Οι λέξεις έχουν τη δική τους ιστορία

Το ιστολόγιο του Νίκου Σαραντάκου, για τη γλώσσα, τη λογοτεχνία και… όλα τα άλλα

Posts Tagged ‘Χαρ’

Το μαύρισμα θέλει ηρεμίαν

Posted by sarant στο 4 Μαΐου, 2012

Το άρθρο που θα διαβάσετε πρόκειται να δημοσιευτεί μεθαύριο στην Αυγή, ανήμερα των εκλογών, μια και η πρώτη Κυριακή του μήνα, που δημοσιεύω τη στήλη μου «Οι λέξεις έχουν τη δική τους ιστορία», είναι και μέρα των εκλογών, 6 Μαΐου. Συνήθως, τα άρθρα μου στην Αυγή τα αναδημοσιεύω στο ιστολόγιο μια-δυο μέρες μετά τη δημοσίευσή τους στην εφημερίδα -με μόνη εξαίρεση όταν τυχαίνει Κυριακή εκλογών (είχε ξανασυμβεί το 2009), οπότε τα προδημοσιεύω. Αρχικά μάλιστα λογάριαζα να το βάλω χτες, αλλά και σήμερα δεν πειράζει. Να σημειώσω ότι στη σημερινή δημοσίευση έχω κάνει μερικές προσθήκες σε σχέση με το άρθρο της εφημερίδας (όπου υπάρχει περιορισμός χώρου). Επίσης, αφού σας παρακινήσω μεθαύριο να μαυρίσετε τα δυο κόμματα που κυβερνούσαν τα προηγούμενα χρόνια (αλλά με προσοχή, δεν αρκεί το μαύρισμα γενικώς), σας θυμίζω ότι γίνονται (ως τις 14 του μήνα) και μια άλλη ψηφοφορία, για τα ελληνικά βραβεία Διαδικτύου, και το ιστολόγιό μας έχει προκριθεί στην τελική λίστα στην κατηγορία των ιστολογίων. Δείτε το μπανεράκι επάνω δεξιά και αν θέλετε μάς ψηφίζετε. Σας συνιστώ επίσης να ψηφίσετε το φόρουμ «Λεξιλογία», στην κατηγορία των φόρουμ. Και βέβαια να μαυρίσετε, με μέθοδο και προσοχή, το ΝΔΣΟΚ.

Το σημερινό άρθρο δημοσιεύεται ανήμερα των εκλογών κι έτσι δεν θα μπορούσε να μην έχει εκλογικό χρώμα· ωστόσο, το ατύχημα είναι ότι η στήλη έχει γνωρίσει ήδη δύο άλλες εκλογικές διαδικασίες, τις ευρωπαϊκές και τις εθνικές εκλογές του 2009, κι έτσι την εκλογική ορολογία την έχουμε λίγο-πολύ εξαντλήσει. Σήμερα λοιπόν θα εστιάσουμε σε μια λέξη στην οποία έχουμε ήδη αναφερθεί επιτροχάδην, στο μαύρισμα.

Όταν ένας υποψήφιος ή ένα κόμμα ηττηθεί στις εκλογές, λέμε ότι «τον μαύρισαν» ή «έφαγε μαύρο» (ή και «έφαγε φούμο»). Στις μέρες μας, που ρίχνουμε στην κάλπη ψηφοδέλτια αφού πρώτα βάλουμε σταυρό σε κάποιους υποψήφιους, οι φράσεις αυτές μοιάζουν παράταιρες, κι όμως ακόμα και για τις σημερινές εκλογές θα έχετε πιθανότατα ακούσει προτροπές του τύπου «μαυρίστε τους». Η εξήγηση βρίσκεται στο ότι η σημασία «μαύρισμα = καταψήφιση» είναι απομεινάρι από την παλιότερη μέθοδο ψηφοφορίας, που εφαρμόστηκε από το 1864 και μετά, όταν ο κάθε υποψήφιος είχε τη δική του κάλπη, χωρισμένη στα δύο: στα δεξιά, με άσπρο χρώμα, ήταν το Ναι· στα αριστερά, με χρώμα μαύρο, το Όχι. Μπροστά η κάλπη είχε έναν σωλήνα, που μέσα έβαζε ο ψηφοφόρος το χέρι του και έριχνε το σφαιρίδιο, δεξιά αν ήθελε να υπερψηφίσει τον υποψήφιο και αριστερά αν ήθελε να τον καταψηφίσει, χωρίς να φανερώνεται η προτίμησή του. Τελευταία φορά που ψηφίσαμε με σφαιρίδια ήταν οι εκλογές του Νοεμβρίου 1920· κοντεύει να κλείσει αιώνας κι όμως η γλώσσα, αυτό το υπέροχα απρόβλεπτο πράγμα, συντηρητικό μαζί και κομμουνιστικό, διατηρεί τη σημασία της καταψήφισης για το μαύρισμα, ίσως επειδή η λέξη «μαύρος» έχει ένα σωρό αρνητικές συνδηλώσεις, οπότε το βρίσκουμε εύλογο πως μαυρίζεται το κόμμα που χάνει στις εκλογές, κι ας μην έχουμε γνωρίσει τα σφαιρίδια.

Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου »

Posted in Ετυμολογικά, Εκλογές, Ιστορίες λέξεων, Σουρής, Φρασεολογικά | Με ετικέτα: , , , , , , | 155 Σχόλια »