Οι λέξεις έχουν τη δική τους ιστορία

Το ιστολόγιο του Νίκου Σαραντάκου, για τη γλώσσα, τη λογοτεχνία και… όλα τα άλλα

Posts Tagged ‘Χρ. Μιχαηλίδης’

Μεζεδάκια λίγο πριν κλειδώσει το πακέτο

Posted by sarant στο 29 Σεπτεμβρίου, 2012

Σάββατο σήμερα και το μενού γράφει μεζεδάκια, ενώ περιμένουμε από μέρα σε μέρα να οριστικοποιηθεί το πακέτο των 11,8 ή 13,5 ή 15 δισεκατομμυρίων, ή μάλλον να «κλειδώσει» όπως είναι η αγαπημένη έκφραση των δημοσιογράφων (πρέπει κάποτε να γράψω γι’ αυτή τη σημασία του «κλειδώνω»). Φαίνεται όμως ότι το πακέτο δεν κλείνει, τα νούμερα δεν βγαίνουν, κι όλο διαρρέουν ειδήσεις για μέτρα, το ένα πιο ανατριχιαστικό από το άλλο, που θα έλεγες πως το κάνουν επίτηδες για να δοκιμάσουν τις αντοχές μας, και πότε ακούμε για κεφαλικό φόρο, πότε για κατάργηση επιδομάτων σε νεφροπαθείς και ΑμΕΑ, ενώ το τελευταίο που ακούστηκε είναι πως θα καταργηθεί το επιπρόσθετο αφορολόγητο για όσες οικογένειες έχουν παιδιά -ώρες είναι, σκέφτομαι, οι συνήθεις εμβριθείς αναλυτές να αλλάξουν τροπάρι και αντί για τους άχρηστους δημοσίους υπαλλήλους να αρχίσουν να μας λένε πόσο επιβαρύνουν την οικονομία οι οικογένειες με παιδιά.

Αλλά ας περάσουμε στα μεζεδάκια της εβδομάδας. Και ξεκινάω από ένα άρθρο ενός παλιού γνώριμου του ιστολογίου, που όταν είχε καθημερινή στήλη σε εφημερίδα μας έδινε συχνά υλικό για άρθρα -εννοώ τον Χρίστο Μιχαηλίδη, ο οποίος έγραψε στο protagon ένα πολύ καλό και αισιόδοξο, ανεβαστικό θα έλεγε κανείς (αν υπάρχει αυτή η λέξη) άρθρο, στο οποίο διηγείται πώς, παρά την κρίση και την οικονομική στενότητα, αποφάσισε να αρχίσει μαθήματα πιάνου. Στο καλό αυτό άρθρο υπάρχει κι ένα λαθάκι, και ελπίζω να μη θεωρηθει άχαρο που το επισημαίνω -είναι μάλιστα αρκετά συχνό.  Λέει ο Χ.Μ. ότι αποφάσισε να μάθει πιάνο «τώρα που μπήκε στην πέμπτη δεκαετία της ζωής του». Φοβάμαι όμως πως δεν είναι π.χ. 42 χρονών, αλλά λίγο πάνω από πενήντα, άρα μάλλον στην έκτη δεκαετία έχει μπει. Διότι, βέβαια, όταν είμαστε 11 χρονών έχουμε μόλις μπει στη δεύτερη δεκαετία της ζωής μας, στα 21 μας μόλις μπήκαμε στην τρίτη δεκαετία της ζωής μας, στα 31 μας μπαίνουμε στην τέταρτη και ούτω καθεξής. Εκτός βέβαια αν ο αγαπητός Χ.Μ. είναι όντως στην πέμπτη δεκαετία του, οπότε του ζητώ ταπεινά συγνώμη.

Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου »

Posted in Μαργαριτάρια, Μεζεδάκια | Με ετικέτα: , , , , , | 128 Σχόλια »

Κάμποσα μεζεδάκια μεσοκαλοκαιριάτικα

Posted by sarant στο 28 Ιουλίου, 2010

Μάζεψα μερικά μεζεδάκια τις τελευταίες μέρες και σας τα παρουσιάζω εδώ, μια και βλέπω, με χαρά μου, ότι υπάρχει ενδιαφέρον και κίνηση, αν και βέβαια έχουμε και πολλές απουσίες βασικών φίλων του ιστολογίου. Να διευκρινίσω ότι την προκήρυξη της Σέχτας τη διάβασα, αλλά δεν αισθάνθηκα προς το παρόν την ανάγκη να γράψω κάτι. Υπάρχει βέβαια μια παλιά ανάρτηση, με ενδιαφέροντα σχόλια.

* Μια και μιλήσαμε για τους φούφουτους, πρόσεξα τις προάλλες στον κυριακάτικο Ριζοσπάστη το εξής απόσπασμα από το άρθρο της Λιάνας Κανέλλη: Ποιος από τους βαρύγδουπους αρθρογράφους της Αθήνας, τους «φούφουτους» με τους οποίους υπέγραψε συμβόλαιο υποταγής η κυβέρνηση, φαντάζεται ότι στο Αιγαίο, στη Μήλο της φυσικής καλλονής που ο αδίδακτος στα σχολεία Ελύτης ύψωσε σε ποίηση, υπάρχουν, εκτός από λαμόγια, Ελληνες που ζούνε μόνο για την κατανάλωση και τις πιστωτικές τους κάρτες, τεμπέληδες του ήλιου και του καμακιού, και πολίτες με σκέψη κι ανάγκες υψηλής πολιτικής και ουσιαστικού πατριωτισμού;

Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου »

Posted in Όχι στα λεξικά, Εφημεριδογραφικά, Κοτσανολόγιο, Μεταφραστικά, Μεζεδάκια, Νεολογισμοί | Με ετικέτα: , , , , , , , | 45 Σχόλια »

Λίγα μεζεδάκια ξεκοκαλισμένα

Posted by sarant στο 13 Ιουλίου, 2010

Περίμενα σήμερα, Τρίτη και δεκατρείς, το μεσημεράκι περί τα τρία τέταρτα της ώρας σ’ ένα καφενείο, με μια Ελευθεροτυπία στο χέρι, ώσπου να δεήσει ένας…. αλλά δεν έχω σκοπό να πω εδώ τον πόνο μου. Το θέμα είναι ότι ενώ περίμενα ξεκοκάλισα, όπως ήταν φυσικό, την εφημερίδα που κρατούσα, και από το ξεκοκάλισμα βγήκανε τρία μεζεδάκια που σας τα παρουσιάζω εδώ καθώς η μέρα τελειώνει.

