Οι λέξεις έχουν τη δική τους ιστορία

Το ιστολόγιο του Νίκου Σαραντάκου, για τη γλώσσα, τη λογοτεχνία και… όλα τα άλλα

Posts Tagged ‘Χάρης Αθανασιάδης’

Αγάλματα και κείμενα, η αμηχανία απέναντι στο παρελθόν (άρθρο του Sraosha με κάποια σχόλια)

Posted by sarant στο 15 Ιουνίου, 2020

Τις τελευταίες μέρες συζητήθηκαν πολύ στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης δυο γεγονότα που συνδέονται μεταξύ τους ποικιλότροπα.

Ο Λεοπόλδος του Βελγίου βάφτηκε κόκκινος

Από τη μια, η αποκαθήλωση του αγάλματος του δουλέμπορου Edward Colston από διαδηλωτές στο Μπρίστολ, μια πράξη που πυροδότησε κι άλλες ανάλογες, και από την άλλη η απόφαση μιας πλατφόρμας διανομής ταινιών κατά παραγγελία, της HBO, να αποσύρει από τον κατάλογό της προσωρινά την κλασική ταινία «Οσα παίρνει ο άνεμος», επειδή εξωραΐζει τον θεσμό της δουλείας στον παλιό αμερικάνικο Νότο. Και στις δυο περιπτώσεις, στο φόντο βρίσκεται το διεθνές κίνημα εναντίον του ρατσισμού και της αστυνομικής βίας που ξεκίνησε με τη θανάτωση του Τζορτζ Φλόιντ.

Η αποκαθήλωση των αγαλμάτων παρομοιάστηκε από κάποιους με ταλιμπανισμό, εφόσον πρόκειται για έργα τέχνης. Βέβαια, κατά τη γνώμη μου ένας ανδριάντας σε δημόσιο χώρο (και όχι σε μια αίθουσα μουσείου) είναι πολύ λιγότερο έργο τέχνης όσο δήλωση τιμής προς το συγκεκριμένο ιστορικό πρόσωπο. Και εν πάση περιπτώσει, αν είναι βανδαλισμός η αποκαθήλωση του αγάλματος του δουλέμπορου ή του Λεοπόλδου, γιατί δεν ήταν πριν από 30 χρόνια βανδαλισμός το γκρέμισμα των αγαλμάτων του Λένιν;

Η απόσυρση της ταινίας αντιμετωπίστηκε από πολλούς σχολιαστές εδώ στα καθ’ ημάς σαν μια ακόμα από τις υπερβολές της πολιτικής ορθότητας, της «κορεκτίλας» σύμφωνα με τον όρο που τόσο επίμονα πλασάρουν οι διαμορφωτές γνώμης της δεξιάς (και χάφτουν κάποιοι άλλοι). Και ακούστηκαν και πάλι τα ευφυολογήματα, αν θα αλλάξουμε τοπωνύμια όπως την Αραπίτσα, επώνυμα όπως το Αράπογλου ή το Αραπάκης και τραγούδια όπως τον Αράπη του Ζαμπέτα.

Ίσως αξίζει να επισημανθεί πως η ταινία αποσύρθηκε προσωρινά από τη συγκεκριμένη πλατφόρμα και μόνο, και αυτό ύστερα από τη δημόσια έκκληση του βραβευμένου σεναριογράφου John Ridley (μπορείτε να τη διαβάσετε εδώ). Ο Ridley επισημαίνει τα ρατσιστικά στερεότυπα της ταινίας και ότι προβάλλεται «χωρίς καν μια προειδοποίηση». Ανακοινώθηκε ότι η ταινία θα επανέλθει συνοδευόμενη από κάποιο σχολιασμό, κάτι που επίσης θεωρήθηκε «λογοκρισία» από σχολιαστές.

Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου »

Posted in Αναδημοσιεύσεις, Διεθνή, Επικαιρότητα, Κινηματογράφος, Ρατσισμός | Με ετικέτα: , , , , , , , | 229 Σχόλια »

Μύθοι και αλήθειες για τη γλώσσα στη Λαμπηδόνα

Posted by sarant στο 27 Δεκεμβρίου, 2018

Πριν από λίγες μέρες, την Τετάρτη 19 Δεκεμβρίου, ήμουν προσκαλεσμένος στο Κοινωνικό Πολιτιστικό Κέντρο Βύρωνα «Λαμπηδόνα» για να δώσω μια διάλεξη ενταγμένη στον κύκλο «Τέσσερις Τετάρτες για τη γλώσσα». Ήταν η τέταρτη από τις διαλέξεις, είχαν προηγηθεί ο Παντελής Μπουκάλας δυο φορές και η Μάρω Κακριδή-Φερράρι.

Πρώτη φορά επισκεπτόμουν τη Λαμπηδόνα, παρόλο που είχα ακούσει πολλά και καλά για το κέντρο αυτό. Πρόκειται για μια συλλογικότητα που γεννήθηκε μέσα από μια κατάληψη στο τότε εγκαταλειμμένο Δημοτικό Αναψυκτήριο, και που συνεχίζει τη δράση της εδώ και περισσότερα από εφτά χρόνια, με πολλές και ποικίλες δραστηριότητες και με συνέλευση των μελών κάθε εβδομάδα.

