Οι λέξεις έχουν τη δική τους ιστορία

Το ιστολόγιο του Νίκου Σαραντάκου, για τη γλώσσα, τη λογοτεχνία και… όλα τα άλλα

Posts Tagged ‘τρόμος διπλής άρνησης’

Μεζεδάκια των Βαγιών

Posted by sarant στο 31 Μαρτίου, 2018

Θα μπορούσα να τα πω και «Μεζεδάκια του Λαζάρου», αλλ’ αυτόν τον τίτλο τον χρησιμοποίησα πέρσι και πρόπερσι, που το Σάββατο του Λαζάρου έπεφτε πάλι Σάββατο. Οπότε, των Βαγιών, που βολεύει περισσότερο από «των Βαΐων» αν δεν ξέρεις ποιο πλήκτρο βγάζει γιώτα με τόνο και διαλυτικά.

* Και ξεκινάμε με ένα κρούσμα σχιζολεξίας, που το αλίευσε φίλος στην ομάδα Υπογλώσσια του Φέισμπουκ.

Τίτλος επιστημονικής εργασίας: Γιατί οι ηθικές βελτιώσεις είναι κατά δικασμένες να αποτύχουν;

Πηγή, το περιοδικό Βιοηθικά, (Μάρτιος 2018), σ. 18.

Μαζεύω αρκετά χρόνια σχιζολεκτικά κρούσματα, αλλά ομολογώ ότι το συγκεκριμένο δεν το είχα ξαναδεί. Και τώρα το εν-τοπίζουμε όχι σε δια-φημιστική κατα-χώριση, αλλά σε πρωτό-τυπη επιστημονική ανα-κοίνωση!

Δεν αποκλείεται για κάποιες σχιζολεξίες να φταίει ο κορέκτορας. Από την άλλη, είναι εντυπωσιακό ότι επιστημονικές εργασίες δημοσιεύονται οφθαλμοφανώς ανεπιμέλητες.

* Και μετά τη σχιζολεξία, η αποστροφομανία. Άρθρο του Δημ. Καμπουράκη είχε τίτλο: Μαυρογιαλούροι εν’ όψει φθινοπωρινών εκλογών.

Δεν μας έφτανε η περιττή απόστροφος που βάζουν κάμποσοι στο εξ’, τώρα βάζουν απόστροφο και στο εν!

Βέβαια, να πω ότι στον αρχικο ιστότοπο η κοτσάνα διορθώθηκε σε «ενόψει», που είναι απολυτα σωστό, παρέμεινε όμως σε αναδημοσιεύσεις.

* Δεν το λες και επικαιρότητα, αλλά ανήμερα της 25ης Μαρτίου δημοσιεύτηκε στο in.gr άρθρο για τη μετακομιδή των λειψάνων του πατριάρχη Γρηγορίου Ε’ στην Αθήνα, που έγινε στις 25 Απριλίου 1871. Ανάμεσα στ’ άλλα, και το συνηθισμένο ορθογραφικό λαθάκι:

Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου »

Advertisements

Posted in Γκας Πορτοκάλος, Επιγραφές, Μαργαριτάρια, Μεταφραστικά, Μεζεδάκια, Ορθογραφικά | Με ετικέτα: , , , , , , | 142 Σχόλια »

Ετεροχρονισμένα δευτεραπριλιάτικα μεζεδάκια

Posted by sarant στο 2 Απρίλιος, 2017

Ετεροχρονισμένα, επειδή δημοσιεύονται Κυριακή αντί για Σάββατο που είναι το συνηθισμένο -βλέπετε, χτες είχαμε βάλει το Μηνολόγιο του Απρίλη. Δευτεραπριλιάτικα, επειδή σήμερα έχουμε 2 Απριλίου. Το άρθρο που είχε δημοσιευτεί πέρσι τέτοια μέρα (που ήταν Σάββατο) το είχα πει απλώς «δευτεραπριλιάτικα μεζεδάκια», σήμερα προσθέτω και τον δεύτερο χαρακτηρισμό.

Χτες ήταν πρωταπριλιά αλλά δεν είδα κάποιο πρωταπριλιάτικο που να μου φάνηκε πολύ γουστόζικο. Αντιγράφω κάτι που είδα στον τοίχο του Δημήτρη Μανιάτη στο Facebook: Πρωταπριλιάτικο ψέμα υπήρχε ως θεσπισμένη μορφή φάρσας και εθίμου σε εποχές με λιγότερη πληροφορία και απόθεμα ματαίωσης. Σήμερα που δεν υφίσταται πίστη σε τίποτε και όλοι διαγωνίζονται στον κρετινισμό, η πρωταπριλιά έπεσε μαχόμενη.

Βέβαια, θα μπορούσε να πει κανείς ότι στην εποχή της Μεταλήθειας και των πλαστών ειδήσεων κάθε μέρα είναι πρωταπριλιά -οπότε έχασε και η κανονική πρωταπριλιά το αντικείμενό της.

* Και ξεκινάω με ένα μεζεδάκι φαληριώτικο -διότι, παρόλο που βρίσκομαι στην ξενιτειά έχω ανταποκριτές.

Μου λέει ο φίλος μου: Οι φιλόζωοι διαμαρτύρονται για την (παράνομη, όπως λένε) απαγόρευση του ταΐσματος των
αδέσποτων γατιών στο «Ρέστειο Κολυμβητήριο Παλαιού Φαλήρου».

Εμένα όμως με ξενίζει το «Δεν επιτρέπεται αυστηρά» του Δήμου. Τι διάβολο, ντράπηκαν να πουν «Απαγορεύεται»;
Θυμήθηκαν το Il est interdit d’interdire του Μαΐου 1968;

Καλά τα λέει ο φίλος. Ακόμα κι αν δεχτούμε ότι ισχύει (ας μην το περιπλέξουμε) το «Απαγορεύεται» = «Δεν επιτρέπεται», το «Απαγορεύεται αυστηρά» δεν ισοδυναμεί με το «Δεν επιτρέπεται αυστηρά».

Αυτό είναι ολοφάνερο, θα πείτε, σκεφτείτε όμως πόσο συχνές είναι διατυπώσεις του τύπου «Δεν επιτρέπεται το κάπνισμα σε όλες τις πτήσεις» (Μετάφραση του «Απαγορεύεται το κάπνισμα σε όλες τις πτήσεις στην απαγορευοφοβική διάλεκτο).

* Η (γλωσσική) μπούρκα της εβδομάδας από τίτλο άρθρου του Χάφιποστ:

Θηλυκός παλαιστής του WWE ήθελε να αφαιρέσει την ζωή της μετά την διαρροή προσωπικού ερωτικού της βίντεο.

Δεν φτάνει που χρησιμοποιούν τον «επίκοινο» τύπο (το βάζω σε εισαγωγικά επίτηδες) για το ουσιαστικό, αλλά και τον αρσενικό τύπο για το επίθετο -θηλυκός παλαιστής λες και πρόκειται για κάποιο ζώο που δεν έχει ειδικό όνομα για το θηλυκό του, π.χ. θηλυκός ορνιθόρυγχος. Τουλάχιστον, ας έβαζαν «Γυναίκα παλαιστής».

Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου »

Posted in Θηλυκό γένος, Κοτσανολόγιο, Μαργαριτάρια, Μεζεδάκια, Μουστάκια της Τζοκόντας, Νόμος του Μέφρι | Με ετικέτα: , , , , | 207 Σχόλια »

Ομπαμεζεδάκια

Posted by sarant στο 19 Νοέμβριος, 2016

Τη βδομάδα που μας πέρασε είχαμε την επίσκεψη του Μπαρακ Ομπάμα, που επηρέασε αναλόγως και το σημερινό πολυσυλλεκτικό μας άρθρο. Και όπως το πρόγραμμα ιατροφαρμακευτικής κάλυψης που προώθησε ο Ομπάμα στις ΗΠΑ ονομάστηκε Obamacare, έτσι και τα μεζεδάκια τα σημερινά θα μπορούσαμε να τα πούμε Ομπαμαμεζεδάκια, που λόγω απλολογίας γίνεται «Ομπαμεζεδάκια».

podiaΆλλωστε, αρκετά από τα μεζεδάκια μας σχετίζονται άμεσα με την επίσκεψη του Αμερικανού Προέδρου, που έδωσε τροφή για άφθονα εύθυμα διαδικτυακά σχόλια, μιμίδια και φωτοσοπιές σαν αυτήν αριστερά -παρεμπιπτόντως, πριν από μερικές δεκαετίες ένα στερεότυπο που υπήρχε για τους Αμερικανούς ήταν πως βάζουν τα πόδια επάνω στο τραπέζι.

Από γλωσσική άποψη, το πιο ενδιαφέρον ομπαμεζεδάκι είναι ο θόρυβος που έγινε για τον ενικό αριθμό που χρησιμοποίησε ο Αλέξης Τσίπρας απευθυνόμενος στον Μπάρακ Ομπάμα, και που προκάλεσε έκπληξη σε πολλούς.

