιοθέτησαν).

Στο μαργαριτάρι ίσως να έχει παίξει ρόλο το «αποτίνω», ίσως ο συντάκτης να έγραψε «απέτινε» και ο κορέκτορας να το διόρθωσε σε «επέτεινε» -αλλιώς δεν μπορώ να το εξηγήσω. Πάντως, κοτσάνες θάλλουν και στα τεμένη της αριστείας.

Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου »

Advertisements

Posted in Αρχαιολογία, Κοτσανολόγιο, Μαργαριτάρια, Μεταμπλόγκειν, Μεζεδάκια, Μουστάκια της Τζοκόντας | Με ετικέτα: , , , , , | 186 Σχόλια »

Αντισυνταγματικά μεζεδάκια

Posted by sarant στο 29 Οκτώβριος, 2016

Θα το καταλάβατε ότι ο τίτλος αναφέρεται στην πρόσφατη απόφαση του ΣτΕ με την οποία κηρύσσεται αντισυνταγματικός ο νόμος («Παππά») για τις τηλεοπτικές άδειες. Ως τώρα απέφυγα να σχολιάσω το θέμα, και τώρα το σχόλιό μου θα είναι επί της διαδικασίας περισσότερο.

Κατά την ταπεινή μου γνώμη, η συγκρότηση των ανεξάρτητων αρχών γενικά και του ΕΡΣ (ή είναι ΕΣΡ; πάντα το μπέρδευα) ειδικότερα πάσχει δομικά, έχει μια τεράστια τρύπα. Τι εννοώ; Ότι ο ευφυής νομοθέτης είχε τη φαεινή ιδέα να επιβάλει υπεραυξημένη πλειοψηφία (80% θαρρώ) για τη συγκρότηση του ΕΡΣ (ή ΕΣΡ) όπως και άλλων ανεξάρτητων αρχών, θέλοντας με τον τρόπο αυτό να αποθαρρύνει τις στενά κομματικές υποψηφιότητες και να παρακινήσει τα κόμματα να επιδιώξουν ευρύτερες συναινέσεις.

Και ως εδώ καλά. Ωστόσο, είναι ερασιτεχνικό λάθος να μην προβλέπεις μια δικλίδα ασφαλείας -τι θα γίνει αν, παρ’ όλη τη δική σου καλή διάθεση, καταστεί αδύνατο να συγκεντρωθεί αυτή η υπέρμετρα αυξημένη πλειοψηφία. Διότι, αν το ΕΡΣ (ή όποια άλλη ανεξάρτητη αρχή) έχει αρμοδιότητες, είναι ανεπίτρεπτο να μην συγκροτείται ή να μην αναπληρώνονται όσα μέλη του λήγει η θητεία τους ή γερνάνε ή (χτύπα ξύλο) εγκαταλείπουν τον μάταιο τούτο κόσμο -εκτός αν διοριστεί στο ΕΡΣ ο μητροπολίτης Φθιώτιδας των ΓΟΧ.

Δεν φταίει η αντιπολίτευση που στήλωσε τα πόδια και αρνήθηκε να δεχτεί (πέρυσι ακόμα) τα πρόσωπα (τα περισσότερα άξια και από όλο το πολιτικό φάσμα) που πρότεινε η κυβέρνηση, φταίει ο νομοθέτης που δεν έχει προβλέψει δικλίδα [γράφεται και δικλείδα, αλλά τα λεξικά θεωρούν σωστό το: δικλίδα, δεν είναι από την κλείδα]. Διότι και για τον Πρόεδρο της Δημοκρατίας προβλέπεται αυξημένη πλειοψηφία (όχι πάντως τόσο αυξημένη: 66,6% «μόνο») αλλά υπάρχει πρόνοια για μείωση του ορίου στο 60% στην τρίτη ψηφοφορία και, κυρίως, για διάλυση της Βουλής και εκλογή με απλή πλειοψηφία από την επόμενη Βουλή. Αν η εκλογή ΠτΔ διεπόταν από τη λογική της συγκρότησης του ΕΣΡ θα είχαμε ακόμα ΠτΔ τον Χρήστο Σαρτζετάκη.

Θα έπρεπε λοιπόν να υπάρχει πρόβλεψη για το τι θα γίνει αν δεν συγκεντρωθεί η θηριώδης πλειοψηφία του 80%. Χαμήλωμα του ορίου σε πρώτη φάση, και στη συνέχεια κάτι άλλο, π.χ. ορισμός του Συμβουλίου από κάποιο δικαστικό σώμα το οποίο θα διαλέγει προσωπικότητες από καταλόγους που θα υποβάλλουν τα κόμματα (μια ιδέα είναι -θα υπάρχουν και άλλες). Πάντως, το να έχει αρμοδιότητες ένας φορέας και να μην υπάρχει πρόβλεψη για το τι θα γίνει αν δεν μπορεί να συγκροτηθεί ο φορέας, αυτό είναι συνταγή για ανωμαλία. Και στην ανωμαλία, όπως και στην αναμπουμπούλα, ο λύκος χαίρεται -λέγε με καναλάρχη.

* Πάμε τώρα στα μεζεδάκια μας.

Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου »

Posted in Επικαιρότητα, Θηλυκό γένος, Μαργαριτάρια, Μεταφραστικά, Μεζεδάκια, Νομανσλάνδη | Με ετικέτα: , , , , , , , , | 147 Σχόλια »

Κατακαλοκαιρινά μεζεδάκια

Posted by sarant στο 30 Ιουλίου, 2016

Αν η περίοδος από τις 15 Ιουλίου έως τις 15 Αυγούστου είναι η καρδιά του καλοκαιριού, τούτο εδώ το σαββατοκύριακο που πέφτει σχεδόν ακριβώς στο μέσο της θα είναι η καρδιά του κατακαλόκαιρου -γι’ αυτό και διάλεξα τούτον τον τίτλο.

Κι αν έχει πια αμφισβητηθεί από τα πράγματα η αλήθεια της… έκειας ρήσης (πώς θα την πούμε τη ρήση του Ουμπέρτο Έκο; ) ότι τον Αύγουστο δεν υπάρχουν ειδήσεις, δεν παύει να ισχύει ότι το κατακαλόκαιρο υπάρχουν μεν μεζεδάκια αλλά είναι λιγότερα -ίσως επειδή τόσο εγώ που τα μαζεύω όσο κι εσείς που τα στέλνετε έχουμε άλλες ασχολίες, όσοι τουλάχιστον έχουν τη δυνατότητα κι έχουν φύγει για διακοπές. Μια άλλη εκδοχή μπορεί να είναι ότι κυνηγάμε όλοι Πόκεμον και όχι μεζεδάκια 🙂

* Η κωμική πλευρά της θλιβερής είδησης του φονικού στη Στουτγάρδη ήρθε χάρη στην ευγενική φροντίδα ενός δημοσιογράφου που φρόντισε να μας πληροφορήσει ότι υπήρξαν «μία νεκρή και δυο τραυματίες από επίθεση με μανσέτα κοντά στη Στουτγάρδη».