Να ξεκινήσουμε από τον Στάθη, ο οποίος γράφει για ένα θέμα που μας έχει απασχολήσει ξανά. Συγκεκριμένα, λέει:

Αν κάποια στιγμή οι Ελληνες, δηλαδή ο λαός, ανασυγκροτήσουν την τεμαχισμένη και υπόδουλη αυτήν τη στιγμή χώρα, αν τη βγάλουν απ’ την απομόνωση και την περικύκλωση, υπάρχει η πιθανότης να ζητηθούν οι δέουσες εξηγήσεις από τους 159 τρέσες (Προσωπικώς το εύχομαι και θα αγωνισθώ για αυτό).

Και για όσους έχουν «ξεχάσει» τη λέξη, «τρέσα» έλεγαν οι Λάκωνες τον δειλό που πέταγε την ασπίδα και την κοπάναγε προς τον «μονόδρομο» της φυγής.

Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου »

Posted in Κοτσανολόγιο, Μαργαριτάρια, Μεταφραστικά, Μεταγραφή ξένων ονομάτων | Με ετικέτα: , , , , , | 98 Σχόλια »

Μερικά μεταπασχαλινά μεζεδάκια

Posted by sarant στο 22 Απριλίου, 2010

Πολύ καιρό έχω να παρουσιάσω μεζεδάκια, δηλαδή ανάμικτα μαργαριτάρια, κοτσάνες και ό,τι άλλο έχω μαζέψει από τα έντυπα και το Διαδίκτυο των τελευταίων ημερών –ίσως επειδή ήταν Σαρακοστή (και τα μεζεδάκια σπανίως είναι νηστήσιμα). Τέλος πάντων, το πιάτο γέμισε με μεταπασχαλινά δείγματα και σας το σερβίρω.

* Ξεκινάω με ένα ολόφρεσκο, που δεν είναι δα και σοβαρό λάθος, λαθάκι ίσως, ασήμαντο, αλλά έχει κάποιο ενδιαφέρον. Διαβάζω στο Βήμα τη Λώρη Κέζα που γράφει για την παραίτηση του συγγραφέα Γιάννη Ξανθούλη από την Εταιρεία Συγγραφέων:

Ο Ξανθούλης με την ανακοίνωσή του παραιτείται από την Εταιρεία Συγγραφέων: δεν θέλει να συναγελάζεται μετριότητες που έχουν πιάσει τα πόστα, σε επιτροπές, σε έντυπα, σε δημόσιους οργανισμούς και παριστάνουν τους λογοτέχνες χωρίς ποτέ να έχουν παράξει λογοτεχνία.

Ποιο είναι το λαθάκι; Όχι πάντως το «παράξει λογοτεχνία» που εγώ το επιδοκιμάζω αν και δεν το χρησιμοποιώ (και εδώ ίσως θα έβαζα άλλο ρήμα). Όμως, το συναγελάζομαι την θέλει την πρόθεσή του, δεν είναι όπως το συναναστρέφομαι. Συναναστρέφομαι διάσημους, συγχρωτίζομαι με κάθε λογής ανθρώπους, συναγελάζομαι με μετριότητες. Τέλος πάντων, ίσως είμαι ψείρας.

* Πάμε παρακάτω, πάλι στο Βήμα, αλλά και στο in.gr, και σε ένα σωρό ιστολόγια (διότι, το έχω ξαναπεί, ο ένας αντιγράφει τον άλλο ανεξέταστα, όπως οι στραβοί στον Άδη). Ήρθαν στα χέρια δυο αστυνομικοί για ένα διαδικαστικό θέμα, και: Αξιωματικοί της Αστυνομίας απέδιδαν το περιστατικό σε «υπερβάλλων ζήλο» και στο «νεαρό της ηλικίας» των δυο εμπλεκομένων αστυνομικών. Ο Μποστ τα έγραφε αυτά, αλλά για να γελάμε.
* Το σύννεφο ηφαιστειακής στάχτης που σκέπασε όλη την Ευρώπη φαίνεται πως σκορπίστηκε, αλλά για όσο διάστημα απασχολούσε την επικαιρότητα, οι δημοσιογράφοι, μου λέει ο φίλος μου ο Κωστής που ακούει πολύ ραδιόφωνο, την αποκαλούσαν «τέφρα» ή και, ακόμα πιο επίσημα «σποδό». Μάλιστα, στις 19 Απριλίου γύρω στις 8:30 το πρωί, ένας φιλοξενούμενος του ραδιοφωνικού Σκάι, καθηγητής γεωλογίας του Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης, κατέθεσε την επιστημονική του άποψη για την «σπονδό» από το ηφαίστειο της Ιρλανδίας. Προφανώς εννοούσε τη σποδό από ηφαίστειο της Ισλανδίας, σημειώνει… άσπονδος ο φίλος μου.