Για παράδειγμα, είπε «Είναι μεγάλη μας χαρά και τιμή, που επέλεξες την Ελλάδα ως έναν από τους σταθμούς του τελευταίου ευρωπαϊκού ταξιδιού σου» (στο 0.17 εδώ). Ομολογώ ότι δεν το βλέπω για απρέπεια, αλλά μάλλον ένδειξη θερμής οικειότητας, αλλά βέβαια το βασικό είναι ότι ο Τσίπρας μιλούσε στα ελληνικά και τα λόγια του μεταφράζονταν από διερμηνέα, οπότε η όποια απόχρωση (είτε απρέπεια είτε οικειότητα) χάθηκε στη μετάφραση.

(Κάποτε, είχα το αντίθετο πρόβλημα. Όταν μετέφραζα ένα μυθιστόρημα από τα αγγλικά, υπήρχε μια σκηνή όπου ένας άντρας και μια γυναίκα που είναι σχεδόν άγνωστοι αρχίζουν να συζητούν κάτι επαγγελματικό.  Στην εξέλιξη της σκηνής, και αφού γίνουν εκμυστηρεύσεις και τα λοιπά, αρχίζουν να φιλιούνται. Στο αγγλικό κείμενο, ο διάλογος είναι συνεχώς με το you. Στην ελληνική μετάφραση, στην αρχή θα μιλάνε στον πληθυντικό και στο τέλος στον ενικό -και πρέπει να αποφασίσεις σε ποιο σημείο θα κάνεις το πέρασμα από το ‘εσείς’ στο ‘εσύ’).

* Εμένα περισσότερο με παραξένεψε η αμερικάνικη προφορά που φάνηκε να έχει ο Αλέξης Τσίπρας κάποιες στιγμές καθώς μιλούσε (ελληνικά, βέβαια). Το παθαίνω κι εγώ όταν μιλάω πολύ ώρα με Κύπριο ή Δωδεκανήσιο να γίνεται ένρινη η προφορά μου, αλλά και πάλι είναι παράξενο.

Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου »

Posted in Μαργαριτάρια, Μεταφραστικά, Μεζεδάκια | Με ετικέτα: , , , , , | 244 Σχόλια »

Αληθοφανές μεζεδάκια

Posted by sarant στο 2 Οκτώβριος, 2016

Τα σημερινά μεζεδάκια δημοσιεύονται κατ’ εξαίρεση κυριακάτικα, αφού χτες είχαμε το Μηνολόγιο, πρώτη του μηνός γαρ.

Αν απορείτε για τον αντιγραμματικό τίτλο, η εξήγηση θα σας δοθεί πολύ γρήγορα. Πάνω που αναρωτιόμουν τι τίτλο να διαλέξω για τα σημερινά μας μεζεδάκια, και προσανατολιζόμουν, όχι με πολύν ενθουσιασμό, σε κάτι ημερολογιακό και κοινότοπο σαν «τα πρώτα μεζεδάκια του Οχτώβρη», κατέφθασε το ηλεμήνυμα ενός καλού φίλου, στο οποίο υπήρχε συνημμένη η παρακάτω φωτογραφία -ή μάλλον κολλάζ από τέσσερις φωτογραφίες:

jumboaΟι φωτογραφίες είναι βγαλμένες στο Τζάμπο της Αγίας Παρασκευής, μου λέει ο φίλος.

Εκτός από «αληθοφανές» πλαστικό χέρι, στο Τζάμπο πωλούνται επίσης «αληθοφανές πλαστικά», «αληθοφανές δράκος» και «αληθοφανές αλυσίδα». Ή, όπως σχολίασε ο φίλος, άμα σου κολλήσει μια λέξη αυτά παθαίνεις.

Προφανώς, στη Τζάμπα γραμματική το «αληθοφανές» είναι άκλιτο, αφού το βλέπουμε να χρησιμοποιείται αμετάβλητο σε όλα τα γένη και τους αριθμούς. Αλλά τότε γιατί δεν το γράφαν «αληθοφανέ», να ανήκει στην οικογένεια των άκλιτων εις -έ, όπως το καμπριολέ, το εμπριμέ και το… διαμπερέ;

Και μια παρωνυχίδα: Πώς μπορεί να είναι «αληθοφανές» ή έστω αληθοφανής ένας δράκος; Μοιάζει δηλαδή με τους αληθινούς; Και πού έχουμε δει αληθινούς δράκους να τους συγκρίνουμε; Γιατί με εκείνα τα ερπετά που τα λένε δράκους, που υπάρχουν σ’ ένα νησί της Ινδονησίας, δεν πολυμοιάζει.

Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου »

Posted in Βουλή, Γλωσσικοί μύθοι, Κοτσανολόγιο, Μαργαριτάρια, Μεζεδάκια | Με ετικέτα: , , , , , , | 162 Σχόλια »

Τελεσιγραφικά μεζεδάκια

Posted by sarant στο 13 Ιουνίου, 2015

Ο τίτλος του σημερινού εβδομαδιαίου πολυσυλλεκτικού μας άρθρου αναφέρεται βεβαια στο τελεσίγραφο που, σύμφωνα με κάποιες ειδήσεις, απεύθυναν οι θεσμοί στην ελληνική κυβέρνηση. Βέβαια, η κυβέρνηση έχει διαψεύσει τα περί τελεσιγράφου ενώ έτσι κι αλλιώς την ώρα που θα δημοσιευτεί το άρθρο το τελεσίγραφο, αν υπήρξε ποτέ, θα έχει εκπνεύσει. Παρ’ όλ’ αυτά, ξεκινάμε.

* Και ξεκινάμε με μια ωραία κοτσάνα από το skai.gr. Σε ρεπορτάζ διαβάζουμε ότι ο Μάρτιν Σουλτς προειδοποίησε την ελληνική κυβέρνηση «να μην απορρίψει τη χείρα που της διατείνεται». Διατείνεται; Πώς διατείνεται; Και ποιος διατείνεται; Διότι, σύμφωνα με το ρημάδι το λεξικό, διατείνομαι θα πει ισχυρίζομαι.

Ο φίλος που στέλνει το μαργαριτάρι έχει τη φριχτήν υποψία ότι ο συντάκτης νόμιζε πως το «διατείνεται» σημαίνει περίπου ό,τι και το «τείνεται», ίσως στο πιο έντονο.

* Κι άλλη ακυρολεξία, από ρεπορτάζ του κύπριου Πολίτη για τις τουρκικές εκλογές. «Μετά από άδικο αγώνα, πετύχαμε σπουδαία νίκη», φέρεται να λέει ο (συμ)πρόεδρος του κόμματος HDP που πέτυχε εξαιρετικό αποτέλεσμα στις τουρκικές εκλογές της περασμένης εβδομάδας.

Δεν ξέρω αν αυτό ακούγεται καλά στην Κύπρο, αλλά στα δικά μου, καλαμαράδικα αυτιά δεν στέκει. Όταν δίνεις μάχη με υπέρτερο αντίπαλο δεν δίνεις άδικη μάχη αλλά άνιση μάχη. Ακόμα κι αν ο αντίπαλος μετέρχεται κάθε λογής αδικίες και ατιμίες, ο δικός σου αγώνας είναι δίκαιος αν και άνισος. «Επέσατε θύματα αδέρφια εσείς σε άνιση μάχη κι αγώνα», έλεγε το εμβατήριο.

akrop* Μια από τις αρχαιότερες ελληνικές εφημερίδες, που όμως άνοιξε δρόμους στην ελληνική δημοσιογραφία μόνο στην πρώτη περίοδο της ζωής της, τότε που είχε διευθυντή τον Βλάση Γαβριηλίδη, δηλαδή πριν από 100 χρόνια, είναι η Ακρόπολη. Είχε κλείσει, αλλά κάποιος αγόρασε τον τίτλο και την εξέδωσε ξανά, έστω και ως έντυπο μειωμένης τιμής και κύρους. Ο πηχυαίος πρωτοσέλιδος τίτλος της την περασμένη Δευτέρα ήταν: Δολοφονική επίθεση του εκδότη μας. Αυτό, το μόνο που μπορεί να σημαίνει είναι ότι ο εκδότης της εφημερίδας επιτέθηκε σε κάποιον με σκοπό να τον δολοφονήσει. Αν βέβαια κάποιοι επιτέθηκαν στον εκδότη, όπως… διαρρέει από τον υπέρτιτλο, τότε θα ήταν «Δολοφονική επίθεση εναντίον του εκδότη».