Mακάρι να είχε επιτεθεί με μανσέτα -θα ήταν πολύ δύσκολο να έχουμε θύματα. Αν και ποτέ δεν ξέρει κανείς, οι καημένες οι μανσέτες, δαντελένιες όπως συνήθως είναι, δεν φαίνονται και τόσο επίφοβες -τι να σου κάνει ένα μανικέτι;

Όμως ματσέτα χρησιμοποίησε ο δράστης στο Ρόιτλινγκεν, machete, το μακρύ κοφτερό λατινοαμερικάνικο μαχαίρι που το χρησιμοποιούν, αν δεν κάνω λάθος, για να κόβουν τροπικά φυτά, αλλά και για φονικό όπλο.

* Στο Βήμα της περασμένης Κυριακής, ο μεταφραστής και επιμελητής Ανδρέας Παππάς δημοσίευσε ένα άρθρο για τα ογδόντα χρόνια από την έναρξη του ισπανικού εμφυλίου. Μιλώντας για τη γέννηση της έκφρασης «πέμπτη φάλαγγα» (τα έχουμε πει κι εδώ σε παλιότερο άρθρο), ο Παππάς γράφει για τους τέσσερις στρατηγούς που κινούνταν κατά της Μαδρίτης, και σημειώνει «εξ ου και το γνωστό αντιφασιστικό τραγούδι Quatre géneraux felons … nous les pendérons» (το άρθρο δεν υπάρχει ονλάιν γι’ αυτό και δεν βάζω λίκνο).

Απορώ για ποιο λόγο ο Παππάς αναφέρει τη γαλλική βερσιόν του πασίγνωστου αντιφασιστικού τραγουδιού, και όχι την αρχική ισπανική του μορφή, που είναι άλλωστε πολύ γνωστή τόσο στη χώρα μας όσο και διεθνώς. Βέβαια, καθώς ο ισπανικός αγώνας είχε από την αρχή έντονο διεθνή χαρακτήρα, το τραγούδι για τους τέσσερις προδότες στρατηγούς μεταφράστηκε πολύ γρήγορα σε πολλές γλώσσες -αλλά δεν παύει να αναφέρεται πάντοτε με τον ισπανικό τίτλο Los cuatro generales.

Να ακούσουμε ακριβώς μια από αυτές τις εκτελέσεις, με ανάμικτους στίχους ισπανικούς και γερμανικούς, από τον Ερνστ Μπους, τον Γερμανό κομμουνιστή καλλιτέχνη.

Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου »

Posted in Κοτσανολόγιο, Μαργαριτάρια, Μεζεδάκια, Ορθογραφικά, Τίτλοι, Φωτογραφίες | Με ετικέτα: , , , , , , | 145 Σχόλια »

Συμπληρωμένα μεζεδάκια

Posted by sarant στο 28 Μαΐου, 2016

… ή μήπως συμπληρωματικά; Δεν είναι πολύ συχνό μια μεταφραστική διαφωνία να απασχολεί την επικαιρότητα, αλλά κάτι τέτοιο έγινε τις προάλλες όταν στην ανακοίνωση της ελληνικής αντιπροσωπείας της Ευρωπαϊκής Επιτροπής για τη συμφωνία Ελλάδας-δανειστών γινόταν λόγος για «συμπληρωματικό μνημόνιο συμφωνίας», διατύπωση η οποια λίγο αργότερα, με διορθωτική ανακοίνωση, τροποποιήθηκε σε «συμπληρωμένο μνημόνιο συμφωνίας». Ο αγγλικός όρος ήταν supplemental MoU. Και βέβαια, στα έντυπα και διαδικτυακά μέσα κυριάρχησε, όπως ήταν αναμενόμενο, το κλισέ «χαμένοι στη μετάφραση«.

Ο όρος supplemental είναι σπανιότερος από τον supplementary, χρησιμοποιείται όμως συχνά στα αγγλικά της ΕΕ προκειμένου για μνημόνια και συμφωνίες (supplemental μνημόνια συμφωνήθηκαν, και πάνω από ένα, με τη Λετονία). Ομολογώ πως δεν ξέρω αν υπάρχει διαφορά μεταξύ supplemental και supplementary, βλέπω πάντως σε προηγούμενα κείμενα της ΕΕ ότι και τα δύο αποδίδονται ως «συμπληρωματικός».

Πάντως, πολύ κακό για το τίποτα, διότι στην πράξη δεν υπάρχει διαφορά αν οι εκκρεμότητες που υπάρχουν θα διευθετηθούν με συμπληρωματικό ή συμπληρωμένο μνημόνιο. Οι παλιότεροι πάντως θα θυμούνται τις… ατέρμονες συζητήσεις, εκεί περί το 1983, στη συμφωνία με τις ΗΠΑ για τις βάσεις, όπου το αγγλικό κείμενο έλεγε terminable και το ελληνικό «τερματίζεται».

kentnisse* Αν τα αποτελέσματα στις προεδρικές εκλογές της Αυστρίας ήταν αλλιώς, σήμερα τα μεζεδάκια μας θα είχαν ίσως άλλον τίτλο, παρά το γεγονός ότι το αξίωμα του Προέδρου στην Αυστρία είναι μάλλον διακοσμητικό. Ευτυχώς, οι επιστολικές ψήφοι, που καταμετρήθηκαν τη Δευτέρα ανέτρεψαν το προβάδισμα του ακροδεξιού υποψηφίου κι έτσι εκλέχτηκε ο υποψήφιος των Πρασίνων. Αλλά το καμπανάκι που χτύπησε (τι καμπανάκι, καμπάνα της Μητρόπολης) δεν πρέπει να το προσπεράσουμε.

Οι επιστολικές ψήφοι ήταν πάρα πολλές (14% του συνόλου) επειδή στην Αυστρία έχουν δικαίωμα και οι κάτοικοι εσωτερικού να χρησιμοποιούν την επιστολική ψήφο. Αυτό δεν το ήξεραν πολλοί -για παράδειγμα, άκουσα τη Λιάνα Κανέλλη στον Σκάι να σχολιάζει μειωτικά το ότι ο ακροδεξιός ηττήθηκε χάρη στις ψήφους «των ομογενών».

Και μια και μιλάμε για τον ακροδεξιό, στην εικόνα αριστερά βλέπετε έναν άλλο υποψήφιο του ίδιου κόμματος (FPÖ) που δίνει ένα παράδειγμα της εφαρμογής του Νόμου του Μέφρι (ή Μπούμερανγκ). Κυκλοφόρησε αφίσα όπου ζητάει να αποκλείονται από το στεγαστικό πρόγραμμα όσοι δεν ξέρουν γερμανικά -και κατάφερε να κάνει ορθογραφικό λάθος! Οι «γνώσεις» γράφονται Kenntnisse, όχι Kentnisse. Αλλά βέβαια, ο ίδιος δεν έχει ανάγκη να ενταχθεί στο πρόγραμμα.

Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου »

Posted in Βουλή, Θηλυκό γένος, Μαργαριτάρια, Μεταφραστικά, Μεταμπλόγκειν, Μεζεδάκια, Σουρής | Με ετικέτα: , , | 224 Σχόλια »

Παπικά μεζεδάκια

Posted by sarant στο 16 Απρίλιος, 2016

Το σημερινό μας άρθρο δημοσιεύεται σε μια μέρα που, σύμφωνα με το πρόγραμμα, προβλέπεται να επισκεφτεί τη Λέσβο ο Πάπας Φραγκίσκος και θα συναντηθεί με τον Οικουμενικό Πατριάρχη, τον Αρχιεπίσκοπο Αθηνών και τον Πρωθυπουργό -από εκεί λοιπόν και ο τίτλος «παπικά».

