Οι λέξεις έχουν τη δική τους ιστορία

Το ιστολόγιο του Νίκου Σαραντάκου, για τη γλώσσα, τη λογοτεχνία και… όλα τα άλλα

Posts Tagged ‘φρούτο του πάθους’

Το φελέκι δεν είναι κακιά λέξη

Posted by sarant στο 10 Ιουλίου, 2012

Όταν ανακοίνωσα τις προάλλες ότι τώρα που μπήκε το καλοκαίρι και όσο και να πεις οι καιρικές συνθήκες δεν ευνοούν τις δικτυοπλοΐες κι έτσι σκέφτομαι να αραιώσω τις δημοσιεύσεις μου και να μην έχω άρθρο κάθε μέρα, πολλοί αντιπροτείνατε να αναδημοσιεύονται μερικά από τα παλιότερα άρθρα, που πολλοί δεν τα έχουν διαβάσει, όπως συνηθίζουν να κάνουν και τα έντυπα περιοδικά όταν συμπληρώσουν κάποιαν ηλικία. Σήμερα εφαρμόζω αυτή την ιδέα με ένα από τα πρώτα-πρώτα άρθρα μου εδώ, αν σκεφτούμε ότι δημοσιεύτηκε την τρίτη μέρα της ζωής του ιστολογίου, οπότε πολλοί δεν θα το έχετε δει, αν και το ξαναδημοσίευσα στο βιβλίο μου «Οι λέξεις έχουν τη δική τους ιστορία«,οπότε κάποιοι μπορεί να το έχουν δει και από εκεί. Έχω προσθέσει ένα-δυο σημεία από τα σχόλια του αρχικού άρθρου, και γενικά χτένισα λίγο το κείμενο, οπότε από μια άποψη μπορεί κανείς να το πει και καινούργιο άρθρο.

 

Τι σχέση έχει το λουλούδι με το φελέκι;

Ελπίζω να μη με διαβάζουν μικρά παιδιά, γιατί στο σημερινό σημείωμα θ’ ασχοληθώ με κακές λέξεις -και συγκεκριμένα με την έκφραση Γαμώ το φελέκι μου. Η έκφραση χρησιμοποιείται πολύ περισσότερο σαν βλαστήμια (Το φελέκι μου!, συχνά επιτεινόμενο: το φελέκι μου μέσα!) παρά σαν βρισιά (Το φελέκι σου!), αλλά το γεγονός είναι ότι οι περισσότεροι τη χρησιμοποιούν χωρίς να έχουν ιδέα τι είναι το φελέκι. Για να προλάβω τους ευαίσθητους: το σημείωμα δεν θα αναλωθεί στα κακέμφατα και μάλιστα θα τελειώσει με εξωτικά άνθη και με θρησκευτικούς συμβολισμούς. Οπότε, μείνετε μαζί μας.

Οι βλαστήμιες συνήθως λείπουν από τα γενικά λεξικά, υπάρχουν όμως σε ειδικά λεξικά, όπως της αργκό. Περιέργως, στο Λεξικό της Πιάτσας του Ζάχου η λέξη δεν υπάρχει (ενώ το λεξικό καταγράφει βλαστήμιες, ίσως όμως να το συμπεριέλαβε στη δεύτερη έκδοση που δεν την έχω δει), ούτε στο παλιότερο Λεξικό της Πιάτσας του Καπετανάκη (που δεν έχει βλαστήμιες). Την έχει όμως το γενικό λεξικό του Μπαμπινιώτη, το μεγάλο, και την ετυμολογεί σωστά, ενώ δεν την έχει το λεξικό του ιδρύματος Τριανταφυλλίδη ίσως από σεμνότητα.  Το περίεργο είναι ότι το ετυμολογικό λεξικό Μπαμπινιώτη δεν λημματογραφεί το φελέκι, παρόλο που έχει ενδιαφέρουσα ετυμολογία. (Μια άλλη λέξη που υπάρχει στο γενικό λεξικό Μπαμπινιώτη αλλά όχι στο Ετυμολογικό είναι ο βασιβουζούκος -ωραίο θέμα για αρθράκι αλλά αν συνεχίσω να πλατειάζω δεν θα τελειώσουμε ποτέ). Πίσω λοιπόν στο φελέκι και στην ετυμολογία του.

Λοιπόν, όπως σωστά λέει το λεξικό Μπαμπινιώτη, το φελέκι έρχεται από το τουρκικό felek που σημαίνει την τύχη· άρα την τύχη του βλαστημάει κανείς όταν μελετάει το φελέκι του, κι ας μην το ξέρει. Παρόμοια βλαστήμια έχουν κι οι Τούρκοι: kahpe felek, που θα πει, κοκκινίζω που το λέω, πουτάνα τύχη. Το καχπέ έχει περάσει και στα ελληνικά, θαρρώ, και μάλιστα το επιτατικό του, το καρακαχπέ. Θα μπορούσαμε να σταματήσουμε εδώ, αλλά τι ιστορία θα ήταν αυτή; Οπότε συνεχίζω.

Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου »

Posted in Αθυροστομίες, Επαναλήψεις, Ετυμολογικά, Ιστορίες λέξεων, Λεξικογραφικά, Παπαδιαμάντης, Παροιμίες, Φρούτα εποχής | Με ετικέτα: , , , , , | 108 Σχόλια »