Οι λέξεις έχουν τη δική τους ιστορία

Το ιστολόγιο του Νίκου Σαραντάκου, για τη γλώσσα, τη λογοτεχνία και… όλα τα άλλα

Posts Tagged ‘υπουργείο Παιδείας’

Κορονοπασχαλινά μεζεδάκια

Posted by sarant στο 18 Απριλίου, 2020

Ο τίτλος του σημερινού πολυσυλλεκτικού μας άρθρου, την παραμονή του Πάσχα, είχε κατά κάποιο τρόπο προαναγγελθεί από την προηγούμενη βδομάδα, όταν το αντίστοιχο άρθρο το είχα τιτλοφορήσει «Κορονολαζαρομεζεδάκια». Όσο κι αν δεν μας αρέσει, ο ιός άφησε βαριά τη σφραγίδα του στις φετινές γιορτές -και όχι μόνο σ’ αυτές.

* Και ξεκινάμε, για ορντέβρ, με ένα παράδειγμα περιττών εισαγωγικών. Τίτλος στην ΕφΣυν:

Ο ΠΟΥ «εξετάζει» τις περιπτώσεις ασθενών που βρέθηκαν ξανά θετικοί.

Προς τι τα εισαγωγικά; Δεν τις εξετάζει; Τις εξετάζει μεταφορικά; Ειλικρινά, δεν βλέπω κανένα λόγο για τα εισαγωγικά.

* Κάτι πολύ αστείο (και συνάμα θλιβερό) συνέβη στη σελίδα κεφαλονίτικου ιστοτόπου στο Φέισμπουκ τις προάλλες.

Δημοσιεύτηκε μια είδηση, προφανώς παρμένη κατευθείαν από τον ιστότοπο της αστυνομίας με τίτλο «Σύλληψη δύο ημεδαπών για απείθεια, εξύβριση και βίαιη απώθηση στην Κεφαλονιά».

Λέω ότι ήταν παρμένη από τον ιστότοπο της Αστυνομίας επειδή στο αστυνομικό δελτίο γίνεται ταχτικά η διάκριση ανάμεσα σε ημεδαπούς και αλλοδαπούς.

Κάποιοι ελληναράδες αναγνώστες διάβασαν «ημεδαπός», τους θύμισε κάτι αυτή η άγνωστη λέξη, οπότε ενεργοποιήθηκε το παβλοφικό και άρχισαν να ουρλιάζουν: Απέλαση! Να πάνε στην πατρίδα τους! Να τους πάρετε σπίτι σας!

Πολύ αστείο -και πολύ θλιβερό.

* Και συνεχίζω με ένα πολύ αστείο μεταφραστικό μαργαριτάρι.

Σε άρθρο της Lifo για την Ινδονησία, όπου επιστρατεύτηκαν φαντάσματα για να φοβηθούν οι κάτοικοι και να μη βγαίνουν στο δρόμο, διάβασα κάτι εξαιρετικά περίεργο:

Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου »

Posted in Μαργαριτάρια, Μεταφραστικά, Μεταμπλόγκειν, Μεζεδάκια, Μιμίδια, Πανδημικά, μέσα κοινωνικής δικτύωσης | Με ετικέτα: , , , , , | 360 Σχόλια »

Η παιδεία, η παιδιά και ο κ. Κασιμάτης

Posted by sarant στο 12 Μαρτίου, 2014

Ένα γουστόζικο λαθάκι έκανε στη χτεσινή στήλη του ένας από τους μεγαλοδημοσιογράφους μας, που μάλιστα του αρέσει συνεχώς να διορθώνει τα υπαρκτά ή όχι γλωσσικά λάθη των άλλων. Θα μπορούσα να το αφήσω για τα σαββατιάτικα μεζεδάκια, αλλά προτίμησα να το παρουσιάσω σε αυτόνομο άρθρο, αφενός επειδή έχουμε να (ξανα)πούμε κάμποσα ενδιαφέροντα για την ετυμολογία και την ιστορία των λέξεων και αφετέρου επειδή και το θέμα που θίγει ο δημοσιογράφος έχει ενδιαφέρον.

