Οι λέξεις έχουν τη δική τους ιστορία

Το ιστολόγιο του Νίκου Σαραντάκου, για τη γλώσσα, τη λογοτεχνία και… όλα τα άλλα

Posts Tagged ‘Τολό’

Το σύκο που ήρθε από αλλού, ξανά

Posted by sarant στο 18 Ιουλίου, 2016

Δεν είναι ακόμα εντελώς η εποχή τους, αλλά το άρθρο το ζήτησε τις προάλλες η φίλη μας η Λ., κι έτσι αναδημοσιεύω εδώ, με κάποιες προσθήκες, το παλιό άρθρο του 2011, που έχει στο μεταξύ συμπεριληφθεί και στο βιβλίο μου «Οπωροφόρες λέξεις«.

800px-Opuntia_ficus-indica_fruit9Εδώ που παραθερίζω, έχει πολλές φραγκοσυκιές, συνήθως στα όρια των χωραφιών. Τα φρούτα αυτά τα αγαπώ πολύ, όχι όμως για τη γεύση τους ή τη δροσιά τους, αλλά επειδή μου θυμίζουν τον παππού μου. Σαν ήμουνα μικρός πέρασα μερικά ευτυχισμένα καλοκαίρια μαζί με τον παππού και τη γιαγιά, όχι στο χωριό –δεν είχαμε– αλλά στο Ξυλόκαστρο και στο Τολό, όπου παραθέριζαν ο παππούς με τη γιαγιά. Λοιπόν, στο Τολό, όπου πήγαν επειδή τα νερά είναι πιο ζεστά λόγω του κλειστού κόλπου, και ο παππούς είχε δισκοπάθεια, απέναντι στο χωριό υπάρχει, αν ξέρετε, ένα μικρό νησάκι, μ’ ένα εκκλησάκι πάνω του.

Το νησάκι αυτό ήταν (και πιθανότατα θα είναι ακόμα) γεμάτο φραγκοσυκιές. Οπότε, κάθε τόσο, ο παππούς, που ήτανε Μανιάτης στην καταγωγή (ή «την καταγωγή», αν επιμένετε), μ’ έπαιρνε και πηγαίναμε στο νησάκι για φραγκόσυκα. Παίρναμε τον βαρκάρη, που γυρόφερνε με τη βάρκα του εκεί πιο πέρα, φωνάζοντας «Ίζολα, ίζολα μπέλα» για να μαζέψει τουρίστες για βόλτα στο νησάκι, και πηγαίναμε στο νησί.

Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου »

Advertisements

Posted in Γλωσσικά συμπόσια, Επαναλήψεις, Ιστορίες λέξεων, Μάνη, Φρούτα εποχής | Με ετικέτα: , , , , , , , | 133 Σχόλια »

Ο άγνωστος ποιητής Άχθος Αρούρης – Γέρων αιμύλος και σπουδαιόμυθος

Posted by sarant στο 8 Δεκέμβριος, 2015

Εδώ και κάμποσο καιρό έχω αρχίσει να δημοσιεύω, κάθε δεύτερη Τρίτη, αποσπάσματα από το βιβλίο του πατέρα μου, του Δημήτρη Σαραντάκου, “Ο άγνωστος ποιητής Άχθος Αρούρης” (εκδ. Ερατώ, 1995, εξαντλημένο), που είναι μια βιογραφία του παππού μου, του Νίκου Σαραντάκου (1903-1977), ο οποίος είχε το ψευδώνυμο Άχθος Αρούρης (που είναι ομηρική έκφραση και σημαίνει ‘βάρος της γης’). Η σημερινή συνέχεια είναι η πεντηκοστή έκτη, και είναι η τελευταία του 11ου κεφαλαίου, που έχει τον τίτλο: Ένας επικούρειος στον καιρό μας, παναπεί πλησιάζουμε προς το τέλος. Η προηγούμενη συνέχεια βρίσκεται εδώ.