* Η γνωστή έρευνα για τα γκρίκλις που είχε γίνει σε γυμνάσια της Δυτικής Μακεδονίας πέρυσι, κάνει το γύρο των εντύπων και κάθε φορά δημοσιεύεται με ολοένα και πιο κινδυνολογικά σχόλια. Τελευταία εμφάνιση στα Νέα, όπου κινδυνολογούν διάφοροι, μεταξύ των οποίων και κάποιος ερευνητής της Ακαδημίας, που μπερδεύει τα γκρίκλις με τις ξενόγλωσσες επιγραφές. Κι έτσι, με αφορμή το κατάστημα Attica, λέει:

«Είναι σπάνιο σε ευρωπαϊκή χώρα το όνομα καταστήματος και πόσω μάλλον του μεγαλύτερου εμπορικού της χώρας να είναι γραμμένο με λατινικούς χαρακτήρες. Κάτι τέτοιο αποτελεί ελληνική ιδιαιτερότητα».

Σοβαρά; Μα, ωγαθέ, σε όλες τις δυτικοευρωπαϊκές χώρες τα ονόματα των καταστημάτων είναι γραμμένα, φυσικά, με λατινικούς χαρακτήρες. Στο κυριλλικό ήθελες να γράφονται οι πινακίδες του Λονδίνου και της Ρώμης ή στα ελληνικά; Κάτι άλλο ήθελες να πεις, τι ακριβώς κανείς δεν ξέρει, αλλά δεν σου βγήκε. Κατά τα άλλα, μας πειράζουν τα γκρίκλις, ίσως επειδή στα γκρίκλις δεν μπορούμε να βάλουμε το αριστοκρατικό ωμέγα στο «πόσο μάλλον» και να το κάνουμε «πόσω»!

* Μεζεδάκια χωρίς Χρίστο Μιχαηλίδη είναι σκορδαλιά χωρίς σκόρδο. Από το χτεσινό φύλλο, μιλάει για τη δολοφονία του ρατσιστή νοτιοαφρικανού πολιτικού Eugene Terre’Blanche. Ο Μιχαηλίδης τον γράφει Γιουτζίν Τέρε Μπλανς· εγώ νομίζω πως Τερμπλάνς προφέρεται, αλά γαλλικά (άλλωστε το σόι του καταγόταν από Γάλλο ουγενότο μετανάστη), αλλά μπορεί να κάνω εγώ λάθος, άλλωστε ο Μιχαηλίδης είναι από εκείνα τα μέρη, κάτι παραπάνω θα ξέρει. Δεν επιμένω, όμως πιο κάτω διαβάζω, για τη διαδικασία μεταβίβασης της εξουσίας στους μαύρους:

ΕΥΤΥΧΩΣ, υπήρχε τότε, μαζί με τον ρεαλιστή και σώφρονα Ντε Κλερκ και ένας πιο νέος σε ηλικία, πιο σοφός μετά τα τόσα χρόνια στη φυλακή και πιο οραματιστής ο Νέλσον Μαντέλα, που δεν άφησε τη χώρα του να γλιστρήσει στον εμφύλιο σπαραγμό και έπεισε τους δικαίως εξοργισμένους μαύρους συμπολίτες του να προτιμήσουν τη συμφιλίωση και τη συγχώρεση παρά την εκδίκηση και το μίσος.

Ώστε ο Μαντέλα ήταν «πιο νέος σε ηλικία» από τον Ντε Κλερκ; Κι όμως, στη Βικιπαίδεια βρίσκω ότι ο Μαντέλα είναι γεννημένος το 1918 και ο Ντε Κλερκ το 1936. Δεκαοχτώ χρόνια είναι αυτά, κυρ Χρίστο μας, δεν είναι παίξε γέλασε!

* Ο ορθογράφος του Word κάνει περίεργα πράγματα μερικές φορές. Αν γράψετε «κυανίδια» θα το θεωρήσει λάθος, μια και δεν «ξέρει» αυτή τη λέξη, αν όμως του ζητήσετε να σας υποδείξει διόρθωση θα σας προτείνει «κουνάδια». Και ρωτάω, τι είναι τα κουνάδια; Εσείς τα ξέρετε;

Ύστερα από αναζήτηση σε διάφορα λεξικά, βρίσκω ότι κουνάδι είναι αφενός άλλη λέξη για το κουνάβι και αφετέρου άλλη λέξη για το κουνέλι. Μια φίλη μού είπε ότι στην Αντίπαρο κάποιος εστιάτορας λέει πράγματι κουνάδι (ακριβέστερα, κναδ) το κουνέλι που σερβίρει. Τι να πω, φταίει που ζω μακριά από τη φύση και τα κυανίδια μου είναι  πιο οικεία από τα κουνάδια.

* Και μια και το έφερε η κουβέντα: έχει περάσει ένας ολόκληρος χρόνος και ακόμα είκοσι μέρες, από τότε που έδωσε ο ακαδημαϊκός κ. Κουνάδης εκείνη την περίφημη διάλεξη στην οποία ισχυρίστηκε ψευδώς ότι το βιβλίο Γκίνες θεωρεί πλουσιότερη γλώσσα την ελληνική με 5 εκατομμύρια λέξεις, και ακόμα να δημοσιοποιηθεί το κείμενο της διάλεξης.

