Οι λέξεις έχουν τη δική τους ιστορία

Το ιστολόγιο του Νίκου Σαραντάκου, για τη γλώσσα, τη λογοτεχνία και… όλα τα άλλα

Posts Tagged ‘Φιλόγελος’

Στο σχολείο με το σκουλαρίκι, ξανά

Posted by sarant στο 11 Σεπτεμβρίου, 2017

Αύριο αρχίζουν τα σχολεία, οπότε σκέφτομαι ότι ταιριάζει να βάλουμε κάτι σχολικό -κι έτσι θα επαναλάβω, αλλά με αλλαγές και προσθήκες, ένα παλιότερο άρθρο του ιστολογίου που είχε δημοσιευτεί εδώ πριν από πέντε χρόνια τέτοιες μέρες και έχει θέμα κάποια ετυμολογικά του σχολείου -βασίζεται άλλωστε σε ένα άρθρο που είχα δημοσιεύσει στη στήλη μου στην Αυγή π.Ι. (προ Ιστολογίου).

Ανοίγουν αύριο τα σχολεία σε όλη τη χώρα, μια και στη χώρα μας, τουλάχιστον τα τελευταία (κάμποσα) χρόνια η ημερομηνία έναρξης της σχολικής χρονιάς δεν είναι κυμαινόμενη όπως αλλού (π.χ. η πρώτη Τρίτη του Σεπτεμβρίου) αλλά σταθερή, εκτός βέβαια αν πέφτει Σαββατοκύριακο -ακόμα κι όταν τυχαίνει η 11 Σεπτεμβρίου να πέφτει Παρασκευή.

Στον τοίχο μιας φίλης στο Φέισμπουκ, που νομίζω πως είναι εκπαιδευτικός, είδα το διάγραμμα της φωτογραφίας και γέλασα πολύ. Γέλασα, αλλά θυμάμαι τις κόρες μου όταν πλησίαζε η αποφράδα μέρα, που αρκετές φορές αδημονούσαν να ανοίξουν τα σχολεία, να βρουν τους φίλους και τις φίλες τους -αυτό βέβαια ισχύει κυρίως για τα μικρότερα παιδιά που ζουν στη μεγαλούπολη, όχι για τα πιο τυχερά παιδιά που ζουν σε επαρχία.

Κάποια παιδιά, πρωτάκια, θα πάνε για πρώτη φορά σχολείο αύριο, είτε στο δημοτικό είτε στο γυμνάσιο, τα δικά μου τα κορίτσια έχουν εδώ και δυο-τρία χρόνια ξεσκολίσει πια, οπότε το παρακολουθώ το θέμα πιο ψύχραιμα. Διότι, όσο και να πεις, με το που ξεκινάει κάθε σχολική χρονιά, κι ας μην είναι η πρώτη, μερικοί χαζογονείς βουρκώνουν.

Εμείς εδώ όμως δεν βουρκώνουμε, λεξιλογούμε -κι έτσι σήμερα θα δούμε ακριβώς τη λέξη «σχολείο» και τις παραφυάδες της.

Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου »

Advertisements

Posted in Αρχαίοι, Βυζάντιο, Επαναλήψεις, Ετυμολογικά, Εκπαίδευση, Ιστορίες λέξεων | Με ετικέτα: , , , | 264 Σχόλια »

Φιλόγελος, αρχαία χαμόγελα

Posted by sarant στο 30 Σεπτεμβρίου, 2011

Ο Φιλόγελος (ή Φιλόγελως) είναι μια συλλογή με ανέκδοτα, ή μάλλον η μοναδική συλλογή με ανέκδοτα που έχει διασωθεί από την αρχαιότητα. Αποδίδεται στους γραμματικούς Ιεροκλή και Φιλάγριο, για τους οποίους δεν ξέρουμε και πολλά. Κρίνοντας από τη γλώσσα, πρέπει να γράφτηκαν τον 3ο-4ο αιώνα μ.Χ., αλλά πολλά από τα αστεία έχουν αντληθεί από παλιότερες πηγές. Όπως λέει και ο πατέρας μου, ο Δημήτρης Σαραντάκος, που παρουσίασε κάμποσα ανέκδοτα του Φιλόγελου στο βιβλίο του Οι αρχαίοι είχαν την πλάκα τους, «πολλά από τα αστεία της συλλογής έμειναν αθάνατα, αφού τα ξαναβρίσκουμε να επαναλαμβάνονται στις ιστορίες του Ναστραδίν Χότζα, στις ‘υψηλότατες πανουργίες του Μπερτόδουλου και του υιού του Μπερτολδίνου’, στην πλοκή των επεισοδίων του Θεάτρου Σκιών, αλλά και σε άλλες μεταγενέστερες συλλογές».

Η συλλογή περιλαμβάνει 265 ανέκδοτα, καταταγμένα θεματολογικά. Τα περισσότερα (110) αναφέρονται στους σχολαστικούς, τους αφελείς και κάπως βλάκες “διανοούμενους” της εποχής. Υπάρχουν όμως και ανέκδοτα για άλλους: φιλάργυρους, μέθυσους, λιμόξηρους (λιγούρηδες), δύσκολους (στρυφνούς), φθονερούς, οζόστομους (που βρωμάει το στόμα τους), αφυείς (κουτούς ή ατζαμήδες), δειλούς, οκνηρούς, και ευτράπελους (καλαμπουρτζήδες), ενώ, περιέργως, μόνο 8 ανέκδοτα σατιρίζουν γυναίκες.

Τέλος, ανάλογα με τα σημερινά ποντιακά ανέκδοτα είναι εκείνα που αναφέρονται σε Αβδηρίτες (17), Κυμαίους (27) και Σιδόνιους (11). Φαίνεται πως τα Άβδηρα, η Κύμη (η αιολική πόλη της Μικρασίας απέναντι από τη Λέσβο) και η Σιδόνα (ή η Σιδώνα; ), φημίζονταν για την αφέλεια ή βλακεία των κατοίκων τους.

Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου »

Posted in Αρχαίοι, Αστεία, Ανέκδοτα | Με ετικέτα: , , , , | 94 Σχόλια »