Οι λέξεις έχουν τη δική τους ιστορία

Το ιστολόγιο του Νίκου Σαραντάκου, για τη γλώσσα, τη λογοτεχνία και… όλα τα άλλα

Posts Tagged ‘Φ. Κρανιδιώτης’

Σατυρικά μεζεδάκια

Posted by sarant στο 6 Ιουλίου, 2013

Και σατιρικά βεβαίως, αφού τα περισσότερα μεζεδάκια μας είναι ευτράπελα, αλλά ο τίτλος δεν οφείλεται εκεί. Αρχικά τα είχα πει «Ιουλιανά» μεζεδάκια, αλλά τον τίτλο αυτό τον έχω ήδη χρησιμοποιήσει πρόπερσι, οπότε είδα στο εορτολόγιο ότι σήμερα γιορτάζουν καμιά εικοσαριά άγνωστοι στο ευρύ κοινό άγιοι, ένας εκ των οποίων είναι και ο Σάτυρος, που δεν ήξερα βέβαια ότι υπάρχει, και σκέφτηκα να τα πω σατυρικά.

* Έτσι για ορεκτικό, μια παραπανίσια δάσυνση από τα εύφορα μαργαριτοφόρα λιβάδια του protagon: «είναι μεταξύ εκείνων που υιοθέτησαν καθ´ εικόνα και ομοίωση την τουρκική στάση» . Μόνο για ορεκτικό, γιατί είναι λειψό, δεν λέει δηλαδή… «καθ’ εικόνα και κατ’ ομοίωση».

* Οι τιμητές ξαναχτυπούν. Ο λόγος στον βουλευτή Οδυσσέα Κωνσταντινόπουλο που, όπως δείχνει το απόσπασμα, αδικείται που δεν έγινε υπουργός: «Άκουσα χτες στελέχη του ΣΥΡΙΖΑ τα οποία έσυραν τον Ανδρέα Παπανδρέου στο Ειδικό Δικαστήριο να γίνονται τιμητές του. Ο κ. Παπαδημούλης ήταν από αυτούς που έλεγαν να πάει ο Ανδρέας Παπανδρέου στο Ειδικό Δικαστήριο και χτες προσπάθησε να γίνει τιμητής του». Τα έχουμε ξαναπεί, τιμητής είναι αυτός που επικρίνει τους άλλους, τους επιτιμά, όχι αυτός που τους τιμά.

* Φαήλος Κρανιδιώτης στη «Δημοκρατία» (άλλος έχει τ’ όνομα κι άλλος έχει τη χάρη), παρουσιάζει τους βασικούς άξονες της μελλοντικής συνεργασίας με τη Χρυσή Αβγή: «καταπολέμηση λαθρομετανάστευσης κι εγκληματικότητας, στιβαρή εξωτερική πολιτική, αποκατάσταση της αμυντικής μας ισχύς…» Οι άντρες δεν κλίνουν, όπως περίπου έλεγε το τραγούδι της Μαρινέλλας.

Ένας άλλος στόχος του Φαήλου είναι και «η επανελλήνιση της Παιδείας» -με τον Καιάδα υπουργό, προφανώς.

* Το antinews πάντως έσπευσε από τώρα να εφαρμόσει τις γαρουφαήλειες προσταγές. Σε πρόσφατο άρθρο: Γενικώς ο κ. Τσίπρας και ο ΣΥΡΙΖΑ βρίσκονται σε διαρκές παροξυσμό, κάτι σαν καλοκαιρινό μεθύσι. Κάποιος να τους μαζέψει γιατί εκτίθενται.

* Χρύσανθος Λαζαρίδης εναντίον Κ.Π.Καβάφη, μαργαριτάρι κρυφό, που το είπε μεν σε συνέντευξη στην τηλεόραση, αλλά το επανέλαβε και γραπτώς, και ως τώρα όχι μόνο δεν το πήραν είδηση (και ποιος να το πάρει; διαβάζει μήπως κανείς από αυτούς ποίηση; λαπάδες τους έλεγαν τους ποιητές ), αλλά το έβαλαν και στον τίτλο του σχετικού άρθρου στον επίσημο ιστότοπο του κόμματος: την ώρα που η χώρα δοκιμάζεται, δεν υπάρχουν περιθώρια να τσακωνόμαστε “για το ποιος έβλαψε την Αλεξάνδρεια περισσότερο”.