Ακόμα και με την… ιλιγγιώδη ταχύτητα με την οποία λειτουργεί η Ακαδημία, σαν πολύ δεν καθυστέρησε; Λέτε να οφείλεται η καθυστέρηση στην αγωνιώδη (και άκαρπη) προσπάθεια να βρεθεί κάποια τεκμηρίωση για τα λεγόμενα του κ. Κ. και να συμμαζευτούν κάπως τα ασυμμάζευτα;

Πάντως, την Κυριακή που μας έρχεται, στις 25 του μήνα, γίνεται στον Παρνασσό μεγάλη εκδήλωση, ημερίδα θαρρώ, του συλλόγου Ελληνική Γλωσσική Κληρονομία (προσοχή: όχι κληρονομιά), με θέμα «Η διαχρονικότητα της ελληνικής γλώσσας». Αν ήμουν στην Αθήνα, θα πήγαινα (φορώντας μάσκα ή μπούρκα) για να δω αν θα συνεχίσουν να εκτοξεύουν λερναίους μύθους ή αν επιτέλους θα πουν σοβαρά πράγματα. Επειδή όμως είμαι εκτός Αθηνών, αν τυχόν και περάσετε από εκεί, ζητήστε από τον κ. Κουνάδη, που είναι ένας από τους ομιλητές, να σας δώσει το αντίτυπο του Γκίνες που λέει για τα 5 εκατομμύρια λέξεις.

Posted in Εφήμερα, Εφημεριδογραφικά, Κοτσανολόγιο, Μεζεδάκια | Με ετικέτα: , , , , , , | 48 Σχόλια »

Όχι και τόσο άχρωμο, αγαπητέ!

Posted by sarant στο 5 Φεβρουαρίου, 2010

Φρέσκο εύρημα, σημερινό, από την πλουσιότερη ίσως μαργαριτοφόρα φλέβα του ελληνικού τύπου, τη στήλη του Χρήστου Μιχαηλίδη στην Ελευθεροτυπία. Οπότε λέω να σας το σερβίρω έτσι ζεστό, αντί να το αφήσω να μπαγιατέψει ώσπου να μαζευτούν κι άλλα. Άλλωστε, δεν είναι ένα μαργαριτάρι, είναι δύο στη συσκευασία του ενός.

Λοιπόν, διαβάζουμε ότι το περιοδικό Φορμπς ανακήρυξε ως υπ’αριθ. 1 προσωπικότητα του Διαδικτύου τον κ. Πέρεζ Χίλτον, έναν ιστολόγο από το Μαϊάμι (κουβανικής καταγωγής) που έχει ένα δημοφιλέστατο ιστολόγιο στο οποίο βάζει κουτσομπολιά για διάσημους. Γράφει ο Χ.Μ.: Το Forbes τον ξεχώρισε «για το άχρωμο μείγμα χιούμορ, άποψης και ανώριμου χιούμορ που διαθέτει». Αυτά, δυστυχώς, είναι τα στοιχεία που τον καθιστούν πανίσχυρο στο Ιντερνετ, καθ’ ότι στις εποχές τις τωρινές, αυτά είναι και τα στοιχεία που επηρεάζουν τη μάζα και αγοράζονται από αυτήν.

Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου »

Posted in Εφημεριδογραφικά, Κοτσανολόγιο, Μαργαριτάρια, Μεταφραστικά | Με ετικέτα: , , , | 21 Σχόλια »

Ζώα με πτυχίο και άλλα μεζεδάκια της διπλανής πόρτας

Posted by sarant στο 28 Ιανουαρίου, 2010

Στη σημερινή Καθημερινή, ο κ. Στ. Κασιμάτης, με αφορμή ένα τραγικό μεταφραστικό λάθος σε υποτίτλους καλής ταινίας που μεταδόθηκε πρόσφατα από την κρατική τηλεόραση γράφει τα εξής:

Από ανθρώπους που έχουν αναλώσει χρόνο από τη ζωή τους για να μάθουν μια ξένη γλώσσα και εργάζονται ως μεταφραστές θα περίμενε κανείς, αν όχι σχολαστικότητα, τουλάχιστον στοιχειώδη προσπάθεια απόδοσης των πραγματολογικών στοιχείων του κειμένου. Διότι η οποιαδήποτε γλώσσα είναι κάτι πολύ περισσότερο από ένα απλό εργαλείο επικοινωνίας. Στην κάθε φάση της εξέλιξής της περιέχει τους κώδικες ενός πολιτισμού και μιας εποχής.

Τις προάλλες, έβλεπα στην τηλεόραση (στην κρατική, παρακαλώ…) μία ταινία, της οποίας η υπόθεση εκτυλισσόταν στη Γερμανία, λίγο προτού ξεσπάσει ο Β΄ Παγκόσμιος Πόλεμος. Κάποια στιγμή, ο Βρετανός ηθοποιός Κένεθ Μπράνα, που έπαιζε τον ρόλο ενός φανατικού ναζί, ανέφερε τη Σουδητία (Sudetenland), περιοχή στη βορειοδυτική Τσεχοσλοβακία, η οποία εκατοικείτο από Γερμανούς και απετέλεσε το πρόσχημα για να εισβάλει ο Χίτλερ στη χώρα. Η μετάφραση στους υποτίτλους ήταν… Σουδάν. Φαντασθείτε, δηλαδή, την αβυσσαλέα άγνοια του μεταφραστή! Ας την έλεγε τουλάχιστον Σουηδία. Γεωγραφικά, θα είχε πέσει πιο κοντά…

Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου »

Posted in Εφημεριδογραφικά, Κοτσανολόγιο, Μαργαριτάρια, Μεταφραστικά | Με ετικέτα: , , , , , , , , , | 58 Σχόλια »

Παρελθοντικές ντομάτες και άλλες πατάτες

Posted by sarant στο 21 Ιανουαρίου, 2010

Μόλις μού το έστειλαν και παρόλο που νομίζω πως το έχω ξαναδεί στο αχανές διαδίκτυο (και μάλιστα σε ιστολόγιο φίλου) σας το παρουσιάζω διότι έχει πλάκα και είναι και αυθεντικό, δηλαδή η ετικέτα αυτή πράγματι υπάρχει:

 Ντομάτες λοιπόν περασμένες από τον τρίφτη, πασάτα  που λένε οι Ιταλοί, που δεν ξέρω πώς ακριβώς τις λένε, μάλλον «τριμμένες».