Η εκδήλωση πήγε πολύ καλά, έγινε αρκετή και ουσιαστική συζήτηση και τέθηκαν πολλά ζητήματα πέρα από αυτά που είχα θίξει στην εισήγησή μου. Χάρηκα που είδα μερικούς παλιούς φίλους -και από το ιστολόγιο- και που γνώρισα καινούργιους ανθρώπους. Στη συζήτηση πήραν μέρος με ουσιαστικές τοποθετήσεις οι φίλοι Παντελής Μπουκάλας και Χάρης Αθανασιάδης, του πανεπιστημίου Ιωαννίνων, ο οποίος έκανε πολύ ενδιαφέρουσες επισημάνσεις για την εκπαίδευση.

Πριν προχωρήσω, μια αυτοδιαφημιστική αναγγελία: Σε λιγη ώρα, στις 10.30 το πρωί, είμαι καλεσμένος στην εκπομπή «Απευθείας» της ΕΡΤ όπου θα συζητήσουμε για τις λέξεις της χρονιάς.

Έχω ηχογραφήσει την εκδήλωση, δηλαδή την εισαγωγική ομιλία της Καίτης Σπυροπούλου, εκ μέρους του Κέντρου, τη δική μου ομιλία και τη συζήτηση που ακολούθησε -που ελπίζω να ακούγεται εξίσου καλά.

Παραθέτω επίσης το γραπτό κείμενο της ομιλίας μου, που όπως θα διαπιστώσετε έχει αρκετές ομοιότητες με ανάλογες παλιότερες ομιλίες μου για το ίδιο θέμα αλλά επίσης διαφοροποιείται σε αρκετά σημεία.

Μύθοι και αλήθειες για την ελληνική γλώσσα

Ξεκινώντας, θα ήθελα να σας ευχαριστήσω που ήρθατε εδώ σήμερα, να ευχαριστήσω και το Κοινωνικό Πολιτιστικό Κέντρο Λαμπηδόνα για την τιμή που μου έκανε να με προσκαλέσει να σας μιλήσω, και ειδικά τη φίλη Καίτη Σπυροπούλου που με αυτήν κάναμε τις συνεννοήσεις.

Ενώ έχω ακούσει τόσα πολλά για το Κέντρο σας, ομολογώ κοκκινίζοντας ότι σήμερα είναι η πρώτη φορά που έρχομαι -δεν έχω παρακολουθήσει καμιά από τις πολλές ενδιαφέρουσες εκδηλώσεις που έχετε κάνει, αν και στο ιστολόγιό μου έχω δημοσιεύσει το κείμενο μιας διάλεξης του Κώστα Βλησίδη με θέμα την πρόσληψη του ρεμπέτικου από την αριστερή διανόηση, που είχε γίνει εδώ το 2015.

Με τη σημερινή ομιλία κλείνει ο κύκλος “Τέσσερις Τετάρτες για τη γλώσσα”, που ούτε αυτές αξιώθηκα να παρακολουθήσω διότι τον περισσότερο καιρό βρίσκομαι στο εξωτερικό, έμαθα όμως πως ήταν ομιλίες εξαιρετικά ενδιαφέρουσες. Ο πήχης έχει μπει πολύ ψηλά, ελπίζω να σταθώ στο ύψος των προηγούμενων ομιλητών.

Θα συζητήσουμε σήμερα για τους μύθους και τις αλήθειες σχετικά με την ελληνική γλώσσα, αλλά επειδή η γλώσσα είναι απέραντη και επειδή θα αγγίξουμε και άλλα θέματα, στη συζήτηση θα μπορέσουμε να επεκταθούμε σχεδόν σε  οποιοδήποτε γλωσσικό θέμα θέλετε.

Θα εννοήσω τους μύθους με την ευρεία έννοια. Καταρχάς, σε ένα πρώτο επίπεδο, έχουμε τους εξωφρενικούς μύθους που διαδίδονται μέσα από το Διαδίκτυο. Τέτοιοι μύθοι δεν είναι βεβαίως μόνο γλωσσικοί. Υπάρχουν οι λεγόμενοι “αστικοί μύθοι” όπως θα αποδώσουμε το urban legends, για παράδειγμα η ιστορία για τους κροκόδειλους που εκκολάφθηκαν στους υπονόμους της Νέας Υόρκης και υπάρχει φόβος να τους δείτε να ξεμυτίζουν απ’ τη λεκάνη της τουαλέτας. Έχουμε εθνικούς μύθους, πάμπολλους στο παρελθόν· από τους νεότερους να αναφέρουμε τον ανύπαρκτο εύζωνο Κωνσταντίνο Κουκκίδη που τυλίχτηκε τη σημαία στις 27.4.1941 και έπεσε από τον βράχο της Ακρόπολης. Έχουμε βέβαια και τα φέικ νιουζ, βραχύβιες ιστορίες πολιτικής προπαγάνδας, όπως η γυναίκα που σκοτώθηκε τάχα στο Πισοδέρι. Εδώ η διαφορά είναι ότι το φέικ νιουζ συνήθως έχει βραχεία διάρκεια ζωής -αν επαναλαμβάνεται συνεχώς, όπως ο αστυνομικός που έσβησε αθόρυβα ή η αντιμεταναστευτική δήλωση του πρωθυπουργού της Αυστραλίας, τότε μεταπίπτει στην κατηγορία του μύθου. Βέβαια, οι διαχωριστικές γραμμές δεν είναι πάντα πεντακάθαρες ή αμετακίνητες.

Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου »

Posted in Γλωσσικοί μύθοι, Εκδηλώσεις, Λερναίο κείμενο, Μύθοι | Με ετικέτα: , , , , | 179 Σχόλια »