Στο τέλος του άρθρου λέω το ανέκδοτο με τα φλιτζάνια για αριστερόχειρες, που το αναφέρει ο παππούς μου σ’ ένα ποίημά του και που μπορεί να μην το ξέρουν κάποιοι.

mimis_jpeg_χχsmallΌσο περνούσαν τα χρόνια γινόταν ένας καλοσυνάτος και ευχάρι­στος ηλικιωμένος. Σ’ αντίθεση με τους περισσότερους ανθρώπους που όταν γεράσουν αρχίζουν να λένε είτε βλακείες είτε κακίες και γενι­κώς πράγματα ανούσια και πληκτικά, ο ποιητής πέτυχε να γίνει αυτό που ο Δημόκριτος θεωρούσε ως ιδανική κατάληξη του ανθρώπινου βίου: γέρων αιμύλος και σπουδαιόμυθος, δηλαδή καλοσυνάτος γέρος που λέει πάντα ενδιαφέροντα πράγματα. Πραγματικά η συνα­ναστροφή μαζί του ήταν αληθινή απόλαυση. Είχε καθιερώσει στα οικογενειακά τραπεζώματα των Χριστουγέννων και της Πρωτοχρο­νιάς να διαβάζει κάποιο διήγημα του Παπαδιαμάντη εις επήκοον της ομήγυρης, ενώ στις συνεστιάσεις της Λεσβιακής Παροικίας οπωσδή­ποτε θα τον καλούσαν να απαγγείλει ποιήματά του.

Τόσο στο Τολό και στο Ξυλόκαστρο, όπου μονίμως και εναλλάξ παραθέριζε, όσο και στην Αίγινα στη συμπεθέρα και στο πολυπληθές συγγενολόι της, ήταν πολύ αγαπητός και η παρέα του περιζήτητη. Οι γνωστοί και φίλοι που απέκτησε εκείνη την περίοδο ανήκαν στις πιο διαφορετικές κατηγορίες ανθρώπων. Στο Ξυλόκαστρο γνωρίστηκε με τον γλύπτη Χάρη Σακελλαρίου, ο οποίος του έκανε και ένα πολύ πετυχημένο πορτρέτο, αλλά και με το χασάπη και αυτοσχέδιο ποιητή Γιάννη Αθανασόπουλο, που έγραψε ένα κάπως αφελές στιχούργη­μα, αφιερωμένο στη γνωριμία τους. Ο Νίκος σ’ ανταπόδοση έγραψε το παρακάτω ποίημα, που το χάρισε στο φίλο του.

Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου »

Posted in Άχθος Αρούρης, Ανέκδοτα, Αναμνήσεις, Βιογραφίες, Δημήτρης Σαραντάκος, Ποίηση, Σκάκι | Με ετικέτα: , , | 151 Σχόλια »

Ο άγνωστος ποιητής Άχθος Αρούρης – Τα εγγόνια

Posted by sarant στο 10 Νοέμβριος, 2015

Εδώ και κάμποσο καιρό έχω αρχίσει να δημοσιεύω, κάθε δεύτερη Τρίτη, αποσπάσματα από το βιβλίο του πατέρα μου, του Δημήτρη Σαραντάκου, “Ο άγνωστος ποιητής Άχθος Αρούρης” (εκδ. Ερατώ, 1995, εξαντλημένο), που είναι μια βιογραφία του παππού μου, του Νίκου Σαραντάκου (1903-1977), ο οποίος είχε το ψευδώνυμο Άχθος Αρούρης (που είναι ομηρική έκφραση και σημαίνει ‘βάρος της γης’). Η σημερινή συνέχεια είναι η πεντηκοστή τέταρτη, και είναι η τρίτη του 11ου κεφαλαίου, που έχει τον τίτλο: Ένας επικούρειος στον καιρό μας. Η προηγούμενη συνέχεια βρίσκεται εδώ. Βρισκόμαστε στη δεκαετία του 60, αλλά η σημερινή συνέχεια εκτείνεται και στην επόμενη δεκαετία. Να πω ότι κανονικά η συνέχεια αυτή έπρεπε να δημοσιευτεί την προηγούμενη Τρίτη, αλλά το ανάβαλα.