Πάντως, αυτό είναι βέβαιο, δεν τις λένε παρελθοντικές. Δεν ξέρω αν η μετάφραση έγινε από άνθρωπο ή από μηχανάκι (πιθανότερο το δεύτερο) αλλά βρίσκω εξόχως σουρεαλιστική την απόδοση, δεν συμφωνείτε;

Μια και πιάσαμε τα μεταφραστικά, να δούμε ένα άλλο ωραίο μαργαριτάρι, όχι ντομάτα, αλλά ίσως πατάτα, και ελαφρώς παρελθοντική, χτεσινή, από τη στήλη του Χρ. Μιχαηλίδη στην Ελευθεροτυπία, όπου διηγείται μια πολύ ωραία ιστορία, για μια κυρία από τα Χάιλαντ της Σκωτίας που έφυγε από το σπίτι της στις 23 Δεκεμβρίου 2009 στη βορειοδυτική άκρη της Σκωτίας, να πάει στην πόλη για τα χριστουγεννιάτικα ψώνια της, αλλά την έπιασε η κακοκαιρία, με αποτέλεσμα να γυρίσει σπίτι της παραπροχτές! Πέρασε Χριστούγεννα, διαβάζουμε, «με φίλους σε ένα καραβάνι». Μη φανταστείτε ότι με τα ακραία καιρικά φαινόμενα έχουν εμφανιστεί καμήλες στη Σκωτία, το καραβάνι είναι μεταφραστικό εύρημα. Το αγγλικό κείμενο λέει in a friend’s caravan, το οποίο εγώ μάλλον για τροχόσπιτο το κόβω.

Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου »

Posted in Εφημεριδογραφικά, Κοτσανολόγιο, Μεταφραστικά | Με ετικέτα: , , , , , | 27 Σχόλια »

Ο δωδέκατος πιο βρόμικος αρνητής και άλλα μουστάκια

Posted by sarant στο 15 Δεκεμβρίου, 2009

Είχα γράψει πριν από καιρό για τα δημοσιογραφικά «μουστάκια στην Αριστερά», δηλαδή για τα ελληνικά ρεπορτάζ που έγραφαν Der Linke το όνομα του γερμανικού αριστερού κόμματος (αντί Die Linke), διότι, σου λέει, αφού είναι Γερμανοί θα θέλουν ντερ, λες και θα τους έπεφτε η μύτη να γράψουν Αριστερά ή Αριστερό Κόμμα.

Τώρα ανεβήκαμε ένα σκαλί παραπέρα: όχι μόνο μουστάκι αλλά και μάσκα, διότι στο κυριακάτικο ρεπορτάζ για τις νέες πρωτοβουλίες του Αλέκου Αλαβάνου, κάποιοι έγκυροι κύκλοι περιγράφουν μια εισήγηση με πνεύμα συγκρουσιακό προς τον δεξιό ευρωπαϊσμό, η οποία φλερτάρει με κινήσεις που κινούνται στο τόξο της αριστερής σοσιαλδημοκρατίας και ιδίως με το γερμανικό κόμμα της αριστεράς (DER LINGE). Τα ελληνικά του άρθρου δεν θα τα σχολιάσω, πάντως το γερμανικό δεν είναι der, αφού η αριστερά είναι γένους θηλυκού, άρα die, και δεν είναι linge (όπως είναι τα ασπρόρουχα στα γαλλικά) αλλά Linke. Die Linke, όχι der Linge –και απορεί κανείς, αφού δεν το ξέρουν γιατί δεν το αφήνουν στα ελληνικά που το καταλαβαίνουμε όλοι; Τόση όρεξη για φιγούρα πια;

Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου »

Posted in Εφημεριδογραφικά, Κοτσανολόγιο, Μαργαριτάρια, Μεταφραστικά | Με ετικέτα: , , , , , | 52 Σχόλια »

Τα δίδυμα μι του μαμόθρεφτου

Posted by sarant στο 12 Δεκεμβρίου, 2009

Με ρώτησε τις προάλλες ένας φίλος σε ηλεμήνυμα αν πρόσεξα ένα πρόσφατο κείμενο στη στήλη του Χρ. Μιχαηλίδη στην Ελευθεροτυπία, που ήταν αφιερωμένο στους νέους στις χώρες της Δυτικής Ευρώπης, οι οποίοι εξαιτίας της οικονομικής κρίσης δεν φεύγουν πια από το πατρικό σπίτι μόλις εικοσαρίσουν αλλά κάθονται και αργότερα, συχνά μάλιστα καβατζάρουν τα τριάντα.

Ο φίλος ρωτάει πώς είναι δυνατόν να γράφουμε στο ίδιο κείμενο με δύο μι το μαμόθρεφτος (όπως στον τίτλο: Η κρίση αύξησε και τα… «μαμμόθρεφτα»! και με ένα μι τη μαμά (μέσα στο κείμενο, π.χ. «αγόρια της μαμάς»). Δεν θα έπρεπε, αλλά δυστυχώς έγινε, και δεν φταίει ο δημοσιογράφος ή η εφημερίδα, αλλά η… τρισχιλιετής μας παράδοση ή τουλάχιστον ο τρόπος που την ερμηνεύουμε.

Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου »

Posted in Ιστορίες λέξεων, Λεξικογραφικά, Ορθογραφικά | Με ετικέτα: , , , , , | 93 Σχόλια »

Η μετέωρη βεβαιότητα του ποτοποιού

Posted by sarant στο 19 Νοεμβρίου, 2009

Το σημερινό μαργαριτάρι του Χρ. Μιχαηλίδη στην Ελευθεροτυπία μου φάνηκε τόσο ωραίο και πολυσύνθετο που δεν θέλησα να το στριμώξω μαζί με άλλα ‘μεζεδάκια’, πιστεύω πως αξίζει αυτοτελή δημοσίευση. Μιλάει για την παρουσίαση του έργου μιας ποιήτριας, που έγινε στις Σέρρες:

Ο ΣΥΓΓΡΑΦΕΑΣ, ποτοποιός και μέλος μιας κίνησης πολιτών στις Σέρρες, που διεκδικούν το δικαίωμα να κυκλοφορούν και με ποδήλατα στην πόλη τους, ο κ. Κώστας Πασχάλης, που παρουσίασε το έργο της ποιήτριας, είπε ότι είναι βέβαιος πως η επιλογή, από μέρους της, αυτού του συγκεκριμένου κειμένου, που από μόνο του μπορεί να σταθεί αυτοτελώς ως ποίημα, επειδή είδε σ’ αυτό μια ευκαιρία, αλλά και έναν καθ’ όλα ιδιαίτερο τρόπο να πει πράγματα που η ίδια αισθάνεται, βιώνει, παρατηρεί και θέλει να εκφράσει.

Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου »

Posted in Εφημεριδογραφικά, Κοτσανολόγιο, Uncategorized | Με ετικέτα: , , , | 27 Σχόλια »

1003 πρόβατα και λίγα μεζεδάκια

Posted by sarant στο 11 Νοεμβρίου, 2009

Λίγα απ’ όλα για σήμερα, μια και δεν ξέχασα την υπόσχεση που έδωσα (μην τάξεις σ’ άγιο κερί…) να γράψω για τον Κίσινγκερ αλλά δεν το έχω ακόμα έτοιμο.

Κι ας ξεκινησουμε από κοτσάνες εφημερίδων. Η προχτεσινή κοτσάνα του Χρ. Μιχαηλίδη είναι τόσο κοινό λάθος που απορώ πώς δεν έτυχε να γράψω νωρίτερα γι΄αυτό. Μεταφράζει τους στίχους κάποιου ροκ τραγουδιού ο Χ.Μ.:

Τώρα, ο δορυφόρος είναι μπερδεμένος/ Γιατί το βράδυ του Σαββάτου/ τα τηλεοπτικά κύματα ήταν γεμάτα από συμπόνια και φως/ και η από σιλικόνη καρδιά του/ ζεστάθηκε από το θέαμα δισεκατομμυρίων κεριών που έκαιγαν/ Ω ναι. Το κύμα γυρίζει. Αλήθεια, το κύμα γυρίζει.

Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου »

Posted in Επικαιρότητα, Εφημεριδογραφικά, Μεταφραστικά | Με ετικέτα: , , , , | 125 Σχόλια »

Εβραϊκοί σταυροί και τσαπατσούληδες δημοσιογράφοι

Posted by sarant στο 5 Νοεμβρίου, 2009

180px-Menorah_0307

Έτσι είναι οι εβραϊκοί σταυροί, αν πιστέψουμε τον Χρ. Μιχαηλίδη

Στη «Νύχτα των Βρικολάκων» του Ρομάν Πολάνσκι, υπάρχει μια ξεκαρδιστική σκηνή, όπου ένας βρικόλακας παρουσιάζεται μπροστά σε έναν χωρικό. Προετοιμασμένος αυτός, αρπάζει έναν σταυρό και τον προτάσσει στον βρικόλακα, περιμένοντας να δει τον νεκροζώντανο να καταρρέει.

— Την πάτησες, του λέει εκείνος με ένα σαρδόνιο χαμόγελο. Είμαι εβραίος βρικόλακας! Και χραπ, τον δαγκώνει στο λαιμό.

Αυτά, στην ταινία. Αν όμως πιστέψουμε τη στήλη του κ. Χρ. Μιχαηλίδη στη χτεσινή Ελευθεροτυπία, κακώς ο εβραίος βρικόλακας αψήφησε τον σταυρό, διότι εβραϊκοί σταυροί υπάρχουν. Με αφορμή την απόφαση του Ευρωπαϊκού Δικαστηρίου Ανθρώπινων Δικαιωμάτων, σύμφωνα με την οποία πρέπει να αφαιρεθούν από τις σχολικές αίθουσες της Ιταλίας ο σταυρός και κάθε άλλο θρησκευτικό σύμβολο (η απόφαση πάρθηκε ύστερα από προσφυγή της μητέρας μιας μαθήτριας), ο Χρ. Μιχαηλίδης θυμάται την υπόθεση του δικαστή Λουίτζι Τόστι, ο οποίος, τουλάχιστον σύμφωνα με τον καλό δημοσιογράφο, πιστεύει στον Ιουδαϊσμό και ήθελε να αντικατασταθεί, στις δίκες όπου προήδρευε ο ίδιος, ο χριστιανικός από τον εβραϊκό σταυρό. Και επειδή δημοσιογράφοι και εφημερίδες εγνωσμένου κύρους δεν μπορεί να κάνουν λάθη, συνεπάγεται ότι υπάρχει εβραϊκός σταυρός. Όπερ έδει δείξαι.

Μόνο που εμείς ξέρουμε ότι εφημερίδες και δημοσιογράφοι κάνουν λάθη, ακόμα και κωμικοτραγικά, ιδίως όταν γράφουν στο γόνατο. Φυσικά εβραϊκός σταυρός δεν υπάρχει κι αν ρίξετε μια ματιά σε τηλεγραφήματα διεθνών πρακτορείων θα δείτε ότι γίνεται λόγος όχι βέβαια για εβραϊκό σταυρό αλλά για menorah, δηλαδή μενορά, ή επτάφωτη λυχνία, η οποία, όπως βλέπετε, δεν έχει καμιά σχέση με σταυρό. (Μπορεί να τη δείτε γραμμένη και μενόρα, δείτε και εδώ)