paidiaskΑλλά ας τα πάρουμε με τη σειρά. Στη χτεσινή στήλη του στην Καθημερινή, ο κ. Στέφανος Κασιμάτης επικρίνει την ηγεσία του Υπουργείου Παιδείας διότι καθυστέρησε να εκδώσει διαπιστωτική πράξη για τη διαθεσιμότητα του προσωπικού των πανεπιστημίων (ή ίσως μόνο του ΕΜΠ), και όταν τελικά την εξέδωσε περιλάμβανε μικρότερο αριθμό υπαλλήλων από τον συμφωνημένο, με αποτέλεσμα να μην υπογράφεται η απόφαση και να κινδυνεύουν όλοι οι υπάλληλοι με απόλυση αφού σε ένα μήνα εκπνέει το οχτάμηνο της διαθεσιμότητας. Αυτή τη συμπεριφορά του υπουργείου, τη χαρακτηρίζει κουτοπόνηρη και παιδαριώδη.

Δεν ξέρω αν είναι ακριβής η περιγραφή της κατάστασης (αν και θα με ενδιέφερε να το μάθω). Στέκομαι ωστόσο στην κατακλείδα του σχολίου του κ. Κασιμάτη, που τη μεταφέρω κοπιπαστηδόν: Με τέτοια ανόητα, παιδαριώδη καμώματα, δεν έχει νόημα να ονομάζεται το υπουργείο της Παιδείας. Θα ήταν ακριβέστερο να λέγεται της Παιδίας. Και ας ανοίξουν (ο κ. Αρβανιτόπουλος, ο κ. Λάσκαρης, όποιος είναι ο υπουργός τέλος πάντων…) το λεξικό να δουν τι σημαίνει αυτό…  Μάλιστα, τόσο πολύ άρεσε το εύρημα, που το έβαλαν και στον τίτλο της στήλης.

Στάζει ειρωνεία το κείμενο για την αμάθεια του υπουργού ή όποιου άλλου υπεύθυνου, που χρειάζεται να ανοίξει λεξικό για να μάθει τι σημαίνει «της Παιδίας». Μόνο που εδώ έχουμε, για πολλοστή φορά, μιαν ακόμα επιβεβαίωση του πανίσχυρου Νόμου του Μπούμεραγκ: προσπαθώντας ο κ. Κασιμάτης να βγάλει αγράμματους τους άλλους, φανέρωσε τη δική του ημιμάθεια. Βλέπετε, αν ανοίξει κανείς το λεξικό και αναζητήσει λήμμα «παιδία» δεν θα το βρει  -παιδία είναι μόνο ο πληθυντικός της λ. «παιδίον», π.χ. «τα παιδία παίζει» που λέγαμε στο πασίγνωστο παράδειγμα για την αττική σύνταξη. Λέξη παιδία δεν υπάρχει.

Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου »

Posted in Επαναλήψεις, Ετυμολογικά, Εφημεριδογραφικά, Ιστορίες λέξεων, Κοτσανολόγιο, Φρασεολογικά | Με ετικέτα: , , , | 97 Σχόλια »

Τριτοσεπτεμβριανά μεζεδάκια

Posted by sarant στο 3 Σεπτεμβρίου, 2011

Η σημερινή μέρα είναι σημαδιακή, επέτειος της 3ης Σεπτεμβρίου 1843, αλλά βέβαια και της 3 του Σεπτέμβρη του 1974. Για τις επετείους όμως, όπως και για τη σημερινή συγκέντρωση που προγραμματίζεται στο Σύνταγμα, δεν θα γράψω –αν κάποιος θέλει, υπάρχουν τα σχόλια. Θα ετοιμάσω απλώς μερικά μεζεδάκια για το σαββατοκύριακο, μια και είναι αρκετός καιρός που δεν σας έχω σερβίρει -τα έβγαλα μπόλικα επειδή αύριο ταξιδεύω και μάλλον δεν θα ανεβάσω άρθρο.

Ξεκινάω μ’ ένα απλό που μπορεί να μπερδέψει. Ο (καλός) επιθετικός παίκτης τον οποίο πήρε δανεικό τις προάλλες ο Παναθηναϊκός, ο Γκέργκελι Ρούντολφ, έχει όνομα Γκέργκελι και επώνυμο Ρούντολφ, όχι το αντίστροφο. Μπερδευόμαστε, επειδή το Ρούντολφ το ξέρουμε για βαφτιστικό όνομα και επειδή οι Ούγγροι έχουν τη συνήθεια να βάζουν πάντοτε πρώτο το επώνυμο και δεύτερο το όνομα, ακόμα και στον προφορικό λόγο. Το Γκέργκελι είναι η ουγγρική μορφή του Γρηγόρη. Κατά σύμπτωση, είναι και γρήγορος ο Ρούντολφ.

Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου »

Posted in Επικαιρότητα, Εφημεριδογραφικά, Εκπαίδευση, Μεταφραστικά, Μεζεδάκια | Με ετικέτα: , , , , , | 86 Σχόλια »

Και παίζει και παιδεύει

Posted by sarant στο 6 Σεπτεμβρίου, 2010

Το άρθρο αυτό δημοσιεύτηκε χτες (5.9.2010) στην εφημ. Αυγή. Εδώ έκανα μερικές δευτερεύουσες προσθήκες.

Σεπτέμβρης, ο μήνας που παραδοσιακά είναι ταυτισμένος με το άνοιγμα των σχολείων, που φέτος βέβαια θα γίνει (την ερχόμενη Δευτέρα) με τεράστιες ελλείψεις, καθώς οι καθηγητές κι οι δάσκαλοι έσπευσαν να αποχωρήσουν από την υπηρεσία (και ποιος τους αδικεί;) πριν τους κουτσουρέψει κι άλλο τις συντάξεις η λαίλαπα αυτών που βάλθηκαν να μας διδάξουν να ζούμε Δίχως Να Τρώμε. Σεπτέμβρης λοιπόν αφιερωμένος στα παιδιά και στην παιδεία και σ’ αυτή τη μεγάλη οικογένεια θα είναι αφιερωμένο το σημερινό σημείωμα.

Το παιδί προέρχεται από το παιδίον, που είναι υποκοριστικό της αρχαίας ελληνικής λέξης παις. Παις ήταν κατά βάση το τέκνο, αγόρι ή κορίτσι (αν και θα βρείτε και σε αρχαία κείμενα, π.χ. στους Νόμους του Πλάτωνα, διατυπώσεις που θυμίζουν το υποτιθέμενο νεοελληνικό ή μανιάτικο «δυο παιδιά και τέσσερα κορίτσια»). Παις ήταν και γενικά το άτομο νεαρής ηλικίας (εδώ ταιριάζει και το «Έλληνες αεί παίδες» που είπε τάχα ο Αιγύπτιος στον Σόλωνα), αλλά παις ήταν στ’ αρχαία και ο υπηρέτης, ακόμα και ηλικιωμένος — σημασία που επίσης επιβιώνει ή επιβίωνε μέχρι πρόσφατα, στο «παιδί» των μπακάλικων και των άλλων μαγαζιών, που μπορεί καμιά φορά να ήταν μεγάλος στην ηλικία, αν και συνήθως ήταν νέος.

Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου »

Posted in Ετυμολογικά, Εκπαίδευση, Ιστορίες λέξεων, Φρασεολογικά | Με ετικέτα: , , , | 60 Σχόλια »

Γιατί δεν καταργούνται οι εξετάσεις;

Posted by sarant στο 2 Σεπτεμβρίου, 2010

Το άρθρο αυτό του πατέρα μου, Δημ. Σαραντάκου, δημοσιεύτηκε προχτές 31 Αυγούστου στην εφημερίδα ΕΜΠΡΟΣ της Μυτιλήνης. Το θέμα που θίγει περιέργως δεν μας έχει απασχολήσει στο ιστολόγιο, αν και συζητιέται ευρύτατα.