Στην αυλή του σπιτιού του στο Φάληρο με τα δυο μεγαλύτερα εγγόνια του

Στην αυλή του σπιτιού του στο Φάληρο με τα δυο μεγαλύτερα εγγόνια του

Η ευτυχία του ποιητή ολοκληρώθηκε σαν άρχισαν να έρχονται τα εγγόνια. Το 1959 απόκτησε τον πρώτο του εγγονό, που κατά το έθιμο πήρε το όνομά του. Ο ποιητής λάτρεψε τον «συνώνυμο, συνεπώνυμο και συμπατρώνυμο» απόγονό του, ωσπου η γέννηση της πρώτης του εγγονής, το 1962, και της δεύτερης το 1968 τον έκαναν να μοιράσει ακριβοδίκαια στα τρία την αγάπη του.

Φάνηκε από την πρώτη πως κατείχε στην εντέλεια «την τέχνη του να είσαι παπούς», όπως λέει στους Αθλίους ο Ουγκώ. Ιδίως από τοτε που τα εγγόνια του άρχισαν να μιλάνε και να επικοινωνούν ανέλαβε σημαντικό μέρος της διαπαιδαγώγησή τους. Πολύ σύντομα το γραφείο του έγινε ο αγαπημένος τόπος όπου τα μικρά παίζανε και συχνά μάλωναν ή έκαναν τις σκανταλιές τους. Ο ίδιος, με την παροιμιώδη ηρεμία του ήταν ικανός να γράφει στίχους ανεπηρέαστος από τον ορυμαγδό των μικρών. Μια σκηνή είναι χαρακτηριστική. Τα δύο μεγαλύτερα εγγόνια πάλευαν σωρός κουβάρι στο πάτωμα του γραφείου ενώ το μικρότερο καβάλα στο σβέρκο του ποιητή τον χτένιζε ανάποδα. Την ίδια στιγμή ο Νίκος πανευτυχής και απόλυτα ήρεμος έγραφε έμμετρο ποίημα στο Στρατή τον Αναστασέλλη.

Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου »

Posted in Άχθος Αρούρης, Αναμνήσεις, Βιογραφίες, Δημήτρης Σαραντάκος, Καβαφικά, Παρωδίες, Ποίηση | Με ετικέτα: , , | 59 Σχόλια »

Ο άγνωστος ποιητής Άχθος Αρούρης – Ένας επικούρειος στον καιρό μας

Posted by sarant στο 6 Οκτώβριος, 2015

Εδώ και κάμποσο καιρό έχω αρχίσει να δημοσιεύω, κάθε δεύτερη Τρίτη, αποσπάσματα από το βιβλίο του πατέρα μου, του Δημήτρη Σαραντάκου, “Ο άγνωστος ποιητής Άχθος Αρούρης” (εκδ. Ερατώ, 1995, εξαντλημένο), που είναι μια βιογραφία του παππού μου, του Νίκου Σαραντάκου (1903-1977), ο οποίος είχε το ψευδώνυμο Άχθος Αρούρης (που είναι ομηρική έκφραση και σημαίνει ‘βάρος της γης’). Η σημερινή συνέχεια είναι η πεντηκοστή δεύτερη, και είναι η πρώτη του 11ου κεφαλαίου, που έχει ακριβώς αυτόν τον τίτλο, Ένας επικούρειος στον καιρό μας. Η προηγούμενη συνέχεια βρίσκεται εδώ. Βρισκόμαστε στα τέλη της δεκαετίας του 1950 με αρχές δεκαετίας του 60, στην Αθήνα. Πρέπει να πω ότι η σημερινή συνέχεια είναι κάπως μεταβατική, γι’ αυτό και πιο μικρή σε έκταση από ό,τι συνήθως.

