Οι λέξεις έχουν τη δική τους ιστορία

Το ιστολόγιο του Νίκου Σαραντάκου, για τη γλώσσα, τη λογοτεχνία και… όλα τα άλλα

Posts Tagged ‘τηλεόραση’

Το φαγοπότι στα κανάλια της τηλεόρασης

Posted by sarant στο 6 Δεκέμβριος, 2011

Σήμερα ο Νικοκύρης εορτάζει και δέχεται ηλεπισκέψεις. Θα ήθελε να δέχεται και πραγματικές επισκέψεις, αλλά βρίσκεται μακριά…

Το άρθρο αυτό του πατέρα μου, Δημήτρη Σαραντάκου, δημοσιεύεται σήμερα, 6.12.2011, στην εφημερίδα Εμπρός της Μυτιλήνης. Να πω όμως ότι το άρθρο αυτό για τον κατακλυσμό προγραμμάτων που προβάλλουν μαγειρικό πορνό (κάπου είδα αυτόν τον νεολογισμό και τον βρήκα εύστοχο) μού έφερε στο νου μια άλλη περίπτωση, ακόμα πιο προκλητικής, αρθρογραφίας που είχα σκοπό να τη βάλω σε κάποια επόμενα Μεζεδάκια αλλά τώρα την αναφέρω στο τέλος, μια και ταιριάζει.

Αυτές τις μέρες, που οι συνεχιζόμενες απεργίες των εργαζόμενων στην κρατική τηλεόραση μας έχουν καταδικάσει να βλέπουμε μόνο ιδιωτικά κανάλια, μου έχει κάνει εντύπωση το γεγονός πως σε τρία από τα κανάλια αυτά και σε ώρες μεγάλης θεαματικότητας, προβάλλονται προγράμματα που αφορούν αποκλειστικά το μαγείρεμα. Διερωτώμαι, σε ποια χώρα ζούνε αυτοί οι άνθρωποι και σε τι αποβλέπουν δείχνοντάς μας πώς μαγειρεύονται πολύπλοκα και κατά κανόνα ακριβά εδέσματα;

Εξ όνυχος τον λέοντα. Ξεκινώ από τα πιο ανώδυνα: την ποιότητα των εκπομπών αυτών. Οι μάγειροι-παρουσιαστές δεν πλησιάζουν με τίποτα τον συμπαθέστατο Μαμαλάκη ή την γραφική Βέφα. Δεν έχουν καν το νιονιό να σκεφτούν πως κανείς και καμία δε μαγειρεύει στην κουζίνα του φορώντας άσπρα ή βραδινά φορέματα  και (οι άντρες) γραβάτα και όλοι χωρίς ποδιά.

Ύστερα, όλοι αυτοί (προγραμματιστές και παρουσιαστές) δεν έχουν αντιληφθεί πως εδώ και τρία χρόνια η Ελλάδα έχει βυθιστεί στην παγκόσμια οικονομική κρίση; Πως υπάρχουν χιλιάδες συνάνθρωποί μας που δε μπορούν να αγοράσουν ούτε ένα κιλό φασόλια ή φακές; Δεν έχουν δει ή δεν έχουν ακούσει, πως υπάρχουν άνθρωποι που ψάχνουν στους κάδους απορριμμάτων, όπως κάνανε οι παππούδες τους στην Κατοχή; Πως υπάρχουν χιλιάδες παιδάκια που πάνε σχολείο ή κοιμούνται νηστικά;

Και το επόμενο ερώτημα είναι: πού αποσκοπεί αυτή η προβολή πανάκριβων και πολυτελών εδεσμάτων και μαγειρικών τεχνικών; Να ξεχάσουν οι πεινασμένοι την πείνα τους, βλέποντας πώς μαγειρεύεται ραγού με τρούφες; Να δείξουμε στους εξ ανατολών ή εκ βορρά γείτονες μας πως καλοπερνάμε; Ή μήπως να εδραιωθεί στα παιδιά μας η ιδέα πως το παν είναι το φαγητό (ή όπως θα έλεγε ο Ροΐδης «να μάθωσιν ότι το παν έγκειται εις την ικανοποίησιν της κοιλίας και των υπ΄ αυτήν»).

Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου »

Advertisements

Posted in Δημήτρης Σαραντάκος, Τηλεοπτικά, Φιλοξενίες | Με ετικέτα: , , , , | 112 Σχόλια »

Γιατί είμαι υπέρ της τεχνολογικής εξέλιξης

Posted by sarant στο 26 Ιανουαρίου, 2011

Το άρθρο αυτό του πατέρα μου, Δημήτρη Σαραντάκου, δημοσιεύτηκε χτες 25.1.2010 στην εφημερίδα Εμπρός της Μυτιλήνης.

