Οι λέξεις έχουν τη δική τους ιστορία

Το ιστολόγιο του Νίκου Σαραντάκου, για τη γλώσσα, τη λογοτεχνία και… όλα τα άλλα

Posts Tagged ‘Φιλιππίνες’

Εννά επήεν στα κατεχόμενα

Posted by sarant στο 24 Απριλίου, 2019

Θα αναδημοσιεύσω σήμερα ένα άρθρο από εφημερίδα της Κύπρου, ένα άρθρο που γράφτηκε πέρυσι αλλά έγινε τραγικά επίκαιρο φέτος. Ίσως δεν παρακολουθείτε την κυπριακή επικαιρότητα, αλλιώς θα ξέρατε για τα δύο πτώματα γυναικών που βρέθηκαν σε φρεάτιο ορυχείου. Ένας 35χρονος λοχαγός της Εθνικής Φρουράς ομολόγησε ότι τις δολοφόνησε, όπως και το εξάχρονο κορίτσι της μίας γυναίκας, ενώ εκφράζονται φόβοι ότι υπάρχουν και άλλα θύματα, πιθανώς στο ίδιο φρεάτιο.

Και οι δυο γυναίκες ήταν οικιακές βοηθοί από τις Φιλιππίνες, που δούλευαν στην Κύπρο κάτω από ένα ιδιότυπο καθεστώς ομηρίας. Φαίνεται ότι ο φερόμενος ως δολοφόνος επέλεγε τα θύματά του: φρόντιζε να είναι απωανατολίτισσες οικιακές βοηθοί, για τον απλό λόγο ότι κανείς δεν θα τις αναζητούσε -η οικογένειά τους είναι στην άλλη άκρη του κόσμου, ενώ η αστυνομία δεν χαλάει τη ζαχαρένια της για μαυρούες, ιδίως όταν υπάρχει έτοιμη η δικαιολογία «θα πήγε στα Κατεχόμενα». Και θα έμεναν «ελλείποντα πρόσωπα» (έτσι τους λένε τους αγνοούμενους στα κυπριακά) οι δυο δολοφονημένες, αν δεν τύχαιναν βροχές πρωτοφανούς έντασης, που έκαναν το φρεάτιο να ξεχειλίσει.

Μαυρούες αποκαλούν πολλοί Κύπριοι και πολλές Κύπριες τις οικιακές βοηθούς από την Άπω Ανατολή (η μαυρού στον ενικό). Οι κοπέλες έρχονται στην Κύπρο μέσω γραφείων εργασίας και επιτρέπεται να δουλέψουν μόνο στο σπίτι για το οποίο πήραν την άδεια εργασίας -γι’ αυτό μίλησα για ιδιότυπη ομηρία. Κάπου είδα ότι πληρώνονται 320 ευρώ το μήνα για εξαήμερη δουλειά. Και για να μπορέσουν να φύγουν πρέπει να πάρουν το λεγόμενο release από τα αφεντικά τους.

Κι αν είναι απαράδεκτη η στάση πολλών αφεντικών, εξοργιστική είναι η αδιαφορία της κυπριακής αστυνομίας για τις αλλεπάλληλες εξαφανίσεις αλλοδαπών οικιακών βοηθών. Ακριβώς αυτό το θέμα το θίγει ο πρόεδρος της Ένωσης Οικιακών Βοηθών σε άρθρο του που δημοσιεύτηκε σε ανύποπτο χρόνο, πέρυσι, και που ήρθε βίαια και τραγικά στην επικαιρότητα.

Το άρθρο είναι γραμμένο σε διάλεκτο, και αυτό το κάνει ακόμα πιο ενδιαφέρον για ένα γλωσσικό ιστολόγιο σαν το δικό μας. Προτίμησα να δώσω ελάχιστες επεξηγήσεις αλλά πιστεύω πως αν το διαβάσετε με προσοχή θα μπείτε στο νόημα και θα έχετε λίγες σχετικά απορίες.