Προσέξατε ότι χρησιμοποίησα τη διατύπωση «σύμφωνα με το πρόγραμμα προβλέπεται». Το γράφω έτσι επιφυλακτικά, διότι διάβασα ότι ο μητροπολίτης Γλυφάδας προσεύχεται (εδώ και μερικές μέρες, μάλιστα) να αναβληθεί η επίσκεψη του ποντίφικα.

Ταυτόχρονα, ορισμένοι φοιτητές της Θεολογικής του ΑΠΘ που λένε ότι ανήκουν στον φοιτητικό σύλλογο του οσίου Πορφυρίου (αν υπάρχει -ο σύλλογος, όχι ο όσιος Πορφύριος) προειδοποίησαν ότι αν ο «αιρετικός» Πάπας επισκεφτεί τη χωρα μας, οι συνέπειες θα είναι ολέθριες: Με αφορμή την επίσκεψη του αιρετικού πάπα Ρώμης στην υπερευλογημένη μας Ελλάδα, μια επίσκεψη που ικετεύουμε με δάκρυα να ακυρωθεί διότι αλλιώς οι συνέπειες θα είναι ολέθριες, καλεσμένος μάλιστα του ιδίου του Μακαριωτάτου, ήρθε στο νου μας ένας άλλος αρχιεπίσκοπος, ο οποίος μάλιστα εκοιμήθη την 10 Απριλίου 1998, ο Μακαριώτατος Σεραφείμ Τίκας.

Όπως βλέπετε, η προφητεία των φοιτητών του οσίου Πορφυρίου επαληθεύτηκε ήδη -πριν ακόμα επισκεφτεί ο Πάπας την Ελλάδα, οι συνέπειες είναι ολέθριες για το συντακτικό των ανακοινώσεων του συλλόγου «Όσιος Πορφύριος», διότι βέβαια τέτοια τρικυμισμένη σύνταξη δεν είναι καθόλου… ορθόδοξη,

* Οπότε, την ώρα που θα διαβάζετε αυτές τις γραμμές θα ξέρουμε αν έπιασαν τόπο οι μισαλλόδοξες προσευχές του αγίου Γλυφάδας και των πορφυροφοιτητών.

* Η φίλη μας η Έφη πρότεινε χτες να ονομαστούν τα σημερινά μεζεδάκια «Εξεταστικά», επειδή χτες έγινε στη Βουλή η συζήτηση για τη σύσταση εξεταστικής επιτροπής για τα δάνεια των κομμάτων και των ΜΜΕ. Πράγματι, θα μπορούσα να τα ονομάσω και έτσι, επειδή όμως δεν παρακολούθησα αρκετά τη συνεδρίαση προτίμησα να μην της αφιερώσω τον τίτλο του άρθρου.

* Από το λίγο που παρακολούθησα, πρόσεξα στη δευτερολογία του πρωθυπουργού μια αναφορά στην εποχή των «παχυλών αγελάδων» που αμέσως διορθώθηκε σε «παχιών αγελάδων». Με τις παροιμιώδεις παχιές αγελάδες είναι πολύ συνηθισμένο ένα άλλου είδους λάθος. Πολλοί, επειδή θεωρούν ότι το «παχιών αγελάδων» παραείναι λαϊκό, το ευπρεπίζουν σε «παχέων αγελάδων». Έτσι όμως κάνουν γκάφα, διότι το «παχέων» είναι αρσενικό. Το θηλυκό είναι «παχειών» ή, πολύ πιο στρωτά, «παχιών».

* Στην ανταπάντησή του ο Κυριάκος Μητσοτάκης πέταξε ένα «της ΕΣΗΕΑς», που βέβαια δεν στέκει σε γραπτό λόγο, αλλά στον προφορικό θα το δεχτούμε. Δίνει μάλιστα στον αριστοκράτη αρχηγό της ΝΔ μια νότα λαϊκότητας, αφού φέρνει στο νου λαϊκές γενικές όπως «το παιδί της Έβγας».

Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου »

Posted in Απορίες, Βάρναλης, Βουλή, Λαθροχειρίες, Μαργαριτάρια, Μεζεδάκια, Ρατσισμός | Με ετικέτα: , , , , , | 549 Σχόλια »

Αποκριάτικα μεζεδάκια πάλι

Posted by sarant στο 12 Μαρτίου, 2016

Αφού τα μεζεδάκια μας δημοσιεύονται κάθε Σάββατο (σχεδόν) βρέξει-χιονίσει, κι αφού η τελευταία Κυριακή της Απόκριας πέφτει, εξ ορισμού, Κυριακή, έχει συμβεί κι άλλες χρονιές να δώσω τον τίτλο «αποκριάτικα» στο άρθρο του αντίστοιχου Σαββάτου. Βεβαια, οι φετινές Απόκριες δεν θυμίζουν και πολύ τη γιορτή του ανέμελου κεφιού -αλλά και πότε είχαμε ανεμελιά τα τελευταία (πόσα να’ναι; ) χρόνια;

* Ξεκινάμε με ένα μεζεδάκι που θα μπορούσατε να το πείτε μπαγιάτικο: μου το είχαν στείλει για την πιατέλα της περασμένης εβδομάδας, όμως για κάποιο λόγο παράπεσε και τελικά δεν μπήκε. Ωστόσο, δεν εξαρτάται από την επικαιρότητα κι έτσι διατηρεί αν όχι τις οργανοληπτικές του ιδιότητες πάντως το γούστο του και τη διδακτική του αξία.

Λοιπόν, ένα δικαστήριο στην Αμερική επιδίκασε μεγάλη αποζημίωση στους συγγενείς μιας γυναίκας που χρησιμοποιούσε ταλκ γνωστής μάρκας και πέθανε από καρκίνο των ωοθηκών. Διαβάζουμε λοιπόν στο pontiki.gr:

Το ταλκ, το οποίο απορροφά την υγρασία, προέρχεται από τον τάλκη, ένα ορυκτό που περιέχει μαγνήσιο, πυρίτια και οξυγόνο. Στη φυσική μορφή του, το ορυκτό μπορεί να περιέχει και άσβεστο, ο οποίος είναι καρκινογόνος. Όμως όλα τα εμπορικά προϊόντα ταλκ, στις ΗΠΑ τουλάχιστον, δεν περιέχουν άσβεστο εδώ και πολλές δεκαετίες.

Στα αγγλικά είναι asbestos, αλλά στα ελληνικά λέμε «αμίαντος» -χαρακτηριστική περίπτωση «άσπονδου φίλου». Να προσέξουμε επίσης ότι ο τάλκης δεν περιέχει «πυρίτια» αλλά «πυριτία», που είναι διοξείδιο του πυριτίου (η άμμος, ας πούμε).

Το άρθρο του Ποντικιού φαίνεται να είναι παρμένο (αν και όχι κοπυπαστηδόν, έχει μικροαλλαγές) από αντίστοιχο άρθρο της Εφημερίδας των Συντακτών. Ωστόσο, εκεί αφενός δεν έγινε το λάθος με την πυριτία/πυρίτια και αφετέρου, και μπράβο τους, διόρθωσαν το «άσβεστος» σε «αμίαντος», τουλάχιστον στην ηλεκτρονική έκδοση.