Έχω μερικούς αγαπητούς φίλους, που ενώ είναι ξύπνιοι, πνευματικοί άνθρωποι, κοινωνικά δραστήριοι ενεργοί πολίτες, προικισμένοι δηλαδή με πολλά χαρίσματα, εντούτοις αποφεύγουν, κάποιοι δε αποστρέφονται, την τεχνολογική εξέλιξη στον τομέα της επικοινωνίας και της μετάδοσης των ιδεών. Μετά βίας και εξ ανάγκης χρησιμοποιούν κινητό τηλέφωνο, δεν αγγίζουν το πληκτρολόγιο (κάποιοι μάλιστα από υπερβάλλοντα ζήλο ούτε τη γραφομηχανή) και φυσικά έχουν ξορκισμένο το διαδίκτυο.
Αγαπητός φίλος (και ξάδελφος μάλιστα) με εγκαλούσε προχτές, κατηγορώντας με για ασυνέπεια, γιατί στο σημείωμά μου για το παράδειγμα της Γαύδου επισήμανε πολλές κατά την άποψή του ανακολουθίες: πως ενώ είμαι υπέρ της τεχνολογικής εξέλιξης προτείνω να καταργήσουμε κάποια προϊόντα αυτής της εξέλιξης (χάπια κ.λπ.) και να ξαναγυρίσουμε στις παλιές και μισοξεχασμένες θεραπευτικές πρακτικές και μέσα, στις βεντούζες, στα καταπλάσματα, στα μαντζούνια και στις παλιές συνταγές των γιαγιάδων μας. Επίσης πως προτείνω να περιορίσουμε το αυτοκίνητο (άλλη μια μορφή τεχνολογικής εξέλιξης) και να ξαναγυρίσουμε στο περπάτημα ή έστω την ποδηλασία.
Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου »

Posted in Δημήτρης Σαραντάκος, Φιλοξενίες | Με ετικέτα: , , | 6 Σχόλια »

Το ντιμπέιτ και το ανύπαρκτο «δίβατον»

Posted by sarant στο 25 Μαΐου, 2009

Όπως ξέρουμε, το ντιμπέιτ, η προεκλογική τηλεοπτική αντιπαράθεση μεταξύ των πέντε πολιτικών αρχηγών για τις ευρωεκλογές, θα γίνει σε τρεις μέρες, την Πέμπτη 28 Μαΐου. Η λέξη βρίσκεται ήδη στην επικαιρότητα. Οι περισσότεροι τη γράφουν ‘ντιμπέιτ’, αν και συχνά τη βλέπουμε γραμμένη και στα αμερικάνικα, debate. Οι προσπάθειες να καθιερωθεί ένας ακραιφνώς ελληνικός όρος, ας πούμε «τηλεμαχία», δεν έχουν καρποφορήσει. Το γιατί δεν μπορώ να το πω, η γλώσσα ανήκει σε όλους μας και περιφρονεί και τις καλύτερες προθέσεις και τις ευφυέστερες προτάσεις.

Το πρώτο τηλεοπτικό ντιμπέιτ ήταν αμερικάνικο, το 1960, και μάλιστα λέγεται ότι έκρινε και την εξαιρετικά αμφίρροπη αναμέτρηση μεταξύ Κένεντι και Νίξον. Διάσημες είναι επίσης και οι τηλεοπτικές αντιπαραθέσεις μεταξύ των υποψηφίων προέδρων στη Γαλλία, πριν από τον δεύτερο γύρο των εκεί προεδρικών εκλογών, αλλά βέβαια εκεί λέγονται ντεμπά (débat).

Χρησιμοποιούμε λοιπόν, γραμμένη ελληνικά, την αμερικάνικη λέξη.  Μερικοί ωστόσο επιμένουν να πλασάρουν τον μύθο ότι τάχα η λέξη debate έχει ελληνική αρχή.

Στις εκλογές του Σεπτεμβρίου 2007, όταν έγινε το περίφημο ντιμπέιτ των (τότε) έξι πολιτικών αρχηγών, βρέθηκαν πολλοί που αναρωτήθηκαν, καλόπιστα, για την ετυμολογία της λέξης. Και πολλοί απάντησαν, κυρίως στο Διαδίκτυο, ότι το debate προέρχεται, τάχα, από την ελληνική λέξη δίβατον. Θα ρωτήσετε, τι είναι ή τι ήταν το δίβατον; Ας δούμε τι μας λέει ο Αθανάσιος Πλεύρης, ιός του γνωστού «διανοητή», βουλευτής πλέον του ΛΑΟΣ, σε άρθρο του που το έγραψε αμέσως μετά το ντιμπέιτ του Σεπτεμβρίου 2007:

Το debate προέρχεται από την ελληνική λέξη δίβατον που αναφέρεται στο βήμα της Εκκλησίας του Δήμου, όπου αναπτυσσόταν πραγματικός διάλογος (ενώ, θέλει να πει ο φέρελπις πολιτικός, η συζήτηση των αρχηγών δεν ήταν πραγματικός διάλογος, ήταν απλή οδοντόκρεμα).

Πρέπει εδώ να πω όμως ότι δεν είμαι βέβαιος ότι ο ιός του Πλεύρη έχει την πατρότητα της ιδέας αυτής. Κατά πάσα πιθανότητα, η θεωρία για το δίβατον δεν είναι πλευρική πατέντα, αυτός απλώς την επαναλαμβάνει. Όπως ειπώθηκε από καλεσμένο σε εκπομπή της ΝΕΤ, περίπου την ίδια εποχή, το debate προέρχεται από το αρχαιοελληνικό δίβατον στην Πνύκα. Ήταν δηλαδή δύο εξέδρες επί των οποίων ανέβαιναν και αντιπαρέβαλλαν τις απόψεις τους δύο πολιτικοί αντίπαλοι στην αρχαία Αθήνα. Ο εν λόγω καλεσμένος δήλωσε αρχιτέκτονας. Για κάποιο περίεργο λόγο, αυτό θεωρήθηκε προσόν για τις ετυμολογικές του αναζητήσεις.

Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου »

Posted in Γλωσσικοί μύθοι, Ετυμολογικά, Ιστορίες λέξεων | Με ετικέτα: , , , | 114 Σχόλια »