Οι λέξεις έχουν τη δική τους ιστορία

Το ιστολόγιο του Νίκου Σαραντάκου, για τη γλώσσα, τη λογοτεχνία και… όλα τα άλλα

Posts Tagged ‘Φιλαδέλφεια’

Η σχολή του Σικάγου και το χάσμα των γενεών

Posted by sarant στο 10 Οκτωβρίου, 2016

Τις προάλλες στο Φέισμπουκ ένας φίλος, νομικός, που τον διαβάζω επειδή ξέρει τι γράφει, δημοσίευσε ένα σχόλιο για τον υποψήφιο αντιπρόεδρο του Τραμπ, που λέγεται Μάικ Πενς και είναι κυβερνήτης της Ιντιάνας. Παραθέτω το ζουμί από το σχόλιο του φίλου:

Ως κυβερνήτης λοιπόν, ο Πενς απαγόρευσε την εγκατάσταση προσφύγων από τη Συρία στην πολιτεία της Ιντιάνας (οι πρόσφυγες φτάνουν στις ΗΠΑ μέσω πρωτοβουλίας της ομοσπονδιακής κυβέρνησης που συμμετέχει στο παγκόσμιο πρόγραμμα μετεγκατάστασής τους). Το 7ο Ομοσπονδιακό Εφετείο, σε μια ομόφωνη απόφαση γραμμένη από τον δικαστή Πόσνερ (έναν τιτάνα της νομικής επιστήμης και πολύ προοδευτικό σε κοινωνικά-πολιτικά ζητήματα, αν και όχι στα οικονομικά όπου είναι της σχολής του Σικάγου) κατακεραύνωσε τον Πενς για την απόφασή του. Ο κυβερνήτης της Ιντιάνας προσπάθησε να την δικαιολογήσει λέγοντας ότι «ανάμεσα στους πρόσφυγες μπορεί να υπάρχουν και τρομοκράτες και η Ιντιάνα πρέπει να προστατεύσει τους κατοίκους της». Το δικαστήριο χαρακτήρισε «εφιαλτική εικοτολογία» το επιχείρημα και είπε ότι η απόφαση συνιστά αθέμιτη διάκριση στη βάση της εθνικής καταγωγής: κοινώς τον είπε ρατσιστή τον συνυποψήφιο του Τραμπ (και σωστά).

Ωστόσο, σας παραπληροφορώ -έχω επέμβει στο κείμενο του φίλου, μεταξύ άλλων σε δύο σημεία που θα μας δώσουν το έναυσμα για το σημερινό άρθρο. Ο φίλος έγραψε «κυβερνήτης της Ιντιάνα» και «σχολή του Σικάγο», κι εγώ τα διόρθωσα στα κατά τη γνώμη μου προτιμότερα «κυβερνήτης της Ιντιάνας» και «σχολή του Σικάγου» επειδή πιστεύω ότι τα ξένα τοπωνύμια που προσαρμόζονται στο ελληνικό τυπικό (ή που έρχονται ήδη προσαρμοσμένα) πρέπει να κλίνονται.

Ακολούθησε ο εξής διάλογος

– Λάικ βέβαια για το περιεχόμενο -και για τον επιπλέον λόγο ότι είχαν παρουσιάσει τον Πενς σαν σοβαρό που μετριάζει τις εξαλλοσύνες του Τραμπ- αλλά αποδοκιμασία για τα άκλιτα «της Ιντιάνα» και «του Σικάγο». Μια χαρά ειναι τα «της Ιντιάνας» και «του Σικάγου», ιδίως το δεύτερο που δεν λέγεται έτσι σε καμιά ξένη γλώσσα. Είναι κωμικό να αφήνεις άκλιτη μια λέξη που μόνο στα ελληνικά λέγεται έτσι.

– Λόγω θητείας εκεί, εμένα μου φαίνεται κωμικό να το κλίνω.

– Τότε Σικάγκο, λέω εγώ.

– Και Μασασούσετς, απαντάει εκείνος.

– Με πληγώνεις.

Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου »

Posted in Τοπωνύμια | Με ετικέτα: , , , | 280 Σχόλια »

Φιλολογικά μακροβούτια και άλλα μεζεδάκια

Posted by sarant στο 16 Μαΐου, 2015

Καθώς ξεκινούσα να γράφω, φοβόμουν πως η σημερινή μας πιατέλα θα ήταν κάπως πιο λιτή από τις συνηθισμένες σαββατιάτικες, αφενός επειδή μέσα στη βδομάδα είχα ταξίδι και αφετέρου επειδή χτες είχα την παρουσίαση των βιβλίων μου στην Καλλιθέα κι έτσι το άρθρο γράφτηκε αρκετά νωρίτερα απ’ ό,τι συνήθως.