* Μόλις προλαβαίνετε στις 12 το μεσημέρι να ακούσετε από το τρίτο πρόγραμμα της ΕΡΑ τον Ρόντερικ Μπήτον, έναν από τους σημαντικότερους νεοελληνιστές. Με ενόχλησε πάντως το αναγγελτικό που διάβασα στο ert.gr, που είναι πολύ τσαπατσούλικα γραμμένο.

Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου »

Posted in Εφημεριδογραφικά, Μαργαριτάρια, Μεταφραστικά, Μεταμπλόγκειν, Μεζεδάκια, Ορθογραφικά | Με ετικέτα: , , , , , | 187 Σχόλια »

Αρχηγοσυμβουλιακά μεζεδάκια

Posted by sarant στο 5 Μαρτίου, 2016

Το άρθρο γράφεται την ώρα που διεξάγεται το Συμβούλιο των Πολιτικών Αρχηγών στην Προεδρία της Δημοκρατίας, οπότε σκέφτηκα να το ονομάσω έτσι, πετυχαίνοντας μ’ ένα σμπάρο δυο τρυγόνια: αφενός βρίσκω τίτλο για το σαββατιάτικο πολυσυλλεκτικό μας άρθρο και αφετέρου φτιάχνεται μια καινούργια λέξη, αφού μέχρι στιγμής το μακρινάρι του τίτλου δεν γκουγκλίζεται.

Τα μεζεδάκια μας βεβαίως δεν είναι αντλημένα από τη σύσκεψη των πολιτικών αρχηγών, που άλλωστε τα πρακτικά της δεν δημοσιοποιούνται.

* Και ξεκινάμε με μια ακλισιά που έμμεσα έχει σχέση με την προσφυγική κρίση, εφόσον, μόλις άρχισαν να γίνονται εργασίες στο Πάρκο Τρίτση είχαμε και δηλώσεις του δημάρχου της περιοχής, «του δημάρχου του Ίλιον» όπως έγραψε το Πρώτο Θέμα (δεν είναι ανάγκη να βάλω λινκ στη θεμοφυλλάδα».

– Δεν μας άρεζαν τα Λιόσια (που κλίνονταν κανονικά, «Ολυμπιακός Λιοσίων») τα κάναμε αρχαιοπρεπές Ίλιον, αλλά να το κλίνουμε κιόλας, ε; μου είπε ένας φίλος.

Θαρρώ πως αυτό το περιττό Ν («το Ν του μεζεδοπώλη») κάνει τη ζημιά. Κάνει αμέσως ασυνήθιστη τη λέξη και ασυνήθιστο σημαίνει άκλιτο. Θυμάστε και το Άκρον Ίλιον Κρυστάλ.

* Πολύ συζητήθηκε μια αποστροφή της συνέντευξης του, ας πούμε, φιλόσοφου Στ. Ράμφου στην Καθημερινή, όπου συνδέει το να μη φοράς γραβάτα με τον ελλειμματικό ανδρισμό. Το συζητήσαμε κι εδώ, οπότε δεν θα σχολιάσω περισσότερο.

Πρόσεξα όμως ότι η δημοσιογράφος που πήρε τη συνέντευξη χρησιμοποίησε το επίθετο «φροϊντιανός». Είναι πραγματικά ευτύχημα που σε μια τόσο καθυστερημένη χώρα όπως η Ελλάδα, όπου όλοι οι άλλοι λένε και γράφουν «φροϊδικός» (ή έστω «φροϋδικός») βρέθηκε και ένας άνθρωπος που έχει μάθει αγγλικά κι έχει περάσει διαφωτισμό!

* Η προσφυγοφοβία τέτοιες μέρες πουλάει και ο κ. Τάκης Θεοδωρόπουλος το έχει καταλάβει και γράφει το ένα απαράδεκτο άρθρο μετά το άλλο. Σε ένα από τα πιο εξοργιστικά, φαντάζεται και συγκρούσεις σουνιτών-σιιτών σε ελληνικό έδαφος.

Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου »

Posted in Ακλισιά, Λαθροχειρίες, Μαργαριτάρια, Μεζεδάκια, Ορθογραφικά, Παπαδιαμάντης, Το είπε/δεν το είπε | Με ετικέτα: , , , , , | 252 Σχόλια »

Ο κ. Θεοδωρόπουλος και το κάτεργο

Posted by sarant στο 24 Φεβρουαρίου, 2016

Επειδή το όνομα του τίτλου είναι σχετικά κοινό, να διευκρινίσω πως εννοώ τον λογοτέχνη κ. Τάκη Θεοδωρόπουλο και την κυριακάτικη επιφυλλίδα του στην Καθημερινή, με τίτλο «Τα ελληνικά ως κάτεργο», έναν τίτλο που αποκτά εμμέσως επικαιρότητα διότι θυμίζει την επιφυλλίδα του αείμνηστου πλέον Ουμπέρτο Έκο «Τα λατινικά σαν τιμωρία», που περιλαμβάνεται στο βιβλίο του «Η σημειολογία στην καθημερινή ζωή» και που μπορείτε να τη διαβάσετε εδώ.

Κάτεργο τα ελληνικά λοιπόν στην εκπαίδευση -αλλά ποια ελληνικά; Όπως άλλοι ξεκινούν με γκολ από τ’ αποδυτήρια, ο κ. Θεοδωρόπουλος αρχίζει με λαθροχειρία από τον τίτλο -διότι δεν εννοεί, βεβαίως, τα ελληνικά γενικώς, αλλά τα αρχαία ελληνικά. Δεν θέλω να χάσουμε χρόνο με το άγονο ερώτημα του αν τα ελληνικά είναι μία και ενιαία γλώσσα -ερώτημα βεβαίως που θα απαντιόταν πανεύκολα αν σας έδινα (ή αν μου δίνατε) μια σελίδα Θουκυδίδη. Το θέμα είναι ότι ακόμα και για έναν οπαδό του δόγματος της μίας και ενιαίας, ειδικά σε ένα άρθρο σαν κι αυτό, που αναλύει τη δυσκολία της διδασκαλίας των αρχαίων ελληνικών στο Γυμνάσιο, θα έπρεπε να γίνεται η διάκριση. Τη διάκριση άλλωστε την κάνει και ο ίδιος ο συντάκτης στην αρχή-αρχή της επιφυλλίδας του: Φ​​ίλη μού έλεγε προχθές πως τα εγγόνια της, πρώτη και τρίτη γυμνασίου, δυσκολεύονται πολύ με τη διδασκαλία των αρχαίων ελληνικών. Τα αρχαία ελληνικά λοιπόν είναι (κατά Θεοδωρόπουλον) κάτεργο.

Όμως, στη συνέχεια της επιφυλλίδας του, και στο πιο καίριο ίσως σημείο της, ο κ. Θ. επιστρατεύει ξανά τη λαθροχειρία:

Απέναντι σ’ αυτόν τον τρόπο διδασκαλίας ο μαθητής (…) είναι απολύτως φυσιολογικό να μισήσει τα αρχαία ελληνικά. Ξαφνικά βρίσκεται αντιμέτωπος με μια ξένη γλώσσα η οποία, σε αντίθεση με τα αγγλικά, δεν του είναι χρήσιμη ούτε στα αεροδρόμια ούτε για να περιηγηθεί στο Διαδίκτυο. Οι ώρες που ξοδεύονται είναι σαν τις ώρες του καταδίκου που περιμένει την αποφυλάκισή του. Κάποια ποινή εκτίει. Και για ποιο έγκλημα έχει καταδικασθεί; Είναι απλό: γεννήθηκε Ελληνας, και επειδή γεννήθηκε Ελληνας πρέπει να μιλάει ελληνικά.

Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου »

Posted in Αρχαία ελληνικά, Εκπαίδευση, Λεξικογραφικά | Με ετικέτα: , , , , | 233 Σχόλια »

Μεζεδάκια της Παρασκευής

Posted by sarant στο 31 Ιουλίου, 2015

Το σημερινό άρθρο αποτελεί παραφωνία, από μια άποψη: ενώ τα μεζεδάκια έχει καθιερωθεί εδώ και χρόνια να δημοσιεύονται κάθε Σάββατο, σήμερα τα δημοσιεύουμε Παρασκευή, μία μέρα νωρίτερα. Ωστόσο, επειδή το σαββατοκύριακο είναι πρώτη του μηνός, μέρα που δημοσιεύουμε το Μηνολόγιο, κι επειδή το σαββατοκύριακο μπορεί να λείπω, είπα να επισπεύσω τα μεζεδάκια τούτης της εβδομάδας. Καθώς είχα στη διάθεσή μου μια μέρα λιγότερη, το σημερινό πιάτο δεν είναι τόσο φορτωμένο όσο συνήθως, αλλά το καλοκαίρι δεν κάνει να τρώμε βαριά.

* Και ξεκινάω με μια ιδιότυπη περίπτωση γλωσσικών μουστακιών. Σε άρθρο του in.gr για το ενδεχόμενο να διεξαχθεί και δεύτερο δημοψήφισμα για την ανεξαρτησία της Σκωτίας, διαβάζουμε ότι ο Άλεξ Σάλμοντ ήταν ο πρώην Πρώτος Υπουργός της Σκωτίας, ενώ η Νίκολα Στέρτζον είναι νυν Πρώτος Υπουργός.

Καταρχάς, το ασυνήθιστο «Πρώτος Υπουργός» είναι απόδοση του First Minister, μια και αυτός είναι ο επίσημος τίτλος του εκάστοτε πολιτικού ηγέτη της (αυτόνομης και όχι ανεξάρτητης) Σκωτίας, και επίτηδες διαφέρει από το καθιερωμένο Prime Minister που χρησιμοποιείται για τον πρωθυπουργό του Ηνωμένου Βασιλείου (και των άλλων κυρίαρχων κρατών). Πετυχημένη η ελληνική απόδοση, και την ίδια διάκριση την κάνουν και άλλες γλώσσες π.χ. στα γερμανικά ο πρωθυπουργός είναι Premierminister ενώ ο σκωτσέζικος τίτλος είναι Erster Minister. (Στα γαλλικά ωστόσο βλέπω ότι χρησιμοποιείται ο ίδιος όρος: premier ministre).

Ωστόσο, αφού τώρα το αξίωμα το κατέχει γυναίκα, πρέπει να πούμε «η πρώτη υπουργός», όπως επίσης λέμε «η αναπληρώτρια πρόεδρος» ή «η γενική γραμματέας», δηλαδή όταν έχουμε δίλεκτο όρο όπου ο πρώτος όρος κλίνεται έμφυλα ενώ ο δεύτερος είναι επίκοινος.

* Γουστόζικο τυπογραφικό λάθος σε τίτλο, που ακόμα δεν το έχουν διορθώσει:

«Σαφάρι» κατά της φοροδιαφυγής στα νησιά του Αιγαίου και του Ιουνίου

Αχ, τα όμορφα, πλην εφήμερα, νησιά του Ιουνίου…

* Συνηθισμένο ορθογραφικό λάθος, αλλά κι η επανάληψη δεν βλάφτει. Σε άρθρο για τη νέα Βαρουφακιάδα, διαβάζουμε για αντιδράσεις «σαφώς πιο συγκρατημένες, αν και δεικτικές«.

Όχι όμως. Οι δεικτικές δείχνουν, εκείνες που (μεταφορικά) δαγκώνουν είναι οι δηκτικές αντιδράσεις. Άλλα τα δείγματα κι άλλα τα δήγματα, άλλα τα υποδείγματα κι άλλα τα (μποστικά; ) ιπποδήγματα.

Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου »

Posted in Αίγινα, Μαργαριτάρια, Μεταφραστικά, Μεζεδάκια, Ορθογραφικά, Το είπε/δεν το είπε, Υπότιτλοι | Με ετικέτα: , , , , | 182 Σχόλια »

Κι αν επιστρέφαμε στην καθαρεύουσα;

Posted by sarant στο 4 Ιουνίου, 2015

Ο τίτλος του άρθρου δεν είναι δικός μου, είναι ο τίτλος της επιφυλλίδας του συγγραφέα Τάκη Θεοδωρόπουλου στην Καθημερινή της Κυριακής που μας πέρασε. Γλωσσικό είναι το ιστολόγιό μας, δεν ήταν λοιπόν δυνατόν να αφήσω ασχολίαστο το άρθρο του Τ.Θ., αν και δεν θα σταθώ μόνο (ή κυρίως) στη βασιμότητα της «πρότασης» που υποθετικά διατυπώνεται στον τίτλο παρά σε ορισμένα άλλα ζητήματα που θίγει το άρθρο, κάποια από αυτά παρεμπιπτόντως.

Διότι βέβαια, η πρόταση να «επιστρέψουμε στην καθαρεύουσα» δεν διατυπώνεται στα σοβαρά από τον Τ.Θ. Όπως λέει και ο ίδιος: Δεν γίνονται αυτά τα πράγματα παιδί μου, κι εγώ, εδώ που τα λέμε, είπα να κάνω λίγη πλάκα. Πράγματι, δεν είναι ούτε εφικτό ούτε επιθυμητό να επιστρέψουμε στην καθαρεύουσα: και ο ίδιος ο Τ.Θ. άλλωστε, που αν δεν κάνω λάθος (μια και είναι μεγαλύτερός μου στην ηλικία) διδάχτηκε την καθαρεύουσα στα μαθητικά θρανία, γράφει το κείμενό του στην κοινή νεοελληνική (δηλαδή στη δημοτική), παρεμβάλλοντας μόνο καναδυό κουρελάκια καθαρευουσιάνικα, ακριβώς τη γενική «καθαρευούσης» ή το ευπρεπισμένο «σιδΗρογροθιές». Και να ήθελε να γράψει καθαρεύουσα δεν θα μπορούσε ή έστω θα έπρεπε να κοπιάσει πολύ -και κατά πάσα πιθανότητα όλο και κάποια ελληνικούρα θα του ξέφευγε.

Και αυτό είναι το χαρακτηριστικό του «γλωσσικού ζητήματος» στην εποχή μας. Σε αντίθεση με τα παλιότερα χρόνια, όπου όταν π.χ. ο Μιστριώτης κατακεραύνωνε τον Ψυχάρη ή ο Φιλήντας ειρωνευόταν τον Χατζιδάκι χρησιμοποιούσαν διακριτές μορφές γλώσσας, στη σημερινή αντιπαράθεση για το γλωσσικό όλοι εκείνοι που συμμετέχουν στην πολεμική, γράφουν στην ίδια Ελληνική, κατανοητή από κάθε επαρκή αναγνώστη, οι δε διαφοροποιήσεις του ενός από τον άλλον γίνονται σε υφολογικό επίπεδο και σε περιορισμένο φάσμα γλωσσικών επιλογών, όπου ο ένας προτιμά λογιότερο και ο άλλος δημωδέστερο τύπο.

