Οι λέξεις έχουν τη δική τους ιστορία

Το ιστολόγιο του Νίκου Σαραντάκου, για τη γλώσσα, τη λογοτεχνία και… όλα τα άλλα

Posts Tagged ‘Φωκ. Δημητριάδης’

Πώς γέλασε το παρδαλό κατσίκι;

Posted by sarant στο 27 Νοέμβριος, 2013

Μια από τις εκφράσεις που έχουμε για να περιγράψουμε κάτι πολύ αστείο, ή, πιο σωστά, κάτι πολύ γελοίο, κάτι που προκάλεσε ή θα προκαλέσει ακράτητα γέλια, είναι η έκφραση «γέλασε/θα γελάσει και το παρδαλό κατσίκι». Δεν είναι η μοναδική έκφραση που έχουμε για την κατάσταση αυτή’ λέμε επίσης «θα γελάσει/γέλασε και ο κάθε πικραμένος», που μάλιστα τα τελευταία χρόνια έχει κερδίσει σε συχνότητα -πάντως, και το παρδαλό κατσίκι ακόμα ακούγεται πολύ.

Η φράση συχνά χρησιμοποιείται σε νουθεσίες και παραινέσεις: πρόσεξε γιατί αλλιώς θα γελάσει μαζί σου και το παρδαλό κατσίκι. Για παράδειγμα, έχω αποδελτιώσει το εξής απόσπασμα από τα Βαμμένα κόκκινα μαλλιά του Μουρσελά: Μπήκαμε στη μεγάλη αίθουσα. Με την πρώτη ματιά είπα μέσα μου: «Εδώ, μάγκα, παίξε τον άνετο, γιατί θα γελάσει και το παρδαλό κατσίκι μαζί σου». Θα γελάσει και το παρδαλό κατσίκι μαζί σου, παναπεί θα γίνεις ρεζίλι, θα εξευτελιστείς -εδώ θα μπορούσαμε επίσης να πούμε «θα γίνεις ρεντίκολο», «θα γίνεις του κόσμου το περίγελο», «θα γίνεις ρεζίλι των σκυλιών».

Η έκφραση «θα γελάσει και το παρδαλό κατσίκι» υπάρχει φυσικά σε όλα τα λεξικά, μια και είναι πολύ διαδεδομένη. Προσέξτε ότι το ρήμα μπορεί να πάει και σε άλλους χρόνους (γέλασε, ακόμα και σε ενεστώτα: γελάει), αλλά το κατσίκι δεν μπορεί να αλλάξει σε κατσίκα, ρίφι, κατσικάκι ή αίγα, εκτός κι αν κάνουμε λογοπαίγνιο -έτσι γίνεται με τις παγιωμένες εκφράσεις.

Αν τώρα ανατρέξουμε στο ελληνικό Βικιλεξικό, θα διαβάσουμε τα εξής για την προέλευση της έκφρασης «θα γελάσει και το παρδαλό κατσίκι»: από τον τίτλο γελοιογραφίας του 1945 του Φωκίωνα Δημητριάδη που δημοσιεύθηκε στην εφημερίδα τα «Νέα» και στην οποία σατίριζε τον πολιτικό Κωνσταντίνο Τσαλδάρη με ένα κατσίκι με γραμμοσκιάσεις που ονομάστηκε «παρδαλό».

Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου »

Advertisements

Posted in Γελοιογραφίες, Πρόσφατη ιστορία, Φρασεολογικά | Με ετικέτα: , , , , , | 69 Σχόλια »

Γαργάλατα και εργοστάσιον εμφιαλώσεως: αποστασία και ποίηση 45 χρόνια μετά

Posted by sarant στο 13 Ιουλίου, 2010

Προσοχή, ακολουθεί επετειακό σεντόνι, μια και μεθαύριο κλείνουν 45 χρόνια από τα Ιουλιανά.

Λέγοντας Αποστασία ή Ιουλιανά εννοούμε βέβαια την περίοδο πολιτικής ανωμαλίας που ακολούθησε την αποπομπή της εκλεγμένης κυβέρνησης Παπανδρέου στις 15 Ιουλίου 1965· η αποστασία συντελέστηκε σε τρία κύματα και ολοκληρώθηκε στα μέσα Σεπτεμβρίου 1965 όταν ο τρίτος κατά σειρά πρωθυπουργός, ο Στέφανος Στεφανόπουλος, μπόρεσε να συγκεντρώσει κοινοβουλευτική πλειοψηφία 152 βουλευτών· οι δυο πρώτοι αποστάτες πρωθυπουργοί, ο Γ. Αθανασιάδης-Νόβας και ο Ηλίας Τσιριμώκος δεν είχαν καταφέρει να συγκεντρώσουν τον μαγικό αριθμό.