Όπως ανακοινώθηκε πρόσφατα, στις τελευταίες πανελλήνιες εξετάσεις για τα Ανώτατα και τα Τεχνολογικά Εκπαιδευτικά Ιδρύματα, οι βάσεις για την επιτυχία των διαγωνισθέντων έπεσαν τόσο χαμηλά, που στην ουσία πολλοί υποψήφιοι θα έμπαιναν ακόμα κι αν έδιναν λευκή κόλλα.
Το αυτονόητο συμπέρασμα, που βγαίνει από την απροσδόκητη αυτή εξέλιξη, είναι πως οι εξετάσεις για τα ΑΕΙ και ΤΕΙ είναι περιττές και πως πρέπει επιτέλους και η Ελλάδα να εναρμονιστεί στον τομέα αυτόν με τις περισσότερες ευρωπαϊκές χώρες, όπου ο απόφοιτος της δευτεροβάθμιας εκπαίδευσης απλώς εγγράφεται στη σχολή που επιθυμεί.
Βλέπετε, οι «κουτόφραγκοι» δεν ταλαιπωρούν τους εφήβους με την υποχρέωση να πηγαίνουν πολλούς μήνες σε φροντιστήρια (θεσμό αποκλειστικά ελληνικό), να σπαταλούν χιλιάδες ώρες και να υποβάλλουν στους γονείς τους δυσβάστακτα έξοδα για τα δίδακτρα.
Στις χώρες των «κουτόφραγκων» όλες οι τριτοβάθμιες σχολές, είτε ΑΕΙ είτε ΤΕΙ είτε Κολλέγια λέγονται, διαθέτουν ένα προκαταρκτικό έτος, από το οποίο περνούν όλοι οι εγγραφόμενοι και κατά τη διάρκεια της φοίτησής τους σ’ αυτή την προκαταρκτική βαθμίδα διαπιστώνεται αν είναι ικανοί και κατάλληλοι να συνεχίσουν τη φοίτηση στη σχολή που διάλεξαν, αλλά και αν η επιστήμη ή η ειδικότητα που διάλεξαν να σπουδάσουν είναι αυτή που πραγματικά ήθελαν.

Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου »

Posted in Δημήτρης Σαραντάκος, Εκπαίδευση, Φιλοξενίες | Με ετικέτα: , , , , , | 75 Σχόλια »

Εκτός από βιβλία, ο Άδωνης πλασάρει και το Λερναίο!

Posted by sarant στο 22 Απριλίου, 2010

Καιρό είχαμε να μιλήσουμε για το Λερναίο κείμενο, τον μακροβιότερο ελληνικό αστικό μύθο που διαδίδεται στο Διαδίκτυο. (Παρένθεση: Αν ανήκετε στους τυχερούς λίγους που δεν έχουν μάθει τι είναι το Λερναίο, μπορείτε να το διαβάσετε εδώ, και εδώ μπορείτε να διαβάσετε μια συνολική κριτική στους μύθους του κειμένου αυτού). Λοιπόν, έχω να σας ανακοινώσω ότι το Λερναίο έκανε ή πρόκειται να κάνει την εμφάνισή του και στη Βουλή των Ελλήνων, μια και σε πρόσφατη κοινοβουλευτική ερώτηση προς την υπουργό Παιδείας επαναλαμβάνονται αυτολεξεί μερικές από τις εξωφρενικότερες μπαρούφες του Λερναίου. Και, κατ’ εφαρμογή του ρητού για τον κατάλληλο άνθρωπο στην κατάλληλη θέση, το Λερναίο το φέρνουν στη Βουλή δυο βουλευτές του Λάος, και όχι όποιοι κι όποιοι: ο τηλεβιβλιοπώλης Άδωνης Γεωργιάδης, γνωστός και ως Μπουμπούκος, και ο ιός του Κ. Πλεύρη.

Το κείμενο της ερώτησης το βρήκα σε ένα ελληνοκεντρικό ιστολόγιο αλλά λινκ δεν βάζω γιατί λερώνει. Μπορείτε να το διαβάσετε εδώ (πρώτη σελίδα, δεύτερη σελίδα), σε αρχείο εικόνας, να χαρείτε και τα πολυτονικά του, αλλά το παραθέτω κι εγώ σε ανθρωπινή ορθογραφία (τα κιμπάρικα κεφαλαία τα αφήνω, διότι το στιλ είναι ο άνθρωπος):

Αθήνα, 13 Απριλίου 2010

ΕΡΩΤΗΣΗ

ΠΡΟΣ: Την Αξιότιμη Υπουργό Παιδείας, Διά Βίου Μάθησης και Θρησκευμάτων κ. Άννα Διαμαντοπούλου

Θέμα: Αναγνώριση της Αρχαίας Ελληνικής Γλώσσας ως Διεθνούς Γλώσσας

Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου »

Posted in Γλωσσικοί μύθοι, Λερναίο κείμενο, Uncategorized | Με ετικέτα: , , , , , | 119 Σχόλια »