Οι λέξεις έχουν τη δική τους ιστορία

Το ιστολόγιο του Νίκου Σαραντάκου, για τη γλώσσα, τη λογοτεχνία και… όλα τα άλλα

Posts Tagged ‘Χρ. Χαραλαμπάκης’

Μπαϊντενικά μεζεδάκια

Posted by sarant στο 23 Ιανουαρίου, 2021

Που βέβαια λέγονται έτσι για να σημαδέψουν την ανάληψη καθηκόντων Προέδρου των ΗΠΑ από τον Τζο Μπάιντεν, ένα γεγονός που έγινε δεκτό με φρενιτιώδη ενθουσιασμό από τη ντόπια διανόηση, όπως δείχνει και το στιχούργημα που δημοσίευσε ο συγγραφέας Χρήστος Χωμενίδης, ο οποίος κατάφερε να βρει και ρίμα για τον 46ο Αμερικανό πρόεδρο.

Bέβαια, το «γλιτώσαμε απ’ τα βόλια» ίσως είναι κάπως βεβιασμένο να ειπωθεί, τουλάχιστον σε πλανητική κλίμακα.

Από την άλλη, επειδή ο Τραμπ εξακολουθούσε να μην έχει Τουίτερ στις 20 του μήνα δεν μάθαμε πώς λέγεται στα αγγλικά η φράση «Το κλειδί είναι κάτω από το χαλάκι» -διότι βέβαια ο απερχόμενος Πρόεδρος, αντιγράφοντας τον Αντώνη Σαμαρά το 2015, απουσίασε από την τελετή εγκατάστασης του διαδόχου του.

Πιο αστείοι μάλλον ήταν οι διάλογοι ορισμένων ακραίων τραμπικών, τόσο εγχώριων όσο και υπερατλαντικών, που δεν μπορούσαν οι καημένοι να πιστέψουν πώς όλα κυλησαν κατ’ ευχήν και ανέλαβε καθήκοντα ο αφορεσμένος, χωρίς να συμβούν όλα τα σημεία και τέρατα που οι σαμάνοι τους τούς διαβεβαίωναν ότι θα συνέβαιναν.

* Και πάμε σε ένα μεταφραστικό μαργαριτάρι σε μια είδηση με αθλητικό αλλά και ιστορικό ενδιαφέρον. Η Πέλιστερ, η ομάδα της Μπίτολα, της βορειομακεδονικής πόλης, του Μοναστηριού που το λέγανε παλιά, άρχισε να κατασκευάζει καινούργιο στάδιο σύμφωνο με τις προδιαγραφές της Ουέφα.

Στο σχετικό ρεπορτάζ, λοιπόν, διαβάζουμε ότι κάτω από μια κερκίδα του παλιού σταδίου «βρέθηκαν 12.600 χειροβομβίδες από τον Α’ Παγκόσμιο Πόλεμο» -και το ρεπορτάζ αναφέρει ότι από φοβερή τύχη δεν είχαμε πολύνεκρο δυστύχημα όλα αυτά τα χρόνια.

Πράγματι, το Μοναστήρι ήταν στην πρώτη γραμμή του Μακεδονικού Μετώπου κατά τον Α’ Παγκ. Πόλεμο, ήταν το πρώτο κομμάτι σερβικού εδάφους που κατάφεραν να απελευθερώσουν τα σερβικά στρατεύματα. Δεν είναι έκπληξη αν είναι φορτωμένο ακόμα με πυρομαχικά από την εποχή εκείνη. Αλλά ήταν χειροβομβίδες αυτές που βρέθηκαν;

Διαβάζουμε ότι «οι χειροβομβίδες που εντοπίστηκαν ζυγίζουν 7 κιλά η κάθε μία». Αλλά χειροβομβίδες εφτά κιλών μόνο ο Ηρακλής θα μπορούσε να πετάξει σε απόσταση που να πλήξει τον εχθρό και όχι τον ίδιο. Οι χειροβομβίδες, απ’ όσο ξέρω, ζυγίζουν κάτω από κιλό.

Το πρωτότυπο που βρηκα κάπου γράφει unexploded grenades, και πράγματι οι χειροβομβιδες είναι hand grenades και πολύ συχνά σκέτο grenades, αλλά ο όρος grenades μπορεί να χρησιμοποιηθεί και για άλλα βλήματα.

Aπό τη φωτογραφία φαίνεται να πρόκειται για οβιδες πυροβολικού, αλλά επειδή εγώ από στρατιωτικά είμαι σκράπας παρακαλούνται οι ειδημονέστεροι να μας διαφωτίσουν.

* Kαι συνεχίζουμε με μια προσθήκη στις δέλτους της Νομανσλάνδης. Γράφει φίλος:

Παρακολουθώ την σειρά Outlander στο Netflix.