Ωστόσο, τελικά στείλατε ή βρέθηκε αρκετό υλικό, κι έτσι δεν κινδυνεύουμε να μας κατηγορήσει για «ελλιπή μερίδα» ο αστυνόμος του Καρυωτάκη. Και ενώ το πιάτο έχει αρκετά νόστιμα μεζεδάκια, ένα από αυτά το έκρινα άξιο να δώσει τον τίτλο στο άρθρο.

* Αλλά πρώτα, ένα ορντέβρ.

Ξεκινάμε λοιπόν με μιαν ακυρολεξία ολκής, που μάλιστα προέρχεται από μια από τις βαριές, υποτίθεται, πένες της ελληνικής δημοσιογραφίας -την Ιωάννα Μάνδρου, δικαστική συντάκτρια της Καθημερινής και του Σκάι. Σε ρεπορτάζ για τους γονείς της Άννυς γράφει:

Η δικογραφία που θεμελιώνει και αποδεικνύει με αδιάσειστα στοιχεία και μαρτυρίες το πρωτοφανές έγκλημά του, καταδεικνύει, πέραν πάσης αμφιβολίας, ότι ο ίδιος ομολόγησε υπό το βάρος των αποκαλύψεων και ενώ δεν μπορούσε πλέον να προβάλλει παραμυθίες για την τύχη του άτυχου παιδιού. Οτι δηλαδή εξαφανίστηκε και άλλα σχετικά.

Η φίλη που το ψάρεψε σχολιάζει στη Λεξιλογία:

Προφανώς γι’ αυτήν η λέξη «παραμυθία» σημαίνει το παραμύθι, αλλά στο πιο σικ, όπως αρμόζει σ’ ένα σοβαρό ρεπορτάζ.

Παραμυθία, βέβαια, είναι η παρηγοριά. Αλλά όταν για κάποιους δημοσιογραφία σημαίνει παραμύθιασμα, λογικό είναι να αποκτά κι η παραμυθία τη σημασία του παραμυθιού.

* Και πάμε στο φιλολογικό μας μακροβούτι, που το ψάρεψα στη διαμαρτυρία της Πανελλήνιας Ένωσης Φιλολόγων κατά της απόφασης του Υπουργείου για περικοπή μίας ώρας από τη Λογοτεχνία της Γ’ Λυκείου προκειμένου να διδάσκεται η Ιστορία των Κοινωνικών Επιστημών.

Να πω, πάντως, ότι θεωρώ άστοχη την απόφαση του κ. Κουράκη, αν μη τι άλλο για πρακτικούς λόγους. Αν δεν σφάλλω (και διορθώστε με, σας παρακαλώ), με την αφαίρεση της μίας ώρας από τη Λογοτεχνία το ένα δίωρο μάθημα μετατρέπεται σε δύο μονόωρα. Όπως μού λένε πολλοί μάχιμοι εκπαιδευτικοί, μονόωρο ίσον μηδέν, ειδικά αν πέσει σε μέρα που χάνονται μέρες ή ώρες για γιορτές κτλ.

Αλλά και έτσι να μην είναι, με ενοχλεί πολύ που η αριστερή κυβέρνηση, σε ένα θέμα που, επιτέλους, ούτε τον προϋπολογισμό επιβαρύνει, ούτε είναι απαίτηση των πιστωτών μισθωτών μας, ακολουθεί πολιτική και πρόχειρου εντυπωσιασμού και συντηρητική -διότι, επιτέλους, αν έπρεπε να αφαιρεθεί από κάποιο μάθημα μία ώρα την εβδομάδα, αυτό μόνο τα Θρησκευτικά μπορούσαν να είναι.

* Ας προχωρήσουμε όμως στη διαμαρτυρία της ΠΕΦ, η οποία ουσιαστικά δίνει δίκιο στην αφαίρεση της μιας ώρας (ει δυνατόν και περισσότερων), μια και ξεκινάει με το εξής θηριώδες μακροβούτι:

Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου »

Posted in Ακλισιά, Κοτσανολόγιο, Μαργαριτάρια, Μεζεδάκια, Νομανσλάνδη | Με ετικέτα: , , , , , , | 153 Σχόλια »