Πήγε κι ο καημένος ο Χρύσανθος να μιμηθεί τον αρχηγό του, που διανθίζει τους λόγους του με στίχους του Ελύτη (μερικούς σωστούς), θέλησε κι αυτός να κάνει έναν ποιητικόν υπαινιγμό στον Καβάφη, αλλά την πάτησε. Διότι, σκέφτηκε, αφού ήταν Αλεξαντρινός ο Καβάφης, την Αλεξάνδρεια θα έβλαφταν αυτοί σ’ εκείνο το ποίημα. Ο Καβάφης όμως είχε πει «βλάπτουν κι οι τρεις τους την Συρία το ίδιο«. Τη Συρία, Χρύσανθε, όχι την Αλεξάνδρεια! (Ώρες είναι την επόμενη φορά να πει ‘αποχαιρέτα τη την Συρία που χάνεις’).

* Το επόμενο μεζεδάκι είναι υπουργικό. Από βιβλιοκρισία του Αλέκου Παπαδόπουλου στο Βήμα της Κυριακής, που δεν υπάρχει ονλάιν: Υπάρχουν ισχυρές αποδείξεις, ότι, ακόμη και στην Ελλάδα, όπου ανέκαθεν ευδοκιμεί η δημαγωγία, ο λαϊκισμός και η ιδιοτελής εθελοτυφλία των ιθυνόντων τάξεων… Επειδή δεν μπορώ να δω ολόκληρο το άρθρο δεν ξέρω αν δικαιολογείται το «ισχυρές αποδείξεις» που με ξενίζει λίγο. Πάντως, το «ιθυνόντων τάξεων» δείχνει, γι’ άλλη μια φορά, πόσο αυτοί οι τύποι είναι ασυμμόρφωτοι.

Το μεζεδάκι το στέλνει φίλος που του αρέσει να μαντιναδολογεί, και το συνοδεύει με την εξής επιτούτου φτιαγμένη μαντινάδα:

Δεν είν’ η ύστερη φορά, δεν είναι ούτ’ η πρώτη / που μύστακα φορέσανε στου θηλυκού τη νιότη… [Να το κάνουμε «μήτ’ εκείνο το «ούτ'»;]

* Κι άλλο ένα που δεν υπάρχει ονλάιν, οπότε θα πρέπει να με πιστέψετε ή μάλλον τον φίλο, που το διάβασε στην έντυπη έκδοση της Εφημερίδας των Συντακτών και μας το στέλνει. Προχτεσινό χόλιο στη στήλη «Ανάγωγα»: ‘να ταράξουν τον νήνεμο ύπνο της Μέρκελ’.

Σχολιάζει ο φίλος που το στέλνει: Δεν ξέρω αν την Μέρκελ θα την ενοχλούσε μια δροσερή αύρα και πόση νηνεμία θέλει για να κοιμηθεί, αλλά ο ύπνος της θα είναι μάλλον νήδυμος.

agnoristei * Ενδιαφέρον τυπογραφικό λαθάκι στο προχτεσινό ηλεΒήμα: Να αγνωριστεί η πρόοδος της Ελλάδας. Μα, το είχε εξαγγείλει ο πρωθυπουργός ότι φιλοδοξεί να κάνει την Ελλάδα αγνώριστη, οπότε λογικό είναι να «αγνωριστεί» και η πρόοδος που έχει σημειώσει η χώρα!

* Δεν παρακολούθησα την προχτεσινή ομιλία του Αλέξη Τσίπρα στην Πάτρα, αλλά μου είπαν ότι έκανε το κλασικό λάθος που κάνουν όλοι οι μη Πατρινοί. Νόμιζε πως η πλατεία όπου βρισκόταν και μιλούσε λέγεται «Πλατεία Αγίου Γεωργίου», ενώ λέγεται «Πλατεία Γεωργίου», από τον παλιό βασιλιά.

