Οι λέξεις έχουν τη δική τους ιστορία

Το ιστολόγιο του Νίκου Σαραντάκου, για τη γλώσσα, τη λογοτεχνία και… όλα τα άλλα

Posts Tagged ‘ταμείο’

Το ταμείο και το φούντο

Posted by sarant στο 6 Φεβρουαρίου, 2017

Το σημερινό άρθρο δημοσιεύτηκε χτες, πρώτη Κυριακή του μήνα, στο ένθετο Υποτυπώσεις της κυριακάτικης Αυγής, στην ταχτική μου στήλη «Οι λέξεις έχουν τη δική τους ιστορία». Το άρθρο έχει πολλές ομοιότητες με ένα προηγούμενο άρθρο για το ίδιο θέμα, που το είχα δημοσιεύσει στα Ενθέματα, το προηγούμενο ένθετο της Αυγής, και μετά στο ιστολόγιο, πριν από εφτά χρόνια, τότε που μόλις έμπαινε στην καθημερινότητά μας το ΔΝΤ. Το παλιό εκείνο άρθρο για κάποιο λόγο είχε ελάχιστα σχολιαστεί -αλλά πριν από καμιά εικοσαριά μέρες έγιναν κάποια νέα σχόλια που το ξανάφεραν στην επιφάνεια πρόσκαιρα. Εδώ έκανα μερικές προσθήκες.

Συνεδριάζει αύριο το Διοικητικό Συμβούλιο του Διεθνούς Νομισματικού Ταμείου για να αποφασίσει αν θα πάρει μέρος στο πρόγραμμα στήριξης της ελληνικής οικονομίας και, επίσης σημαντικό, ποια μορφή θα πάρει αυτή η συμμετοχή, αν δηλαδή το Ταμείο θα συμμετάσχει και στη χρηματοδότηση ή αν θα παίξει απλώς ρόλο πραγματογνώμονα και τεχνικού συμβούλου. Είναι λοιπόν φυσικό να λεξιλογήσουμε σήμερα ακριβώς με τη λέξη «ταμείο», παρόλο που οι ισχυρομνήμονες αναγνώστες της στήλης ίσως θυμηθούν ότι το ίδιο θέμα το είχαμε θίξει ξανά, το μακρινό 2010. Βλέπετε η κολοκυθιά με το ΔΝΤ βαστάει από τότε.

Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου »

Posted in Επαναλήψεις, Επικαιρότητα, Ετυμολογικά, Θηλυκό γένος, Ιστορίες λέξεων | Με ετικέτα: , , , , | 150 Σχόλια »

Το ταμείο, τα φόντα, το φούντο

Posted by sarant στο 3 Μαΐου, 2010

Το άρθρο που ακολουθεί δημοσιεύτηκε στην Αυγή που βγήκε την πρωτομαγιά αλλά με ημερομηνία 2 Μαΐου, στη στήλη «Οι λέξεις έχουν τη δική τους ιστορία».  Στο τέλος του άρθρου υπάρχει και αναγγελία της παρουσίασης του βιβλίου μου «Οι λέξεις έχουν τη δική τους ιστορία» (το ξέρω, επαναλαμβάνομαι), που θα γίνει στον Ιανό (Σταδίου 24) το Σάββατο, στις 15 Μαΐου, στις 12.30 το μεσημέρι.

Να αναγγείλω επίσης ότι τα ΕΝΘΕΜΑΤΑ, το ένθετο της κυριακάτικης Αυγής στο οποίο δημοσιεύονται τα άρθρα μου, απέκτησαν το δικό τους ιστολόγιο, που μπορείτε να το επισκεφθείτε εδώ.

Τη βρήκα στον Σκύλο, που τη βρήκε στον Αλλουφάνη, που...

Ο πρωθυπουργός διάλεξε το Καστελλόριζο για να βγει στον πηγαιμό για την Ιθάκη, δηλαδή να μας ανακοινώσει την ενεργοποίηση του μηχανισμού που θέτει τη χώρα υπό την κηδεμονία του Διεθνούς Νομισματικού Ταμείου, υποσχόμενος ότι θα μας οδηγήσει σε απάνεμο λιμάνι — κι όχι στο στομάχι κάποιου σύγχρονου Λαιστρυγόνα. Οπότε, το σημερινό σημείωμα είναι αφιερωμένο στον κηδεμόνα μας, δηλαδή θα λεξιλογήσουμε για το ταμείο.

Η λέξη ταμείο είναι αρχαία· αρχικά ήταν ταμιείον, που σήμαινε «θησαυροφυλάκιο, αποθήκη», και προέρχεται από τον ταμία, τον θησαυροφύλακα ή αποθηκάριο. Η λέξη ταμίας είναι ομηρική και αρχικά δήλωνε τον αξιωματούχο που είχε αρμοδιότητα να διανέμει τα τρόφιμα, ένα είδος σιτιστή δηλαδή, και φαίνεται πως ετυμολογείται από το ρήμα τέμνω, κόβω. Ο ταμίας στα μεταγενέστερα χρόνια ήταν επίσης ο οικονόμος των αρχοντικών σπιτιών. Στη σημερινή χρήση, βέβαια, ταμεία και ταμίες έχουμε στα εμπορικά καταστήματα και στις τράπεζες, ανάμεσά τους πάρα πολλές γυναίκες, και πλάι στον λόγιο τύπο «η ταμίας, της ταμία» έχει εμφανιστεί και ο αυθόρμητος λαϊκός τύπος «η ταμία, της ταμίας». Την επόμενη φορά που θα τον χαρακτηρίσετε «βαρβαρικό» τύπο, σκεφτείτε ότι οι αρχαίοι ημών πρόγονοι, που τόσο τους τιμάμε στα λόγια, αυτόν τον τύπο, «η ταμία», και μόνον αυτόν, ήξεραν και χρησιμοποιούσαν. Μάλιστα, το ετυμολογικό λεξικό της αρχαίας λέει ότι ο θηλυκός τύπος (η ταμία) σχηματίστηκε πρώτος και μετά ο αρσενικός.

Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου »

Posted in Επικαιρότητα, Ετυμολογικά, Θηλυκό γένος, Ιστορίες λέξεων, Uncategorized | Με ετικέτα: , , , , , , | 16 Σχόλια »