Θα μπορούσαμε βέβαια να σκεφτούμε ότι ο δημοσιογράφος είδε menorah και επειδή βαριόταν να βρει πώς λέγεται δαύτο, έγραψε κατ’ οικονομία «εβραϊκός σταυρός», εννοώντας το κορυφαίο εβραϊκό θρησκευτικό σύμβολο. Όμως κι έτσι αν είναι, πρόκειται για προχειρότητα απαράδεκτη για σοβαρή εφημερίδα –μπορεί στον προφορικό λόγο να λένε μερικοί «ο γαλλικός ΟΤΕ», αλλά στην εφημερίδα γράφουμε «η Φρανς Τελεκόμ», έτσι δεν είναι;

Δυστυχώς όμως δεν πρόκειται μόνο για τσαπατσουλιά, διότι το ρεπορτάζ του κ. Μιχαηλίδη περιέχει και κάμποσες ανακρίβειες. Για παράδειγμα, όπως φαίνεται δεν είναι ακριβές ότι ο δικαστής Τόστι θέλησε να βάλει στην αίθουσα του δικαστηρίου ειδικά τη μενορά. Σύμφωνα με την αναφορά που έκανε προς την ιεραρχία του, ζήτησε να τοποθετηθούν στις αίθουσες όλα τα θρησκευτικά σύμβολα που ο ίδιος προσωπικά λατρεύει και από τα οποία εμπνέεται και αντλεί ψυχική στήριξη: το λογότυπο της Ένωσης Αθέων, Αγνωστικιστών και Ορθολογιστών, η εβραϊκή μενορά, το άγαλμα της Παλλάδας Αθηνάς, το αγαλματίδιο του Βούδα, της Ίσιδας, του Βάκχου και κάμποσων ακόμα θεών και θεαινών. Στο πρωτότυπο: chiedo pertanto, in via subordinata, che il Ministro di Giustizia esponga -o mi autorizzi ad esporre- in tutte le aule giudiziarie, a fianco del crocifisso, i simboli religiosi di tutte le altre confessioni ed ideologie e, in particolare, il logo dell’U.A.A.R. (Unione Atei Agnostici Razionalisti), la menorà ebraica, i simulacri di Pallade Atena, di Budda, della Dea Iside, del Dio Bacco, di Odino, di Manitù, del Dio Quetzalcoatl, del Dio Mòrot, del Dio Satana, del Dio Bacarozzo, della Dea Lucertola, della Dea Vacca e del Dio Po: tutti Dei e Dee che io venero “ardentemente” e della cui presenza, supporto e conforto morale e religioso intendo usufruire in occasione dello svolgimento dei processi che mi riguardano. Ολόκληρο το κείμενο μπορείτε να το διαβάσετε στο ιστολόγιο του δικαστή Τόστι, αλλά σας προειδοποιώ ότι είναι εκτενές, στα ιταλικά, και μάλιστα στη δικαστική διάλεκτο.

Δεν θα χρεώσω όμως στον Χρ. Μιχαηλίδη τη διαστρέβλωση των γεγονότων, αφού αυτός απλώς αναδημοσίεψε όσα είχαν γραφτεί από πολλά άλλα μέσα ενημέρωσης. Στο κάτω-κάτω, πρόκειται για επαγγελματία δημοσιογράφο, όχι για ερασιτέχνη θαμώνα του Διαδικτύου, να κάνει ανεξάρτητη έρευνα όπως η αγαπητή Μαρία που με τρία κλικ βρήκε το ιστολόγιο του δικαστή Τόστι και μας το παρουσίασε χτες εδώ,  ως σχόλιο σε άλλο νήμα. Ο δημοσιογράφος δεν κάνει ανεξάρτητη έρευνα, θα ήταν αντιδεοντολογικό (και δεν προλαβαίνει άλλωστε): αρκείται στο να μεταφράσει (ή να κακομεταφράσει) όσα βρίσκει έτοιμα.

Και πάλι όμως, βρίσκω εντελώς αυθαίρετο το συμπέρασμα του Χρ.Μιχ., ότι ο αγώνας του δικαστή Τόστι «είχε γίνει για να φύγουν όχι οι θρησκείες από τα δικαστήρια, αλλά η θρησκεία που δεν ενστερνιζόταν εκείνος». Και απορώ πώς ο κατά τα άλλα ευαίσθητος και αντικειμενικός δημοσιογράφος, που θεώρησε καλό να προσθέσει το «όπως τον ονόμασε» στον χαρακτηρισμό ενός νόμου του 1926 ως φασιστικού, δεν είχε την ευαισθησία και αντικειμενικότητα να αναζητήσει τις πραγματικές απόψεις του δικαστή πριν βγάλει το αυθαίρετο συμπέρασμά του. Προφανώς, και η τσαπατσουλιά είναι επιλεκτική.

Αλλά να γυρίσουμε στην απόφαση του ΕΔΑΔ, ότι πρέπει να απομακρυνθούν τα θρησκευτικά σύμβολα από τα σχολεία. Θα μπορούσε να ισχύσει και στη χώρα μας, αφού αν δεν κάνω λάθος σταυροί ή εικόνες του Χριστού υπάρχουν και στις δικές μας σχολικές αίθουσες. Για τα δικαστήρια δεν ξέρω διότι δεν συχνάζω, αλλά φαντάζομαι πως και εκεί θα υπάρχουν. Παλιότερα σίγουρα υπήρχαν, αν θυμηθούμε και τους έξοχους στίχους του Ασημάκη Πανσέληνου:

Ένας εργάτης κάθεται στον μπάγκο,
από ένα σπάγγο κρέμεται ο Χριστός
κι απ’ το Χριστό κρεμιέται, δίχως σπάγγο,
το Καθεστώς!