* Με ενοχλεί όταν βλέπω να γράφονται με λατινικό αλφάβητο διάφορες ξένης προέλευσης λέξεις και φράσεις που έχουν ενταχθεί εδώ και καιρό στην ελληνική και γράφονταν εδώ και δεκαετίες με ελληνικό αλφάβητο -π.χ. sexy ή star. Αλλά το θέαμα παύει να με εκνευρίζει και γίνεται κωμικό όταν διάφοροι, που θέλουν ντε και καλά να γράψουν στα ξένα για να δείξουν ότι ξέρουν και «ξέναι γλώσσαι», γράφουν λάθος τις λέξεις αυτές! Στάνταρ περίπτωση λάθους είναι όταν η λέξη έχει προέλευση από τα γαλλικά ή τα ισπανικά ή τα γερμανικά, οπότε οι ημιμαθείς που θέλουν να τη «γράψουν σωστά» τη γράφουν όπως θα ήταν (ίσως) στα αγγλικά, μια και αυτή είναι η μόνη μισή ξένη γλώσσα που ξέρουν. Τελευταίο κρούσμα στο Antinews, όπου, άρθρο υπέρ της ανάγκης για συνεργασία της  ΝΔ με τη βάση της Χρυσής Αβγής ξεκινάει: Το Βύρωνα Πολύδωρα τον ξέρω πολλά χρόνια. Και προφανώς δεν έχει ανάγκη να αποδείξει τις δημοκρατικές του πεποιθήσεις σε κανένα. Πολύ δε περισσότερο σε  κάποιους που  επιλέγουν τη δημοκρατία ala card και την εμπορεύονται ξεδιάντροπα.

Αφού δεν ξέρεις, αγαπητέ, το à la carte, γιατί πετάς την αμερικανιά και δεν το γράφεις ελληνοπρεπώς, αλά καρτ ή αλακάρτ, όπως έχει καθιερωθεί να γράφεται εδώ και δεκαετίες; (Γράφεται και τρίλεξο, α λα καρτ, αλλά συνήθως τα σύμπλοκα της κατηγορίας αυτής, που είναι κάμποσα, π.χ. αλά μπρατσέτα, αλά πολίτα, γράφονται ή δίλεξα ή και μονολεκτικά, όπως στο ΛΚΝ: αλαπολίτα, αλαμιλανέζα. Το ΛΚΝ λημματογραφεί αλακάρτ, ο Μπαμπινιώτης μάλλον δεν το έχει συμπεριλάβει).

Και κλείνω με ένα λάθος που το ψάρεψε ο Θέμης στη Λεξιλογία. Σε άρθρο στο in.gr διαβάζουμε ότι: «Βαθιά πεπεισμένος» ότι η έκθεση της τρόικας που θα παρουσιαστεί στο Eurogroup την Δευτέρα θα είναι θετική δηλώνει ο Β.Σόιμπλε, μπλέκοντας εγκώμιο στην κυβέρνηση Σαμαρά. Ο Σόι-μπλε που μπλέκει εγκώμια που προσφέρει μεγάλες δυνατότητες για λογοπαίγνια, θαρρώ.

Αλλά να με συμπαθάτε που δεν θα κλείσω με εύθυμο τόνο όπως αρμόζει σε μεζεδάκια, και μάλιστα σατυρικά.

Ο 29χρονος αναρχικός Κώστας Σακκάς βρίσκεται προφυλακισμένος, χωρίς να έχει δικαστεί, από τον Δεκέμβριο του 2010, δηλαδή έχει συμπληρώσει 31 μήνες. Το Σύνταγμα έχει θέσει ανώτατο όριο 18 μηνών στην προφυλάκιση, αλλά και οι 12 επιπλέον μήνες που προβλέπονται από τον Κώδικα Ποινικής Δικονομίας σε εξαιρετικές περιπτώσεις έχουν επίσης περάσει. Τη μέρα που συμπληρώθηκαν οι 30 μήνες, στις 4 Ιουνίου, ξεκίνησε απεργία πείνας ως έσχατο μέσο διαμαρτυρίας. Οι γιατροί λένε ότι η κατάστασή του είναι κρίσιμη. Αλλά το θέμα δεν είναι μόνο ότι κινδυνεύει η ζωή ή η υγεία ενός νέου ανθρώπου, είναι επίσης ότι επιχειρείται να καταργηθεί στην πράξη το ανώτατο όριο προφυλάκισης, άρα και το τεκμήριο αθωότητας, στα πρότυπα του Γκουαντάναμο. Υπάρχουν διάφορες κινητοποιήσεις αυτές τις μέρες, το ελάχιστο είναι να υπογράψουμε στο κείμενο που κυκλοφορεί. (Την ίδια στιγμή, βέβαια, ο καταδικασμένος πρωτόδικα σε 11μισι χρόνια για εκβιασμό, παράνομη οπλοφορία, οπλοχρησία και τοκογλυφία αφέθηκε ελεύθερος έως να γίνει η δίκη σε δεύτερο βαθμό. Αλλά δεν είναι αναρχικός).