* Κυκλοφορούν κατά καιρούς στα κοινωνικά μέσα διάφορα εξωφρενικά άρθρα, και βλέπεις και σοβαρούς ανθρώπους να τα αναδημοσιεύουν στις σελίδες τους. Πρόσφατο παράδειγμα: στον «τοίχο» δύο φίλων μου είδα, προχτές ή παραπροχτές, μια δήθεν συνέντευξη της Σάρας Πέιλιν, της πρώην υποψήφιας αντιπροέδρου των ΗΠΑ, στην οποία η κ. Πέιλιν ζητάει να βομβαρδιστεί η Ελλάδα με πυρηνικά όπλα -χωρίς να παραλείπεται η αθώα, εν παρόδω, αναφορά ότι είναι Εβραία. Ούτε που είδαν ότι το άρθρο είναι περυσινό, ούτε που τους πέρασε από το μυαλό ότι αν είχαν γίνει τέτοιες εξωφρενικές δηλώσεις θα τις είχε αναδημοσιεύσει και κάποιο εγκυρότερο μέσο κι όχι ένα μπλογκ της συμφοράς. Ούτε βέβαια είναι Εβραία η συντηρητικότατη και χριστιανικότατη κυρία Πέιλιν, απλώς έχει το όνομα Σάρα.

Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου »

Posted in Κοτσανολόγιο, Μαργαριτάρια, Μεταφραστικά, Μεζεδάκια, Νομανσλάνδη | Με ετικέτα: , , | 132 Σχόλια »

Ιουνιάτικα μεζεδάκια

Posted by sarant στο 6 Ιουνίου, 2015

Ή ίσως Ιουνιανά, αφού είναι τα πρώτα του Ιούνη.

Σας προειδοποιώ πάντως ότι το σημερινό πιάτο δεν θα είναι και παραφορτωμένο -ίσως επειδή ταξίδευα, δεν μάζεψα πολλά. Στήριζα κάποιες ελπίδες στη συζήτηση μεταξύ αρχηγών στη Βουλή, που γίνεται καθώς γράφω αυτές τις γραμμές, και που την ακούω με ένα αυτί, αλλά προς το παρόν λίγα ψάρια έπιασα.

* Αλλά πάνω που τα λέω αυτά, γίνεται ένα φραστικό επεισόδιο με τον Άδωνη Γεωργιάδη, ο οποίος διακόπτει την ομιλία του Π. Καμμένου, και η Ζωή Κωνσταντοπούλου δίνει ένα καλό δείγμα ειρωνείας. «Υπενθυμίζω ότι η συζήτηση γίνεται σε επίπεδο πολιτικών αρχηγών, κύριε Γεωργιάδη. Κινδυνεύετε να παρεξηγηθείτε».

* Επίσης, σήμερα ήταν η τελευταία αγόρευση του Ευάγγ. Βενιζέλου με την ιδιότητα του αρχηγού του ΠΑΣΟΚ, αφού ήδη έχει αρχίσει το συνέδριο του κόμματος που θα εκλέξει τον διάδοχό του. Δεν τηρήθηκε ενός λεπτού σιγή, όμως.

* Νωρίτερα μέσα στη βδομάδα είχαμε και την ιστορία με την κ. Παναρίτη, που διορίστηκε και ξεδιορίστηκε εκπρόσωπος της χώρας στο ΔΝΤ. Από τη σχετική ειδησεογραφία, πρόσεξα μια ενδιαφέρουσα περίπτωση λανθασμένης χρήσης του ομοιόπτωτου με το ως:

Η Έλενα Παναρίτη ήταν προσωπική επιλογή του Γιάνη Βαρουφάκη, τόσο ως συμβούλου στο υπουργείο Οικονομικων και μέλους της αρχικής ομάδας διαπραγμάτευσης στο Brussels Group όσο και ως εκπροσώπου της Ελλάδας στο ΔΝΤ μετά την παραίτηση του Θάνου Κατσάμπα.

Επειδή συχνά μετά το «ως» χρειάζεται γενική, ο συντάκτης του άρθρου κοπάνησε κι εδώ τρεις γενικές να’χει να πορεύεται. Αλλά έτσι που είναι διατυπωμένη η πρόταση, σημαίνει ότι ο Βαρουφάκης, όταν ήταν σύμβουλος στο Υπουργείο Οικονομικών και εκπρόσωπος της Ελλάδας στο ΔΝΤ, επέλεξε την Παναρίτη!

Φυσικά, ξέρουμε ότι δεν συμβαίνει κάτι τέτοιο, και δεν ήθελε να πει αυτό ο συντάκτης. Ατυχία, εδώ ήταν σωστές οι ονομαστικές: Η Έλενα Παναρίτη ήταν προσωπική επιλογή του Βαρουφάκη, τόσο ως σύμβουλος όσο και ως εκπρόσωπος στο ΔΝΤ.

* Διαβάζω δήλωση του κ. Στουρνάρα, σύμφωνα με την οποία: «…ουδείς έχει λάβει πολιτική εντολή για Grexit, είτε εξαιτίας ατυχήματος, είτε από πρόθεση».

Εντολή για ατύχημα; Σκηνοθετημένο ατύχημα δηλαδή;

* Τις προάλλες είχαμε την επέτειο του θανάτου του Φραντς Κάφκα και με αφορμή γράφτηκε στο tvxs ένα άρθρο στο οποίο πρόσεξα κάμποσα μεταφραστικά ψεγάδια.

Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου »

Posted in Μαργαριτάρια, Μεταφραστικά, Μεζεδάκια | Με ετικέτα: , , | 188 Σχόλια »

Εξεταστικά μεζεδάκια

Posted by sarant στο 23 Μαΐου, 2015

Εξεταστικά είπα να τιτλοφορήσω τα σημερινά μεζεδάκια μας, επειδή τούτη τη βδομάδα ξεκίνησαν (και συνεχίζονται βεβαίως την επόμενη) οι πανελλήνιες εξετάσεις για την εισαγωγή στις ανώτατες σχολές. Μάλιστα, κάποια από τα πιάτα του μπουφέ μας θα έχουν και άμεση σχέση με τις εξετάσεις -και με αυτά θα ξεκινήσουμε.

Έτσι, σε έναν ιστότοπο που μοιάζει εκπαιδευτικός, υπάρχουν «Οδηγίες και μυστικά» για να γράψει κανείς καλύτερα στις πανελλήνιες εξετάσεις. Στην πρώτη κιόλας «οδηγία», διαβάζω:
Αρκετοί μαθητές μόλις παίρνουν τα θέματα, κοιτάζουν κατευθείαν το τελευταίο θέμα για να διαπιστώσουν πόσο δύσκολο είναι. Αν όντως είναι δύσκολο, τότε απογοητεύονται, και προσπαθούν να γράψουν με άγχος και κατεστραμένη ψυχολογία, καθώς συνειδητοποιούν ότι δεν πρόκειται να γράψουν τόσο καλά όσο πίστευαν. Παράλληλα χάνουν την αυτοσυγκέντρωσή τους, κάτι που οδηγεί στο να κάνουν επιπλεόντα λάθη ακόμη και ζητήματα που γνωρίζουν.

Δεν είμαι καν σίγουρος αν είναι σωστή η οδηγία και επί της ουσίας, αν δηλαδή είναι καλύτερο να αρχίσεις να γράφεις το πρώτο θέμα χωρίς να έχεις καν δει το τελευταίο -πώς θα κάνεις διαχείριση χρόνου; Αλλά κι αυτά τα «επιπλεόντα» λάθη, βγάζουν μάτι!

Το λογοπαίγνιο με το «επιπλέον» και τη μετοχή του «επιπλέω», θυμάμαι, είχε αξιοποιηθεί διαφημιστικά πριν από καμιά εικοσαριά χρόνια, σε μιαν εκστρατεία των τσιγάρων Κάμελ, όπου υπήρχε το σύνθημα «Πάρε ένα Κάμελ επιπλέον» και η εικόνα έδειχνε, αν θυμάμαι καλά, τη γκαμήλα του Κάμελ πάνω σ’ ένα στρώμα θαλάσσης. Εδώ όμως δεν έχουμε λογοπαίγνιο, έχουμε απλή και άδολη τσαπατσουλιά και ασχετοσύνη -και μάλιστα σε… εκπαιδευτικόν ιστότοπο.

* Εξετάσεις έχουν και στην Κύπρο -και ξεκινούν κι εκεί με γλώσσα. Φέτος ακούστηκαν πολλές διαμαρτυρίες, επειδή ζητήθηκε από τους υποψήφιους να γράψουν έκθεση με βάση την εξής παράγραφο από κείμενο του Γ. Γραμματικάκη:

Μέσα σε αυτό το παγκόσμιο πλαίσιο που είναι κινούμενο και κλυδωνιζόμενο η πατρίδα μας παραμένει πάντα μια ιδιαιτερότητα. Έζησε πολλά αυτή την περίοδο, λίγα όμως φαίνεται να διδάχτηκε. Τα τελευταία χρόνια βιώνει, ωστόσο, μια ιστορική στιγμή της: Το τέλος των ψευδαισθήσεων.