Αν λοιπόν η πρόταση του κ. Θεοδωρόπουλου διατυπωνόταν στα σοβαρά, το άρθρο θα τελείωνε κάπου εδώ. Ωστόσο, η επιφυλλίδα του κ. Θ. αποτελεί βάναυση διαστρέβλωση της πραγματικότητας σε αρκετά σημεία, κι έτσι δεν είναι περιττός ο σχολιασμός της.

Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου »

Posted in Γλωσσικό ζήτημα, Εφημεριδογραφικά, Εκπαίδευση, Καθαρεύουσα, Λογοτεχνία | Με ετικέτα: , , , , | 292 Σχόλια »

Αγγελικά μεζεδάκια

Posted by sarant στο 8 Νοέμβριος, 2014

Την περασμένη βδομάδα δεν είχαμε τα καθιερωμένα σαββατιάτικα μεζεδάκια μας, τυπικά επειδή το Σάββατο έπεφτε πρώτη του μηνός κι έτσι έβαλα στη θέση τους το Μηνολόγιο, αλλά ουσιαστικά επειδή εξαιτίας του ταξιδιού μου δεν προλάβαινα να τα γράψω. Οπότε, σήμερα έχουμε τα πρώτα μεζεδάκια για τον Νοέμβριο, που τα λέω αγγελικά μια και σήμερα γιορτάζουν ταξιαρχίες άγγελοι κι αρχάγγελοι, και με την ευκαιρία το ιστολόγιο εύχεται χρόνια πολλά σε όσες και όσους έχουν τη γιορτή τους. Και βέβαια έχω κι εγώ γυναίκα, μητέρα και κόρη Αγγελική, οπότε πολυγιορτάζω σήμερα.

Θα περίμενε κανείς η σημερινή πιατέλα να είναι διπλή, σε αντιστάθισμα της νηστείας της περασμένης εβδομάδας, δυστυχώς όμως μερικά από τα μεζεδάκια μπαγιάτεψαν, κι έπειτα τις προηγούμενες μέρες είχα τρεχάματα και δεν μάζεψα τόσο πολύ υλικό. Ευτυχώς που δεν είμαστε στην Πρέβεζα να περάσει ο αστυνόμος και να διπλώσει τη μερίδα για να τη ζυγίσει μήπως και τη βρει ελλιπή.

* Ξεκινάμε με ορεκτικό ένα από τη σοδειά της περασμένης βδομάδας. Φίλος με ρωτάει αν συμφωνώ με τον τίτλο «Τα εξαφανισμένα U-boats των παγκόσμιων πολέμων«. Μάλλον όχι. Με τον όρο U-boat δεν εννοούνται γενικώς τα υποβρύχια αλλά ειδικώς τα γερμανικά στρατιωτικά υποβρύχια των δύο παγκοσμίων πολέμων, οπότε απλούστερος θα ήταν ο τίτλος «Τα εξαφανισμένα γερμανικά υποβρύχια». Κι αν ήθελε ο συντάκτης να δώσει κουλέρ λοκάλ, να τα έλεγε U-boot, όπως είναι στα γερμανικά (και σε πολλές άλλες γλώσσες) η ονομασία τους (σύντμηση του Unterseeboot).

* Από το δελτίο του Σκάι: «…γυναίκες που απελευθερώθηκαν από την ισλαμική οργάνωση…». Ποιος απελευθέρωσε τις γυναίκες; Ποιος τις κρατούσε αιχμάλωτες;

* Πουριτανός ηδονοβλεψίας. Τις (ελάχιστα πιξελαρισμένες) φωτογραφίες που ρεζιλεύουν την κοπέλα που έπεσε στην παρέλαση τις βάζει (δεν είναι ανάγκη να τις δούμε, κι έτσι δεν βάζω λινκ), αλλά τη λέξη «στήθος» ντρέπεται να τη γράψει ολογράφως: Μια άτυχη μαθήτρια έπεσε στην παρέλαση με αποτέλεσμα να ανοίξει το πουκάμισο της και αποκαλύψει το σουτιέν και το πλούσιο $τήθος της. Δείτε φωτογραφίες από το περιστατικό.

(Θα το έχετε προσέξει ότι οι σκανδαλοθηρικοί ιστότοποι το συνηθίζουν να γράφουν $έξυ και άλλες τέτοιες ψευτοπουριτανιές).

* Περιβολάκι το (υμνητικό φυσικά) άρθρο της Καθημερινής για τον μανατζαραίο της Γκουγκλ που είναι τόσο απίθανος άνθρωπος και έσπασε και το ρεκόρ πτώσης από τη στρατόσφαιρα (ή κάτι τέτοιο) και όποιος το ερευνήσει υπομονετικά υποψιάζομαι πως θα βρει μαργαριτάρια κάθε λογής (ο συντάκτης που υπογράφει το άρθρο έχει τσιμπολογήσει από αρκετές πηγές αλλά κυρίως από εδώ). Εγώ πάντως πρόσεξα τον ισχυρισμό ότι ο κ. Γιούστας πραγματοποίησε «πτώση στο κενό από υψόμετρο 41.419 μ.». Όχι όμως. Υψόμετρο είναι η απόσταση που απέχει ένα σημείο στην επιφάνεια της γης από την επιφάνεια της θάλασσας. Όταν βρισκόμαστε στη στρατόσφαιρα, λέμε για ύψος και όχι για υψόμετρο.

* Η γενικομανία της εβδομάδας, διά χειρός Αφροδίτης Αλ Σάλεχ: Αντιπαρέρχομαι του γεγονότος ότι ακριβώς την ίδια επιχειρηματολογία… Με το συμπάθειο, αλλά το ρήμα συντάσσεται με αιτιατική: αντιπαρέρχομαι το γεγονός.

* Αλλά ακόμα κι αν αντιπαρέλθουμε αυτό το μαργαριταράκι, θα προσέξουμε επίσης την τσαπατσουλιά -μια και πρόκειται για άρθρο, σε σοβαρόν υποτίθεται ιστότοπο, και όχι για τιτίβισμα ή ανάρτηση στο Φέισμπουκ- με τα άτονα ερωτηματικά «πού», που αναγκάζει τον αναγνώστη να κοντοσταθεί: Ας μην μπω στον κόπο να ρωτήσω που ήταν όλοι αυτοί οι «ξεκούραστοι» όταν η χώρα μας κινδύνευε. Είπαμε … κατέψυχαν ή εκκόλαπταν το πολιτικό τους κεφάλαιο. Αλλά και που είναι τώρα;

* Και βέβαια, κάποιοι ή θα δίνουν το παρών ή θα δηλώνουν παρόντες. Το να «δηλώνουν όχι μόνο παρών αλλά…» όπως θέλει η κ. Αλ Σάλεχ είναι σολοικισμός.