Εννά επήεν στα Κατεχόμενα [= θα πήγε στα Κατεχόμενα]

Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου »

Posted in Επικαιρότητα, Κύπρος, Ντοπιολαλιές | Με ετικέτα: , , | 230 Σχόλια »

Ιστορίες από το μπάρκο (αφήγημα του Dryhammer)

Posted by sarant στο 9 Ιουλίου, 2017

Πριν από ένα μήνα είχαμε δημοσιεύσει εδώ το αφήγημα του καινούργιου φίλου μας του Dryhammer με τις εντυπώσεις του από το Μούρμανσκ, που το είχε επισκεφτεί ως ναυτικός το 1994. Προχτές ο Dryhammer μού έστειλε ένα ακόμα πεζογράφημα με «ιστορίες από το μπάρκο», που το παρουσιάζω σήμερα με πολλή χαρά, ταιριάζει άλλωστε

(Πρέπει να παραδεχτώ πως η σύμπτωση ήταν τυχερή, διότι χτες, ύστερα από διάφορα που συνέβησαν, δεν είχα ψυχική αντοχή να γράψω εκείνο που είχα κατά νου, που επίσης είχε ναυτικό θέμα, οπότε θα μέναμε χωρίς άρθρο σπάζοντας το σερί που βαστάει τριάμισι χρόνια).

Το αφήγημα έχει μερικές (λιγοστές μάλλον) ναυτικές λέξεις που μπορεί να είναι άγνωστες σε κάποιους, αλλά που δεν εμποδίζουν την κατανόηση -ας γίνουν οι ερωτήσεις στα σχόλια και θα απαντήσει ο Dryhammer.

Ιστορίες από ταξίδια

Στη μνήμη του Μάριου.

 

Άδειαζα το πλαϊνό ντουλάπι του σερβάν, μπας και καταφέρω να πετάξω τίποτα σαβούρες της μάνας μου και κάνω χώρο για να βάλω τις δικές μου, όταν έπεσα σ΄ ένα χαρτονένιο κουτί από παπούτσια.

«Καλέ, τι έχεις εδώ;» τηνε ρώτησα.

«Κάτι χαρτιά του πατέρα σου».

Μέσα είχε φωτογραφίες, κατοχικά χαρτονομίσματα και ανάμεσα στα χαρτιά και δυό φυλλάδια. Το ένα το πιο παλιό που είχε και κούμπωμα, ήταν του πάππου μου (το δεύτερο, το πρώτο είχε υποθέτω γεμίσει) έκδοσης του 1914 και το δεύτερο του πατέρα μου του 1935. Ο πατέρας μου δεν ήταν ναυτικός, ούτε περιστασιακά, αλλά το φυλλάδιο είχε μια ναυτολόγηση σε καΐκι για μερικούς μήνες. Τα χρόνια εκείνα, αγόρι στα Καρδάμυλα, μα και γιατρός να σπούδαζε, έπρεπε να ‘χει φυλλάδιο. Η ναυτολόγηση στο καΐκι ήτανε μαϊμού. Για να μπορεί να μπαρκάρει σε ποντοπόρο, έπρεπε πρώτα να ‘χει υπηρεσία σε ακτοπλοϊκό.

Τελικά, τα ‘φερε ο διάολος κι έβαλα και το δικό μου από πάνω.

Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου »

Posted in Αναμνήσεις, Διηγήματα, Ναυτικά, Συνεργασίες | Με ετικέτα: , , , | 110 Σχόλια »

Τα στενά της Μαλάκας και ο Si Malakas

Posted by sarant στο 13 Μαρτίου, 2014

Την ώρα που γράφω αυτές τις γραμμές, δεν έχει ακόμα βρεθεί κανένα ίχνος από το αεροσκάφος της πτήσης MH 370 Κουάλα Λουμπούρ-Πεκίνο, που έχει μυστηριωδώς χαθεί εδώ και πέντε μέρες, ένα γεγονός αξιοσημείωτο μέσα στην τραγικότητά του, γιατί φαίνεται δύσκολο να πιστέψεις ότι στην εποχή μας, όπου οι πάντες και τα πάντα βρίσκονται κάτω από στενή παρακολούθηση από κάμερες, δορυφόρους, ραντάρ και συσκευές εντοπισμού θέσης, είναι δυνατόν να εξαφανιστεί για τόσες μέρες ένα τόσο μεγάλο αντικείμενο με 240 ανθρώπους μέσα του, και μάλιστα σε μια πολυσύχναστη περιοχή, όχι στη μέση του πουθενά όπως παλιά το χαμένο αεροπλάνο της Αμαλίας Έρχαρτ. Βέβαια, αν αεροπλάνο εκραγεί ενώ πετάει σε μεγάλο ύψος, υποθέτω ότι τα κομμάτια μπορεί να σκορπιστούν σε πολύ μεγάλη ακτίνα, οπότε ίσως το παράδοξο να είναι μόνο φαινομενικό.

