Οι λέξεις έχουν τη δική τους ιστορία

Το ιστολόγιο του Νίκου Σαραντάκου, για τη γλώσσα, τη λογοτεχνία και… όλα τα άλλα

Posts Tagged ‘Τα δεκατρία ντόμινα’

Ν. Λαπαθιώτη «Τα δεκατρία ντόμινα και άλλες ιστορίες»

Posted by sarant στο 6 Μαΐου, 2015

dekatriantominaΚυκλοφόρησε πριν από μερικές μέρες, από τις εκδόσεις “Ερατώ” και σε δική μου φιλολογική επιμέλεια, η συλλογή διηγημάτων του Ναπολέοντα Λαπαθιώτη “Τα δεκατρία ντόμινα και άλλες ιστορίες”. Το βιβλίο περιέχει 38 διηγήματα του Λαπαθιώτη, δημοσιευμένα από το 1930 και μετά, δηλαδή διηγήματα της ωριμότητας. Είναι ο τρίτος και (εκτός απροόπτου) τελευταίος τόμος με διηγήματα του Λαπαθιώτη. Θυμίζω ότι το 2012 είχα εκδώσει, πάλι από την Ερατώ, τον πρώτο τόμο των διηγημάτων του Λαπαθιώτη, «Τα μαραμένα μάτια και άλλες ιστορίες«, με 30 νεανικά διηγήματα γραμμένα μεταξύ του 1908 και του 1923, ενώ το 2013 ακολούθησε ο δεύτερος τόμος «Ο μυστηριώδης φίλος και άλλες ιστορίες«, με 31 διηγήματα γραμμένα μεταξύ 1924 και 1929.

Τα περιεχόμενα του τρίτου τόμου και άλλα στοιχεία της έκδοσης μπορείτε να τα δείτε, από την παρουσίαση στο ηλεβιβλιοπωλείο της Πολιτείας, εδώ. Έτσι, συγκεντρώνονται συνολικά 99 διηγήματα του Λαπαθιώτη σε τρεις τόμους (ο πλήρης κατάλογος υπάρχει επίσης στο βιβλίο).

Πρέπει να πω ότι για μεγάλο διάστημα ήμουν αναποφάσιστος αν τα 38 ευρισκόμενα διηγήματα του Λαπαθιώτη, που απέμεναν μετά την έκδοση των δύο πρώτων τόμων, θα εκδίδονταν σε έναν ή σε δύο τόμους. Η λύση των δύο τόμων θα είχε το πλεονέκτημα ότι, αν τυχόν στο μεταξύ τους διάστημα έρχονταν στην επιφάνεια κι άλλα αθησαύριστα διηγήματα, θα μπορούσαν και αυτά να συμπεριληφθούν σε έναν τέταρτο τόμο. Ωστόσο, δεν υπήρχε κάποιο λογικό και βολικό σημείο τομής στο προς έκδοση υλικό, κι έτσι τελικά, σε συνεννόηση και με τον εκδότη, προτιμήθηκε να εκδοθεί ένας τόμος, έστω και κάπως ευμεγέθης (πιάνει 466 σελίδες!) αντί για δύο ισχνούς. Άμποτε να βρεθούν κι άλλα διηγήματα του Λαπαθιώτη που λανθάνουν, να προστεθεί τέταρτος τόμος.

(Θα ρωτήσετε ίσως: Υπάρχει πιθανότητα να βρεθούν και άλλα διηγήματα του Λαπαθιώτη; Αυτό είναι μάλλον βέβαιο. Καταρχάς, οι δικές μου έρευνες δεν ήταν δυνατόν να καλύψουν τα πάντα· ανάμεσα στ’ άλλα, δεν μπόρεσα να ερευνήσω στην ολότητά τους δύο πηγές που ήδη έχουν φανερωθεί γόνιμες, το περιοδικό Οικογένεια στα χρόνια 1931-33 και το κατοχικό Μπουκέτο (πουθενά δεν βρήκα πλήρη τα σώματά τους, μόνο ελλιπή). Επίσης, δεν αποκλείεται διηγήματα του Λαπαθιώτη να λανθάνουν σε άλλα έντυπα, ακόμα και σε εφημερίδες. Και τέλος, αν κάποτε ανοίξει ή αξιοποιηθεί το μυθικό αρχείο Λαπαθιώτη που βρίσκεται στην κατοχή των αδελφών Παπανδρέου, μπορούμε να περιμένουμε ότι θα έρθουν στο φως και άγνωστα διηγήματα).

Το βέβαιο είναι ότι, εβδομηνταένα χρόνια μετά την αυτοκτονία του, στις 8 Ιανουαρίου 1944 στο πατρικό του σπίτι, στη γωνία των οδών Οικονόμου και Κουντουριώτου, ο Ναπολέων Λαπαθιώτης όχι μόνο δεν έχει λησμονηθεί, αλλά απροσδόκητα βρίσκεται όλο και περισσότερο στην επικαιρότητα. Λιγότερο απροσδόκητο είναι το ότι οι νεότερες εργασίες για τον Λαπαθιώτη αφορούν κυρίως το πεζό του έργο, το οποίο είχε μείνει στη σκιά του ποιητικού και μέχρι πρόσφατα παρέμενε ανέκδοτο.

Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου »

Posted in Διηγήματα, Λαπαθιώτης, Λογοτεχνία, Παρουσίαση βιβλίου | Με ετικέτα: , , , , , | 71 Σχόλια »

Τα δεκατρία ντόμινα (Ναπολέων Λαπαθιώτης)

Posted by sarant στο 22 Φεβρουαρίου, 2015

pierrot1Κυριακή σήμερα, τελευταία της Αποκριάς, ταιριάζει να βάλω ένα αποκριάτικο διήγημα. Οι Απόκριες ήταν και η αγαπημένη γιορτή του Ναπολέοντα Λαπαθιώτη, σύμφωνα με όσα διηγείται στην αυτοβιογραφία του. Πρόπερσι είχα ανεβάσει ένα τέτοιο διήγημά του, τον Πιερότο, που μετά το συμπεριέλαβα στον δεύτερο τόμο διηγημάτων του, Ο μυστηριώδης φίλος και άλλες ιστορίες (Ερατώ 2013). Σήμερα παρουσιάζω ένα ακόμα αποκριάτικο διήγημα του Λαπαθιώτη, που πρόκειται να συμπεριληφθεί στον τρίτο και τελευταίο τόμο διηγημάτων του ποιητή, που θα κυκλοφορήσει καλώς εχόντων των πραγμάτων τους επόμενους μήνες.

Αν και σήμερα δεν λεξιλογούμε παρά παρεμπιπτόντως, να πούμε ότι ντόμινο είναι βέβαια το επιτραπέζιο παιχνίδι, είναι όμως και ένα είδος αποκριάτικης στολής (αυτό εδώ) που σκεπάζει όλο το σώμα, και που ήταν πολύ της μόδας σε προηγούμενους αιώνες -αλλά για τη λέξη «ντόμινο» και τις σημασίες της έχουμε ήδη γράψει.

Το διήγημα που θα δούμε σήμερα δημοσιεύτηκε αρχικά στο περιοδικό Κυριακή του Ελευθέρου Βήματος (6.3.1927), ένα περιοδικό ποικίλης ύλης, αρκετή από την οποία ήταν λογοτεχνική, που έβγαινε σαν κυριακάτικο παράρτημα της εφημερίδας Ελεύθερον Βήμα, προγόνου του Βήματος, και που δεν κράτησε πάνω από ένα χρόνο. Στη συνέχεια αναδημοσιεύτηκε, με αρκετές αλλά επουσιώδεις διαφορές, στο περιοδικό Καλλιτεχνική Ελλάδα, τχ. 1-3, Γενάρης-Μάρτης 1945, με τον επίτιτλο «Από τα κατάλοιπα του Ναπολέοντα Λαπαθιώτη». Το φιλόδοξο αλλά βραχύβιο αυτό περιοδικό, με διευθυντή τον Στρ. Μυριβήλη, εξέδωσε μόνο δύο τριπλά τεύχη. Ο Μυριβήλης είχε συνεργασίες του Λαπαθιώτη και στο άλλο περιοδικό του, τη Φιλολογική Κυριακή, που το είχε βγάλει το 1943, οπότε δεν αποκλείεται να είχε λάβει το διήγημα από τον Λαπαθιώτη όταν ακόμα αυτός ζούσε. Εδώ ακολουθώ τη δεύτερη δημοσίευση.

ΤΑ ΔΕΚΑΤΡΙΑ ΝΤΟΜΙΝΑ

Ήταν περασμένα πια μεσάνυχτα, –μπορεί και τρεις η ώρα, το πρωί– κι η τρέλα του χορού είχε φτάσει πια στο κατακόρυφο, όταν τα δεκατρία μαύρα ντόμινα παρουσιαστήκανε στη σάλα, και στάθηκαν μαζί, κάπως παράμερα, δίπλα στην τετράφυλλη τη θύρα που χώριζε την κεντρική, πλημμυρισμένη σάλα απ’ το μακρύν τεράστιο διάδρομο.

Φορούσαν εντελώς όμοιο κοστούμι —μαύρο, με πυκνές νταντέλες γύρω και με μεγάλη φουντωτή κουκούλα– εξόν απ’ το μεσαίο, το ψηλότερο, που είχε, σα για διακριτικό του, στο πλευρό, στα χέρια και στα πόδια, πέντε μεγάλους φιόγκους ανοιχτούς, μ’ ένα χρώμα κόκκινο σαν αίμα.

Πώς μπήκαν, δεν κατάλαβε κανένας. Καθένας όμως απ’ τους καλεσμένους, σχημάτισε αμέσως την πεποίθηση, πως δεν μπορούσε παρά να ήταν, βέβαια, κάποιοι πολύ οικείοι του σπιτιού –πάρα πολύ οικείοι του σπιτιού– για να ρθουν με τόσο θάρρος, τέτοιαν ώρα.

Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου »

Posted in Διηγήματα, Επετειακά, Λαπαθιώτης, Λογοτεχνία | Με ετικέτα: , , , , | 77 Σχόλια »