* Για την ισοπέδωση των διακρίσεων, που λέγαμε παλιότερα. «Ο ΣΥΡΙΖΑ κινείται ως εκκρεμές» υποστηρίζει ο Κ. Μαρκόπουλος. Αλλά εδώ ολοφάνερα έχουμε παρομοίωση, άρα, αν τηρούμε τη χιλιοτραγουδισμένη διάκριση, θα πούμε «σαν εκκρεμές».

* Αυτοί οι Γάλλοι φιλόσοφοι από μακριά είναι όλοι τους ίδιοι. Θύμα αυτής της σατανικής ομοιότητας έπεσε ο γνωστός διανοητής κ. Τάκης Θεοδωρόπουλος, ο οποίος, σε άρθρο του στην Καθημερινή, που αναδημοσιεύτηκε στον ιστότοπο του Ποταμιού, υποστήριξε ότι «Ο Ράμφος επίσης δεν μοιράζεται την μεγαλοφυή ανάγνωση του Πλάτωνα από τον Μπουρντιέ ο οποίος αναγνωρίζει στην Πολιτεία ένα πρότυπο έργο σοσιαλιστικού ρεαλισμού».

Το κακό είναι ότι για τον Πλάτωνα και την Πολιτεία δεν έχει γράψει ο Μπουρντιέ, αλλά ο Μπαντιού -τι τα θέλετε, Γάλλοι κι οι δυο, αρχίζουν κι οι δυο από Μπ, έχουν κι οι δυο /ντ/ στο όνομά τους, πώς να τους ξεχωρίσει; Και βέβαια, στον ιστότοπο της Καθημερινής, ύστερα από τη σαρκαστική ερώτηση του Άκη Γαβριηλίδη στα σχόλια ο Μπουρντιέ αντικαταστάθηκε σιωπηρά από τον Μπαντιού, και τα επόμενα δηκτικά σχόλια κόπηκαν, αλλά η προδότρα η αναδημοσίευση είχε ήδη κάνει ανεξίτηλα τα ίχνη της πατάτας.

* Κι ένα πατατάκι, πάντα από τον κ. Τάκη. Στο ίδιο άρθρο, ο Τ.Θ. διατείνεται ότι «ο Ροβεσπιέρος όντως μας δίδαξε τον αμεσότερο τρόπο παρέμβασης στην Ιστορία, που ακούει στο όνομα γκιγιοτίνα». Πέρα από το ότι η γκιλοτίνα υιοθετήθηκε πριν από την άνοδο του Ροβεσπιέρου στην εξουσία, το εργαλείο αυτό (που αποτελούσε ανθρωπιστικό τρόπο εκτέλεσης σε σύγκριση με τον πέλεκυ ή την κρεμάλα) στα ελληνικά έχει επικρατήσει εδώ και αιώνες να το λέμε γκιλοτίνα, πιθανώς επειδή τη λέξη την πήραμε από τα ιταλικά. Αν ο κ. Τ.Θ. μιλάει γαλλικά, ας την πει γκιγιοτίν, αλλά στα ελληνικά είναι γκιλοτίνα -κι αν θέλει να επιδείξει γαλλομάθεια, ας μάθει να ξεχωρίζει τον Μπαντιού από τον Μπουρντιέ.

* Στο κακόπιστο άρθρο του Πάσχου Μανδραβέλη εναντίον του Χρηστικού Λεξικού της Ακαδημίας αναφέρθηκα εκτενώς στο χτεσινό μου άρθρο. Τώρα θέλω να επισημάνω τον τίτλο του άρθρου: Ένα μη-χρηστικό λεξικό. Η παύλα (το ενωτικό) μετά το μη, που βέβαια τη χρησιμοποιούν πολλοί, σας αρέσει; Τη θεωρείτε απαραίτητη; Κατά τη γνώμη μου είναι αγγλισμός (non-whatever) και νομίζω πως είναι περιττή.

* Η αιωνίως θνήσκουσα ελληνική γλώσσα, επεισόδιο αριθ. 36254. Σε άρθρο του ο βουλευτής Μάξιμος Χαρακόπουλος υποστηρίζει ότι «τις τελευταίες δεκαετίες, λόγω ποικίλων παραγόντων η ομιλούσα γλώσσα φτωχαίνει, χάνει σε λεξιλόγιο, στρεβλώνεται η δομή της, μετατρέπεται -ιδιαίτερα ανάμεσα στους νέους- σε ελληνο-αγγλικό υβρίδιο». Η ομιλούσα γλώσσα (υποτίθεται ότι) φτωχαίνει, ή η ομιλούμενη;

* Ένα ακόμα παράδειγμα ψευδόφιλης λέξης και μια γουστόζικη σύμπτωση. Σε άρθρο του in.gr γίνεται λόγος για το νέο άρθρο ενός Άγγλου δημοσιογράφου που είναι υπέρμαχος της παραμονής των Ελγινείων στο Λονδίνο και για τα σχόλια των αναγνωστών. Σε ένα από αυτά τα σχόλια, που είχε πολλά αποσιωπητικά και καμιά τελεία, ένας άλλος σχολιαστής είχε παρατηρήσει: ‘too many pseudo ellipses…’ -και μεταφράζει ατάκα κι επιτόπου ο συντάκτης του in.gr, «Πάρα πολλές ψευδο-ελλείψεις». Μόνο που ellipses στα αγγλικά είναι τα αποσιωπητικά -και έχει γούστο που η ψευδόφιλη λέξη χτύπησε σε έναν όρο με το πρόθημα ψευδο-!

* Και κλείνω με αυτοδιαφήμιση. Πέρα από την ομιλία της Δράμας, στη σελίδα About, όπου μαζεύω συνδέσμους προς συνεντεύξεις μου και άλλες περιαυτομπλογκίες, ανέβασα αυτές τις μέρες τα εξής:

– Μια συνέντευξη στο μεταφραστικό ιστολόγιο Yourtranslator.gr

– Συζήτηση με τη Φωτεινή Λαμπρίδη στο Πολιτιστικό ημερολόγιο του σταθμού Στο Κόκκινο 105,5 στις 4.11.2014, με θέμα το βιβλίο “Η νοσταλγία του Γιάννη” (από το 11.30 ως το 18.30 του ηχητικού αρχείου).

** Το άρθρο ανεβαίνει με αυτόματο πιλότο, επειδή το πρωί θα είμαι σε ένα Συνέδριο.

Posted in Κοτσανολόγιο, Μαργαριτάρια, Μεταφραστικά, Μεζεδάκια, Περιαυτομπλογκίες, Ψευδόφιλες λέξεις | Με ετικέτα: , , | 155 Σχόλια »

Το μπούμερανγκ του Τζήμερου και άλλα μεζεδάκια

Posted by sarant στο 2 Αύγουστος, 2014

Σύμφωνα με την ορολογία που συνηθίζουμε να χρησιμοποιούμε στο ιστολόγιο, ο Νόμος του Μπούμερανγκ ορίζει πως όταν κάποιος στο Διαδίκτυο θελήσει να καυτηριάσει τα γλωσσικά λάθη ή τις λειψές γνώσεις κάποιου άλλου, γίνεται μια συνωμοσία του σύμπαντος και στην ίδια πρόταση κάνει κι ο ίδιος γλωσσικό ή άλλο λάθος. Ωστόσο, ένας φίλος μού υπέδειξε χτες ότι υπάρχει ήδη παλιότερη και καθιερωμένη ονομασία για το φαινόμενο αυτό, τουλάχιστον στα αγγλικά: ονομάζεται νόμος του Μέφρι (Muphry’s law), που είναι βέβαια εξεπίτηδες λαθεμένη γραφή του νόμου του Μέρφι. Σύμφωνα με την αγγλική Βικιπαίδεια, ο νόμος του Μέφρι λέει ότι: when a person criticises another’s editing or proofreading, there will be a mistake of a similar kind in that criticism.