Δεν με ενθουσιάζει η πρώτη πρόταση της παραγράφου, εσάς; Το αστείο είναι ότι σε πολλούς ιστότοπους δούλεψε κάποιο σπασμένο τηλέφωνο που μετέτρεψε το «παγκόσμιο πλαίσιο» σε «Παγκύπριο πλαίσιο» -αν και στους υποψηφίους δόθηκε η σωστή εκφώνηση. Έμαθα, με την ευκαιρία, ότι στην Κύπρο η υπηρεσία που βάζει τα θέματα λέγεται «Επιτροπή Θεματοθέτησης».

* Για το θέμα της έκθεσης στις πανελλήνιες εξετάσεις δεν άκουσα πολλές διαμαρτυρίες, αν και σημείωσα μιαν ένσταση της καθηγήτριας Βάσως Κιντή στον τοίχο της στο Φέισμπουκ:
Και η διευκρίνιση ότι η ‘όσμωση’ ή ‘ώσμωση’ σημαίνει αλληλεπίδραση ενώ σημαίνει αμοιβαία εισροή, διείσδυση! Πόσες αστοχίες σε τρεις σειρές!

Κι όμως, το γεγονός ότι η ώσμωση (ή όσμωση, ας αφήσουμε κατά μέρος τη διτυπία) μεταφορικά έχει τη σημασία της αλληλεπίδρασης είναι ορισμός παρμένος από λεξικό (του Μπαμπινιώτη). Αλλά στην κυριολεξία, το φαινόμενο της ώσμωσης δεν περιλαμβάνει αμοιβαία εισροή, διείσδυση, αλλά μονόδρομη, αφού άλλωστε γίνεται μέσω ημιπερατής μεμβράνης: γίνεται διείσδυση μορίων διαλύτη από το αραιότερο διάλυμα προς το πυκνότερο.

(Για τα λεξιλογικά της ώσμωσης, άλλη φορά).

Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου »

Posted in Βουλή, Ευπρεπισμός, Εκπαίδευση, Μαργαριτάρια, Μεταγραφή ξένων ονομάτων, Μεζεδάκια, Το είπε/δεν το είπε | Με ετικέτα: , , , , | 159 Σχόλια »

Ο τρόμος της διπλής άρνησης

Posted by sarant στο 17 Νοέμβριος, 2014

Το ιστολόγιο έχει καθιερώσει μια παράδοση: άρθρα σχετικά με την εξέγερση του Πολυτεχνείου δημοσιεύονται ενδεχομένως τις αμέσως προηγούμενες μέρες πριν από τις 17 Νοεμβρίου, αλλά ανήμερα της επετείου το άρθρο δεν είναι επετειακό, δεν αφορά το Πολυτεχνείο, είναι ένα άρθρο σαν τα συνηθισμένα του ιστολογίου. Η παράδοση αυτή έσπασε πέρσι, που η 17 του Νοέμβρη έπεσε Κυριακή, οπότε έβαλα ένα διήγημα για το Πολυτεχνείο, αλλά φέτος, που είναι Δευτέρα, και που χτες ανέβασα άλλο επετειακό πεζογράφημα, επανέρχομαι στην κανονικότητα με ένα γλωσσικό άρθρο, που ίσως σας φανεί γνωστό αν παρακολουθείτε ταχτικά το ιστολόγιο και ιδίως τα σαββατιάτικα πολυσυλλεκτικά μεζεδάκια.

Πράγματι, το σημερινό άρθρο συνοψίζει και ανακεφαλαιώνει μερικές καταγραφές που είχαν δημοσιευτεί σκόρπιες σε προηγούμενα άρθρα, γύρω από ένα ιδιότυπο γλωσσικό φαινόμενο που θα μπορούσαμε να το ονομάσουμε «τρόμο της διπλής άρνησης».

Σε πολλές γλώσσες, όπως στα αρχαία ελληνικά ή στα αγγλικά, η διπλή άρνηση είναι αντιγραμματική –έτσι, όταν έχουμε την αντωνυμία «ουδείς» δεν βάζουμε αρνητικό μόριο, και λέμε nobody spoke, ουδείς μίλησε (διότι η καθαρεύουσα ακολουθεί τα αρχαία). Στη νέα ελληνική, αντίθετα, η διπλή άρνηση όχι απλώς επιτρέπεται, αλλά επιβάλλεται: κανείς δεν μίλησε, δεν του είπα τίποτα, αυτό δεν θα γίνει ποτέ (ενώ στην καθαρεύουσα: ουδέν είπα, ουδέποτε θα γίνει αυτό).

Το «ουδείς» το έχουμε κρατήσει και στη νέα ελληνική, αλλά ακολουθεί τις συνήθειες της αρχαίας, κι έτσι το να πούμε «ουδείς δεν μίλησε» είναι σολοικισμός, αν και γίνεται καμιά φορά στις εφημερίδες, συχνά από ευπρεπισμό –δηλαδή, σκέφτεται ο δημοσιογράφος στη μητρική του γλώσσα «στη χώρα όπου ανθούν η φαιδρά πορτοκαλέα και το ακαδημαϊκό άσυλο, κανείς καθηγητής δεν μπορεί να νιώθει εντός των ΑΕΙ ασφαλής», επειδή όμως βρίσκει πιο επίσημο το «ουδείς» (ή ίσως θεωρεί ότι εκφράζει πιο κατηγορηματικά την άρνηση), αντικαθιστά στο γραπτό του το «κανείς» με το «ουδείς» και γράφει «ουδείς καθηγητής δεν μπορεί να νιώθει εντός των ΑΕΙ ασφαλής» -και βέβαια σολοικίζει, κι ας πρόκειται για πολύ γνωστό αρθρογράφο, κείμενο του οποίου δόθηκε πρόσφατα ως θέμα σε πανελλήνιες εξετάσεις.

Το λάθος αυτό είναι συχνό στις εφημερίδες, αλλά υπάρχει και στη νομοθεσία («δεν πρέπει να υφίσταται ουδείς λόγος σύγκρουσης συμφερόντων», ν. 3746/2009, άρθρο 23.4), είναι λάθος παλιό, καταγραμμένο, και παρόλο που είναι σολοικισμός τουλάχιστον δεν εμποδίζει την κατανόηση.

Ωστόσο, υπάρχει το αντίστροφο λάθος, και αυτό ακριβώς είναι ο τρόμος της διπλής άρνησης. Δηλαδή, κάποιοι αποφεύγουν τη διπλή άρνηση ακόμα και σε νεοελληνικές προτάσεις με αόριστες αντωνυμίες και επιρρήματα (κανείς, τίποτα, πουθενά). Όσο λάθος είναι όμως να γράψεις “ουδένα δεν είδα”, άλλο τόσο είναι και το “κανέναν είδα”, και μάλιστα χειρότερο γιατί εύκολα οδηγεί σε παρανόηση.

Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου »

Posted in Ανακεφαλαιώσεις, Κοτσανολόγιο, Νεοκαθαρεύουσα | Με ετικέτα: , , , | 102 Σχόλια »

Παραιτημένα μεζεδάκια

Posted by sarant στο 13 Σεπτεμβρίου, 2014

Στην πραγματικότητα δεν είναι παραιτημένα τα μεζεδάκια, άλλοι παραιτήθηκαν -και συγκεκριμένα ο Αντ. Μακρυδημήτρης, πρόεδρος και διευθύνων σύμβουλος  αλλά και ο Ρ. Μορώνης, αναπληρωτής διευθύνων σύμβουλος της (οΘντκ) δημόσιας τηλεόρασης ΝΕΡΙΤ, που παραιτήθηκαν σε ένδειξη διαμαρτυρίας για την ωμή κυβερνητική παρέμβαση για να μη μεταδοθεί ζωντανά η σημερινή ομιλία του αρχηγού της αξιωματικής αντιπολίτευσης από τη Διεθνή Έκθεση Θεσσαλονίκης (πράγμα που σημαίνει ότι δυσχεραίνεται και η αναμετάδοση από άλλα κανάλια). Αποδείχτηκε έτσι ότι η υπόσχεση για «ανεξάρτητη δημόσια τηλεόραση» ήταν ένα ακόμα από τα σύντομα ανέκδοτα της συγκυβέρνησης -ή, για να παραφράσουμε τον Αλέξ. Σούτσο, «είναι ελεύθερη η ΝΕΡΙΤ, φτάνει να μην προβάλλει τον ΣΥΡΙΖΑ».

