Οι λέξεις έχουν τη δική τους ιστορία

Το ιστολόγιο του Νίκου Σαραντάκου, για τη γλώσσα, τη λογοτεχνία και… όλα τα άλλα

Posts Tagged ‘Φρικηπαίδεια’

Από τον αμφορέα στο φανάρι: ελληνογερμανικές γλωσσικές ανταλλαγές ξανά

Posted by sarant στο 3 Μαΐου, 2017

Έλειπα το τριήμερο και μαζεύτηκε πολλή δουλειά, οπότε τουλάχιστον για σήμερα πρέπει να καταφύγω στη λύση ανάγκης, στην επανάληψη παλιότερου άρθρου. Κι επειδή είχα πάει στη Γερμανία, είπα να βάλω ένα άρθρο του 2010, που έχει θέμα τις ελληνογερμανικές γλωσσικές ανταλλαγές. Αρχικά το άρθρο αυτό το είχα γράψει στις… αρχές του αιώνα για το περιοδικό των Ελλήνων του Λουξεμβούργου και στη συνέχεια πρόσθεσα ένα κομμάτι του Μ. Τριανταφυλλίδη για την ελληνογερμανική φοιτητική αργκό. Προσθέτω και τώρα μερικά πράγματα, κυρίως από τα σχόλια της προηγούμενης δημοσίευσης.

Στο προηγούμενο σημείωμα (βλ. εδώ) είχαμε μιλήσει για τις ελληνοαραβικές γλωσσικές δοσοληψίες, σκέφτηκα όμως ότι είναι κάπως οξύμωρο να ασχολούμαστε με τα μακρινά, χωρίς να έχουμε καλύψει (γλωσσικώς εννοώ) τα διπλανά μας, εδώ στο Λουξεμβούργο που ζούμε. Αλήθεια, ποιά είναι η ετυμολογία του Λουξεμβούργου; Η μορφή του ονόματος παραπέμπει βέβαια στην πολυτέλεια ή στο φως, αλλά σφαλερά –οι ντόπιοι άλλωστε το λένε Letzebuerg. Το όνομα ανάγεται σε ένα ερειπωμένο ρωμαϊκό κάστρο, πάνω στο βράχο του Μποκ, που το αγόρασε ο κόμης Σιγεφρείδος το 963, και ονομαζόταν Lucilinburhuc. Και στο μεν δεύτερο συνθετικό του ονόματος πολλοί θα αναγνωρίσουν το –burg, και σωστά, αλλά στο πρώτο πιο δύσκολα θα φανεί το παλαιογερμανικό luzel που οδήγησε, μεταξύ άλλων, στο σημερινό αγγλικό little. Μικρό, επομένως, το Λουξεμβούργο, που αν θέλαμε να το εξελληνίσουμε θα μπορούσαμε να το μεταφράσουμε Καστράκι.

Επειδή όμως ελληνολουξεμβουργιανές γλωσσικές σχέσεις δεν έχουμε και πολλές, ας δούμε τις ελληνογερμανικές. Τα γερμανικά δάνεια στην ελληνική γλώσσα είναι συγκριτικώς λιγοστά, αφενός επειδή άργησαν τα γερμανικά να καταξιωθούν σαν γλώσσα επιρροής στη διεθνή σκηνή και αφετέρου επειδή είναι κομμάτι δύσκολο να περάσουν στην ελληνική γλώσσα περισπούδαστοι αλλά σχεδόν απρόφερτοι σιδηρόδρομοι όπως Zeitgeist, Weltanschauung κτλ. Κι αν εξαιρέσεις τις γερμανικές λέξεις απαίσιας μνήμης από την κατοχή, τον γκεσταπίτη ας πούμε ή τα στούκας, καθώς και τα σνίτσελ της γαστρονομίας και τους επιστημονικούς νεολογισμούς, θα έλεγε κανείς ότι μετριούνται στα δάχτυλα οι λέξεις της ελληνικής που είναι απ’ ευθείας δάνεια από τη γερμανική. Υπάρχουν τα σλέπια (μαούνες, να πούμε) και πεντέξι άλλες.

Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου »

Advertisements

Posted in Γλωσσικά ταξίδια, Γλωσσικά δάνεια, Επαναλήψεις, Λουξεμβούργο | Με ετικέτα: , , , , | 165 Σχόλια »