Ο πρωταγωνιστής περιγράφει στη γυναίκα του πώς ένας ζητιάνος αιχμαλωτίστηκε και μεταφέρθηκε στο Αλγέρι, όπου του έκοψαν τη γλώσσα. Το ενδιαφέρον βρίσκεται σε αυτούς που τον αιχμαλώτισαν.

Όπως μπορείτε να δείτε και στα στιγμιότυπα που στέλνω, εδώ οι Τούρκοι μεταφράζονται Tερκς (!), λαός άγνωστος σε μένα μέχρι τώρα…

Πράγματι, το πρωτότυπο έλεγε He was captured by the Turks at sea.

Κι όσο κι αν το Turk δεν αναφέρεται απαραίτητα σε εθνοτικά Τούρκο, οπωσδήποτε δεν θα το μεταφράσουμε Τερκς -που θυμίζει τα νησιά Τερκς και Κέικος στην Καραϊβική.

Περίεργο πάντως να γίνονται τέτοια στοιχειώδη λάθη στο Νέτφλιξ, το οποίο πριν από μερικά χρόνια είχε καλούς υποτιτλιστές.

Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου »

Posted in Α' παγκόσμιος πόλεμος, ΗΠΑ, Λεξικογραφικά, Μαργαριτάρια, Μεταφραστικά, Μεζεδάκια, Νομανσλάνδη, Υπότιτλοι, μέσα κοινωνικής δικτύωσης | Με ετικέτα: , , , , , , , , , | 335 Σχόλια »

Σχόλια για μια εκδήλωση και για μια συνέντευξη

Posted by sarant στο 6 Μαρτίου, 2013

Παραδέχομαι πως ο τίτλος του σημερινού μου άρθρου δεν είναι καθόλου πρωτότυπος ή τραβηχτικός, έχει όμως το πλεονέκτημα της σαφήνειας, αφού αυτό ακριβώς είναι το περιεχόμενο του άρθρου. Η εκδήλωση είναι ένα τριήμερο συνέδριο (αλλά δεν λέγεται έτσι) με τίτλο «Η ελληνική γλώσσα, χθες, σήμερα, αύριο», που διοργανώνεται στην Ακαδημία Αθηνών στις 8-10 Μαρτίου, δηλαδή από μεθαύριο. Διοργανωτές είναι το συντηρητικό πνευματικό σωματείο «Ελληνική Γλωσσική Κληρονομία» και η ΚΕΔΕ-ΕΝΠΕ (Κεντρική Ένωση Δήμων Ελλάδας και Ένωση Περιφερειών, αντίστοιχα). Αν απορείτε για τη σχέση της τοπικής αυτοδιοίκησης με τη γλώσσα, η απάντηση είναι ότι οι δυο φορείς ανέλαβαν συνδιοργανωτές με τον παρά τους, αφού είναι χορηγοί της εκδήλωσης -πράγμα που δείχνει ότι ακόμα και στα πρόθυρα της χρεοκοπίας, ο δημόσιος κορβανάς απλόχερα μοιράζει λεφτά όταν πρόκειται για καλό σκοπό.

Το πρόγραμμα της εκδήλωσης το έχω ανεβάσει εδώ (περιέργως δεν το βρήκα ονλάιν) και αν το διαβάσετε, προσπερνώντας κάτι περίεργα σκουληκάκια που είναι πάνω από μερικά φωνήεντα, θα δείτε ότι συμμετέχουν αρκετοί επιφανείς καθηγητές, μέλη της Ακαδημίας, διανοούμενοι, αρκετοί ξένοι προσκεκλημένοι κτλ. Υπάρχει όμως κάτι το περίεργο: από τους 15 Έλληνες ομιλητές, γλωσσολόγος είναι ένας μόνο, ο Χ. Χαραλαμπάκης. Και, παρόλο που πρόκειται για επιστήμονα εγνωσμένης αξίας και αξιοσημείωτης νηφαλιότητας, η εκδήλωση δεν παύει να είναι ετεροβαρής. Το «ένας αλλά λέων» δεν ισχύει στα επιστημονικά συνέδρια -φανταστείτε συνέδριο Ιατρικής με έναν γιατρό, συνέδριο Μαθηματικών με έναν μαθηματικό, έστω ημερίδα για την οικονομική κρίση με έναν οικονομολόγο μόνο στους 15 ομιλητές!