Στο μεταξύ, φημολογείται ότι αναμένονται και εντυπωσιακές ανακοινώσεις από τις ανασκαφές της Αμφίπολης. Μια εξέλιξη που ενδιαφέρει το ιστολόγιο είναι ότι βρέθηκαν δυο Καρυάτιδες, πράγμα που αυτομάτως θέτει το πρόβλημα του πώς τονίζονται στη γενική: Καρυάτιδων, Καρυατίδων ή Καρυατιδών; Ανοίγοντας τον Μπαμπινιώτη (τουλάχιστον στην έκδοση που έχω εδώ δίπλα) δεν μαθαίνουμε τίποτα διότι δεν έχει πληροφορίες για την κλίση, ενώ στο ΛΚΝ βρίσκουμε ότι το εντάσσει στο κλιτικό του παράδειγμα Ο28, άρα «των Καρυατίδων», ενώ από τη Λεξιλογία, που φυσικά έχει ασχοληθεί με το θέμα, βλέπουμε ότι άλλες έγκυρες πηγές, σαν το Λεξισκόπιο, δέχονται και τον προπαροξύτονο τύπο: των Καρυάτιδων και των Καρυατίδων. Ο τύπος «των Καρυατιδών» ασφαλώς δεν είναι δεκτός, παρόλο που κι αυτός γράφτηκε τούτες τις μέρες (παράδειγμα εδώ, όπου ο υλατζής είχε δίκιο, αφού, σε αντίθεση με το κυρίως άρθρο, έβαλε σωστό τονισμό στον τίτλο).

panagiotarea* Για τον τονισμό των Καρυάτιδων (ή Καρυατίδων) θα μπορούσαμε ίσως να ρωτήσουμε και την κ. Άννα Παναγιωταρέα, για την οποία γράφτηκε (δεν ξέρω αν αληθεύει) ότι ορίστηκε κάτι σαν εκπρόσωπος τύπου του Τύμβου. Το βέβαιο είναι ότι ανεβάζει συχνά στο Φέισμπουκ φωτογραφίες από τον τάφο, ενώ μέχρι πρόσφατα το βιογραφικό της στη σελίδα της (βλ. την εικόνα αριστερά) ανέφερε ότι «Παρακαλούθησα νεοελληνική λογοτεχνία στο Καίμπριτζ – Καθηγητής Κων. Τρυπάνης». Το κακό είναι ότι ο Κων. Τρυπάνης ποτέ δεν δίδαξε στο Καίμπριτζ όπως θεώρησε σκόπιμο να της υπενθυμίσει με σχόλιο ο φίλος γλωσσολόγος Δημ. Μιχελιουδάκης, με αποτέλεσμα το μεν σχόλιο να σβηστεί αλλά η σχετική αναφορά να αλλάξει σε «Παρακαλούθησα θερινό πρόγραμμα συγκριτικής λογοτεχνίας, με αείμνηστο καθηγητή Κων.Τρυπάνη-Εξετερ Οξφόρδης». Άτιμο πράμα τα κοινωνικά μέσα, ούτε μιαν ανακρίβεια δεν μπορείς να γράψεις και βρίσκεται κάποιος αναιδής να την επισημάνει.

Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου »

Posted in Μεταφραστικά, Μεταμπλόγκειν, Μεζεδάκια, Μηχανική μετάφραση, Νεολογισμοί, Το είπε/δεν το είπε, Φωτογραφίες | Με ετικέτα: , , , , , | 130 Σχόλια »

Τα λοίσθια που πλέουν και άλλα μεζεδάκια

Posted by sarant στο 25 Ιανουαρίου, 2014

Έτσι για αλλαγή, ο τίτλος του σημερινού μας σημειώματος είναι εμπνευσμένος από ένα από τα μεζεδάκια της πιατέλας, όπως πολλές φορές μια συλλογή διηγημάτων παίρνει τον τίτλο της από τον τίτλο ενός διηγήματος (Παράδειγμα, για να κάνω και ρεκλάμα: Ο μυστηριώδης φίλος και άλλες ιστορίες).

Νόμιζα ότι έχω γράψει άρθρο για την προέλευση της νεοελληνικής φράσης «πνέει τα λοίσθια», αλλά μάλλον λάθος έκανα -ίσως γράψω κάποτε, έχει κάποιο ενδιαφέρον. Το θέμα είναι πάντως ότι «πνέει» κάποιος τα λοίσθια, δηλαδή, περίπου, ανασαίνει τις τελευταίες του ανάσες, αφού λοίσθιος είναι ο τελευταίος, ο ύστατος, και σίγουρα δεν τα «πλέει», όπως γράφτηκε στον τίτλο ενός άρθρου, που μπήκε σε αρκετούς ιστότοπους, ότι «Το εξάμβλωμα πλέει τα λοίσθια«. Ο φίλος που μου το επισήμανε, ρώτησε καλού-κακού: «Λάθος δεν είναι;» «Λάθος είναι», του απάντησα, «το σωστό είναι ‘πλέει τα νοίσθια'», κι έβαλα, καλού-καλού κι εγώ, μια χαμογελαστή φατσούλα.

Για να μη διαμαρτύρεται ο Καίσαρας, το μαργαριτάρι το διέπραξε αρχικά ο υλατζής του Ποντικιού, αλλά ευτυχώς το είδαν και το διόρθωσαν. Ωστόσο, όπως συνήθως συμβαίνει, είχε προλάβει να αναδημοσιευτεί εδώ κι εκεί.

* Σε ένα ενδιαφέρον άρθρο για τον ευρωσκεπτικισμό πρόσεξα μερικά ονόματα, κατά σύμπτωση αξιωματούχων της ναζιστικής Γερμανίας, που έχουν αποδοθεί λάθος. Πιο φτηνά τη γλίτωσε ο Σεσίλ φον Ρέντε Φινκ (Cécil von Renthe-Fink) που έγινε Ρένθε (αλλά τα γερμανικά δεν έχουν φθόγγο θήτα), ενώ βαρύτερες απώλειες υπέστη ο Arthur Seyß-Inquart που έγινε και Άρθουρ (είπαμε, δεν έχουν θήτα, Άρτουρ επομένως) και Σέιζ αντί για Ζάις. Όσο για τον Ρίμπεντροπ, αυτός παρά λίγο να γίνει… Ισπανός, αφού τον βάφτισαν «Χοακίμ» -το γερμανικό Joachim προφέρεται Γιοάχιμ αν δεν κάνω λάθος, αλλά και Γιοαχίμ να γράψει κανείς δεν θα μαλώσουμε.

* Το Διαδίκτυο ισοπεδώνει τον χρόνο, το έχουμε ξαναπεί. Ειδήσεις παλιές έρχονται και ξανάρχονται, και διαδίδονται κάθε φορά σαν καινούργιες, γιατί όταν βλέπουμε μια είδηση σε έναν ειδησεογραφικόν ιστότοπο θεωρούμε δεδομένο ότι συνέβη τώρα, ή έστω πρόσφατα. Πολύ συχνά δεν είναι έτσι. Τις τελευταίες μέρες γέμισε η ελληνική μπλογκόσφαιρα και τα κοινωνικά μέσα με την είδηση για τον Νιγηριανό που έχει ανοίξει το μοναδικό ελληνικό βιβλιοπωλείο στη Νέα Υόρκη -ιδού, για παράδειγμα, προχτεσινό άρθρο σε σχετικά σοβαρόν ιστότοπο, που μάλιστα συνοδεύεται από βίντεο με σχετικό ρεπορτάζ του καναλιού Star, όπου φαίνεται ο συμπαθέστατος κύριος Τσέκουας να εξηγεί σε σχεδόν άψογα ελληνικά (έχει σπουδάσει στη Θεσσαλονίκη) το εγχείρημά του. Όχι άδικα, η είδηση συγκίνησε και αναδημοσιεύτηκε από πάρα πολλούς.

Μόνο που… μόνο που η είδηση έρχεται κατόπιν εορτής. Το βιβλιοπωλείο του κ. Τσέκουας, που δεν ήταν μόνο το μοναδικό ελληνικό βιβλιοπωλείο της Νέας Υόρκης αλλά και το μοναδικό ανεξάρτητο βιβλιοπωλείο της Αστόριας, έχει πια κλείσει, και μάλιστα εδώ και δυο χρόνια, από τα τέλη του 2011. Το κατάστημα, που είχε ανοίξει γύρω στο 1995, δεν μπόρεσε να αντέξει στον ανταγωνισμό των διαδικτυακών πωλήσεων και στο υψηλό ενοίκιο. Όπως βλέπετε και από τη φωτογραφία που συνοδεύει το άρθρο, αμιγώς ελληνικό δεν ήταν το βιβλιοπωλείο, αλλά θα είχε και ελληνικά βιβλία.

Το κακό είναι ότι, με την χρονική ισοπέδωση που κυριαρχεί στο Διαδίκτυο, τίποτα δεν αποκλείει σε κανα-δυο χρόνια να υπάρξει και νέο κύμα διάδοσης της είδησης, και να ξαναδούμε τον κ. Τσέκουας. Προηγούμενα υπάρχουν. Ένας αστυνομικός, που τον είχαν τραυματίσει σοβαρά αναρχικοί πριν από κάμποσα χρόνια, αλλά στο μεταξύ έγινε καλά, έχει «πεθάνει», σε υποβολιμαίες ειδήσεις εθνικιστικών ιστολογίων, ίσαμε πέντε φορές από τότε.

Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου »

Posted in Ανακοινώσεις, Βιβλία, Μαργαριτάρια, Μεταφραστικά, Μεζεδάκια | Με ετικέτα: , , , , , | 260 Σχόλια »

Τα τελευταία μεζεδάκια της χρονιάς

Posted by sarant στο 28 Δεκέμβριος, 2013

Πολλές φορές δυσκολεύομαι να βρω τίτλο για τα σαββατιάτικα μεζεδάκια που σερβίρω, αλλά αυτή τη φορά, έτσι για αλλαγή, η επιλογή είναι εύκολη και προφανής -και τη βλέπετε εδώ πιο πάνω. Τα τελευταία λοιπόν μεζεδάκια του 2013, μιας χρονιάς αρκετά χορταστικής, αλλά σήμερα η πιατέλα δεν θα είναι ξέχειλη, δεν έχουμε μαζέψει πολλά ευρήματα: ούτε εγώ βρήκα πολλά, ούτε εσείς μού στείλατε -το ραστόνι που λέγαμε, η εορταστική ραστώνη του κλισέ δηλαδή (παλιά τη λέγαμε μουργέλα και δεν ήταν τόσο γκλάμορους).

Να ξεκινήσω με μια ανακοίνωση, ότι συνεχίζεται για σήμερα και για αύριο (και για μεθαύριο ως τις 6 μ.μ.) η ψηφοφορία για τη Λέξη της χρονιάς. Οι συμμετοχές είναι σχεδόν διπλάσιες από πέρυσι, αλλά οι διαφορές δεν είναι τόσο μεγάλες -ειδικά για την τρίτη θέση η μάχη είναι εξαιρετικά αμφίρροπη. Οπότε, αν δεν έχετε ψηφίσει, πρέπει να βιαστείτε!

Ξεκινάμε με ένα ορντέβρ. Διαβάζω στο Βήμα για τη «σύγκλιση της Κεντρικής Επιτροπής» του ΠΑΣΟΚ. Μάλλον για σύγκληση πρόκειται, αφού οι διαφωνούντες ζητούν να συγκληθεί η Κεντρική Επιτροπή -εκτός κι αν ο δημοσιογράφος θέλει να πει ότι επιβάλλεται η «σύγκλιση» ανάμεσα στις δυο μερίδες, τους βενιζελικούς και τους άλλους.

Το επόμενο μού το έστειλε ένας φίλος και αποτελεί χαρακτηριστικό παράδειγμα του Τρόμου της Διπλής Άρνησης. Από ανακοίνωση του ΟΣΔΕΛ, του οργανισμού συλλογικής διαχείρισης των πνευματικών δικαιωμάτων, για συνάντηση με τον ΣΜΕΔ, τον Σύλλογο μεταφραστών-επιμελητώναγγελματιών-διορθωτών:

Από την πλευρά του ΟΣΔΕΛ έγινε σαφές ότι κάτι τέτοιο σε καμία περίπτωση αποτελεί επιδίωξη του Οργανισμού και επαναλήφθηκε η πάγια θέση του στο συγκεκριμένο ζήτημα…

Ίσως χρειάστηκε να το ξαναδιαβάσετε, όπως εγώ, παρόλο που ήξερα το θέμα. «Σε καμιά περίπτωση κάτι τέτοιο αποτελεί επιδίωξη» -είναι ελληνικά αυτά; Στα νέα ελληνικά, η διπλή άρνηση όχι απλώς δεν απαγορεύεται αλλά επιβάλλεται: «σε καμιά περίπτωση κάτι τέτοιο δεν αποτελεί επιδίωξη».

Σχολιάζει ο φίλος που μου έστειλε το αλίευμα: Μακάρι νάτανε αγγλισμός! Είναι «λογικισμός»! (επειδή στα μαθηματικά δύο αρνήσεις κάνουν μια κατάφαση κλπ) Μου φαίνεται τόσο απίστευτο που μοιάζει απίθανο να συνεννοηθώ με ανθρώπους που το κάνουν αυτό. Και η σέχτα έχει αρκετή πέραση τελευταία (όταν λέω σέχτα δεν εννοώ τον ΟΣΔΕΛ, μιλάμε για γλωσσική αίρεση). Είναι αρκετά συχνό,  μόνο που δεν το προσέχουμε πάντα – ε, το μυαλό βάζει αυτόματα ένα «δεν» στη σωστή θέση.

Πρόσφατα είδα στην Αυγή μια πρόταση (μικρή με πεντέξι λέξεις), στο στιλ του «Τίποτα μας σταματα» ή «Διόλου έκανε αυτό» (που εμένα μου φαίνονται ινδιάνικα-των-κόμιξ). Αλλά ήμουνα πιασμένος με κάτι και ξέχασα να σας το πω. Μη χειρότερα…

Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου »

Posted in Διαφημίσεις, Λαπαθιώτης, Μαργαριτάρια, Μεταφραστικά, Μεζεδάκια | Με ετικέτα: , , | 112 Σχόλια »

Παραμεθόρια μεζεδάκια

Posted by sarant στο 23 Νοέμβριος, 2013

μεσσηνία 1470010_571007812952862_1972187967_nΟ τίτλος του σημερινού μας άρθρου ίσως φανεί αινιγματικός, αλλά είναι παρμένος από μια είδηση που προκάλεσε αρκετήν ιλαρότητα στη μπλογκόσφαιρα τις τελευταίες μέρες, δηλαδή ότι για τον ΟΑΕΔ η Καλαμάτα περιλαμβάνεται στις… παραμεθόριες περιοχές της χώρας, για τις οποίες ο οργανισμός δίνει επιδότηση στους επιχειρηματίες που θα εγκαταστήσουν εκεί την επιχείρησή τους. Συγκεκριμένα, η σχετική διάταξη αναφέρει: Επίσης, επιδοτούνται, με ποσοστό 1%, όλες οι βιομηχανικές, βιοτεχνικές και μεταλλευτικές επιχειρήσεις εφόσον είναι εγκατεστημένες στους νομούς ΛΕΣΒΟΥ, ΧΙΟΥ, ΣΑΜΟΥ, ΔΩΔΕΚΑΝΗΣΟΥ, ΘΕΣΠΡΩΤΙΑΣ, ΙΩΑΝΝΙΝΩΝ, ΚΑΣΤΟΡΙΑΣ, ΦΛΩΡΙΝΑΣ, ΠΕΛΛΑΣ, ΚΙΛΚΙΣ, ΣΕΡΡΩΝ καθώς και στις επαρχίες ΚΑΛΑΜΑΤΑΣ & ΜΕΣΣΗΝΗΣ του νομού ΜΕΣΣΗΝΙΑΣ.

Όπως είπα, η είδηση έδωσε λαβή σε πολλά πνευματώδη σχόλια, καθώς και στον χάρτη που βλέπετε αριστερά, όπου ο νομός Μεσσηνίας έχει μεταφερθεί φωτοσοπικώς πάνω από την Κέρκυρα, ώστε να συνορεύει με την Αλβανία. Σύμφωνα με διευκρινίσεις που έδωσε ο διοικητής του ΟΑΕΔ, η περίεργη ρύθμιση δεν είναι έργο της τωρινής κυβέρνησης, παρά θεσπίστηκε το 1989, από κυβέρνηση Ανδρέα Παπανδρέου «μετά τον σεισμό της Καλαμάτας». Προσωπικά, δέχομαι την εξήγηση, παρόλο ο σεισμός είχε γίνει τρία χρόνια νωρίτερα, το 1986. Αλλά, αναρωτιέμαι: από το 1989 ίσαμε σήμερα έχουν περάσει σχεδόν 25 χρόνια, έχει αλλάξει ο χάρτης της Ευρώπης, έχουν γίνει κοσμοϊστορικά γεγονότα, πώς εξηγείται ότι όλες οι κυβερνήσεις που μεσολάβησαν, και ειδικά η σημερινή που υποτίθεται ότι κόβει δαπάνες από παντού, δεν κατάργησαν αυτή την παράλογη (πλέον) ρύθμιση; Ακόμα να στεγνώσει η μπογιά στο παγκάκι;

(Ποιο παγκάκι; Αν δεν ξέρετε το ανέκδοτο, θα το πούμε στο τέλος, να μη χάνουμε τον ειρμό).

Και αφού για το παραμεθόριο της Καλαμάτας δόθηκε αυτή η εξήγηση, θέλω πολύ να πιστέψω ότι υπάρχει κάποιος εξίσου βάσιμος και σοβαρός λόγος που η κυρία Εύη Παπαγεωργίου, στη νεαρή ηλικία των 32 ετών τοποθετήθηκε διοικήτρια στο νοσοκομείο Σπάρτης. Πείτε μου ότι έχει κάνει λαμπρές σπουδές, είμαι πρόθυμος να πειστώ πως ο διορισμός είναι αξιοκρατικός, παρόλο που στο βιογραφικό της διά γυμνού οφθαλμού βλέπω μόνο ένα πτυχίο οικονομικών σπουδών και υπό εξέλιξη μεταπτυχιακά, καθώς και ευδόκιμη προϋπηρεσία στην ΟΝΝΕΔ και τη ΔΑΠ.

Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου »

Posted in Γιουτουμπάκια, Μαργαριτάρια, Μεζεδάκια | Με ετικέτα: , , , , , | 58 Σχόλια »

Μεζεδάκια την παραμονή της επετείου

Posted by sarant στο 16 Νοέμβριος, 2013

Αύριο είναι τα σαράντα χρόνια από την εξέγερση του Πολυτεχνείου το 1973, οπότε τα σημερινά μεζεδάκια, παρόλο που δεν έχουν σχέση με την επέτειο, παίρνουν από εκεί τον τίτλο τους. Ως προς το επετειακό σκέλος, στον παλιό μου ιστότοπο έχω μαζέψει λογοτεχνικό υλικό σχετικό με το Πολυτεχνείο. Προχωράμε τώρα στην πιατέλα με τα μεζεδάκια της εβδομάδας.

Τα μεζεδάκια του περασμένου Σαββάτου συμπέσανε με τη συζήτηση στη Βουλή για την πρόταση δυσπιστίας. Από εκείνη τη συζήτηση, και μάλιστα από το τέλος της, πρόσεξα μια φράση από την (καταληκτική) αγόρευση του πρωθυπουργού κ. Σαμαρά:

Πετύχαμε πολλά και θα πετύχουμε ακόμα περισσότερα, για να παίζουμε αυτή την ώρα ένα κακόγουστο θέατρο, σε τόσο κρίσιμες στιγμές.

Το νόημα βέβαια είναι σαφές: Έχουμε πετύχει πολλά και γι’ αυτό δεν επιτρέπεται σε τόσο κρίσιμες στιγμές να τα χαλάσουμε όλα. Όμως, το νόημα αυτό το βγάζουμε (και) επειδή ξέρουμε τα περιστατικά και τα συμφραζόμενα -δεν νομίζω ότι η διατύπωση καθαυτή είναι και τόσο σαφής. Σκεφτείτε μια εναλλακτική διατύπωση στο δεύτερο σκέλος της φράσης:

Πετύχαμε πολλά και θα πετύχουμε ακόμα περισσότερα, για να βγάλουμε επιτέλους την πατρίδα μας από την κρίση.

Σε αυτή τη δεύτερη φράση, το δεύτερο σκέλος είναι λογική συνέπεια του πρώτου. Στην πρώτη φράση, του πρωθυπουργού, το δεύτερο σκέλος αναιρείται από το πρώτο, πράγμα που σημαίνει ότι το φραστικό σχήμα του πρωθυπουργού είναι προβληματικό.

Οι ταχτικοί αναγνώστες του ιστολογίου ίσως θυμούνται ότι αυτό το φραστικό σχήμα, που το είχα χαριτόλογα ονομάσει «σχήμα τουτού», το είχαμε συζητήσει εξαντλητικά πέρυσι τέτοιον καιρό. Μόνο που εδώ δεν έχουμε το κανονικό «σχήμα τουτού» (από το αγγλικό too X to Y), αλλά το χαλαρωμένο. Το κανονικό σχήμα θα υπήρχε αν ο πρωθυπουργός έλεγε «Πετύχαμε πάρα πολλά για να τα διακινδυνεύσουμε με ένα κακόγουστο θέατρο…» Εδώ λείπει το «πάρα», ίσως επειδή ούτε ο ίδιος ο πρωθυπουργός αντέχει να πει τέτοια υπερβολή, ότι έκανε πάρα πολλά.

Το δεύτερο πιάτο μας είναι ευγενική προσφορά του κ. Βύρωνα Πολύδωρα, ο οποίος θεωρείται από κάποιους βαθύς γνώστης της ελληνικής, κι όμως φιλοτέχνησε ένα ωραίο μαργαριτάρι τις προάλλες, όταν, πάνω στον οίστρο της επίθεσής του εναντίον του κ. Στουρνάρα, τον οποίο κατηγόρησε ακόμα και για «λενινιστικού τύπου» ιδεολογική στάση, θέλησε να αναφερθεί στο μύθο του μέρμηγκα και του τζίτζικα και έκανε λόγο για «τέττιγγες». Μόνο που τέτοιος τύπος δεν υπάρχει. Τα τζιτζίκια στ’ αρχαία, ώβυρον, είναι «τέττιγες», επειδή στον ενικό ο τζίτζικας είναι «τέττιξ». Δεν είναι «*τέττιγξ» (όπως σάλπιγξ) να κάνει *τέττιγγες.

Θα μπορούσε κανείς να σκεφτεί ότι το λάθος πρέπει να χρεωθεί στον ιστότοπο, που άλλωστε είναι πλουσιότατο κοίτασμα μαργαριταριών, όπως δείχνει και η εισαγωγή του άρθρου («χαρακτηρίζει παντελώς ανακριβής και αβάσιμη την τοποθέτηση Στουρνάρα»).  Δυστυχώς όμως και στον προσωπικό ιστότοπο του κ. Πολύδωρα, βρίσκουμε το ίδιο βγαζομάτικο «τέττιγγες». Θα μπορούσε κανείς να το θεωρήσει πληκτρολογικό λάθος -δυστυχώς όμως στην ίδια σελίδα οι «τέττιγγες» χτυπάνε και δεύτερη φορά, σε άλλη κοινοβουλευτική ερώτηση του κ. Πολύδωρα από το καλοκαίρι.

(Παρεμπιπτόντως, στο ίδιο άρθρο πρόσεξα την ασυνήθιστη μετοχή «απορριμμένη» -που δεν είναι λάθος, αλλά παρ’ όλ’ αυτά τη διαβάζω απορημένος).

pomegranate

Tο επόμενο μεζεδάκι το κλέβω από τη Λεξιλογία, αλλά είναι τόσο αστείο που δεν μπορούσα να αντισταθώ στον πειρασμό (ή θέλατε να πω «είναι αστείο για να αντισταθώ στον πειρασμό»; )

Αριστερά βλέπετε την πολύγλωσση ετικέτα από ένα μπουκάλι με χυμό ροδιού -γνωρίζει μεγάλη διάδοση τελευταία διότι θεωρείται μακροβιοτικός ή δεν ξέρω τι άλλο.

Αν πάτε εκεί που έχει τη σημαιούλα την ελληνική, θα δείτε ότι τα συστατικά του χυμού είναι: Χειροβομβίδα – Ζάχαρη – Νερό. Πώς έγινε το λάθος; Κατά πάσα πιθανότητα μετέφραζαν από τα γαλλικά, όπου grenade είναι και το ρόδι αλλά και η χειροβομβίδα! (Τι σχέση έχουν οι δυο λέξεις, το είχαμε συζητήσει σ’ ένα πρόσφατο άρθρο).

* Κι ένα ωραίο από τη χτεσινή μετάδοση του ποδοσφαιρικού ματς Ελλάδας – Ρουμανίας. Όταν μπήκε το 2-1, ο εκφωνητής είπε ότι ο Σαλπιγγίδης «σαν έτοιμος από καιρό» έκανε προβολή και έβαλε το γκολ. Όταν κάνουμε τον κατάλογο των καβαφογενών κλισέ, το «σαν έτοιμος από καιρό» θα είναι σε μια από τις πρώτες θέσεις συχνότητας. Κατά τα άλλα, η καλύτερη λογοτεχνική αναφορά που έχω δει σε αθλητικό άρθρο είναι από την περιγραφή μιας φάσης, όπου ο τερματοφύλακας έφαγε ένα τζαμπατζήδικο γκολ επειδή του έφυγε η μπάλα από τα χέρια: «έμεινε να κοιτάζει με απόγνωση τα χέρια του, σαν τη Λαίδη Μάκβεθ» -άψογο!

* Τις προάλλες είχαμε την επέτειο της εφεύρεσης του Παγκόσμιου Ιστού από τον Τιμ Μπέρνερς-Λι. Γράφτηκε λοιπόν: Στις 12 Νοεμβρίου του 1990, ο επονομαζόμενος και «πατέρας» του Ίντερνετ Τιμ Μπέρνερς Λι ανακαλύπτει τον Παγκόσμιο Ευρύ Ιστό, γνωστότερο με τα αρχικά WWW, πάνω στον οποίο βασίζεται η λειτουργία του διαδικτύου.