Για το θέμα αυτό μπορεί να γίνει ενδιαφέρουσα συζήτηση. Να φύγουν οι σταυροί (και οι εβραϊκοί βεβαίως) και τα άλλα θρησκευτικά σύμβολα από τα σχολεία;

ΥΓ Για να μην παρεξηγηθώ, η άποψη ότι είναι αντιδεοντολογικό να γίνεται ανεξάρτητη έρευνα είναι ειρωνική.

Posted in Εφημεριδογραφικά, Κοτσανολόγιο | Με ετικέτα: , , , , | 186 Σχόλια »

Σερ χωρίς μικρό όνομα, μόνο ο Μπιθικώτσης!

Posted by sarant στο 13 Οκτωβρίου, 2009

Διαβάζω στη σημερινή στήλη του Χρ. Μιχαηλίδη στην Ελευθεροτυπία για τον σερ Τόμας Λεγκ, έναν συνταξιούχο ανώτερο υπάλληλο στη Μεγάλη Βρετανία, στον οποίο ανατέθηκε να ελέγξει εξονυχιστικά τα έξοδα παραστάσεως των βουλευτών και των υπουργών και να εντοπίσει προσωπικές δαπάνες που περάστηκαν για υπηρεσιακές. Και δυο φορές βλέπω να τον αναφέρει «ο σερ Λεγκ». Όμως, είναι σχετικά γνωστό ότι ο τίτλος του σερ ποτέ δεν συνοδεύεται από το επώνυμο σκέτο. Θέλει και το όνομα. Μπορείς να πεις «σερ Τόμας Λεγκ», μπορείς να πεις «σερ Τόμας» σκέτο, χωρίς επώνυμο, αλλά «σερ Λεγκ» δεν λέγεται. Εντάξει, αυτή τη λεπτομέρεια δεν είναι έγκλημα να την αγνοεί κάποιος που δεν έχει εντρυφήσει στα αγγλικά ήθη και έθιμα, γι’ αυτό και δεν το έθιξα τις προάλλες που είδα, επίσης στην Ελευθεροτυπία, να γράφεται «σερ ΜακΚάρτνεϊ», αλλά ο Χρ. Μιχαηλίδης έχει περάσει χρόνια στην Αγγλία και απορώ πώς του ξέφυγε τέτοια χαραχτηριστική λεπτομέρεια. Για του λόγου το αληθές, δείτε και το άρθρο στην αγγλική Βικιπαίδεια, όπου δίνει ακριβώς το παράδειγμα του Πολ ΜακΚάρτνεϊ: («Sir James Paul McCartney», «Sir Paul McCartney», or «Sir Paul», but never «Sir McCartney»).

Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου »

Posted in Ιστορίες λέξεων, Κοτσανολόγιο | Με ετικέτα: , , , | 56 Σχόλια »

Πόσο αξίζει ένα τραγούδι;

Posted by sarant στο 7 Σεπτεμβρίου, 2009

Πόσο αξίζει ένα τραγούδι; Εξαρτάται. Αν είναι σουξέ, πολλά. Αν ο τραγουδιστής είναι φάλτσος, πληρώνεις για να σταματήσει να τραγουδάει.

Στη στήλη του στη σημερινή Ελευθεροτυπία, ο Χρ. Μιχαηλίδης διέπραξε ένα πολύ γουστόζικο μεταφραστικό φάλτσο. Κάνω λόγο για «φάλτσο» και όχι για «μαργαριτάρι», επειδή δεν αποκλείω το ενδεχόμενο να το έκανε συνειδητά. Συγκεκριμένα, παραθέτοντας αποσπάσματα από έναν κατάλογο (του Νιούσγουικ) με τους πιο άπληστους όλων των εποχών, αναφέρει για τον Κράσσο ότι όταν έπιανε πυρκαγιά στη Ρώμη, πλησίαζε τους ιδιοκτήτες των σπιτιών που καίγονταν και τους έπειθε «να το ανταλλάξουν για ένα τραγούδι».

Φυσικά, αυτά δεν είναι ελληνικά. Είναι κατά λέξη μετάφραση της αγγλικής έκφρασης «to buy something for a song», το οποίο στα ελληνικά σημαίνει «αγοράζω κάτι για ένα κομμάτι ψωμί» ή μισοτιμής, ή κοψοχρονιά. (Και μάλιστα δεν είναι καν κατά λέξη μετάφραση, διότι το αγγλικό κείμενο έλεγε to buy the burning property for a song, ενώ εδώ έχει γίνει «να το ανταλλάξουν για ένα τραγούδι»).

Τόσο χοντρό είναι το λάθος, που δεν μπορώ να πιστέψω ότι ο ΧΜ μετέφρασε το for a song χωρίς να υποψιαστεί τι σημαίνει. Πιθανότερο θεωρώ να ήξερε ότι το for a song σημαίνει μισοτιμής αλλά να πίστευε πως η έκφραση ήδη υπάρχει στα ελληνικά. Ή,  ίσως, να σκέφτηκε ότι αφού υπάρχει η έκφραση στα αγγλικά, χρέος του είναι να την δημιουργήσει και στα ελληνικά.

Φυσικά, όλα αυτά ισχύουν υπό τον όρο ότι έχω δίκιο όταν λέω ότι δεν υπάρχει ελληνική έκφραση «αγοράζω κάτι για ένα τραγούδι». Τα λεξικά συμφωνούν μαζί μου, αλλά ποτέ δεν ξέρει κανείς. Αν παρ’ ελπίδα τέτοια έκφραση υπάρχει, ο ΧΜ δικαιώνεται κι εγώ βρίσκομαι «με το αυγό στη φάτσα μου» για να μεταφράσω μιαν άλλη αγγλική έκφραση.

Λοιπόν, υπάρχει έκφραση «για ένα τραγούδι»;

Posted in Εφημεριδογραφικά, Μαργαριτάρια, Μεταφραστικά | Με ετικέτα: , , | 60 Σχόλια »