Με πολύ ενδιαφέρον θα διαβάσω σχόλια για το θέμα του χαμένου αεροπλάνου (που βέβαια αργά ή γρήγορα θα βρεθεί, και μπορεί να έχει κιόλας βρεθεί όταν θα δημοσιευτεί το άρθρο μου), αλλά εμείς εδώ, όπως ξέρετε, λεξιλογούμε, οπότε το σημερινό άρθρο μοιραία θα εστιαστεί σε ένα άλλο παράδοξο φαινόμενο, κωμικό μάλλον παρά τραγικό, που παρουσιάστηκε κατά την κάλυψη της είδησης από τα ηλεκτρονικά και παραδοσιακά μέσα ενημέρωσης, κάλυψη στην οποία, πρέπει να πω, τα δελτία ειδήσεων των μεγάλων καναλιών φάνηκαν αρκετά γενναιόδωρα.

Το παράδοξο φαινόμενο που λέω είναι η μετατόπιση του τόνου ενός πασίγνωστου τοπωνυμίου που βρίσκεται κοντά στην εικαζόμενη τροχιά του αγνοούμενου αεροσκάφους. Πρόκειται για τα Στενά της Μαλάκας (ή Πορθμό της Μαλάκας). Η λέξη τονιζόταν ανέκαθεν στην παραλήγουσα -όμως ξαφνικά άρχισαν να την προφέρουν προπαροξύτονη. Για παράδειγμα, στο χτεσινό μεσημεριανό δελτίο ειδήσεων του Μέγκα άκουσα ότι οι έρευνες τώρα στρέφονται «στα στενά της Μάλακα» και ότι στρατιωτικό ραντάρ εντόπισε στίγμα του αναζητούμενου αεροσκάφους «πάνω από τα στενά της Μάλακα» (στο 0.16 και στο 0.27 αντίστοιχα του βιντεακιού).

Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου »

Posted in Γλωσσικοί μύθοι, Επαναλήψεις, Επικαιρότητα, Ευτράπελα | Με ετικέτα: , , , , | 228 Σχόλια »

Si Malakas, ο προκατακλυσμιαίος Έλληνας

Posted by sarant στο 27 Σεπτεμβρίου, 2010

Ο Μαλάκας και η Μαγκάντα στη φιλιππινέζικη μυθολογία

Ο τροπικός τυφώνας που πέρασε από τα ιαπωνικά νησιά τις τελευταίες μέρες (νομίζω ότι τώρα έχει πια ξεθυμάνει) ονομαζόταν Malakas, πράγμα που όπως ήταν φυσικό προκάλεσε θυμηδία στα δελτία ειδήσεων και στα ιστολόγια που έγραψαν για το θέμα. Μερικοί που το έψαξαν περισσότερο, έγραψαν ότι malakas σημαίνει «δυνατός» σε κάποια γλώσσα της περιοχής του Ειρηνικού. Αυτό δεν είναι λάθος, αλλά δεν είναι όλη η αλήθεια. Αν θέλετε να μάθετε όλη την αλήθεια για τον Si Malakas, τον μυθικό γενάρχη των Φιλιππινέζων και την ελληνική καταγωγή του, διαβάστε παρακάτω. (Πρέπει βέβαια να πω ότι το άρθρο αυτό είναι βασισμένο σε παλιότερο κείμενό μου που υπάρχει στον ιστότοπό μου και στο βιβλίο μου Γλώσσα μετ’ εμποδίων).

Λοιπόν, ο γενάρχης των Φιλιππινέζων στη μυθολογία τους, το ανάλογο του Αδάμ δηλαδή ή του Δευκαλίωνα αν προτιμάτε, λέγεται Si Malakas και η καλή του, το αντίστοιχο της Εύας δηλαδή ή της Πύρρας αν προτιμάτε, λέγεται Si Maganda. Μάλιστα σύμφωνα με έναν μύθο ο Σι Μαλάκας ξεπήδησε, μαζί με την καλή του, από ένα καλάμι μπαμπού, όπως βλέπετε στην εικόνα. Malakas στην τοπική γλώσσα σημαίνει «δυνατός» ενώ Maganda σημαίνει «ωραία». Και ο τυφώνας, υποθέτω, πήρε το όνομά του από τον θρυλικό ήρωα, μια κι έχει την ίδια ορμητική δύναμη.

Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου »

Posted in Γλωσσικοί μύθοι, Επικαιρότητα, Ευτράπελα | Με ετικέτα: , , | 229 Σχόλια »