mimis_jpeg_χχsmallΌταν ολοκληρώθηκε η δεύτερη έκδοση του Εγκυκλοπαιδικού Λεξικού (το 1964), αφού εξεδόθη και το Επίτομο Ορθογραφικό και Εγκυκλοπαιδικό, που οι συντάκτες το λέγανε Ορθοπαιδικό, ο Πασσάς θέλησε να συνεχίσει μόνο την έκδοση του περιοδικού «Ο Ήλιος», αλλά η μικρή του κυκλοφορία που πέτυχε στους πρώτους μήνες τον απογοήτευσε. Έτσι σταμάτησε τις εκδόσεις και απέλυσε όλο το προσωπικό εκτός από το γραφείο πωλήσεως των τευχών και των τόμων του Λεξικού. Στα δεκατέσσερα χρόνια που μεσολάβησαν, παράλληλα με τις εκδόσεις ο Πασσάς είχε ασχοληθεί και με το χρηματιστήριο, παίζοντας με ξένες κυρίως μετοχές. Έτυχε να έχει καλούς συμβούλους, ήταν ο ίδιος πολύ διορατικός ή απλώς τυχερός, το γεγονός είναι ότι από το παίξιμο με τις μετοχές, μετά το ’55-’58, τα κέρδη του ήταν πολλαπλάσια από όσα έβγαζε από την κύρια δραστηριότητά του. Στο τέλος μετακόμισε ουσιαστικά στη Γενεύη, στο χρηματιστήριο της οποίας κατά κύριο λόγο έπαιζε. Σημαντικό ποσοστό των κερδών του το επένδυε σε έργα τέχνης και κοσμήματα, δημιουργώντας έτσι μια τεράστια συλλογή, που αργότερα αποτέλεσε τον πυρήνα του Μουσείου Ανατολικής Τέχνης που φιλοδόξησε να ιδρύσει. Αλλά αυτά είναι μια άλλη ιστορία που δεν πρόκειται να μας απασχολήσει εδώ.

Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου »

Posted in Άχθος Αρούρης, Αναμνήσεις, Βιογραφίες, Δημήτρης Σαραντάκος, Μεταπολεμικά, Ποίηση | Με ετικέτα: , , , , , | 114 Σχόλια »

Το σύκο που ήρθε απ’ αλλού

Posted by sarant στο 17 Ιανουαρίου, 2011

 

Καιρό τώρα είχα σκοπό να γράψω για τα φραγκόσυκα –το είχα υποσχεθεί κιόλας παλιότερα- αλλά κάτι το ένα, κάτι το άλλο, το ανέβαλλα. Μέχρι που τις προάλλες, στη συζήτηση του άρθρου για το κυδώνι, έγιναν αρκετά ωραία σχόλια για τα φραγκόσυκα, που θα ήταν κρίμα να μένουν σε ξένο σπίτι. 

Οπότε, θα μιλήσουμε για τα φραγκόσυκα. Εγώ τα φραγκόσυκα τα αγαπώ όχι για τη γεύση τους ή τη δροσιά τους, αλλά επειδή μου θυμίζουν τον παππού μου. Σαν ήμουνα μικρός πέρασα μερικά ευτυχισμένα καλοκαίρια μαζί με τον παππού και τη γιαγιά, όχι στο χωριό –δεν είχαμε– αλλά στο Ξυλόκαστρο και στο Τολό, όπου παραθέριζαν ο παππούς με τη γιαγιά (παρένθεση γλωσσική: τέλεια και τρισχιλιετής η ελληνική, αλλά λέξη για το ζευγάρι δεν έχει, όπως άλλες γλώσσες, π.χ. grand-parents· θα πεις «παππούδες» και θ’ αδικήσεις τη γιαγιά). Λοιπόν, στο Τολό, όπου πήγαν επειδή τα νερά είναι πιο ζεστά λόγω του κλειστού κόλπου, και ο παππούς είχε δισκοπάθεια, αν ξέρετε, υπάρχει απέναντι στο χωριό ένα μικρό νησάκι, μ’ ένα εκκλησάκι πάνω του.

Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου »

Posted in Γλωσσικά συμπόσια, Ιστορίες λέξεων, Φρούτα εποχής | Με ετικέτα: , , , , , , , | 169 Σχόλια »