tzimeroboomerangΤο συμβούλιο ορολογίας του ιστολογίου θα συνεδριάσει προσεχώς για να αποφασίσει αν θα συμμορφωθούμε με τη διεθνή ορολογία ή αν θα διατηρήσουμε και τον δικό μας όρο έστω σαν τοπική παραλλαγή (όπως συμβαίνει συχνά με τους νόμους και τα φαινόμενα της Φυσικής, που σε κάποια χώρα μπορεί να λέγονται αλλιώς, τιμώντας άλλον επιστήμονα). Προς το παρόν όμως, ας κρατήσουμε τον όρο «μπούμερανγκ» για τα σημερινά μεζεδάκια μας, μια και ένα από τα κύρια πιάτα τους είναι ακριβώς η μεγαλοπρεπής γκάφα του κ. Θάνου Τζήμερου.

Ο κ. Τζήμερος έτυχε να δει πρόσφατα (ασφαλώς σε κάποια ΔΟΥ) μια χειρόγραφη πινακίδα που έγραφε ΜΗΤΡΟΩ αντί ΜΗΤΡΩΟ. Όπως θα έκαναν πολλοί, τη φωτογράφησε και την ανέβασε στο Τουίτερ, συνοδεύοντάς την με ένα ειρωνικό σχόλιο. Επειδή όμως (σε αντίθεση με τους πολλούς) έπρεπε οπωσδήποτε να ιδεολογικοποιήσει την ανορθογραφία, παρασύρθηκε και φλυάρησε στον σχολιασμό, μην ακολουθώντας το σοφό παράδειγμα του ηγεμόνα από τη Δυτική Λιβύη, που μετρούσε τα λόγια του για να μην ξεφουρνίσει καμιά κοτσάνα. Κι έτσι, νομοτελειακά θα έλεγε κανείς, έπεσε θύμα του Νόμου του Μπούμερανγκ (ή του Μέφρι, αν προτιμάτε), αφού τα ρήματα κλίνονται βεβαίως και δεν κλείνονται.

(Όπου θυμάμαι την παλιά κωμωδία του Άννινου, όπου ο δάσκαλος, μιλώντας για την υπηρέτρια, λέει «της Μαριγούς» και ακολουθεί ο διάλογος:

– Δεν με λένε Μαριγού, Μαριγώ με λένε!

– Ναι αγαπητή μου, αλλά κλίνεσαι.

– Και γιατί να κλείνομαι; Καμιά ασκημομούρα είμαι;

– Όχι Θάνο μου, μια χαρά είσαι).

* Αλλά αν το πάθημα του κ. Τζήμερου είναι απλώς αστείο, σκέφτομαι πως μετά την επίσκεψη στην Εφορία πολλοί φορολογούμενοι θα σκεφτούν όχι το Μητρώο, όχι το ανύπαρκτο τζημερικό ρήμα «μητρόω», αλλά το πολύ απειλητικό «μητρώω»….

* Και ενώ η εκεχειρία που αποφασίστηκε στη Γάζα δεν κράτησε παρά ελάχιστες από τις 72 ώρες που είχαν αρχικά συμφωνηθεί, προσέχω σε ένα άρθρο το εξής απόσπασμα: Από τότε που ο Ανδρέας Παπανδρέου μετέτρεψε τα κολλητιλίκια με τους Καντάφι και τους Σιχανούκ του κόσμου σε ελληνική εξωτερική πολιτική, το ελληνικό zeitgeist έβαφε το Μεσανατολικό πεντακάθαρα ασπρόμαυρο, και γι’ αυτό υποθέτω σήμερα η Ελλάδα είναι η πιο αντισημιτική χώρα του δυτικού κόσμου…

Ασφαλώς δεν συμφωνώ με την ανάλυση, για πολλούς λόγους μεταξύ των οποίων ότι γράφεται σε μια εποχή όπου, εδώ και αρκετά χρόνια, ο όρος «ελληνική εξωτερική πολιτική» έχει πάρει τη θέση που είχε κάποτε ο Αλβανός τουρίστας. Όμως με παραξενεύει η αναφορά του Σιχανούκ πλάι στον Καντάφι. O Καμποτζιανός ηγέτης, απ’ όσο θυμάμαι, ποτέ δεν είχε ιδιαίτερες φιλίες με τον Ανδρέα Παπανδρέου -αναρωτιέμαι αν ο αρθρογράφος τον μπέρδεψε με κάποιον άλλον ή αν χρησιμοποιεί το όνομα Σιχανούκ σαν το αρχέτυπο του τριτοκοσμικού αυταρχικού ή «γραφικού» (για τους Αμερικανούς) ηγέτη.

* Γράψαμε και χτες για την ανοησία που διαδίδεται στη μπλογκόσφαιρα, ότι δήθεν ο φετινός Αύγουστος είναι πολύ σπάνιος διότι έχει 5 Παρασκευές, 5 Σάββατα και 5 Κυριακές, και ότι κάτι τέτοιο συμβαίνει δήθεν κάθε… 823 χρόνια. Όπως είπαμε και χτες, για να έχει 5 παρασκευοσαββατοκύριακα κάποιος μήνας πρέπει η πρώτη μέρα του μηνός να πέφτει Παρασκευή, κι αυτό συμβαίνει πολύ συχνά, χοντρικά κάθε εφτά χρόνια. Η απορία μου όμως είναι άλλη. Πώς εξηγείται αυτό το απίθανο 823; Πώς το λογάριασε εκείνος που το σκέφτηκε; Γιατί κάθε 823 κι όχι κάθε 868 ή κάθε 853 ή κάθε 883 χρόνια; Σκέφτηκα μήπως είναι κάποιο γινόμενο, αλλά το 823 είναι πρώτος αριθμός, οπότε το μυστήριο παραμένει.

* Η γονατογραφία της εβδομάδας, πολύ ταιριαστά παρουσιάστηκε σε ένα άρθρο για… τα πόδια των ποδηλατών. Το αρχικό άρθρο του in.gr αποτελεί μνημείο τσαπατσουλιάς, καθώς περιέχει ίσαμε δέκα ορθογραφικά λάθη, που μερικά βγάζουν μάτι. Και, σαν κερασάκι στην τούρτα, ανέφερε ότι έχουν συμβεί πολλά σκάνδαλα με ντοπαρισμένους ποδηλάτες, «με ποιο (sic) γνωστή περίπτωση αυτή του Νιλ Άρμστρονγκ». Βεβαίως ο απατεώνας ήταν ο Λανς, και στο in.gr το είδαν και το διόρθωσαν, αφήνοντας την τούρτα χωρίς κερασάκι. Σε ιστότοπους που αναδημοσίευσαν την είδηση, το κερασάκι μένει άθικτο στη θέση του.

Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου »

Posted in Κοτσανολόγιο, Μαργαριτάρια, Μεταφραστικά, Μεζεδάκια, Ορολογία, Ομόηχα | Με ετικέτα: , , , , | 203 Σχόλια »