Όμως δεν ξέρω αν πρέπει να χρεώσουμε το λάθος στο tvxs.gr, διότι και στην ελληνική Βικιπαίδεια, στη σελίδα για τις 12 Νοεμβρίου, βρίσκω πάλι την ίδια άστοχη απόδοση, με τη διαφορά ότι στο άρθρο του tvxs ο Μπέρνερς-Λι «ανακαλύπτει» τον Ιστό ενώ στη Βικιπαίδεια τον… «εφεύρει». Εγώ θα έλεγα ότι τον εφευρίσκει ή τον εφεύρε.

* Ο τρόμος της διπλής άρνησης σε εγκύκλιο του υφυπουργού Παιδείας κ. Συμεών Κεδίκογλου για τον γιορτασμό της επετείου του Πολυτεχνείου: «Την ημέρα αυτή δεν θα γίνουν μαθήματα σε όλα τα σχολεία της Πρωτοβάθμιας και της Δευτεροβάθμιας Εκπαίδευσης.» Αυτό στα νέα ελληνικά σημαίνει ότι σε μερικά σχολεία θα γίνουν μαθήματα και σε μερικά δεν θα γίνουν. Αυτό που ήθελε να πει ο κ. υφυπουργός (οΘντκ) λέγεται στα νέα ελληνικά: «Την ημέρα αυτή δεν θα γίνουν μαθήματα σε κανένα σχολείο της Πρωτοβάθμιας και της Δευτεροβάθμιας Εκπαίδευσης». Όμως ίσως είναι άδικο να χρεώνουμε τον σολοικισμό στον σημερινό υφυπουργό, εφόσον και το 2011 ίδια ήταν η διατύπωση και προφανώς αντιγράφουν την εγκύκλιο από τη μια χρονιά στην άλλη.

Ούτε είναι το υπουργείο ο μόνος φορέας που χρησιμοποιεί τον σολοικισμό. Ο φίλος που μου έστειλε την εγκύκλιο με ενημερώνει ότι το τυποποιημένο μήνυμα που ακούγεται στα αεροπλάνα της Ετζίαν λέει «Το κάπνισμα δεν επιτρέπεται σε όλες τις πτήσεις της Ετζίαν». Προφανώς, επιτρέπεται σε μερικές, ενώ σε άλλες όχι. Ίδια ανακοίνωση ακούγεται, μου λένε, και στα βαπόρια που πάνε Κρήτη. Εδώ, το πρόβλημα είναι ότι, στη «γλαφυρή» αυτή γλώσσα δεν απαγορεύεται μόνο η διπλή άρνηση αλλά απαγορεύεται και το… «απαγορεύεται», κι έτσι δεν μπορεί κανείς να πει ούτε «Το κάπνισμα απαγορεύεται σε όλες τις πτήσεις» ούτε «Το κάπνισμα δεν επιτρέπεται σε καμιά πτήση».

* Κινδυνεύει η ελληνική γλώσσα γράφοντας γκρίκλις; Αυτό είναι το ερώτημα ενός άρθρου που δημοσιεύτηκε χτες-προχτές στο Διαδίκτυο και έχει ήδη αναδημοσιευτεί πολύ. Το θέμα το έχουμε συζητήσει ήδη στο ιστολόγιο (αν και τίποτα δεν εμποδίζει να το συζητήσουμε ξανά και τώρα). Εγώ θα ήθελα να σχολιάσω το ξεκάρφωτο ρηματικό επίρρημα (το «γράφοντας») του τίτλου, που είναι αγγλισμός αν και ούτε στα αγγλικά υπάρχουν τέτοια ξεκάρφωτα γερούνδια. Πώς σας φαίνεται; Είναι αφροντισιά ή θεμιτή φραστική συντόμευση;

* Ένας φίλος στέλνει «μεζεδάκι με χαλούμι», όπως το χαρακτηρίζει. Σε άρθρο της Καθημερινής για τον Γλαύκο Κληρίδη, που άφησε χτες τον μάταιο τούτο κόσμο, διαβάζουμε ότι τον εκλιπόντα «τον χαρακτήριζε η λεγόμενη «real politic» και η πολιτική διορατικότητα στις στρατηγικές πολιτικές του επιλογές». Με τη διαφορά ότι «η λεγόμενη real politic» δεν λέγεται ή τουλάχιστον δεν γράφεται έτσι από κανέναν. Στα γερμανικά είναι Realpolitik (μία λέξη) και έτσι τη γράφουν και οι αγγλογάλλοι, αλλά χωρίς το γερμανικό κεφαλαίο αρχικό γράμμα, realpolitik. Και στα ελληνικά, βεβαίως, είναι ρεαλπολιτίκ ή ρεάλ πολιτίκ (κάποτε με ενωτικό, ρεάλ-πολιτίκ), που αποτυπώνει τη γερμανότροπη προφορά (και όχι ρίαλ πόλιτικ, ας πούμε). «Όχι στην αγγλοποίηση των αλλόγλωσσων εκφράσεων!» καταλήγει ο φίλος που το έστειλε.

* Σε άρθρο στην Ελευθεροτυπία για τον τουρισμό διαβάζω ότι: … η βρετανική εταιρεία επέλεξε το μεγαλύτερο αεροδρόμιο της Ευρώπης για απ’ ευθείας πτήσεις στα δύο ελληνικά νησιά, αποσκοπώντας σε επιβάτες υψηλού εισοδηματικού προφίλ, εξαιτίας της υστεροφημίας τους στο βρετανικό κοινό. Προφανώς, ο συντάκτης της Ελευθεροτυπίας νόμιζε ότι «υστεροφημία» είναι η καλή φήμη απλώς, αλλά όπως ξέρουμε, και όπως λένε και τα λεξικά, υστεροφημία είναι «η καλή φήμη που συνοδεύει κάποιον μετά τον θάνατό του«. Γιατί χρησιμοποιείτε λέξεις που δεν ξέρετε τι σημαίνουν, ρε παιδιά;

* Βέβαια, ο συντάκτης δεν είναι υπουργός -γιατί αν ήταν υπουργός θα προσπαθούσε να μας πείσει ότι η λέξη «υστεροφημία» έχει και αυτή τη σημασία. Κάτι ανάλογο έκανε χτες ο Άδωνης, ο οποίος, όταν είδε την κατακραυγή που ξεσήκωσαν οι δηλώσεις του πως «δεν θα αφήσει την τρόικα να του πάρει τη δόξα των απολύσεων», επιχειρώντας να μαζέψει τα ασυμμάζευτα, ισχυρίστηκε ότι «Η δόξα λέγεται με την έννοια της ευθύνης όχι με την έννοια της φήμης». Κάτι ανάλογο είχε πει και ο Χάμπτι Ντάμπτι στην «Αλίκη μέσα από τον καθρέφτη στη χώρα των θαυμάτων«: Όταν χρησιμοποιώ μια λέξη, έχει τη σημασία που εγώ θέλω να έχει!

Κατά διαβολική πραγματικά σύμπτωση, και ο Χάμπτι Ντάμπτι μιλούσε για τη λέξη «δόξα», ή έστω glory -ιδού το πρωτότυπο:

«I don’t know what you mean by ‘glory,’ » Alice said.
Humpty Dumpty smiled contemptuously. «Of course you don’t—till I tell you. I meant ‘there’s a nice knock-down argument for you!’ »
«But ‘glory’ doesn’t mean ‘a nice knock-down argument’,» Alice objected.
«When I use a word,» Humpty Dumpty said, in rather a scornful tone, «it means just what I choose it to mean—neither more nor less.»

Τώρα ξέρετε πώς μεταφράζεται στα αγγλικά η λέξη Μπουμπούκος: Humpty Dumpty!

Υστερόγραφο: Δεν είμαι στην Αθήνα, αλλά αν ήμουν την Κυριακή το πρωί θα πήγαινα στα Εξάρχεια, στο Νέο Ελληνικό Θέατρο. Αντιγράφω από την ηλεπρόσκληση που πήρα:

Ο Δήμος Βορείων Τζουμέρκων, η Πανηπειρωτική Συνομοσπονδία Ελλάδος και η Ομοσπονδία Αδελφοτήτων Τζουμερκιωτών σας προσκαλούν στην παράσταση : «Φτενά χωράφια … άφοβη φυλή», ένα θεατροποιημένο αφιέρωμα στον Πλατανουσιώτη ποιητή Γιώργο Κοτζιούλα. Κυριακή 24 Νοεμβρίου 2013 11:30 π. μ. Νέο Ελληνικό Θέατρο Γιώργου Αρμένη (Σπ. Τρικούπη 34 & Κουντουριώτου Εξάρχεια, τηλ. 210 8253489) Είσοδος ελεύθερη.

Η ίδια παράσταση παίχτηκε τον Μάη στα Γιάννενα, και την έχω δει στο Γιουτούμπ, και μπορώ να πω ότι είναι πολύ καλή. Σας τη συνιστώ ανεπιφύλακτα!

Posted in ποδόσφαιρο, Κοτσανολόγιο, Μαργαριτάρια, Μεταφραστικά, Μεζεδάκια | Με ετικέτα: , , , , , | 100 Σχόλια »