Posted in Καβαφικά, Κοτσανολόγιο, Μαργαριτάρια, Μεζεδάκια | Με ετικέτα: , , , , | 95 Σχόλια »

Μεζεδάκια του έτους 2048

Posted by sarant στο 9 Μαρτίου, 2013

Σάββατο σήμερα και το μενού γράφει «μεζεδάκια», οπότε μεζεδάκια πρόκειται να σερβίρω. Ίσως απορήσατε με τον τίτλο, πώς γίνεται δηλαδή να βρεθούμε 35 χρόνια μπροστά από την εποχή μας, αλλά με τη σημερινή τεχνολογία τίποτα δεν είναι δύσκολο. Κι έτσι αμέσως ξεκινάω με το πρώτο μεζεδάκι της πιατέλας, που το ψάρεψε ένας φίλος στα πάντοτε μαργαριτοβριθή νερά του Σκάι. Στο τέλος του κεντρικού δελτίου ειδήσεων, το μετεωρολογικό δελτίο ξεκινάει με φωτογραφίες από διάφορα μέρη της Ελλάδας, που τις στέλνουν θεατές του σταθμού, κι έτσι προχτές παρουσιάστηκε μια φωτογραφία από τη Ρόδο, τη στιγμή που το κανόνι ρίχνει τους εορταστικούς κανονιοβολισμούς για να γιορτάσει την επέτειο της ενσωμάτωσης της Δωδεκανήσου στην Ελλάδα. Το σχετικό στιγμιότυπο είναι στο 1.11.25 του δελτίου που μπορείτε να βρείτε εδώ, και η μετεωρολόγος μάς πληροφορεί ότι φέτος είναι τα «100 χρόνια από την ενσωμάτωση της Δωδεκανήσου» -«Υπέροχα!» επιδοκιμάζει η Σία Κοσιώνη.

Δεδομένου ότι ο Σκάι είναι έγκυρος σταθμός και δεν κάνει λάθη, και εφόσον η ενσωμάτωση της Δωδεκανήσου έγινε το 1948, αβίαστα προκύπτει ότι έχουμε αισίως φτάσει στο έτος 2048 και δεν το πήραμε χαμπάρι. Κρίμα μόνο που δεν μας είπε η παρουσιάστρια ποιο μνημόνιο εφαρμόζεται 35 χρόνια μετά.

Ένα μικρό κουίζ που θα απαντηθεί στο τέλος του άρθρου. Διαβάζω στην Εφημερίδα των Συντακτών ένα άρθρο για το ενδιαφέρον θέμα της αξιολόγησης των σχολείων: Η τολμηρή πρόταση του Θαλή, σύμφωνα με τον πανεπιστημιακό Μπάμπη Νούτσο, δεν μπορεί να χρησιμεύσει για την κοινωνική μέτρηση της σχολικής πυραμίδας, όσο οι σκιές της σχολικής στατιστικής δε φωτίζονται και με τη θεμελιώδη μεταβλητή της κοινωνικο-επαγγελματικής προέλευσης των μαθητών. Ποια είναι η πρόταση του Θαλή, γιατί είναι τολμηρή, και τι σχέση έχει ο Μπάμπης Νούτσος με το θέμα;