Ομολογώ ότι όταν βλέπω τον γνωστό μας ακαδημαϊκό Αντ. Κουνάδη να απευθύνει εναρκτήριο χαιρετισμό με πιάνει ανησυχία -αναρωτιέμαι αν θα επαναλάβει τις τερατολογίες που είχε αναφέρει σε ομιλία του στην Ακαδημία πριν από τέσσερα χρόνια, ότι η ελληνική γλώσσα έχει 5 εκατομμύρια λέξεις και ότι αυτό πιστοποιείται από το βιβλίο Γκίνες. Βέβαια, ευτυχώς η ομιλία του κ. Κουνάδη είναι δεκάλεπτη, οπότε το όποιο κακό θα είναι μικρό, αλλά πολύ μεγαλύτερη ανησυχία μού προκαλεί το δελτίο τύπου της εκδήλωσης, στο οποίο απαντιούνται προκαταβολικά τα ερωτήματα τα οποία υποτίθεται ότι θα έπρεπε να απαντήσει η εκδήλωση: Η διαφύλαξη του ύψιστου αγαθού της πολιτιστικής κληρονομιάς μας, της ελληνικής γλώσσας, είναι εθνική υπόθεση που αφορά όλους μας, ιδιαίτερα μάλιστα μετά τα συνεχιζόμενα πλήγματα που αυτή ακόμα και σήμερα δέχεται με τις γνωστές επιπτώσεις τους στην αυξανόμενη λεξιπενία και την αδυναμία εκφράσεως της νέας γενιάς. Και ενώ όλα αυτά συμβαίνουν στη χώρα μας, η αξία και η σημασία της διδασκαλίας της Ελληνικής (Αρχαίας και Νέας) έχει αναγνωρισθεί από το Ευρωκοινοβούλιο αλλά και διεθνώς. Αυτό που μόλις διαβάσατε δεν είναι θέμα για έκθεση στις Πανελλήνιες, δεν είναι ανάρτηση ελληνοκεντρικού ιστολογίου, είναι δελτίο τύπου εκδήλωσης που την πληρώνουμε εγώ κι εσείς και που φιλοδοξεί να διερευνήσει το παρόν και το μέλλον της ελληνικής γλώσσας, προεξοφλώντας ότι όχι απλώς υπάρχει λεξιπενία, αλλά είναι και αυξανόμενη, θεωρώντας δεδομένη την αδυναμία «εκφράσεως» της νέας γενιάς! Κοντά σ’ αυτά, βλέπω ισχυρισμούς που φοβάμαι ότι αποτελούν μύθους (πότε το Ευρωκοινοβούλιο αναγνώρισε τη σημασία της διδασκαλίας τηε ελληνικής; Μήπως εννοούν τους βάσκους ευρωβουλευτές; )

Τέλος πάντων, για την εκδήλωση δεν έχω να πω περισσότερα. Από περιέργεια θα πήγαινα αν ήμουν στην Ελλάδα, για να μεταφέρω εδώ εντυπώσεις. Καθώς λείπω αυτές τις μέρες, θα αρκεστώ στο βίντεο που είπε ότι θα τραβήξει ένα παρανοϊκό ελληνοκεντρικό ιστολόγιο που υιοθέτησε με ιαχές ενθουσιασμού την εκδήλωση.

Ωστόσο, θα σχολιάσω τη συνέντευξη που έδωσε ο πρόεδρος του σωματείου που (συν)διοργανώνει την εκδήλωση, ο κ. Βασίλης Φίλιας, στον ηλεσταθμό Focus TV. Όχι όλη τη συνέντευξη, βέβαια, αφού διαρκεί λίγο πάνω από μισή ώρα -αν την απομαγνητοφωνούσα θα έπιανε σελίδες επί σελίδων- αλλά κάποια επιλεγμένα σημεία της. Η συνέντευξη, που δόθηκε στη δημοσιογράφο Φαίη Μαυραγάνη, χωρίζεται σε τρία μέρη (1, 2, και 3 επάνω αριστερά από την οθονίτσα που βλέπετε εδώ). Οπότε, προχωράμε σε ποδοσφαιρική περιγραφή, δηλαδή σχολιάζω αυτά που κρίνω αξιοπρόσεκτα. Να πω πριν ξεκινήσω ότι η κυρία Φαίη είναι καλή και χρυσή, αλλά μου φάνηκε εντελώς ακατάλληλη για συνεντεύξεις με θέμα τη γλώσσα. Το λιβάνισμα του ομιλητή δεν καλύπτει την έλλειψη γνώσεων και επαφής με το θέμα. Ο κ. Φίλιας, από την άλλη, μιλάει με άνεση και ευφράδεια, όσο κι αν η υπερβολική άνεση τον κάνει μερικές φορές να απλώνεται σε παρεκβάσεις, να ξεστρατίζει πολύ και τελικά να χάνει τον ειρμό -αυτό δεν με πειράζει, αλλά διαφωνώ με πολλές από τις απόψεις του και πιστεύω ότι διέπραξε ένα βαρύ δεοντολογικό σφάλμα (βοηθούμενος από την παρουσιάστρια).

Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου »

Posted in Γενικά γλωσσικά, Γιουτουμπάκια, Γλωσσικοί μύθοι, Λεξικογραφικά, Συνεντεύξεις | Με ετικέτα: , , , , , , , , , , | 138 Σχόλια »