Στις εβδομήντα ταραγμένες μέρες του καλοκαιριού του 1965, οι αποστάτες της Ένωσης Κέντρου έγιναν στόχος αιχμηρής σάτιρας και λοιδορίας, απόλυτα δικαιολογημένης, τόσο κατά τις διαδηλώσεις όσο και από τις εφημερίδες του Κέντρου και της Αριστεράς. Ο πρώτος αποστάτης πρωθυπουργός, ο Γεώργιος  Αθανασιάδης-Νόβας (1893-1987), που ήταν Πρόεδρος της Βουλής πριν αποστατήσει, έμοιαζε ιδανικός για στόχος της σάτιρας: είχε αστείο όνομα που προσφερόταν για ένα σωρό λογοπαίγνια (Καζανόβας, μποσα-νόβα, νοβοκαΐνη κτλ.) και κάμποσες συνήθειες που προσφέρονταν για διακωμώδηση: ήταν ένας ηλικιωμένος αριστοκράτης της επαρχίας, υπερβολικά προσηλωμένος στους τύπους και στο τελετουργικό, μέλος της Ακαδημίας Αθηνών, φορούσε άσπρα κοστούμια και απαραιτήτως παπιγιόν, έγραφε ποιήματα. Όλα αυτά τα περιέλαβαν στο στόχαστρό τους ευθυμογράφοι, επιθεωρησιογράφοι και αυτοσχέδιοι λαϊκοί σατιριστές και τον έκαναν ρεζίλι τον φτωχό τον Νόβα. Και καλά του έκαναν, τότε.

Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου »

Posted in Επετειακά, Πρόσφατη ιστορία, Ποίηση | Με ετικέτα: , , , , , , , | 47 Σχόλια »

Περί Δανίας και δανείων

Posted by sarant στο 16 Μαρτίου, 2010

Άρθρο του πατέρα μου, Δημήτρη Σαραντάκου, που δημοσιεύτηκε σήμερα 16.3.2010 στην εφημερίδα Εμπρός της Μυτιλήνης και που είναι συνέχεια από το άρθρο της προηγούμενης εβδομάδας, που επίσης αναδημοσιεύτηκε εδώ.
Συνεχίζω το Συναξάρι των Δανείων και των Πτωχεύσεων.
Στο σατιρικό ποίημα «Φιλολογική εσπερίς» που, αν δεν κάνω λάθος, δημοσίευσε ο Πολ Νορ στην «Παπαρούνα» του, έγραφε μεταξύ άλλων:
«… ο Χαραλάμπης μίλησε “περί Δανίας και Δανών”»,
ήταν η εποχή, (άνοιξη του 1932) που, στα διεθνή καλλιστεία η μις Δανία ανακηρύχθηκε μις Υφήλιος, ενώ τον προηγούμενο χρόνο ο πρωθυπουργός Ελευθέριος Βενιζέλος εκλιπαρούσε ματαίως την Ευρώπη για νέο δάνειο. Χαρακτηριστικό είναι το σκίτσο του Φωκίωνα Δημητριάδη στον «Φανό των Συντακτών» τον Μάρτη του 1932.
Η τέταρτη πτώχευση της Ελλάδας οδήγησε στην πτώση της κυβέρνησης των Φιλελευθέρων και στην αρχή μιας περιόδου πολιτικής αστάθειας, γεμάτης με στρατιωτικά κινήματα, αλλά και έντονων λαϊκών κινητοποιήσεων. Το οπερετικό κίνημα του Πλαστήρα το 1933 και η δραπέτευσή του από τα κεραμίδια της κατοικίας του (γράψανε τότε οι εφημερίδες πως ο «Μαύρος Καβαλάρης» έγινε «Μαύρος Γάτος»), το πολύ σοβαρότερο κίνημα του Βενιζέλου το 1935, η καταστολή του από τον Κονδύλη και η επάνοδος των Γλυξβούργων με νόθο δημοψήφισμα, κυρίως όμως η στάση του στρατού στα αιματηρά γεγονότα της Πρωτομαγιάς του 1936 στη Θεσσαλονίκη, όταν αρνήθηκε να χτυπήσει τους διαδηλωτές, γεγονός που πανικόβαλε τους κρατούντες, καταλήξανε στη δικτατορία της 4ης Αυγούστου.

Posted in Δημήτρης Σαραντάκος, Πρόσφατη ιστορία, Φιλοξενίες | Με ετικέτα: , , , , | 23 Σχόλια »