Μια ακόμα ερώτηση, αυτή τη φορά πολιτική : Υπάρχουν αριστεριστές που επιδιώκουν μεταρρυθμίσεις ή είναι σχήμα οξύμωρο; Ρωτάω, επειδή διάβασα στην Καθημερινή πως όχι μόνο υπάρχουν αλλά είναι και το νέο στην πολιτική σκηνή: Ο Γκρίλο είναι τυπικό δείγμα πολιτικού που αναδεικνύεται από τις φλόγες της οικονομικής κρίσης που καίνε την Ευρώπη και από τη δυσαρέσκεια στο πρόσωπο των πολιτικών. Οπως και ο Αλέξης Τσίπρας, ο νέος Ελληνας πολιτικός που αξιοποίησε το κύμα λαϊκής δυσαρέσκειας κατά της λιτότητας και ήρθε δεύτερος στις εκλογές, ή ο Γιάιρ Λαπίντ, ο οποίος ωφελήθηκε από τη λαϊκή δυσαρέσκεια για την κοινωνική ανισότητα στο Ισραήλ, αυτοί οι πολιτικοί δεν είναι εξτρεμιστές αλλά αριστεριστές που επιδιώκουν μεταρρυθμίσεις. Βέβαια, στο αγγλικό απ’ όπου έγινε η (κακή) μετάφραση, γράφει reformist leftists, και leftist δεν σημαίνει «αριστεριστής» αλλά αριστερός. Μεταρρυθμιστές αριστεροί, θα το μετέφραζα, και όχι «ρεφορμιστές» στα συγκεκριμένα συμφραζόμενα.

Το Πορτοκάλι της Εβδομάδας (θεσμός που μόλις θέσπισα, για διάφορες ελληνοκεντρικές μπαρούφες -αλλά ελπίζω να μην απονέμεται κάθε βδομάδα!) στον παλαίμαχο δημοσιογράφο Χρήστο Πασαλάρη, ο οποίος έγραψε στο enikos.gr ένα εντελώς περιττό και άσχετο κινδυνολογικό άρθρο με τίτλο «Όλοι μαζί να σώσουμε τη γλώσσα μας«, όπου μεταξύ άλλων ισχυρίζεται ότι «Χρειάστηκε ένας Μπαμπινιώτης και μερικοί άλλοι γλωσσολόγοι να αποδείξουν με τα λεξικά τους ότι η πολιτισμένη Δύση ΜΙΛΑΕΙ ΕΛΛΗΝΙΚΑ, αφού ακόμη και το «κομπιούτερ» είναι αρχαία ελληνική λέξη». Φυσικά το κομπιούτερ δεν είναι ελληνικής αρχής λέξη, όπως έχουμε γράψει παλιότερα (προς το τέλος του άρθρου). Εννοείται επίσης ότι ο Μπαμπινιώτης δεν έχει γράψει ποτέ τέτοιες μπαρούφες που του χρεώνει ο κ. Πασαλάρης.

Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου »

Posted in Γλωσσικοί μύθοι, Μαργαριτάρια, Μεταμπλόγκειν, Μεζεδάκια | Με ετικέτα: , , , , , | 148 Σχόλια »

Ο χαλιμάς και το χάλι μας

Posted by sarant στο 12 Ιανουαρίου, 2012

Είναι μερικές μέρες τώρα που ήθελα να γράψω αυτό το άρθρο, αλλά ήμουν μακριά από τα κιτάπια μου και ήθελα να τσεκάρω κάτι. Φυσικά, την αφορμή την πήρα από τη διάσημη πια επιστολή του συγγραφέα Νίκου Παπανδρέου, αδελφού του τ. πρωθυπουργού, προς τον ηλεδημοσιογράφο Χρήστο Ράπτη, στην οποία ο γνωστός συγγραφέας, διαψεύδοντας ότι η ανάκληση της παραίτησης του αδελφού του τον Ιούνιο οφειλόταν σε παρέμβαση του οικογενειακού του περιβάλλοντος, έγραψε: «Αυτά είναι του χαλιμά». Η επιστολή Παπανδρέου και τα τρικυμισμένα ελληνικά της έχουν σχολιαστεί μέχρι σκασμού από τα έντυπα και διαδικτυακά μέσα, μεταξύ άλλων από διαφόρους που σολοικίζουν χειρότερα χωρίς να έχουν τη δικαιολογία ότι έζησαν στο εξωτερικό.

Πολλοί αναρωτήθηκαν πώς γίνεται ένας συγγραφέας να κάνει τέτοια λάθη όπως ο συντάκτης της επιστολής· αυτά είναι κακίες φθονερών ανθρώπων. Ο Ν.Π. είναι διεθνώς αναγνωρισμένος συγγραφέας: εδώ κοτζάμ πανεπιστήμιο του Νοτίου Μέιν διοργάνωσε το καλοκαίρι που μας πέρασε εκδήλωση στη Λέσβο για την παρουσίαση του έργου του, εκδήλωση που ενισχύθηκε (έστω και με μικρό ποσό) από το Υπουργείο Θαλάσσιων Υποθέσεων και για την οποία κινητοποιήθηκε ο μηχανισμός του Υπουργείου, επομένως πρόκειται για συγγραφέα μεγάλης περιωπής αφού έχει φτάσει η χάρη του ίσαμε το Νότιο Μέιν (για το Βόρειο δεν είμαι σίγουρος).

Όμως εδώ λεξιλογούμε, κι έτσι στη συνέχεια θα μιλήσουμε για τον… χαλιμά και άλλες συναφείς λέξεις.

Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου »

Posted in Επικαιρότητα, Ετυμολογικά, Ιστορίες λέξεων | Με ετικέτα: , , , , | 279 Σχόλια »

Xωρίς χαρτιά, χωρίς άσυλο, χωρίς μνήμη

Posted by sarant στο 27 Ιανουαρίου, 2011

 

Να πω ότι καθώς γράφω τις γραμμές αυτές, οχτώ η ώρα το βράδυ της Πέμπτης 27 Ιανουαρίου, η αστυνομία βρίσκεται έξω από τη Νομική σχολή, το άσυλο έχει αρθεί εδώ και ώρες, αλλά προς το παρόν επικρατεί ηρεμία. Ο τίτλος του σημειώματος είναι εν μέρει παρμένος από ένα πολύ καλό σημείωμα του Παντελή Μπουκάλα στη σημερινή Καθημερινή, το οποίο πιάνει ένα θέμα που κι εγώ ήθελα να πιάσω -δεν πειράζει αν επαναλάβω τα ίδια.

Δεν θα συζητήσω αν έχουν δίκιο οι άδικο οι 237 καταληψίες μετανάστες της Νομικής, ούτε αν ενέργησαν αυτόβουλα ή κάποιος τους υποκινεί. Αν θέλετε στα σχόλια μπορείτε να θίξετε οποιοδήποτε σχετικό θέμα. Εγώ θέλω να σχολιάσω την άποψη που είδα να επαναλαμβάνεται δεκάδες φορές στη μπλογκόσφαιρα, ότι δηλαδή «μόνο στην Ελλάδα συμβαίνουν αυτά».

Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου »

Posted in Επικαιρότητα, Μετανάστες | Με ετικέτα: , , , , | 399 Σχόλια »

Μνημόνιο, η λέξη του 2010!

Posted by sarant στο 31 Δεκεμβρίου, 2010

Όπως ξέρουν οι φίλοι του ιστολογίου, χτες το βραδάκι έληξε η ψηφοφορία για τη λέξη της χρονιάς, που είχε αρχίσει από τις 16 Δεκεμβρίου πάνω σε λέξεις που εσείς είχατε προτείνει με τα σχόλιά σας σε προηγούμενο άρθρο.

Δεν χρειάζονται τα σασπένς, γι’ αυτό και διάλεξα τέτοιον τίτλο στο σημείωμα που να φανερώνει αμέσως την ετυμηγορία σας: λέξη της χρονιάς, λέξη του 2010, είναι το μνημόνιο –κι αν με ρωτήσετε, κι εγώ αυτήν θεωρώ λέξη της χρονιάς, κι αυτήν ψήφισα (μαζί με άλλες δύο). Ωστόσο, πρέπει να πω ότι τα αποτελέσματα της ψηφοφορίας δεν ήταν ακριβώς αυτά που περίμενα. Η επικράτηση της λέξης μνημόνιο δεν ήταν καθόλου άνετη, σε αντίθεση με τις προβλέψεις μου. Τρεις μόνο ψήφοι ήταν η διαφορά της πρώτης λέξης από τη δεύτερη -και μάλιστα λίγο πριν από το κλείσιμο της κάλπης η διαφορά ήταν μία μόνο ψήφος.

Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου »

Posted in Λεξικογραφικά, Σφυγμομετρήσεις | Με ετικέτα: , , | 72 Σχόλια »